Gereformeerd en Hervormd Ommen samen verder

Wetenswaardigheden

Voor Ommen een historisch feit: de Gereformeerde Kerk en de Hervormde Kerk gaan samen verder als één Protestantse gemeente.

1968. Hervormde Kerk.

PKN
Eerdere pogingen gedaan vóór de coronaperiode om tot een fusie te komen sneuvelden, maar nu is het zover dat beide kerken gaan fuseren. Vele kerken in den lande gingen Ommen reeds voor om zich aan te sluiten bij de landelijke Protestantse Kerk Nederland (PKN). “Na een intensief en waardevol proces van samen optrekken staan we als Gereformeerde Kerk en Hervormde Gemeente op het punt om samen verder te gaan als Protestantse Gemeente Ommen. Een bijzonder moment én een nieuw begin”, laten de besturen van beide kerken weten.

Start nieuwe gemeente
De plannen liggen nu bij de classis. Bij akkoord volgt een formeel bericht over de voorgenomen fusie in een regionaal dagblad en is er voor belanghebbenden 30 dagen tijd om bezwaar te maken. Zijn er geen bezwaren, dan wordt de fusie vastgelegd bij de notaris. Vanaf dat moment is de Protestantse Gemeente Ommen officieel met een nieuwe (gezamenlijke) kerkenraad. De bedoeling is het proces af te ronden rond 1 juli 2026. De startzondag op 27 september 2026 is tevens de start van de nieuwe gemeente.

Een korte geschiedenis van de twee kerken:
De Hervormde Kerk aan het Kerkplein dateert uit 1150 en is van oorsprong een Rooms-Katholieke kerk. Omstreeks 1500 horen verreweg de meeste christenen bij de Rooms-Katholieke Kerk. De paus van Rome heeft het binnen de kerk voor het zeggen. Maar er broeit wat. Naar alle waarschijnlijkheid schudde de augustijner monnik Maarten Luther, op 31 oktober 1517 de Rooms-Katholieke gelovigen goed wakker. Luther heeft pittige kritiek op de kerkleiding. Hij verwijt deze haar macht, over de rug van de gelovigen, te misbruiken om zichzelf te verrijken. Dat zette nieuwe godsdienstige stromingen in gang: de Reformatie. De Reformatie (of Hervorming) was ook het ontstaan van de Nederlandse Hervormde kerk in Ommen.

Gereformeerde Kerk
In 1835 maakten een aantal personen zich los van de Hervormde kerk. De afgescheiden hielden vanaf toen samenkomsten in boerenkeukens. Op 18 april 1836 werd in Ommen de Gereformeerde Gemeente opgericht. De eerste dominee was ds. A.C. van Raalte.
Op 19 januari 1840 wordt een eigen, nieuw kerkgebouw in gebruik genomen aan de Bouwstraat. Het huidig kerkgebouw aan de Bouwstraat werd onder architectuur van B.W. Plooi gebouwd in 1932, als vervanging van de oude kerk die toen te klein bleek om alle 1554 gemeenteleden een zitplaats te geven.

1960. Gereformeerde Kerk

Tekst: Harry Woertink – Foto’s: OudOmmen.nl

Ommen – Vecht – Het Laar

Landgoederen

Ten zuiden van Ommen centrum ligt de historische buitenplaats Het Laar.

1910. Van 1903 tot 1922 had Het Laar de bestemming van familiehotel Het Laar, geëxploiteerd door hotelier Johannes Lokin.

Het Laar
Sinds het eind van de zestiende eeuw is er al sprake van ‘Havezathe Laer’. Midden 1700 werd het huis verbouwd tot een gebouw in Franse stijl en een imposant park aangelegd met een lange oprijlaan. Ook werden prachtige beuken- en eikenlanen aangelegd. Het huis diende met name als jachtslot. Het Laar stond in de Besthmer Marke, die tot 1853 heeft bestaan. Dat de naam ‘Laer’ veranderde in Laar heeft te maken met de nieuwe Hollandse spelling. De correcte schrijfwijze is dan ook Het Laar; ook bij de Rijksdienst Cultureel Erfgoed is het landgoed geregistreerd onder de naam Het Laar.

