Sinterklaas komt aan in Ommen – Zuute plassies Ommer traditie met Sinterklaas

Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities

Sinterklaas is weer in het land en doet menigeen kinderhart sneller kloppen. Ook in Ommen is de Goedheiligman weer gesignaleerd.

De Goedheiligman gezeten in de auto gereden door Klaas Klosse, werkzaam bij garage Luttekes aan de Stationsweg. Naast de chauffeur zit Harm Zandbergen en achterin Carel Siero van het ontvangstcomité.
Foto: OudOmmen
Zie ook het album “Sint Nicolaas”

Al jaren wordt de Sint hier vorstelijk ingehaald. In 1949 kwam Sint-Nicolaas met de trein naar Ommen. Honderden kinderen waren naar het NS-station gekomen voor een hartelijk ontvangst van het Spaanse gezelschap. Met de auto maakte Sint toen een rondgang door Ommen, gevolgd door een kinderfeest in de toneelzaal van Hotel De Zon. In de krant staat de dag erop het volgende verslag: “OMMEN. Honderden kinderen hadden zich Dinsdagmiddag bij het station opgesteld om Sint-Nicolaas te verwelkomen, die precies om half twee met de trein uit Zwolle arriveerde. Vanwege het slechte weer was de hoge gast zo verstandig geweest, zijn paard in Zwolle achter te laten. Namens het comité van ontvangst werd hij welkom geheten door de heren Harm Zandbergen en Carel Siero. Nadat de Sint en zijn twee knechten in een auto hadden plaats genomen, ging het in optocht naar de zaal van Hotel De Zon. Hier werd de kinderen van de Openbare, Hervormde en R.K. Scholen een echte gezellige middag geboden. Nadat de Sint vertrokken was werd er poppenkast vertoond en trad nog een heer op met zijn sprekende Pop. De kinderen hebben zich kostelijk geamuseerd, dankzij het initiatief van de muziekver. Crescendo en de medewerking der burgerij.”, tot zover het verslag uit de krant van 1949.

Kameel
De laatste jaren kom Sinterklaas in Ommen aan met de boot over de Vecht. Maar dat was ook wel eens over het Ommerkanaal. Was er geen boot dan werd het trein, (open)auto of brandweerauto. De ritjes door het centrum waren ook gevarieerd: op schimmel, in de koets of in de arrenslee. Zelfs kwam er al eens een kameel aan te pas. Sinterklaas is voor Ommen geen vreemde. Sinds 1900 mag Ommen zich verheugen op de komst van de Goedheiligman. Daarna kon de jeugd van Ommen blijven rekenen op zijn komst. De Ommer courant bericht in 1923 het volgende over de komst van Sint: “Vooraf gegaan door de muziekvereniging Crescendo trok een groote schare kinderen naar het station, om den goeden Sint, die met de trein van half twee uit de richting Junne zou aankomen, feestelijk in te halen. De verwelkoming was dan ook allerhartelijkst, de kleinen popelden van plezier”. Lees verder Sinterklaas komt aan in Ommen – Zuute plassies Ommer traditie met Sinterklaas →

Nieuwe uitgave De Darde Klokke over Ommerkanaal, wethouders en Slag bij Ane

De Darde Klokke, Harry Woertink

Het nieuwste nummer van het historisch tijdschrift De Darde Klokke (201) bevat ook dit keer weer mooie historische verhalen.

De jongste uitgave van het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke (201).

Zo wordt in de jongste uitgave de historie van het Ommerkanaal belicht, zowel als kanaal als het ontstaan van de buurtschap. Het kanaal van Dedemsvaart naar Ommen is gegraven in de jaren 1864-1865. Hierdoor kon de scheepvaart vanwege de lage waterstand in de Vecht vanuit Ommen nu met grotere schepen over het kanaal via Dedemsvaart richting Hasselt naar Zwolle varen. In 1927 is het kanaal verbreed en uitgediept. Hierdoor konden de melkveehouders toen de melkbussen per boot (bokschuiten) vervoeren naar de melkfabriek in Balkbrug. De melkbussen werden dan met paard en wagen door een boer uit de buurtschap naar de boot gebracht. In 1965 is het kanaal voor de scheepvaart gesloten. Het werd opnieuw verbreed en vanaf het Ommerbos naar de haven is het toen gedempt. Het kanaal werd verplaatst in westelijke richting om bij Varsen in de Vecht te stromen.

