Categorie archief: Informatiebronnen

Historisch Museum Ommen van oud naar nieuw (2)

CCO (Cultuurhistorisch Centrum Ommen), Harry Woertink, Streekmuseum Ommen

Het Historisch Museum in Ommen wordt vernieuwd. Eerder bekend als “Oudheidkamer” en “Streekmuseum” opent het Historisch Museum in het voorjaar van 2021. In de aanloop naar de ingebruikname een reeks artikelen over de historie.

Interieur van de Oudheidkamer.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer foto’s de albums (en subalbums) “Molen Den Oordt / Streekmuseum” en “2020/2021 – Uitbreiding Streekmuseum”.

In 1952 kan de juist opgerichte stichting Oudheidkamer Ommen de bovenzaal van het oude postkantoor aan de Kruisstraat in gebruik nemen voor het houden van een eerste (foto)expositie. Al spoedig gloort er licht aan de horizon voor een vaste expositieruimte. Het stichtingsbestuur heeft samen met de gemeente de pijlen gericht op molen Den Oord. Deze zeskantige stellingmolen met het bouwjaar 1824 had oorspronkelijke de functie van zaagmolen. Naast de molen lag daarom een kolk waarin de bomen werden “gewaterd” vóór ze gezaagd werden tot planken.

De molen kon in 1955 door de gemeente Ommen worden aangekocht van Hendrik- en Gerridina Oldeman. De molen was weliswaar zwaar afgetakeld, maar als de gemeente de molen koopt en restaureert is niet alleen de molen gered maar komt er ook een mooie tentoonstellingsruimte beschikbaar. De gemeenteraad wordt dan ook een plan voor herstel en restauratie voorgelegd met tevens de bedoeling om de oude zaagloods in oude luister te herstellen en deze vervolgens in te richten als oudheidkamer.

Natuurhistorisch museum
Als de tijd verstrijkt gaan er ook stemmen op tot oprichting van een Natuurhistorisch museum. De Gemienschop van Oll Ommer neemt het initiatief om een commissie in het leven te roepen om de mogelijkheden te onderzoeken. In de commissie nemen zitting de heren W.Veldsink, H. Stolmeijer, H. Wigbels en Fr. Van Elburg. Al snel vinden de historici en de natuurliefhebbers elkaar en gaan zich gezamenlijk inzetten voor een expositieruimte met oude voorwerpen en zeldzame opgezette dieren uit de streek. Als in 1962 de natuurliefhebbers een gebouwtje aan de Koesteeg krijgen aangeboden van Baron van Pallandt van Eerde starten zij daar een “Natuur-historisch diorama” met opgezette vogels en dieren, een stenenverzameling en een collectie vlinders.

Subsidies
Intussen worden door het bestuur van de Oudheidkamer subsidies aangeboord bij de provincie voor de aankoop van onder anderen een arrensleetje, een spinnenwiel, letterdoeken, een kabinet en een rol oud linnen. Ook aanvragen voor vitrines en ander expositiemateriaal voor de nieuwe tentoonstellingsruimte worden gehonoreerd. Ommenaren worden opgeroepen bijzondere voorwerpen af te staan. Zo wordt een oude weversspoel ingebracht, een aanschuiver van weefgetouw en een oude ellemaat. Oudheidkamer-secretaris Gerrit Steen is er druk mee. Lees verder Historisch Museum Ommen van oud naar nieuw (2) →

Familiehotel Het Laar in 1904 vergaderplek voor Regt en Geschiedenis (2)

Harry Woertink

Het is 11 juni 1904 als “De Vereeniging tot beoefening van Overijselsch Regt en Geschiedenis” voor Ommen heeft uitgekozen als vergaderlocatie voor haar Zomervergadering.

Gezicht op Ommen vanaf de Zwolse weg ca. 1904 met o.a. gemeentehuis, Hervormde kerk en molen Den Oordt.
Afbeelding: OudOmmen

Al sinds 1858 houdt deze Overijsselse historische vereniging zich bezig met de geschiedenis van Overijssel. Leden van de Vereeniging komen twee keer per jaar bijeen, op de Zomervergadering en Wintervergadering. Beide keren worden hiervoor bijzondere plekken in de provincie bezocht, gecombineerd met interessante lezingen. Dit keer dus Ommen waar het familiehotel Het Laar van de familie Lokin onderdak biedt. Uit de archieven het tweede deel van deze bijeenkomst en historische rijtoer.