Ommen – Vecht – Het Laar
Over water, dicht bij de plek waar de Regge samensmelt met de voor Ommen allesbepalende Vecht. De rivier máákt de stad en brengt haar stadsrechten (1248) en perioden van grote bloei. Als handelscentrum treedt ze toe tot de Hanze, het verbond van handels- en havensteden uit de late middeleeuwen. Veel later passeert hier de Bentheimer zandsteen, ondermeer voor de bouw van kerken, kastelen en zo ook het stadhuis van Amsterdam. In de loop van vele eeuwen versmelten Ommen en Het Laar, zoals stad en rivier versmelten. Wie vanuit Ommen komt, moet de Vecht over. Zo rijgen beelden zich aaneen: Ommen – Vecht – Het Laar. De innige verbondenheid heeft de gemeente Ommen er toe gebracht het Huis en landgoed te kopen.
De laatste particuliere eigenaar van het landgoed was Philip Dirk baron van Pallandt van Eerde. Hij zette het landgoed in 1932 te koop. Veiling per kavel bracht relatief weinig op en zou er bovendien toe leiden dat het bezit uit elkaar zou vallen en natuurschoon bedreigd zou worden.

Rijksmonument
Het landgoed van ca 90 hectare is een rijksmonument vanwege goed bewaard gebleven historische tuin- en parkaanleg, de aanwezige gebouwen, de toegangsbrug met hek, de tuinbank en de ijskelder. De status van rijksmonument is toegekend vanwege het algemeen cultuur-, architectuur- en tuinhistorisch belang. De stratische ligging van Het Laar toont hoe een oorspronkelijke havezate ruimtelijk werd ontworpen om efficiënt, landschappelijk aantrekkelijk en visueel herkenbaar te zijn, met een duidelijke verbinding tussen landgoed en stad. Als havezate kan het gezien worden als een blijvend symbool van adellijke invloed in Ommen. Het huidige landgoed Het Laar weerspiegelt in zijn huis, tuin en omliggende terreinen nog altijd de status die het als erkende havezate aan Ommen verleende. Het Laar laat goed zien hoe historische landgoederen vaak een dubbele functie vervullen: als lustoord én rustoord. Recreatie, ontspanning en prestige komen hier samen.

Tekst: Harry Woertink – Foto: OudOmmen.nl

Subsidie voor beleving en toegankelijkheid Ommerschans

Ommerschans

OMMERSCHANS – Om de toegankelijkheid te verbeteren en de beleving te vergroten kan de Ommerschans rekenen op een gemeentelijke subsidie van 100.000 euro.

2018. “Jaar van de Ommerschans” met activiteiten op de schans.

Verhaal zichtbaar maken
Vanwege de historische waarde van het gebied, maar ook het belang om het gebied toegankelijk en het verhaal zichtbaar te maken voor een breed publiek heeft ook Provinciale Staten op 13 november 2025 toegezegd bij te dragen aan de cofinanciering van dit plan. Er worden meerdere informatiedragers ontwikkeld om het verhaal van de Kolonie Ommerschans op een aantrekkelijke wijze naar voren te kunnen brengen. Het gaat daarbij om websites, informatie- en overzichtsborden, buitenpanelen, kwalitatief beeldmateriaal, video, podcasts en digitale touchscreens. Het collegevoorstel komt 18 juni aan de orde in de raadscommissie.