Seinen
Over ‘Wethouder Seinen’ is er een vervolgverhaal. Van 1945 tot 1974 was Gerrit Jan Seinen wethouder in de gemeente Ommen, terwijl hij voor de oorlog ook al enige jaren gemeenteraadslid was geweest. In het stadshart van Ommen had Seinen een boerderij. Seinen was een markante persoonlijkheid. Hij zei precies waar het (voor hem) op stond, maar daarmee maakte hij niet alleen vrienden. Toch is Ommen veel dank aan hem verschuldigd, overal in de gemeente zijn sporen te vinden die herinneren aan deze bijzondere plaatsgenoot, zo valt te lezen in het nieuwste nummer van De Darde Klokke. Notulen en krantenverslagen zijn erbij gehaald om aan te tonen dat Seinen als wethouder een heel sociale man was. In de tijd van de Wederopbouw na de oorlog was het heel belangrijk dat iedereen een fatsoenlijk dak boven z’n hoofd had.

Om de woningnood tegen te gaan, gaf het gemeentebestuur zelfs toestemming zomerhuisjes in Besthmen te bouwen en bewonen. De huisjes zouden tien jaar permanent bewoond mogen worden, om daarna overgedaan te worden aan ‘zomergasten’. Bovendien moest het benodigde hout voor 90 procent uit de bossen rond Ommen komen. Het departement van Wederopbouw en Volkshuisvesting gelastte de bouw evenwel onmiddellijk stop te zetten, omdat er geen vergunning voor was verleend. Wethouder Seinen en zijn collega Immink hielden de aannemer voor dat hij zich hier niets van moest aantrekken en gingen in juli 1948 letterlijk zelf een handje meehelpen.

Lees verder Nieuwe uitgave De Darde Klokke over Ommerkanaal, wethouders en Slag bij Ane →

Boekje Paradijs op Eerde te koop in Ommen

Boeken & Tijdschriften, Harry Woertink

Op Landgoed Eerde en het bijbehorende kasteel is de afgelopen jaren flink gewerkt aan een groot herstelplan om de allure van weleer terug te brengen.

Titelblad van Paradijs op Eerde
Afb.: Harry Woertink

Als afsluiting van al het werk heeft Natuurmonumenten een mooi boekje uitgebracht met de titel ‘Paradijs op Eerde’. Sinds kort is het boekje ook te koop bij de Primera in Ommen. De opbrengst is geheel ten gunste van Landgoed Eerde.

Kasteel Eerde werd in 1715 gebouwd. Het landgoed werd aangelegd onder regie van legeraanvoerder Johan Warner van Pallandt. Meer dan 300 jaar later is landgoed Eerde uniek in Nederland en van Europese allure. De 18e-eeuwse symmetrische aanleg is nog grotendeels intact en gaaf aanwezig. Eerde is bovendien een ‘levend landgoed’ waar mensen wonen, werken, recreëren en zelfs naar school gaan.

Paradijs op Eerde
Het boekje Paradijs op Eerde beschrijft de geschiedenis van kasteel en landgoed en de relatie tussen Natuurmonumenten en de familie Van Pallandt. In het hoofdstuk over de symmetrie van Eerde wordt duidelijk hoe kasteel en parkbos zijn ‘opgehangen’ aan een hoofdas waarlangs alles gespiegeld kan worden. Naast informatie over de werkzaamheden illustreren fraaie foto’s de resultaten. Kasteel, andere gebouwen, tuinen en parkbos, natuur en landschap: alles ligt er weer piekfijn bij. Eerde is klaar voor de toekomst, zodat ook generaties na ons ervan kunnen genieten.

Primera als verkooppunt in Ommen
Het boekje Paradijs op Eerde was tot voor kort alleen te koop tijdens excursies en evenementen van Natuurmonumenten en bij de Natuurschuur op Erve de Pas bij Haarle. Er was dus nog geen verkooppunt vlakbij Landgoed Eerde. De Primera in Ommen bood uitkomst. Boswachter Olga de Lange is erg blij met het aanbod van Primera: “We denken dat veel mensen uit de omgeving van Eerde interesse hebben in het boekje, maar niet iedereen doet mee aan onze excursies. Wij zijn daarom erg blij dat we een verkooppunt hebben gevonden in Ommen. Primera verraste ons extra door de opbrengst geheel aan Natuurmonumenten te doneren als gift voor Landgoed Eerde. Het boekje is te koop voor € 7,50 voor leden en € 10,00 voor niet-leden. U steunt met de aanschaf natuur én cultuurhistorie op Landgoed Eerde.