Den Steilen Oever
`Eerst werd de weg opgereden richting Den Ham. Links passeerden wij hier den Besthmenerberg, het punt minder hoog dan de Lemelerberg, maar dat zich toch voor ’t oog als een forsche heuvel voordoet. Iets verder komt men aan de bosschen van Eerde. Het Huis Eerde zag men op eenigen afstand aan ’t eind der oprijlaan. Terugkeerende stegen wij uit bij het mooiste punt wellicht uit heel de omgeving: den Steilen Oever. Het riviertje de Regge stroomt tusschen den Lemeler- en den Besthemerberg. Wij zijn hier vrij hoog, circa 50 voet. Het dal van de Regge strekt zich voor ’t oog uit, rechts ziet men de buurtschap Klein Archem, links de bosschen van Eerde, daarachter die van het Huis Archem en aan den horizon den Lemelerberg. ’t Is een zeer mooi uitzicht. De rivier is zooals men weet verbeterd. Langs de nieuwe bedding ziet men de smalle, blauwe, levende streep; vlak langs den steilen oever is de oude bedding. Zij die Ommen of ’t Laar bezoeken en niet bang zijn voor een uurtje wandelen, moeten dit mooie punt in ’t oog houden. Wij keerden naar de rijtuigen terug om, na nog even terug te zijn gegaan, bij den tol den weg naar de richting Lemelerberg in te slaan. Spoedig kwamen wij bij „de Nieuwe Brug”, het historisch punt waarop de heer Hoefer de aandacht had gevestigd.

De brug is nog steeds „nieuw”. Zij is nu van ijzer opgetrokken en zal wel wat langer mee kunnen dan de vroegere. Het zijn nog altijd een paar eenvoudige herbergen, die men hier vindt. Vermoedelijk hebben de heeren Staten uit vroegeren tjjd hun eigen reiswagen of wel eenige tenten meegebracht, want de ruimte voor groote bijeenkomsten moest hier buiten de gebouwen worden gezocht. Daar de Lemelerberg te ver was voor den toer, keerden wij, na den mooien weg eenigen tijd te hebben vervolgd, terug. ’t Ging nu weer de spoorlijn over en bij Ommen vóór de brug linksom, boven langs het Laar en langs Ada’s hoeve naar de Laarmanshoek bij de brug over de Regge. Lees verder Familiehotel Het Laar in 1904 vergaderplek voor Regt en Geschiedenis (2) →

De Lemelerberg wordt weer zichtbaar (2)

Landschap Overijssel

Vroeger kon je op het hoogste punt van de Lemelerberg nog alle kanten opkijken. Echter, door de jaren heen nam op de Lemelerberg steeds meer bos de plaats in van heide.

78a181df764d4333bc2e94b4aa03b5ae.max-1600x800-1

1959. De Diepe Koele van de Lemelerberg, de plek waar de boeren van Lemele tot aan de jaren ’50 zand hebben afgegraven. Deze zit anno 2020 vol met bos. Daardoor is de oude zandafgraving niet meer te zien.

Zichtbaar
“Daarom is het kappen van bomen historisch goed te verklaren”, zegt Harry Woertink, die zich in de historie van de Lemelerberg heeft verdiept. “De commotie over de bomenkap is ongefundeerd en begrijp ik ook niet. Het gebied dat vorig jaar reeds gekapt werd heeft zich al heel goed hersteld. Met het kappen van bos en vitale heide uit te breiden en het gebied te herstellen keert het prachtige (uit)zicht op de berg weer terug. Met het herstel van het landschap komt de Lemelerberg weer onder het bos vandaan en zal straks ook vanuit de omgeving beter zichtbaar worden, net als vroeger” aldus Woertink.

