Alle berichten door Harry Woertink

Verhaal van de Ommerschans tot leven gebracht – Bommen Berend terug op de schans

Uncategorized

Bommen Berend was zaterdag voor even terug op de vesting de Ommerschans.

Bommen Berend terug op de schans.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “2022 – ‘Festeijn van de Muytinatie’”

Niet om de schans in te nemen, zoals hij dat 350 jaar geleden wel deed, maar om het publiek een indruk te geven was er nog exact heeft afgespeeld op de Ommerschans. Dit als onderdeel van het “Festeijn van de Muytinatie”, 350 jaar Rampjaar.

Muiten en op de vlucht
In de kroniek van het Rampjaar 1672 vervult de Ommerschans geen glansrol. Bommen Berend kon in 1672 het verdedigingswerk ten noorden van Ommen zonder slag of stoot innemen, nadat de volledige bemanning gaat muiten en op de vlucht slaat voor de Münsterse troepenmacht. In de strijd om het katholicisme te herstellen werd Bernard von Galen aangesteld. Hij was militair en politiek leider, maar ook bisschop en dankte zijn bijnaam van Bommen Berend aan de inzet van mortierbommen, waarmee hij over de grachten en muren van vestingsteden kon bombarderen.

Vechten of vluchten
De theatergroep De Firma uit de regio Ommen speelde met vijf acteurs, vier zangers en een pianist ‘Vechten of Vluchten’ op de historische wallen van de schans. In de half uur durende voorstelling maakte het publiek kennis met Bommen Berend en zijn volgelingen, maar ook de kapitein, de molenaar en de soldaten. Er stonden in totaal vier voorstellingen op de rol. Re-enactmentgroep Dutch Revolt-Compagnie Te Voet bracht het Staatse leger tot leven, met trommelaars en piekeniers. Laatstgenoemden zijn uitgerust met een helm, harnas en vijf meter lange piek. Daarnaast dragen ze een houwdegen. De middeleeuwse sfeer werd opgekrikt met muziek uit die tijd en ook werden pannenkoeken en broodjes gebakken. Lees verder Verhaal van de Ommerschans tot leven gebracht – Bommen Berend terug op de schans →

Beleef de Ommerschans bij OudOmmen.nl: VIPHOL/Ommerschans

Ommerschans, OudOmmen

Nadat ruim honderd jaar geleden het leger de Ommerschans heeft verlaten, raakte de Ommerschans, met de opstallen die eerder in gebruik waren door de Maatschappij van Weldadigheid, in de vergetelheid.

VIPHOL maakt het mogelijk de Ommerschans ca. 1832 ter plekke via de link “qr.oudommen.nl/VIPHOL-OS1832” te beleven.

Langzamerhand verdween bijna alles wat herinnerde aan de Schans en de Maatschappij van Weldadigheid. De historie van de Ommerschans kwam weer in beeld dankzij de (oprichting van) vereniging de Ommerschans en later toen het (samen met de andere kolonien) werd voorgedragen voor de Unesco Werelderfgoedlijst. In 2022 wordt het rampjaar 1672 herdacht toen de bisschop van Münster Bernard von Galen, ook wel “Bommen Berend” genoemd, Overijssel binnenviel en de Ommerschans zonder slag of stoot in handen kreeg.

Ook de stichting OudOmmen.nl besteedt in 2022 extra aandacht aan de Ommerschans. Zo worden er twee afleveringen van de artikelreeks “Wetenswaardigheden uit het archief” aan de Ommerschans gewijd (“De Ommerschans” en “Levering koffiezakken Ommerschans”) met een verzameling van gebeurtenissen uit het archief van Jan Lucas. Verder maakt OudOmmen het eenvoudig en voor iedereen mogelijk om de Ommerschans in verschillende perioden virtueel en ‘ter plekke’ te beleven. De stichting OudOmmen.nl heeft hiervoor de module VIPHOL, wat staat voor ‘Virtuele Presentatie van de Historie Op Lokatie’, ontwikkeld. De eerste resultaten zijn via de volgende linken toegankelijk:
– “qr.oudommen.nl/VIPHOL-OS1832” -> situatie ca. 1832.
– “qr.oudommen.nl/VIPHOL-OS1895” -> situatie ca. 1895.

Uiteindelijk worden vier perioden op deze manier in beeld gebracht, de Ommerschans als verdedigingsschans (ca. 1780), de Maatschappij van Weldadigheid in de beginperiode (1832), de situatie toen de Maatschappij van Weldadigheid is opgeheven (1890) en de situatie toen het Ommerschans-terrein in gebruik was van het leger (1895).