Gedenkteken
De afgelopen jaren zijn er concrete resultaten behaald om de zichtbaarheid van de Kolonie Ommerschans te vergroten, zoals de Koloniekamer (centrale ontvangstlocatie), wandel- en fietsroutes, digitale middelen en buitenpanelen. Het ontbreekt nu nog aan een goede toegankelijkheid in het gebied zelf en aan mogelijkheden om de geschiedenis ter plekke op een laagdrempelige manier te ontdekken en te beleven. Het voorstel van Stichting Gebiedspartners Kolonie Ommerschans is een doorontwikkeling van de plannen, waar alle betrokken partijen erg enthousiast over zijn. Het omvat een samenhangend geheel dat de beleving en toegankelijkheid van de Kolonie Ommerschans versterkt, zonder daarbij het verstilde en authentieke karakter van het gebied aan te tasten. In dit voorstel wordt ingezet op het zichtbaar maken van het historische gebied, verbeterde looppaden en moderne technieken om het verleden interactief te beleven. Ook wordt een gedenkteken gerealiseerd ter nagedachtenis aan de circa 5.000 naamloos begraven kolonisten.

‘Nieuw’ leven voor bedelaars
De Ommerschans was oorspronkelijk een militaire verdedigingsschans uit de 17e eeuw. In 1819 werd deze plek gekozen voor een ‘onvrije’ kolonie. Johannes van den Bosch kocht de oude schans en het omliggende land om er een bedelaarskolonie te vestigen. Het idee was om bedelaars een nieuw leven te laten opbouwen als landarbeider, door ze in te zetten voor de ontginning van ‘woeste gronden’ en deze om te zetten naar vruchtbare landbouwgronden. De landbouwgronden werden gecombineerd met 21 grote hoeves. Kolonie Ommerschans was ook een strafkolonie voor ‘probleemgevallen’ uit de vrije kolonies. Voor de huisvesting van de bedelaars werd midden op de schans een kazerne van 100 bij 100 meter gebouwd; in die tijd het grootste gebouw van Nederland. Hier leefden 1.000 tot 2.000 bedelaars, zwervers en landlopers samen. Mannen en vrouwen waren strikt gescheiden van elkaar. Deze mensen werden door de politie opgepakt in de steden in het westen van Nederland en naar de Ommerschans gebracht of rechtstreeks vanuit bedelaarshuizen gestuurd. Het leven in de Kolonie Ommerschans was zwaar. De kolonisten moesten hard werken, kregen weinig eten en sliepen in grote zalen zonder privacy. Velen probeerden te ontsnappen, maar werden gepakt en gestraft. De kolonie werd omringd door wachtposten om te voorkomen dat mensen zouden vluchten. Tussen 1819 en 1890 zijn meer dan 5.000 kolonisten overleden in de Kolonie Ommerschans. Ze werden naamloos begraven in een massagraf. De plek van dit massagraf is nog steeds zichtbaar. In 1859 nam de Nederlandse staat de Kolonie Ommerschans over van de Maatschappij van Weldadigheid. In 1890 werd de bedelaarskolonie opgeheven. Daarna werd het terrein gebruikt voor een Rijks Opvoedingsgesticht voor jongeren en later TBS-kliniek Veldzicht (thans Centrum voor Transculturele Psychiatrie Veldzicht).

Publieksochtend
De Gebiedspartners Kolonie Ommerschans verzorgen op zaterdag 20 juni een publieksochtend in de Kolonie Ommerschans. Bezoekers kunnen het bijzondere gebied ontdekken tijdens drie verschillende themawandelingen. Onder het motto ‘Kolonie Ommerschans: van verschillende kanten bekeken’ vertellen deskundigen over de natuur, landbouw en geschiedenis van dit unieke landschap. Tijdens de publieksochtend kunnen bezoekers kiezen uit drie themawandelingen. Boswachter Nico Arkes van Staatsbosbeheer vertelt over de natuurontwikkeling en het beheer van het gebied. Melkveehouder Henk Hiemstra gaat in op de landbouwgeschiedenis van de kolonie en de manier waarop er tegenwoordig wordt geboerd. Historicus Simone Hof neemt deelnemers mee door de geschiedenis van de Ommerschans, van de bronstijd en de militaire schans tot de kolonietijd en de latere instellingen. Voor wie liever fietst, is er een regionale fietstocht door het gebied.
De ochtend begint om 10.00 uur met een welkomstwoord van voorzitter Vincent Robijn. Daarna starten de wandelingen, die duren tot ongeveer 11.30 uur. De bijeenkomst vindt plaats bij de Veldzichthoeve aan de Balkerweg 80 in Vinkenbuurt. Deelname is gratis. Aanmelden is noodzakelijk