Natura 2000
Het nu nog resterende heidegebied op de Lemelerberg is voor Europese begrippen uniek. Bossen wisselen zich af met heidegebieden, bronnetjes, jeneverbesstruwelen en zandverstuivingen. De Lemelerberg is een van de 24 Natura 2000 gebieden die geheel of gedeeltelijk in Overijssel liggen. Dankzij subsidie van de provincie heeft Landschap Overijssel de kans deze natuurparel te beschermen. Bij de plannen wordt ook rekening gehouden met de cultuurhistorie: Park 1813 met de Gedachtenishoek valt eveneens onder het herstel.

Heidegebied
De Lemelerberg was ooit één groot uitgestrekt heidegebied zonder veel bomen. De heide ontstond doordat er schaapskudden op graasden en heideplaggen werden gestoken. Het gebruik is in de loop der tijd veranderd. Werd in het verleden de berg gebruikt voor het hoeden van schapen, tegenwoordig wordt deze vooral gezien als plek waar de natuur nog vrij spel heeft. De Lemelerberg kent een lange historie die terug te vinden is in de verschillende bodemlagen. Lees verder De Lemelerberg wordt weer zichtbaar (2) →

Familiehotel Het Laar in 1904 vergaderplek voor Regt en Geschiedenis (1)

Harry Woertink, Kastelen & Havezates, Landgoederen

Het is 11 juni 1904 als “De Vereeniging tot beoefening van Overijselsch Regt en Geschiedenis” voor Ommen heeft uitgekozen als vergaderlocatie voor haar Zomervergadering.

1904 – Huize Het Laar met Orangerie. Geheel rechts de woning van de beheerder Tokvoort.
Afbeelding: OudOmmen

Al sinds 1858 houdt deze Overijsselse historische vereniging zich bezig met de geschiedenis van Overijssel. Leden van de Vereeniging komen twee keer per jaar bijeen, op de Zomervergadering en Wintervergadering. Beide keren worden hiervoor bijzondere plekken in de provincie bezocht, gecombineerd met interessante lezingen. Dit keer dus Ommen waar het familiehotel Het Laar van de familie Lokin onderdak biedt. Uit de archieven een verslag van de vergadering van toen en de historische rijtoer.

Uit historisch oogpunt belangrijk
“In de laatste jaren viel vrijwel als regel de keus op Kampen, Deventer of een der grootere Twentsche plaatsen als het ging om de Zomervakantie. Men wilde nu eens beproeven of het niet mogelijk zou zijn in den zomer bijeen te komen ook op kleinere plaatsen, die zelf of wel wier omstreken uit historisch of oudheidkundig oogpunt belangrijk zijn. Nu de spoorlijn Zwolle – Ommen gereed was, kon men zonder groot bezwaar naar Ommen de schreden richten. Er waren een 20-tal leden aanwezig, een cijfer dat voor een proef bemoedigend mag heten. De samenkomst was belegd in ’t familiehotel het Laar, nabij ’t station Ommen, ’t welk bijzonder geschikt daartoe bleek te zijn. De voorzitter, mr. R. E. Hattink, opende kort na half elf de vergadering. Na mededeeling der namen van enkele leden, die de vereeniging door overlijden of bedanken had verloren, werden een viertal nieuwe leden benoemd: de heeren Mr. P. Wildervanck de Blécourt, griffier bij het kantongerecht te Ommen; F. E. baron Mulert, kapitein-luitenant ter zee te Hellevoetsluis; J. W. Doffegnies, burgemeester van Diepenveen en A. A. Beekman, leeraar aan de Hoogere Burgerschool te ’s-Gravenhage.