Bron: OudOmmen – 12 juni 2022

Onderzoek wijst uit: Molen Den Oordt in 1824 nieuw gebouwd – zaagwerk uit oudere molen

Harry Woertink, Molens

Een onlangs gehouden dendrochronologisch onderzoek heeft uitgewezen dat het zaagwerk van molen Den Oordt in Ommen ouder is dan de romp zelf.

Een oude foto van molen Den Oordt rond 1900.
Foto: OudOmmen
Zie ook het album “Molen Den Oordt | Streekmuseum”

De zaagonderdelen moeten daarom afkomstig zijn van een andere molen. Uit een eerder jaarringenonderzoek bleek dat de huidige molen in 1824 nieuw is gebouwd, maar over de datering van het binnenwerk was twijfel. Dat werd mede ingegeven door de ongewone constructie van het zaagwerk (het gaande werk). Alles leek erop dat in de molenromp het gaande werk pas gemaakt was met ouder materiaal. Ook de doorleefdheid en kleuren op de onderdelen van het zaagwerk deed vermoeden dat destijds gebruik gemaakt is van onderdelen uit een andere molen.

Andere, oudere molen
Tom Temmink, molenconsulent bij het Oversticht liet daarom een tweede onderzoek verrichten. Daaruit kan de conclusie getrokken worden dat het zaagwerk ouder is en inderdaad afkomstig is van een andere, oudere molen. Echter, het tweede onderzoek wees ook uit dat de datering van verschillende genomen monsters ver uit elkaar liggen, zodat de gebruikte zaagonderdelen van de andere molen ook al eerder in een andere, oudere molen dienst moet hebben gedaan. Dat maakt het vrijwel onmogelijk om de gesloopte molen aan te wijzen die de onderdelen voor Den Oordt heeft geleverd. Molens werden vroeger regelmatig verplaatst en opnieuw opgebouwde of herbouwd na een schade of brand. De kans dat oude molens allerlei onderdelen bevatten van voorgangers is dan ook groot.

Zeskante molen de enige in Overijssel
De gemeente Ommen is eigenaar van molen en de Stichting Ommer Molens is beheerder van de molen. Molen Den Oordt is één van de acht nog bestaande zeskante molens van Nederland en de enige in de provincie Overijssel. De molen is van cultuurhistorische waarde als één van de twintig rijksmonumenten in de stad Ommen. De molen is vanwege de historische en beeldbepalende locatie aan de zuidrand van Ommen van belang voor het aanzien van Ommen. Lees verder Onderzoek wijst uit: Molen Den Oordt in 1824 nieuw gebouwd – zaagwerk uit oudere molen →

Veel feestelijkheden rond “Ommen 750 jaar”

Harry Woertink, Jubilea

In 2023 is het 775 jaar geleden dat de gemeente Ommen stadsrechten kreeg. Deze mijlpaal wil de gemeente niet ongemerkt voorbij laten gaan.

Ter gelegenheid van de viering “Ommen 750 jaar” in 1998 bracht de toenmalige Koningin Beatrix een bezoek aan Ommen. Links de toenmalige burgemeester Bernard Kobes.
Foto: OudOmmen

Op woensdagavond 29 juni gaan daarom verenigingen en organisaties uit Ommen in het gemeentehuis vanaf 19.30 uur met elkaar brainstormen hoe dit feest georganiseerd gaat worden. De viering van 750 jaar stadsrechten werd in 1998 ook groots gevierd. Enkele krantenartikelen van toen over de viering:

Jubileumcommissie
Voor de “Viering van Ommen 750 jaar stadsrechten” en “75 jaar samenvoeging Stad- en Ambt Ommen” in Ommen is Oud-Ommenaar Ab van den Berg aangezocht als voorzitter van de jubileumcommissie, aldus de weekkrant “Nieuws uit Ommen” van 5 februari 1997. “Deze commissie gaat volgend jaar het feest rondom het 750-jarig bestaan van Ommen organiseren. De in Dalfsen wonende Van den Berg was eerder actief als raadslid in Ommen en voorzitter van de stichting Ommer Bissingh Evenementen”, zo meldde de weekkrant.