Tekst en foto: Harry Woertink

Huize Het Laar in de verkoop

OudOmmen

Burgemeester en wethouders willen af van Huize Het Laar en zetten het in de verkoop.

Huize Het Laar

Verkoop onder voorwaarden
Volgens het college is verkoop onder voorwaarden de meest kansrijke optie is voor een duurzame en toekomstbestendige invulling van het gemeentelijk landgoed. Uit onderzoek blijkt dat een maatschappelijke invulling, waaronder de door de gemeenteraad gewenste zorgfuncties, niet passend is binnen de beschikbare omvang en structuur van Het Laar. Verkoop van Het Laar onder voorwaarden biedt volgens het onderzoek de meeste aanknopingspunten voor een duurzame en toekomstbestendige invulling van het landgoed. Deze afweging is niet uitsluitend gebaseerd op financiële overwegingen, maar op een bredere beoordeling langs de lijnen van het vastgestelde vastgoedbeleid en het daarbij behorende afwegingskader.

Lees verder Huize Het Laar in de verkoop →

Laarbos mooier dan ooit te voren

OudOmmen

OMMEN – Wie nu in het Laarbos komt weet niet wat het ziet. Er was groot achterstallig onderhoud, maar dat is nu behoorlijk opgekalefaterd.

Een deel van het prieel staande vóór Huize Het Laar op het gelijknamige landgoed

Oud kaartmateriaal
Door de update lijkt het er op of Het Laarbos weer terug is gegeven aan de mensen. Een naald met een zitje, bankjes en zelf een amfitheater aan een poel om de kikkers te kunnen horen concerteren. Ook de fraaie uitkijkje op de hooilanden zorgen voor een aangenaam verpozen. In het Laarbos zijn diverse belevingspunten opgenomen, veelal geënt op de historische situatie. Drie voorbeelden: De takkenbrug over het Grand Canal. Deze vervallen brug is vervangen door een metalen takkenbrug, geïnspireerd op oude foto’s van de brug. Het watersysteem rond landgoed Het Laar is hersteld op basis van oud kaartmateriaal. De spiegelvijvers achter het huis waren dichtgegroeid en zijn nu weer in oorspronkelijke staat hersteld.

Takkenbrug

Dit verhaal publiceerden wij in 2013 maar is nog steeds actueel. Daarom opnieuw dit verhaal over één van de pareltjes in de gemeente Ommen: het Laarbos.

De Nering Bögelbank

Nieuwe gedenknaald
Aan het einde van het Grand Canal ligt een heuvel, die in een verkoopadvertentie uit 1782 al wordt genoemd. Door aanleg van een ronde betonnen zitbank is hier een bijzonder uitkijkpunt gemaakt. Vanaf dit punt is een vrij zicht over het Grand Canal naar Huize ’t Laar en de omringende weilanden. Lees verder Laarbos mooier dan ooit te voren →

Ommer Bissingh ooit een van de drukst bezochte jaarmarkten in Overijssel

OudOmmen

Op de tweede dinsdag van juli wordt al eeuwenlang de Ommer Bissingh gehouden. Een jaarmarkt vermoedelijk zo oud als de stad Ommen zelf, mogelijk nog ouder.

Ommer Bissingh omstreeks 1937

Zie voor meer foto’s het album “Ommer Bissingh”.

In de 19de eeuw was de Ommer Bissingh één van de drukst bezochte jaarmarkten in Overijssel en duurde drie dagen. Op maandag de linnenmarkt, op dinsdag de jaarmarkt en op woensdag de veemarkt.