Stukje historie over Ommen
Het bezoek aan de gemeente Ommen en de voorgenomen rijtoer door de omstreken hadden den heer Hoefer aanleiding gegeven een en ander over de plaats en de omgeving bijeen te zamelen, om op deze wijze de samenkomst voor de leden nog meer vruchtdragend te maken. Wij kregen een stukje historie over Ommen als plaats. De naam komt ’t eerst voor in 1133 als geslachtsnaam, terwijl hij in 1227 als plaatsnaam en in 1319 als naam van het kerspel wordt aangetroffen. In 1248 kreeg Ommen van den Bisschop stadsrechten. De historie van Ommen is, zooals het met de meeste steden het geval is geweest, een aaneenschakeling van gevechten, brandschattingen, van rampen door ’t vuur of door stroopende benden veroorzaakt, van herstel door de energie van de ingezetenen of door de hulp van machtige bondgenooten. In 1332 werd het door de heer Van Voorst en Van Rechteren verbrand terwijl de overwinnaars zorgden, dat de wallen werden opgeruimd. In 1386 waren de vestingwerken hersteld. Lees verder Familiehotel Het Laar in 1904 vergaderplek voor Regt en Geschiedenis (1) →

Canon van de Ommer: Gerrit Steen (7)

Canon van de Ommer, Harry Woertink

Wie een duik in de geschiedenis van Ommen wil nemen kan bijna niet zonder het ‘kompas’ van geschiedschrijver Gerrit (Gait) Steen (13-08-1904, 11-07-1992).

Gerrit Steen in de reeks ‘Canon van de Ommer’.
Afbeelding: OudOmmen
Zie ook het album “7. Gerrit Steen”, de verzamelplek voor alles over Gerrit Steen.

Met name zijn in 1982 verschenen geschiedenisboek “Ommen rond de 19e eeuw” geeft richting hoe historisch de ontwikkeling in de negentiende eeuw is verlopen. Steen’s bijdrage tot de geschiedenis van Ommen werd uitgegeven door de gemeente Ommen ter gelegenheid van de officiële ingebruikname van het gemeentehuis. Al met al een mooie bijdrage die de rijke geschiedenis van Ommen vast houdt en waar belangstellenden voor de lokale geschiedenis graag op terug grijpen.

Zo was het…
Daarnaast is Steen auteur van het in 1948 uitgegeven boek “De geschiedenis van Ommen”, die hij samen met het hoofd van de landbouwschool Willem Veldsink (1903-1973) samenstelde ter gelegenheid van het 700-jarig bestaan van Ommen als stad. Dit boek werd toen gedrukt en uitgeven door de plaatselijke drukkerij G. Veldhuis. Met “Zo was het… plaatjes uit het oud Ommen en zijn omgeving” gaf Steen ook een mooie inkijk in het verleden van Ommen. Dit populaire boekwerk met tientallen foto’s uit oud Ommen becommentarieerd verscheen in 1979 en was een initiatief van Wiechers Woonoase toen de familie Wiechers uit Dwingeloo in Ommen een filiaal vestigde. Verder heeft Steen bijgedragen aan onder andere de fotoboeken “Ommen in oude ansichten” (1970), “Kent u ze nog… de Ommenaren” (1972) en “Ommen verleden en heden” (1985).

Oud Ommer geslacht
Gerrit Steen komt voort uit een oud Ommer familiegeslacht. De oudheid- en geschiedkundige bij uitstek was 47 jaar in dienst van de gemeente Ommen. Vanaf 1940 als ontvanger-directeur bij het Gemeentelijk Elektriciteits Bedrijf (GEB). En toen de GEB in 1954 overging naar de IJsselcentrale werd hij gemeenteontvanger. Steen is altijd geïnteresseerd geweest in de historie van Ommen. In de beginjaren van de Oudheidkamer maakte Steen als secretaris deel uit van het stichtingsbestuur. Ook was hij bestuurslid van de Gemienschop van Oll Ommer, verzorgde hij lezingen over zijn geliefde Ommen en schreef hij voor het historisch tijdschrift De Darde Klokke.

Aan de samenstelling van het boek “Ommen rond de 19e eeuw” heeft Steen na zijn pensionering in 1974 verschillende jaren gewerkt. En dat in een tijd dat er nog geen internet bestond. Gait (dialect voor Gerrit) Steen woonde als laatste aan de Baron Fridaghstraat. Van hieruit bezocht hij met zijn auto verschillende archieven. De meeste keren kwam hij naar het archief van het Ommer gemeentehuis om zaken over de geschiedenis van uit te pluizen. Met zijn historische bijdragen leeft de naam van Gerrit Steen voort in de Ommer geschiedenis. Als eerbetoon voor de historicus is het in 1994 gebouwde woon-appartementencomplex op de locatie van de voormalige Marijkekleuterschool, gelegen tussen Hamsgoren en de Friesendorpstraat, naar Steen vernoemd en kreeg de naam “Steenhof”.