“Op 25 augustus 1248 verleende de bisschop Otto III van Utrecht stadsrechten aan Ommen en werd daarmee verheven van dorp tot stad. In 1998 is het ook 75 jaar geleden dat de gemeente Stad-Ommen en Ambt-Ommen werden samengevoegd. Ook is het dan 75 jaar geleden dat de Padvinderij naar Ommen kwam en zich op Ada’s Hoeve vestigde, het begin van het Ommer toerisme. Ter gelegenheid van dit alles staat Ommen van april tot oktober 1998 bol van feestelijke activiteiten. Voor de organisatie heeft de gemeente Ommen 50.000 gulden beschikbaar gesteld. De tweejaarlijkse Ondernemersbeurs is ook naar 1998 verschoven. Gedacht wordt om de festiviteiten te laten plaatsvinden in een aan de Vechtoevers ter hoogte van de Zeesserweg op te zetten feesttent”, tot zover het Nieuws uit Ommen. Lees verder Veel feestelijkheden rond “Ommen 750 jaar” →

Nieuwste uitgave De Darde Klokke over Bommen Berend en Patriotten

De Darde Klokke

Het Rampjaar 1672 met Bommen Berend, maar ook de Franse overheersing in de negentiende eeuw zijn dit keer historische verhalen in de jongste uitgave (nummer 203) van het kwartaalblad De Darde Klokke.

De jongste uitgave van het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke (203).

Ook de Tweede Wereldoorlog krijgt aandacht waarin vier gesneuvelde Engelse vliegers centraal staan. Verder het leven van een honderdjarige, het oudste abonnee van het Ommer historisch tijdschrift.

Bommen Berend
Ook Ommen ontsprong 350 jaar geleden niet aan de dans van Bommen Berend toen hij Overijssel binnenviel. De burgerij was voortdurend in onrust. De mannen legerden zich in bij burgers en pleegden tal van gewelddadigheden, zo valt te lezen in het nieuwe nummer. Toen het bisschoppelijke leger optrok naar de Ommerschans om die te bezetten, trof men de schans verlaten aan. Eerder had zich al een muiterij plaatsgevonden. De Nederlandsche soldaten waren weggelopen omdat ze niet machtig genoeg waren om het geschut te bedienen om een aanval af te weren. Negen dagen lang lag het complete leger toen in en om de stad Ommen tot aan hun vertrek naar het Groningerland. De stad Ommen moest voor hun vertrek een aanzienlijke som als brandschatting of oorlogscontributie betalen.

Het verhaal gaat dat in het Rampjaar 1672 een van de drie klokken van de hervormde kerk is gestolen door soldaten van de bisschop van Münster. Het is ze echter niet gelukt deze zware luidklok mee te nemen, want ze kwamen niet verder dan de haven van de Vecht waar de buit gemaakte zware koperen klok over boord moet zijn geslagen en nog steeds op de bodem zou moeten liggen.

Patriotten
Tijdens de Franse overheersing eind 1700 begonnen in Ommen zich de Prinsgezinden zich danig te roeren tegen de Patriotten. De aanhangers van Oranje demonstreerden op de Markt en Kerkplein met tromgeroffel, vaandels en lichte wapens. Dat leidde weer tot spanningen onder de Patriotten, zo zeer zelfs dat het tot een handgemeen kwam en er zelfs werd geschoten. Toen de Patriotten werden uitgemaakt voor dieven, schelmen en moordenaars kostte dat Hendrikus Hoek en Hendrik Oldeman zelfs een boete van 3 oude schilden. Lees verder Nieuwste uitgave De Darde Klokke over Bommen Berend en Patriotten →

Ommen viert op waardige wijze zijn 700-jarig bestaan

Harry Woertink

In 2023 is het 775 jaar geleden dat de gemeente Ommen stadsrechten kreeg. Deze mijlpaal wil de gemeente niet ongemerkt voorbij laten gaan.

De Arriërpoort op de hoek Bouwstraat-Gasthuisstraat.
Foto: OudOmmen
Zie ook het album “1948 – 700 jaar stadsrechten”

Op woensdagavond 29 juni gaan daarom verenigingen en organisaties uit Ommen in het gemeentehuis vanaf 19.30 uur met elkaar brainstormen hoe dit feest georganiseerd gaat worden. De viering van 750 jaar stadsrechten werd in 1998 ook groots aangepakt.

Bij het 700-jarig bestaan in 1948 was dat niet anders. Heel Ommen liep toen uit voor een driedaags feest. “De stad is zo goed als klaar” kopten de kranten in 1948 bij aanvang van de viering. “Woensdag 4 augustus 1948 begint Ommen met de viering van haar 700ste verjaardag. Wekenlang is de bevolking druk in de weer geweest. Huizen werden geschilderd, straten geplaveid, poorten gebouwd, slingers gehangen, straten, huizen en openbare gebouwen geïllumineerd, feestterreinen klaar gemaakt, feesttenten opgesteld en versierd. Nu is de stad zo goed als klaar. De laatste hand wordt overal gelegd”, laten de kranten weten.

