Het jongste nummer (220) van het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke staat weer vol met verschillende verhalen met een knipoog naar het verleden.

1986. Afbraak van Jeruzalem, een zijstraat van de noordkant van de Varsenerstraat.

Eerde
Zo is er een verhaal over Maaike, ooit de buurvrouw van de Indische wijsgeer Krishnamurti op landgoed Eerde. In 1917 kregen Maaike en haar man Dirk van der Zwaag de kans om vanuit Friesland te komen wonen en werken op het landgoed. Op 19 april 1928 werd dochter Maaike op de boerderij naast het kasteel geboren. Of Krishnamurti toen ook met een krentewegge op bezoek zal zijn geweest is niet bekend, maar over en weer moeten de goeroe en haar familie elkaar hebben gekend. In 1931 verhuisde het gezin naar een nieuwe boerderij op de Wuuste in Witharen, een gebied dat grotendeels nog woest en onontgonnen was.

Beerze
Verder in het deze week verschenen nummer aandacht voor Beerze. De boerderijen in het Ommer buurtdorp waren van oudsher het type Saksische- of Hallenhuis boerderij: een open ruimte waarin mens en dier samenleefden, een lemen vloer en een eiken ankergebint. Stro vormde het dak. Later werd dat riet. Karakteristiek voor de oude Saksische boerderijrm is ook de zogeheten onderschoer, een inspringende ruimte in de achtermuur van de deel. Men hing er het paardentuig op en zette er melkbussen neer. Tevens werd het paard er neer gezet tijdens een korte schafttijd. Verdwenen is in Beerze het ooit aan de Vecht gelegen kasteel met als laatste bewoner baron Adolph Warner van Pallandt. Alleen de bomen langs de oprijlaan naar de vroegere kasteelplaats, nu als de Höfte aangeduid, zijn nog in het landschap te zien. Verder behoren ook de school, de schippersherberg De Goede Vrouw en de scheepvaart over de Vecht tot verleden tijd.

Varsenerstraat
Het moest allemaal groter en meer, zo schrijft de Darde Klokke over de sloop van de Varsenerstraat eind zestig/begin zeventiger jaren van de vorige eeuw. De slopershamer werd ingezet voor de afbraak. Wat ervoor terugkwam waren puisten van bouwwerken; aan het kleinschalige karakter van het Ommer centrum werd totaal voorbijgelopen. In 1958 nam de gemeenteraad van Ommen een besluit om de Varsenerstraat te gaan saneren. “Bredere straten in de kom, wijziging van de Varsenerstraat in winkelbestemming en meer parkeerplekken”, daar ging het komplan voor. Gevolg was dan ook massale sloop van huizen: bijna de gehele Varsenerstraat ging plat, inclusief het zogeheten ‘Jeruzalem’, een aaneengesloten complex woningen in de vorm van een hofje en de woning ‘Renshof’ op wat nu de parkeerplaats is.

Abonnees van de kwartaaluitgave van De Darde Klokke krijgen het tijdschrift thuis toegestuurd. Losse nummers van De Darde Klokke zijn te koop bij Read Shop aan de Kruisstraat 3 in Ommen.

Bron: De Darde Klokke

“Landgoed Het Laar wordt verkocht”. “Bezittingen vallen uiteen”. Zo schreven de kranten in 1932 toen Het Laar in Ommen via advertenties te koop werd aangeboden.

Huize Het Laar met Orangerie. Geheel rechts de woning van de beheerder Tokvoort. Ansichtkaart verzonden op 3 juni 1904 aan Clara van Pienbroek, Den Haag (getrouwd met baron Mulert).
Afb.: OudOmen

Verschillende gegadigden hadden al een bod uitgebracht. De Ommer burgemeester Nering Bögel wist echter met baron van Pallandt als eigenaar tot een akkoord te komen om het landgoed door de gemeente Ommen aan te laten kopen om zo het landgoed als één geheel voor Ommen te behouden. Baron van Pallandt werkte graag aan mee toen hij wist dat de gemeente het goed met Het Laar voor had en niet in handen kwam van speculanten.