Bron: Harry Woertink – 11 november 2020

Herberg Nieuwebrug speelde belangrijke rol in geschiedenis van Ommen

Harry Woertink, Uncategorized

Ten zuiden van de stad Ommen behoort Nieuwebrug tot een van de vijf Ommer buurtschappen die gelegen zijn aan de rivier de Regge. Voor de buurtschap Nieuwebrug gaat het om enkele huizen, een herberg en een brug.

Café / Uitspanning Nieuwe Brug (Eggengoor) in juni 1957.
Foto: OudOmmen

Vroeger kruiste hier de oude postroute van Ommen naar Raalte en de weg van Ommen naar Hellendoorn.

Schippersherberg
Herberg Nieuwebrug aan de Regge dateert uit de 14e eeuw en heeft in de veelbewogen geschiedenis van Ommen een belangrijke rol gespeeld. Het was een geliefd punt voor de schippers. Zij die er vertoefden sneden soms letters in de onderdeur of lieten hun merk in de deur achter. Aan het einde van de 19e eeuw was de herberg een verzamelplek voor een uitgebreide smokkelhandel in suiker. In 1897 kwam de herberg in handen van de familie W. Eggengoor. Tegenwoordig wordt de zaak bestierd door de familie Loode.

Staten van Overijssel
Aan de eeuwenoude herberg is de historie voorbij gegaan. Ridders in harnas en maliënkolder, ruiterij en voetvolk met op borst en schild de leeuw uit het wapen van het gewest. Omdat Nieuwebrug zo centraal gelegen was tussen Salland, Twente en het Land van Vollenhove werden in de middeleeuwen de bijeenkomsten van de Ridderschap en Steden van Overijssel in Nieuwebrug gehouden. In de herberg werden belangrijke besluiten genomen. De bisschop heeft Ridderschap en Steden hier onder meer bijeengeroepen in 1499 om te overleggen wat besproken zou worden op de Rijksdag in Worms, waarbij Deventer, Zwolle en Kampen tot Duitse Rijksstad werden benoemd. Ook speelde zich hier de verraderlijke overval af van de Zwolsen. Kampen, dat van bisschop Frederik van Blankenheim de tol van de IJssel had verkregen, beklaagde zich over de ontduiking van het betalen daarvan door de Zwollenaren, die meer en meer van het Zwartewater gebruik maakten. In die twist werden de Kampenaren door de bisschop en ook door de keizer in het gelijk gesteld. Lees verder Herberg Nieuwebrug speelde belangrijke rol in geschiedenis van Ommen →

Historisch Museum Ommen van oud naar nieuw (1)

CCO (Cultuurhistorisch Centrum Ommen), Harry Woertink, Streekmuseum Ommen

Het Historisch Museum in Ommen wordt vernieuwd. Eerder bekend als “Oudheidkamer” en “Streekmuseum” opent het Historisch Museum voorjaar 2021. In de aanloop naar de ingebruikname een reeks artikelen over de historie.

1952 – Eerste tentoonstelling van de Oudheidkamer in de Kruisstraat. Op de foto G. Steen en H. Ekkelkamp.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer foto’s de albums (en subalbums) “Molen Den Oordt / Streekmuseum” en “2020/2021 – Uitbreiding Streekmuseum”.

Hoe het is begonnen
Vreemdelingen die Ommen bezoeken vinden er nog te weinig ontspanning. Dat is de klacht die regelmatig wordt opgetekend op vergaderingen van de VVV. Een zwembad ontbreekt maar ook een museum waar de toerist vermaakt kan worden. Het VVV-bestuur spreekt zich in 1951 dan ook uit dat alle pogingen in het werk gezet moeten worden om in Ommen een Oudheidkamer te openen. Ook onder de bevolking gaan stemmen op voor een Oudheidkamer en de Gemienschop van Oll Ommer roert zich eveneens. De plaatselijke initiatieven krijgen steun van het gemeentebestuur. De moeilijkheid is echter nog het vinden van een geschikte lokaliteit.