“Ommen maakt zich op om het officiële feest op 4,5, 6 en 7 augustus waardig te vieren” vervolgen de plaatselijke kranten. “Ook thans klinken er al vreugdetonen, doch die zijn van ’t muziek-concours met Kermesse d’ été, die het eigenlijke feest inluiden. Woensdag gaan de vlaggen uit en zal de herdenking van het ontvangen der Stadsrechten 700 jaren geleden uit de handen van bisschop Otto III ’n aanvang nemen”, aldus de kranten.

Woensdag
“Er wordt begonnen met een kinderfeest en om half elf zullen alle Oud Ommenaren, die hun vakantie dit jaar in de Oude Veste doorbrengen officieel door het gemeentebestuur worden ontvangen, de namiddag heeft er ’n officiële raadsvergadering plaats en ’s avonds wordt op het feestterrein een groot avond zangfeest gehouden. Op de markt draait dan de première van de Ommer feestrevue. Lees verder Ommen viert op waardige wijze zijn 700-jarig bestaan →

In memoriam Jan Lucas (1935 – 2022)

Harry Woertink, OudOmmen

Op maandag 30 mei 2022 is op 87-jarige leeftijd Jan Lucas overleden.

Jan Lucas met op de achtergrond een deel van zijn boekenverzameling.
Zie ook het album “Jan Lucas”

Hij was al een tijd ongeneeslijk ziek, maar in de afgelopen dagen is Lucas ineens snel achteruitgegaan. Zijn overlijdenskaart maakt melding dat hij in het bijzijn van zijn kinderen en omringd door zijn passie – de boeken – rustig is ingeslapen.

Voorzitter stichting OudOmmen.nl
Geschiedenis, boeken en verzamelen, waren de grootste passie van Jan Lucas. Hij was heel betrokken bij de website en stichting OudOmmen.nl. Vanaf de oprichting tot begin dit jaar was hij voorzitter van het stichtingsbestuur. Geschiedenis waren belangrijke raakvlakken in het leven van Jan Lucas. Hij was een groot verzamelaar van postzegels maar vooral ook van unieke documenten die met de geschiedenis van met name Ommen te maken hadden. Het webarchief OudOmmen.nl heeft dankbaar gebruik kunnen maken van zijn omvangrijke archief. In zijn werkzame leven was Lucas ambtenaar bij de gemeente Ommen op de afdeling sociale zaken. Zijn hart stond open voor sociaal zwakkeren, die hij graag op weg hielp.

Erevoorzitter Streekmuseum
Op jonge leeftijd werd hij voorzitter van het Streekmuseum. Aan het eind van zijn bestuursperiode werd hij voor zijn verdiensten voor het museum benoemd tot erevoorzitter. Ook kreeg hij tijdens zijn leven de koninklijke onderscheiding “Ridder in de Oranje Nassau” uitgereikt. Grote hobby was het verzamelen en verkopen van tweedehands boeken. Zijn woning en schuur waren een en al boekenverzamelingen. Vaak de betere literatuur. Hij was organisator van de eerste boekenmarkt in Ommen. In de geschiedenis van de post was hij ook een kenner en schreef er over in het historisch tijdschrift De Darde Klokke, waar hij ook nog een periode deel heeft uitgemaakt van de redactie.
Bron: Harry Woertink – 1 juni 2022

Ommen opent een nieuw toeristisch inspiratiepunt

Gemeente Ommen, Streekmuseum Ommen

In het Cultuurhistorisch Centrum Ommen is een nieuw toeristische inspiratiepunt geopend.

Het nieuwe toeristische inspiratiepunt.
Zie ook de albums “2022/05 – Opening TIP” en “Uitbreiding Streekmuseum”

Doel van het inspiratiepunt is om inwoners en toeristen op een eigentijdse manier te inspireren om er op uit te gaan in Ommen en het Vechtdal. Via interactieve elementen, beelden en een speciale Vechttafel worden bezoekers op ideeën gebracht.