Bron: Harry Woertink – 10 november 2021

Schoffies in Salland – Een geschiedenis van het rijkopvoedingsgesticht Veldzicht 1894 – 1933

Boeken & Tijdschriften, Harry Woertink

Op 5 november verscheen het boek ‘Schoffies in Salland. Een geschiedenis van het Rijksopvoedingsgesticht Veldzicht 1894-1933’ van schrijfster Jasmijn Vervloet.

Schoffies in Salland, titel van het boek over Veldzicht 1894 – 1933
Afb.: Harry Woertink

Vanaf 1894 duiken er in het Sallandse landschap plots grote aantallen jongens op. Deze schoffies gingen niet vrijwillig naar Veldzicht: ze worden voor een heropvoeding naar Balkbrug gestuurd. In het rijksopvoedingsgesticht wordt geprobeerd om deze jongens een ambacht aan te leren, in de hoop dat zij daarna een goede plek in de maatschappij zullen vinden. Op haar hoogtepunt wonen hier zo’n 240 jongens.

Veldzicht
Maar wat is een rijksopvoedingsgesticht eigenlijk? En wat doen die jongens daar dan? Hoe is Veldzicht verbonden met het omringende landschap? En wat heeft de Kolonie van Weldadigheid de Ommerschans met dit alles te maken? Jasmijn Vervloet neemt een duik in de geschiedenis van Veldzicht. Door de ogen van een schoffie vertelt zij het verhaal van het rijksopvoedingsgesticht en haar bewoners.

Leer meer over de geschiedenis van de penitentiaire jeugdzorg. Een boek ook met vele foto’s en een architectuurhistorische rondwandeling op Veldzicht. Het boek kost € 23,50 en is te bestellen via de website van de uitgever: http://www.vangorcum.nl.
Bron: Harry Woertink – 10 november 2021

De taal van Ommen en contreien – een woordenboek over het Sallands

Boeken & Tijdschriften, Oude gebruiken & tradities

Maar liefst vier miljoen mensen in Nederland spreken Nedersaksisch, een streektaal die allerlei variaties kent; en ook in het noordelijke deel van Duitsland vind je deze officieel erkende streektaal terug.

Foto van de cover ‘De taal van Ommen en contreien’.
Afbeelding: D. Postma

Alleen al in Nederland zijn echter grote verschillen te zien in het schrijven en spreken. ‘De taal van Ommen en contreien’ maakt dat duidelijk zichtbaar in de vele citaten die bij de woorden in dit woordenboek staan vermeld. De auteur, Gerrit Jan Martens, werpt echter ook licht op de overeenkomsten tussen de dialecten die tot het Nedersaksisch behoren en hij licht toe hoe sommige woorden zich in de loop der tijd hebben ontwikkeld. Zo krijgt de lezer haast terloops tevens een kijkje in de geschiedenis van het platteland in Nederland.

Emeritus predikant Gerrit Jan Martens heeft met dit woordenboek gepoogd om mensen te laten ervaren hoe streektaal in het dagelijkse leven wordt gebruikt. Als uitgangspunt nam hij de verhalen van zijn plaatsgenoot Dieks Makkinga die in Ommen veel bekendheid geniet. Al gauw breidde hij dat uit met vele citaten uit de gedichten van Johanna van Buren en korte fragmenten uit ‘De Darde Klokke’, het historisch tijdschrift van Ommen. Ook bezocht hij voor research de IJsselacademie in Kampen. Daar schreef hij gegevens met de hand over uit een enquête waaraan 60 plaatsen in Overijssel hadden meegewerkt. Zijn familie voorzag hem bovendien ruim 15 jaar van allerlei krantenknipsels en historisch materiaal.