Advertentie
De verkoopadvertentie in verschillende kranten luidde als volgt: “De Notarissen M. MEPPELINK te Zwolle en H. HOSPERS te Ommen zullen op Donderdag 21 Juli 1932 bij toeslag, in het Hotel STEGEMAN te Ommen, vcorm. 10 uur, publiek verkoopen: Het Landgoed „HET LAAR” zeer geschikt voor rusthuis, hotel, enz. met waterpartijen en zwaar opgaand geboomte, 3 boerderijen en uitmuntende landerijen, schitterend gelegen tusschen de rivieren de Vecht en de Regge, in de onmiddellijke nabijheid van het Station OMMEN (0v.)., alles te zamen groot ruim 103 H.A., in diverse perceelen en massa’s, in totaal ingezet op ƒ 69.909.—. De boomen zijn provisioneel verkocht voor ƒ 16.240.— met recht van benadering door de koopers van den ondergrond. Nadere informaties ten kantore van genoemde Notarissen, alwaar veilingsboekjes ad ƒ 0.50 en lijsten der boomen ad ƒ 0.10 verkrijgbaar zijn”

Natuurbehoud
Behoud van de natuur was het belangrijkste argument voor de gemeente om in 1932 landgoed Het Laar aan te kopen. De gemeente Ommen was één van de eerste gemeenten in Overijssel die grond aankocht met het oog op natuurbehoud. Met name burgemeester Nering Bögel heeft zich ingezet om het landgoed niet in verschillende handen te laten komen. Het Laar was in 1930 weer in het bezit gekomen van Philip Dirk Baron van Pallandt van Eerde nadat hij het eerder (evenals landgoed Eerde) had geschonken aan de Eerdestichting waaronder de activiteiten vielen van Orde van de Ster van het Oosten met Krishnamurti. Lees verder Landgoed Het Laar wordt verkocht: gemeente Ommen koper →

Hout uit de bossen werd tot de zeventiger jaren verkocht via publieke verkopingen.

Afslager Gerard Stegeman (links): éénmaal, andermaal, verkocht.

Ommerbos
In Ommen bijvoorbeeld door de eigenaren van verschillende landgoederen. Maar ook de gemeente Ommen verkocht als eigenaar van verschillende bossen jaarlijks hout als de jonge bomen uit de kluiten gewassen waren tot dikke bomen. Een verhaal uit 1962 als in het Ommerbos weer een publieke houtverkoop gehouden wordt.

‘Ommen is een klein, ingedroogd stadje met een paar pleinen (Markt en ’t Vrijthof), waarop de bekende jaarmarkt (Ommer bissing) wordt gehouden.’

De Brugstraat eind 1800 met op de achtergrond de oude brug over de Vecht.

Vilsteren
Lezers van kranten werden vroeger regelmatig ‘getrakteerd’ op reisverslagen door de provincie. Dit keer een fietstocht dwars door Overijssel opgetekend in de hete zomer van 1899, die in Zwolle begint en ook Ommen aandoet. We pakken de reis op zodra Vilsteren in zicht is.

“Vanaf Hessum tot Vilsteren is de weg prachtig, aan weerszijden twee rijen boomen, waarachter bosschen. Dan zie ik enkele woningen, een molen, twee kerkjes (een oude en een nieuwe), beide RK en een kasteel, bewoond door den heer Cremers. Dit is het dorpje Vilsteren. Vóór ik het zag, had ik nooit van dit dorpje gehoord. En toch verdient het bekend te zijn, daar het behoort tot een der mooiste plekjes van ons land. Geïsoleerd als het is, is zijn mooie ligging zeker aan weinigen bekend. Dit zal zeker anders worden, de fiets toch kent geen geïsoleerdheid en welk wielrijder zou er niet een tijdje trappen voor over hebben om een bezoek te brengen aan dit heerlijk dorpje!

Met de familiewapens van de adelijke families Van Pallandt en Haersholte in de koperen lezenaar van de preekstoel is de band zichtbaar die de familie van Pallandt heeft gehad met de Nederlandse Hervormde kerk in Ommen.

Het bevat de wapens van de beide geslachten en is gedekt door een kroon en aan de ene kant een hellebaardier en aan de andere kant een griffioen.
Klik op deze link voor meer foto’s van het interieur van de kerk

Koperen lezenaar
De gegoten koperen lezenaar op de zeventiende-eeuwse preekstoel met de afdruk van de familiewapens is een geschenk geweest van August Leopold baron van Pallandt, rijks vrijheer van Pallandt, heer van Eerde, Beerse en Oosterveen (1701-1779) en Anna Elisabeth van Haersolte, vrouwe van Egede (1715-1790). Zij trouwden op 4 december 1744 in Hellendoorn. Het bevat de wapens van de beide geslachten en is gedekt door een kroon en aan de ene kant een hellebaardier en aan de andere kant een griffioen. Behalve de koperen lezenaar is er ook een nagietsel van ijzer. Deze staat naast de preekstoel en is 19-eeuws.