Oprichting Stichting Oudheidkamer
In het voorjaar van 1952 is het dan zover dat de stichting Oudheidkamer Ommen in het leven wordt geroepen. In het eerste bestuur nemen zitting: oud-burgemeester C. E. W. Nering Bögel, voorzitter; G. Steen, secretaris; en H. Oldeman, penningmeester. Verder bestaat het bestuur uit de leden Ph. D. baron van Pallandt van Eerde; A. Pomes; Joh. Hurink; H. ten Tooren; G. J. Makkinga; B. Timmerman Hzn; D. Bosscher; Ph. de Munck en C. J. Siero. Verder worden vertegenwoordigers van de VVV en de Vereniging van Neringdoenden hieraan toegevoegd.

Eerste tentoonstelling
Het bestuur trad al dadelijk actief op met het zoeken van een gebouw waarin de Oudheidkamer zou kunnen worden ondergebracht. Enkele gebouwen die misschien geschikt zouden zijn werden bezichtigd. Om in ieder geval een begin te maken, werd besloten om in het eerste jaar een tentoonstelling te organiseren van oudheidkundige voorwerpen. Hiervoor wordt een ruimte in het centrum van Ommen gezocht en gevonden. De gemeente stelt de lokalen boven het gemeentelijk belasting ontvangkantoor aan de Kruisstraat ter beschikking. In het gebouw was eerder het postkantoor gevestigd. Omdat veel voorwerpen al in het bezit zijn, kan in de zomer van 1952 een eerste tentoonstelling worden ingericht. Er bestaat veel belangstelling. In een paar weken hebben bijna duizend personen een bezoek aan deze expositie gebracht. Zelfs de 1000ste bezoeker kan er welkom geheten worden en krijgt voor zijn bezoek een boekwerk aangeboden. De gelukkige is A. Makkinga Gzn. Lees verder Historisch Museum Ommen van oud naar nieuw (1) →

Naam Möl’nhoek nieuwe wijk in Ommen officieel onthuld

Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities

OMMEN – Wethouder Leo Bongers heeft woensdagmiddag officieel de naam van de nieuwe woonwijk Möl’nhoek onthuld.

V.l.n.r. Johan Willemsen, molenaar Anton Wolters en wethouder Leo Bongers bij een van de nieuwe borden aan het begin van het Molenpad.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Möl’nhoek”.

Hij deed dat met het weghalen van de vlag van de Stichting Ommer Molens waarna het naambord tevoorschijn kwam. Totaal prijken drie naamborden in de wijk. Het gaat om het gebied dat eerder bekend stond als Havengebied West en momenteel in een afrondende fase zit. De naam Möl’hoek (Molenhoek) is een eerbetoon aan de in de wijk staande korenmolen De Lelie. De drie naamborden zijn voorzien van een ets van molen De Lelie.

Trots op de molens
De wethouder zei in zijn speech blij te zijn met het cultureel erfgoed waar ook molen De Lelie onder valt. “Als gemeente zijn we trots op onze molens. Het beleid is ook om de molens draai- en maalvaardig te houden. We prijzen ons gelukkig dat we in Ommen een stichting de Ommer Molens hebben die zich inzet voor de molens. En natuurlijk de Ommer molenaar Anton Wolter van De Lelie niet te vergeten”, aldus de wethouder, die ook hulde uitsprak aan de initiatiefnemers. “Een mooie naam die eer doet aan de omgeving”.

Oldeman
Door de coronamaatregelen mocht slechts een kleine groep van genodigden bij de feestelijke onthulling aanwezig zijn. Bijzondere gasten waren de kinderen van de vroegere molenaarsfamilie Oldeman. De molen werd destijds voor een symbolisch bedrag door de gemeente overgenomen van de familie Oldeman. Daardoor ook kon destijds de molen behouden blijven. Lees verder Naam Möl’nhoek nieuwe wijk in Ommen officieel onthuld →

Laatste draaidag molenaar Gerrit van Harten op Den Oord met leerling-molenaar Gert Hengelaar

Harry Woertink, Molens, Oude gebruiken & tradities

“Mooie draaidag met Gerrit van Harten. Al een paar jaar kijk naar molens. Sinds ik met pensioen ben, ben ik de cursus ‘Molenaar in opleiding’ begonnen.