Bij vele woorden in ‘De taal van Ommen en contreien’ wordt iets verteld over de etymologische herkomst: Wanneer werd een woord voor het eerst gebruikt? Uit welke taal is het afkomstig en wat betekende het oorspronkelijk? Symbolen in de kantlijn maken duidelijk wanneer sprake is van typisch streektaal bij spreekwoorden en gezegden. Ook wordt een beknopte uitleg gegeven van kenmerkende afwijkingen in spelling en grammatica, zoals de vervoeging van sterke werkwoorden.

‘De taal van Ommen en contreien’ bestaat uit twee delen: een deel Sallands-Nederlands en een deel Nederlands-Sallands. Het deel Sallands-Nederlands omvat ongeveer 250 pagina’s met Ommer dialectwoorden, gevolgd door een grammaticale beschrijving, betekenisuitleg en vaak nadere toelichting. Het tweede deel bevat een woordenlijst Nederlands-Sallands van ongeveer 50 pagina’s, en is een handig hulpmiddel als ingang op het eerste gedeelte.

Behouden voor een volgende generatie
Het belang van ‘De taal van Ommen en contreien’ wordt mooi door prof. dr. Nicoline van der Sijs in haar bijdrage aan het woordenboek beschreven: “De dialecten staan in het Nederlandstalige gebied onder druk en veranderen onder invloed van het Standaardnederlands. Dat maakt het des te belangrijker dat dialectsprekers hun moedertaal opschrijven. Dialecten verdienen het om bewaard te blijven en te worden doorgegeven aan een volgende generatie: bij voorkeur via de moedertaal, maar nu dat steeds minder vaak gebeurt, dan in ieder geval op schrift. Lees verder De taal van Ommen en contreien – een woordenboek over het Sallands →

In memoriam Dieks Horsman (1930 – 2021)

Bekende personen, Harry Woertink

Tot op het laatst actief, maar dinsdagmorgen 2 november 2021 kwam plotseling een einde aan het leven van de 91-jarige Dieks Horsman uit Dalmsholte.

Archieffoto uit 2020 van Dieks Horsman toen hij 90 jaar werd.
Foto: Harry Woertink

Dieks was een bekend persoon als het gaat om de kennis van de historie van Ommen. Geschiedenis was een grote liefhebberij van Horsman die er dan ook regelmatig over schreef in het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke.

Geboortehuis
Geboren als Fredrikus Horsman op 31 maart 1930 woonde Dieks met zijn vrouw in zijn geboortehuis aan de Dalmsholterweg. Hij trouwde op 16 april 1964 met Diene Endeman. Het echtpaar kreeg zeven kinderen. Toen Horsman in 1998 stopte met zijn boerenbedrijf was stil zitten niks voor hem. Hij werd actief bij de historische vereniging in Ommen en had zitting in de werkgroep die zich bezig hield met het inventariseren van boerderijen en veldnamen. Met name zijn kennis over de geschiedenis van Ommen en de buurtschappen had zijn grote interesse. Vanachter zijn laptop schrijft Horsman die geschiedenis op. Heel wat verhalen zijn van zijn hand verschenen in De Darde Klokke. Ook in het nog uit te komen en juist gedrukte nieuwste nummer van De Darde Klokke is nog een bijdrage van zijn hand over de buurtschap Ommerkanaal.

Kennis van geschiedenis
Zijn kennis van de geschiedenis is ook bij anderen niet onopgemerkt gebleven. Dieks mocht regelmatig samen met zijn vrouw op pad voor een diapresentatie over historische boerderijen. In de loop van de jaren werden in de regio ruim 100 bijeenkomsten bezocht. Ook was Horsman regelmatig in het Streekmuseum om rondleidingen te geven. “De interesse in de geschiedenis zat er bij mij al heel vroeg in zonder dat ik dat zelf in de gaten had. Als we als schoolkinderen naar de lagere school over de Lemelerberg liepen was ik bezig met gedichten of met het vertellen van verhaaltjes. Het schrijven, vertellen en lezen is altijd gebleven”, vertelde hij ooit. Op late leeftijd schafte Horsman zich nog een laptop en een printer aan. Eerder schreef hij alles met de hand, maar dan moesten anderen het weer overtypen. Lees verder In memoriam Dieks Horsman (1930 – 2021) →

Historisch orgel in RK kerk Ommen gerestaureerd

Harry Woertink

Het Adema orgel in de rooms-katholieke kerk “Sint Brigitta” in Ommen is dit jaar qua klank en uiterlijk grondig gerestaureerd.