Bissinghbel
Een oud Bissingh gebruik is het luiden van de Bissinghbel, een klein koperen luidklokje aan de vooravond van de Ommer Bissingh. De Bissingh begon toen op zondagavond na kerktijd al op gang te komen als de herbergen vol lopen met kooplui. Op maandagmorgen 11 uur luidde het klokje van het gemeentehuis de Ommer Bissingh in. De grote toeloop van de kooplieden leidde er in het verleden toe om de Bissinghbel te luiden als teken dat de standplaatsen op de jaarmarkt bij verloting zouden worden toegewezen. Het luiden van de Bissinghbel is steeds gebleven, toch zijn een aantal gebruiken rondom de jaarmarkt verdwenen. Dat waren het verplichte schoorsteenvegen en het wieden van de straten en stoepen. De Ommenaren waren als brandveiligheidsmaatregel verplicht hun schoorstenen te vegen eer de Ommer Bissingh begon. Deze verplichting werd ook door de gemeente gecontroleerd en eventuele gebreken aan de schoorsteen werden opgespoord. Verder was voorafgaande aan de Bissingh iedereen in de stad verplicht stoep en straat voor de woning van gras en onkruid te ontdoen.

Razend druk
Een dag op de Ommer Bissingh in vroegere jaren: het is er ‘s morgens al razend druk. Behalve over de weg was ook aanvoer met zompen over de Vecht, die in een lange rij aan de Vechtoever liggen afgemeerd. Boeren uit de buurtschappen zijn gekomen met hun kleedwagen. Daarop ook nog enkel biggen die ze van de hand willen doen op de veemarkt. Boeren van stand komen me hun sjees. Alle soorten van landbouwgereedschappen, linnen, lapjes, vaatwerk, aardewerk en goud en zilverwerk worden te koop aangeboden. Linnen en vee zijn de belangrijkste handelswaar. Op het Kerkplein zijn de lappenstoffen te vinden. Lees verder Ommer Bissingh ooit een van de drukst bezochte jaarmarkten in Overijssel →

Wat wordt de status van de oude burgemeesterswoning aan de Stationsweg?

OudOmmen

De oud burgemeesterswoning van Nering Bögel aan de Stationsweg 14 in Ommen verdient de status van monument.

2022. De achterzijde van de oude burgemeesterswoning.
Klik op deze link voor meer foto’s van het pand Stationsweg 14:

Houtvesterswoning
De uit de begin van de vorige eeuw daterende villa met achterliggende bostuin heeft alle elementen van het bewaren en doorgeven aan de volgende generatie. Eventuele sloop zou desastreus zijn.
De plek is bijzonder met mooi uitzicht op Huize Het Laar. De betimmering van het interieur is eveneens bijzonder waaronder de schouw. De woning werd in 2020 door een particulier gekocht met de bedoeling restauratie. Zover is het helaas niet gekomen en wacht dus nu op een nieuwe bewoner die de witte villa zoveel mogelijk intact wil houden.
Dit woonhuis is in 1910/1911 gebouwd als houtvesterswoning in opdracht van ‘Land -en Bosbouwmaatschappij Het Laar’ van de bekende Hengelose fabrikantenfamilie Stork. Dit met de bedoeling de houtvester van Landgoed Het Laar te huisvesten.

Lees verder Wat wordt de status van de oude burgemeesterswoning aan de Stationsweg? →

Herinneringen aan vakantie in Ommen

Recreatie

“Wat een herinneringen: 20 jaar doorgebracht in Ommen. Het trekkersveld bij het oude recreatiegebouw was onze vaste plek.”