Mooie draaidag met Gerrit van Harten.
Foto: Gert Hengelaar

Ik woon in Arnhem en het draaien daar is mooi. Je hebt een mooi uitzicht over de stad. Inmiddels ben ik zover dat ik molens op ander plaatsen bezoek en onder verantwoordelijkheid van de molenaar daar de molen mag aanzetten.

Ommer
Als geboren Ommer wilde ik natuurlijk graag ook in Ommen oefenen. Diverse keren maakte ik praatjes op de molens in Ommen. Zo ook met Gerrit van Harten en het paste dat ik met mijn molenaar een dag zou gaan draaien op molen Den Oord. Dat was woensdag 14 oktober. Een beetje een rare wind. Noordoost, kracht 2-3. Meer dan genoeg om de wieken met volle zeilen te laten draaien. Het leuke van draaien op een stellingmolen is dat je altijd beneden mensen ziet kijken naar de molen. Het blijft een mooi gezicht, dat draaien van die wieken. Dus onder toezicht van Gerrit heb ik de molen opgezeild en van Gerrit kreeg op zeer kundige wijze advies wat wel en niet moest. Mooi was ook dat hij het mezelf liet uitzoeken. Als leerling mag je natuurlijk fouten maken. Verder viel de passie op van Gerrit voor deze molen. Zijn grootvader kwam uit het westen van het land naar de omgeving van Raalte om daar te boeren. Hij zelf zette zijn boerenbedrijf op tussen Balkbrug en Dedemsvaart, want daar was nog grond. Op een goed moment kon hij de boerderij verkopen en ging in Ommen wonen.

Den Oord
Via Anton Wolters kwam hij bij de Ommer molens terecht. Net als ik deed hij de opleiding en werd molenaar op Den Oord. Dat heeft hij twaalf jaar met veel plezier gedaan. Den Oord is een prachtige molen op een mooie plek met mooie verhalen. Gerrit heeft die verhalen aan mij verteld vandaag. Maar wat bleek: die woensdag was zijn laatste draaidag. We hebben de molen winterklaar weggezet. Dit jaar draait de molen niet meer met Gerrit. En volgend jaar ook niet meer. Ik vond het prachtig om op mijn eerste draaidag in Ommen met Gerrit op Den Oord te draaien.”

Bron: Gert Hengelaar, Arnhem – 23 oktober 2020

Naschrift redactie:
• Gert Hengelaar is een zoon van de bakker die vroeger was gevestigd aan de Stationsweg in Ommen
• Vanwege zijn hoge leeftijd heeft Gerrit van Harten besloten te stoppen als molenaar

Schötteldoek

Harry Woertink

Een schötteldoek is de voorloper van de huidige vaatdoek. Het gaat om een stevige lap katoen met een rood, blauw of groen ingeweven randje.

In elke keuken was vroeger wel een schötteldoek voorhanden.
Foto: collectie Familie Oldeman

Kopjes en glaasjes bijvoorbeeld werden met een schötteldoek schoon en droog gemaakt maar even zo goed aanrecht, monden, tafel, snotneuzen van de kinderen of babybilletjes en wat diens meer zij. Ook kon er een klets mee om de oren worden gegeven. Marchien Bekkering-Duiker (Dalen 1923) maakte het volgende (Drentstalig) gedicht over de schötteldoek:

De schötteldoek
Met de schötteldoek gonk t’er wel eens raar heer
Het was vake iene gegleer en gesmeer.
De jonger’n die zult er wel niet veul van weten,
En de older’n die wilt het ’t liefste vergeten.
Maar ik wil oe graag uut de doeken doen,
wat aj met een schötteldoek allemaole kunt doen. Lees verder Schötteldoek →