Het gerestaureerde orgel in de R.K. kerk in Ommen.
Foto: Harry Woertink

Het gaat om een uit 1878 daterende instrument dat eigenhandig gerestaureerd en uitgebreid is met een paar registers door Klaas Herman Hagels en zijn zoon Arjen van Hagels en Zonen Muziek uit Dedemsvaart. Ze deden dat samen met vrijwilligers van de kerk Ton Hoogenboom en Henk Geerts. Ton zorgde voor de timmeren van de orgelkas en Henk voor het mooie schilderwerk. De bruin-rode kleur van de orgelkas is vervangen door fris wit en geel, de pauselijke kleuren.

Engeltjes met een bazuin
Hagels en Zonen maakte een nieuwe speeltafel en restaureerde de pedaal- en de orgelbank. Het binnenwerk werd zorgvuldig gereinigd. Alle pijpen zijn losgehaald, schoongemaakt en gerestaureerd. De frontpijpen die het aanzien vormen van het instrument zijn gepolijst en van bladgoud voorzien. Boven op het orgel stond een harp als versiering, maar die is vervangen door een engel met een viool. Aan weerszijden staan nu engeltjes met een bazuin.

Vondst inscriptie
Bij de restauratie kwamen geen grote gebreken aan het licht, maar wel een historische verrassing. Op de achterzijde van de grootste frontpijp vond Hagels een inscriptie met deze tekst: ‘Deze eerste pijp is gezet door de Zeer Eerw. Heer A.J. Teubner R-C-P en pastoor – Stichter van het orgel Ommen 11 Augustus 1878’. De afkorting R-C-P staat hier voor ‘rooms catholiek priester’. A.J. Teubner was pastoor van de Brigittakerk van 1876 tot 1879.

Schokland
Het orgel is gebouwd door Carolus Borromeus Adema en Zonen uit Leeuwarden en later enkele keren uitgebreid. Net als de vele andere kerkinstrumenten die zijn gemaakt door deze grote familie van orgelbouwers, staat ook dit ‘Adema-orgel’ bekend om zijn warme diepe klank. In 1878 werd het orgel geplaatst in kerk van de Ommer Sint Brigitta parochie, die afkomstig was van het eiland Schokland. De kerk op het door overstroming bedreigde Schokland werd in 1860 afgebroken en naar Ommen gebracht en herbouwd. Op 15 december 1861 werd de herbouwde kerk in Ommen in gebruik genomen. Lees verder Historisch orgel in RK kerk Ommen gerestaureerd →

‘Maak kennis met Ommen in het oude Sallandsche land. Laat zijn vrede en rust diep, heel diep, in U binnendringen. Gij zult er geen spijt van hebben’

Harry Woertink

We schrijven 25 maart 1937. Ommen mag zich profileren in de krant “De Nederlander”.

‘Coöp. Stoomzuivelfabriek De Vechtstreek te Ommen. Prima Kwaliteit Roomboter. Voorzien van Rijksmerk. Meerdere malen bekroond.’
Afb.: OudOmmen

Het zijn burgemeester Nering Bögel en VVV-secretaris E. de Levie die de vulpen oppakken en Ommen omschrijven als een ideaal (vakantie)oord. De burgemeester heeft er lange zinnen voor nodig en voegt er zelfs een Engels gedicht aan toe over rust en vrede. De VVV steekt een pluim op de hoed van het gemeentelijke energiebedrijf en de zuivelfabriek. Het levert de krant enkele advertenties op.

“Ommen”, door C.E.W. Nering Bögel, burgemeester
“Als met terugkomt na een heerlijke wandeling door besneeuwde dennenboschen en over witbepoederde heide, langs oude boerenhofsteden, welke met hun witbesneeuwde stroodaken, omringd door schuren en schaapskooien, zoo knus, warm liggen te droomen, wanneer men de winterlucht heeft zien weerspiegelen in de watervlakten, welke de overstroomde Vecht en Regge aan het landschap iets wijds en onwezenlijks geven en men wordt gevraagd om iets te schrijven over Ommen, zijn mooie omgeving en het drukke vreemdelingenbezoek, dan moet men even zijn hersens een soort omwenteling laten verrichten, om zich in te denken hoe het straks zal zijn in de zomer, als de roggevelden golven over een wijde esch, terwijl grootte witte wolken zeilen door een diep-blauwe Juni lucht. Maar als men het liefelijke land, dat Salland is genaamd en dat daar ligt in het oude Oversticht, waar Vecht en Regge samenstroomen, kent en lief heeft, in alle jaargetijden en onder alle weersomstandigheden, och, dan kan men het zich wel weer gauw indenken, hoe het over eenige maanden zal zijn, als velen die dit land kennen of willen leeren kennen, voor een korte of langere poos, het jachtige leven van de steden den rug toe hebben gedraaid, om hier heen te komen en te genieten met volle teugen. In zich te laten bezinken de rust en de vrede, twee woorden welke men in het woordenboek van dezen tijd zoo moeilijk kan vinden.