1990. Camping De Lindenberg, voorheen Woldhek.
Klik op deze link voor meer foto’s van De Lindenberg

Zes weken
“Van eind maart tot eind september iedere vrijdagmiddag naar Ommen en zondagavond na het eten weer terug. De vakanties door het héle jaar, zes weken in de zomer. Zorgeloos, droppings, warme HEMA-worst van mijn pa tijdens de dropping en soep van mijn moeder in het bos 🌳😂 zoveel vrienden, zoveel lol .. mijn eerste liefde als meisje Johan uit t dorp en als oudere tiener Coen uit het recreatie team .. ( was serieus, maar IJmuiden -Ommen en studie in Groningen in de jaren eind jaren 80 was nogal een dingetje. Geen mobiel of FaceTime alleen een vaste lijn 📞.

Lees verder Herinneringen aan vakantie in Ommen →

Het Volk over de historie van Ommen (deel 2)

OudOmmen

In het voorjaar van 1944 is er in het dagblad Het Volk aandacht voor de historie van Ommen. In de toen door de Duitse bezetter gecensureerde krant wordt in twee delen de geschiedenis belicht.

Vissen bij de Vechtbrug in Ommen ca. 1907.
Afbeelding: OudOmmen

Na de oorlog ging het socialistisch dagblad verder onder de naam Het Vrije Volk. Dit deel gaat over de Ommerschans, de brug, luchtgesteldheid en bebossing van Ommen. De spelling is aangehouden van de krant. De twee delen uit het dagblad Het Volk zijn overgenomen van de website http://www.Delpher.nl.

Geslachten van Friese stam

Coehoorn bouwde schans, die weg naar ’t Noorden beheerste
“Aan de noordkant van de Vecht, ongeveer vijf uren ten Oosten van Zwolle, ligt het stadje Ommen. Het is een der kleine steden van het voormalig kwartier Salland, thans het arrondissement Zwolle. Het plaatsje is gebouwd op een grotendeels uit geel of rood zand bestaande grond, waarvan de oppervlakte met een vettere, zwartere aarde is bedekt en die zich naar de kant van het Noorden van het Bouweinde langzamerhand verheft tot bij de in omstreeks 1875 aangelegde begraafplaats (thans het oude kerkhof). De kerk en de pastorie of, zoals deze gebouwen vroeger ten plattelande genoemd werden, de Wheeme, staan ook iets hoger, dan de naburige gebouwen.
Van de stadssingels of grachten was tot voor enige jaren niet veel meer over dan de zgn. Burggraven. Op de plaats, waar vroeger het water van deze Burggraven golfde en waar de Ommer kinderen ’s winters hun schaatsen onder bonden, ligt thans de nieuwe weg, die Vechtbrug verbindt met de weg naar Balkbrug. Het stadje Ommen bestond vroeger uit twee zeer verschillende gedeelten het zgn. Brugeinde met als voornaamste straat de Brugstraat en het zgn. Bouweinde. Het Brugeinde, dat grensde aan de Vecht, werd grotendeels bewoond door winkeliers, herbergiers, ambachtslieden, kortom door gewone burgers, terwijl het bouweinde bewoond werd door personen die, de naam zegt het reeds, hun bestaan vonden in de landbouw, dus de boeren. Ook thans kan men dit onderscheid nog enigszins waarnemen, al is de toestand ook hier in de loop der jaren zeer veranderd.
De tuinen van de inwoners lagen behalve aan de Zuidzijde, waar de Vecht stroomt, rondom de stad, het grootste gedeelte evenwel aan de Westzijde naar de kant van de algemene weide. Ten Noorden van de stad vond men grotendeels bouwland en Ommer stuifbelten, waarachter andere landerijen van gemengde aard lagen, o.a, de Strange, de Laarakkers, de Slagenkampen, Alteveer (waar het werkkamp aan de weg naar Balkbrug zijn naam aan ontleent), het Vlier, de Rotbrink en de Dante. Deze landerijen strekken zich uit tot aan de Hessenweg, die de scheiding vornde van het bouwland met de Ommerzandbelten en het veld, dat zich uitstrekt tot aan de Ommerschans. Lees verder Het Volk over de historie van Ommen (deel 2) →