En toch gij en ik, lezer, wij allen hebben daar ieder op zijn tijd en ieder op zijn wijze, zulk een groote behoefte aan, want……. Lees verder ‘Maak kennis met Ommen in het oude Sallandsche land. Laat zijn vrede en rust diep, heel diep, in U binnendringen. Gij zult er geen spijt van hebben’ →

De Ommerschans krijgt bezoekersinformatiecentrum

Harry Woertink, Ommerschans

OMMEN – Als de gemeenteraad van Ommen akkoord gaat krijgt de vereniging De Ommerschans een eigen bezoekersinformatiecentrum op het terrein van het voormalig bedelaarsgesticht.

Gidsen zorgen voor rondleidingen op en rond de Ommerschans.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Ommerschans”

Het is al lang een gekoesterde wens van de vereniging om een eigen onderkomen. Overigens is het ook een voorwaarde nu de Ommerschans, gelegen tussen Witharen en Balkbrug onlangs het predicaat Europees erfgoedlabel is toegekend. Het is de vereniging De Ommerschans gelukt om een schuur aan de Balkerweg 80a te huren en deze als infocentrum in te richten. Eerdere pogingen om de Veldzichthoeve voor dit doel te gebruiken bleken niet haalbaar. De gemeente Ommen trekt voor eerst een bedrag uit van 75.000 euro. In samenspraak met gemeente Hardenberg en Provincie Overijssel wordt verder gezocht naar aanvullende bijdragen in de investeringskosten. Voor de huur van de schuur is de gemeente Ommen bereid jaarlijks 5.000 euro bij te dragen.

Verhaal
De afgelopen jaren is door de Ommerschans via meerdere sporen gezocht naar de mogelijkheid om een bezoekersof informatiecentrum te realiseren, zodat het ‘verhaal’ van de Ommerschans een plek zou krijgen en waar op een kwalitatief en goed geoutilleerd niveau kennis- en informatieoverdracht kan plaatsvinden. “Een dergelijke voorziening is wat ons betreft een belangrijke randvoorwaarde voor de continuïteit van het werk van de vereniging”, aldus het bestuur van de vereniging De Ommerschans.

Locatie
Als locatie is in beeld Balkerweg 80 A. Op deze locatie staat een opslagschuur van het rietdekkersbedrijf van Arend-Jan Slager. Slager is door de vereniging benaderd om te onderzoeken of zijn locatie in beeld zou kunnen komen voor het voornoemde centrum, waarbij de opslagschuur, na een verbouwing, geschikt gemaakt zou worden als informatiecentrum. Daarmee heeft Slager ingestemd. In de afgelopen weken is het hier bedoelde traject in een stroomversnelling gekomen. Er ligt nu een ontwerpschets voor, met een kostenberaming en financieringsvraagstuk. Lees verder De Ommerschans krijgt bezoekersinformatiecentrum →

Canon van de Ommer – Willem Stappenbelt (18)

Canon van de Ommer, Harry Woertink

Dit is aflevering 18 van de reeks ‘Canon van de Ommer’, waarin Ommer en Ommenaren centraal staan. Het gaat om personen die op een of andere wijze veel hebben betekend voor de Ommer samenleving.

Willem Stappenbelt in de reeks ‘Canon van de Ommer’.
Zie ook het album “18. Willem Stappenbelt”, de verzamelplek voor alles over Willem Stappenbelt.

Willem Stappenbelt (8-1-1923/26-10-2007) is een geboren Ommer en stak zijn liefde voor Ommen niet onder stoelen en banken. Ooit schreef Stappenbelt eens: “Ik ben nergens liever dan in Ommen. Ga graag weg, maar ben ook blij als ik weer thuiskom.” Gedurende zijn leven was Stappenbelt sterk betrokken bij tal van plaatselijke activiteiten. Zo was hij jarenlang actief bij het kerkenwerk van de Hervormde kerk; als diaken, ouderling en jarenlang voorzitter van de ouderencommissie van de kerk. Bekendheid kreeg Willem Stappenbelt met het schrijven van het historisch boek “Ommen onder Kroon en Kruis” over de oorlogsjaren.

Gemeente Dalfsen
Tot aan zijn pensionering was Stappenbelt werkzaam op de secretarie van de gemeente Dalfsen als hoofd Interne zaken en chef Kabinet van de burgemeester. Vooral daarna legde Stappenbelt zich helemaal toe op de geschiedenis rond de Tweede Wereldoorlog. Deels kon hij dat doen uit eigen ervaringen uit die tijd, maar ook door het bezoeken van archieven en optekenen van verhalen van mensen die de oorlog hadden meegemaakt.

Ommen onder Kroon en Kruis
Het spitwerk in de archieven resulteerde dat in 1995 een uitgebreid kroniekmatig overzicht “Ommen onder Kroon en Kruis” kon worden uitgebracht door de oud-gemeenteambtenaar. In zijn historische boekwerk in twee delen beschrijft Stappenbelt het gewone alle daagse leven in Ommen tijdens de Duitse bezetting. Niet alleen gebeurtenissen, maar ook beelden van de samenleving, van maand tot maand. Ook werkte Stappenbelt mee aan een uitgave over de geschiedenis van de synagoge in Dalfsen.

Telegram
Als jonge jongen had Stappenbelt ook zelf een rol in de oorlog. Niet alleen ooggetuige maar tot op zekere hoogte ook lotgenoot van de weggevoerde joden. Toen wonend bij zijn ouders aan de Brugstraat in het winkelpand met de naam “Bakoven” bracht hij een telegram bij Ommer Joodse medeburgers waaruit bleek wat hen te wachten stond zodat ze snel nog konden onderduiken. Zijn handelswijze zorgde ervoor dat hij door de Duitsers werd gearresteerd en opgesloten. Gelukkig kwam hij na een pleidooi van de burgemeester van Ommen na korte tijd weer vrij. Als historicus hield Stappenbelt zich volop bezig met het oorlogsverleden. In het strafproces tegen oorlogsmisdadiger Bikker werd hij door de rechtbank als getuige gehoord op grond van door Stappenbelt zelf verzamelde informatie.

Ommer Mannenkoor
In 1969 was Stappenbelt een van de oprichters van het Ommer Mannenkoor, waarvan hij 22 jaar voorzitter is geweest. Sinds de oprichting van het koor zijn er contacten met het mannenkoor Liederkranz 1842 in het Duitse Gedern. Als eerste voorzitter heeft Stappenbelt veel betekend voor de verbintenissen tussen Gedern en Ommen. In de strijd om het behoud van een zelfstandig Ommen eind negentig van de vorige eeuw leverde ook Stappenbelt op zijn eigen wijze een bijdrage. Hij reikte de voorzitter en de leden van de Vaste Kamercommissie bij hun bezoek aan Ommen een boekje uit met eigen opgetekende historische feiten waarom Ommen zelfstandig moest blijven. “Ik had nog nooit gedemonstreerd, maar voor de zelfstandigheid van ‘mijn’ stad Ommen ging ik graag de straat op”, liet Stappenbelt toen aantekenen.

De ongetrouwde Stappenbelt heeft jarenlang samen met zijn moeder gewoond aan de Schammelte. Na het overlijden van zijn moeder woonde Stappenbelt alleen, totdat het niet meer ging en hij intrek nam in het verzorgingscentrum Oldenhaghen in Ommen. Daar is hij vrijdag 26 oktober 2007 op 84-jarige leeftijd overleden. Stappenbelt was drager van de eremedaille verbonden aan de Orde van de Oranje-Nassau.

Bron: Harry Woertink – 20 oktober 2021

Dit is voor dit jaar de laatste aflevering van de Canon van de Ommer. Vanaf voorjaar 2022 pakken we de draad weer op. Voor tips over de Canon van de Ommer: info@oudOmmen.nl