Bij binnenkomst valt direct de grote Vechttafel op. Hierop slingert de Vecht over verschillende beeldschermen met daarnaast drukknoppen. Via de drukknoppen krijgen bezoekers tips over bijzondere activiteiten en bezienswaardigheden op en rondom de rivier. Zoals bijvoorbeeld varen op de Vecht, de uitkijkpunten, kunstwerken en nog veel meer. Onder de tafel kunnen kinderen luisteren naar bijzondere vogels in het Vechtdal. En via een luisterverhaal hoor je meer over de geschiedenis van de Vechtzomp. Via draaibare driehoeken kunnen bezoekers informatie vinden over bijvoorbeeld routes, cultuur en historie of familie activiteiten. Op de wanden is informatie te lezen over natuurgebieden, kastelen en landgoederen.

De ruimte is multifunctioneel ingericht. Dat wil zeggen dat bijna alles verplaatsbaar is. Zo kan de ruimte overdag worden ingezet als toeristisch inspiratiepunt, maar ‘s avonds ook gebruikt worden voor lezingen of presentaties. Vrijwilligers zijn aanwezig om bezoekers te helpen in hun informatiebehoefte. Ommen heeft daarmee een eigentijdse vorm van toeristische informatievoorziening gerealiseerd in een mooie combinatie met het Historisch Museum Ommen, dat in hetzelfde pand is gevestigd. De realisatie van het inspiratiepunt is mogelijk gemaakt door een bijdrage van de gemeente Ommen, de provincie Overijssel en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.

Wilt u bezoekers in Ommen graag vertellen over deze mooie gemeente en omgeving? Het TIP kan nog vrijwilligers gebruiken, stuur voor meer informatie een e-mail naar: tipommen@outlook.com

Bron: Gemeente Ommen – 31 mei 2022

Ommerschans in het teken van “Waerachtigh Festeijn van de Muytinatie”

Harry Woertink, Ommerschans

In de Ommerschans wordt zaterdag 18 juni de historische strijd van 1672 door Bommen Berend nagespeeld.

Waerachtigh Festeijn van de Muytinatie Ommerschans
Afb.: Harry Woertink

Onder de naam “Waerachtigh Festeijn van de Muytinatie” staat de hele dag in het teken van de muiterij op de verdedigingsschans en ook het verlaten van de schans van de soldaten, zodat de bisschop van Munster de schans toen zonder slag of stoot kon innemen.

Compagnie te voet
Van 10.00 uur tot 17.00 uur zal re-enactmentgroep ‘Compagnie te Voet‘ op de schans aanwezig zijn en de oorlog van toen zo goed mogelijk uitbeelden. Verder is er een 17-eeuwse markt met muziek en entertainment. De muziek op de schans wordt verzorgt door “De Soete Inval”. Zij maken middeleeuwse muziek op festivals, markten, feesten en andere evenementen. Zowel in Nederland als in het buitenland. Hun repertoire bestaat uit authentieke middeleeuwse speelman muziek. De liedjes worden gespeeld op instrumenten die in de middeleeuwen veelvuldig bespeeld werden door het gewone volk, zoals de doedelzak en draailier, pommer en trom. Verder verzorgt de toneelgroep “de Firma” uit Ommen theater met een link naar het verre verleden van de Ommerschans. Er is op dit festival voldoende eten en drinken. Ook zal een mobiele Escaperoom de Ommerschans aandoen.

Lezing Luc Panhuyzen
In 1672 trekken de troepen van Bommen Berend door het oosten en noorden van het land. In verschillende plaatsen slaat de bisschop Bernhard von Galen keihard toe. De soldaten op de Ommerschans zijn echter gevlucht. Historicus Luc Panhuysen en schrijver van diverse boeken over het Rampjaar weet er alles over te vertellen. Hij verzorgt ’s avonds een lezing over het Rampjaar 1672 bij de Veldzichthoeve. Aanvang 19.00 uur; de inloop is vanaf 18:30 uur. Gratis entree.
Bron: Harry Woertink – 31 mei 2022

Varkensmarkt in Ommen was een boerenzondag

Harry Woertink, Oude gebruiken & tradities

“Boerenzondag” werd de wekelijkse markt op dinsdag ook wel genoemd. Naast een warenmarkt was er in Ommen ook wekelijks een varkensmarkt.

Ca. 1900. Met een kleedwagen worden de biggen aangevoerd voor de Varkensmarkt; op de achtergrond het Kantongerecht.
Foto: OudOmmen
Zie ook het album “Varkensmarkt”.

Elke boer uit de omgeving bezocht de markt om niet alleen te handelen maar ook om elkaar te ontmoeten. De klompen werden voor die boerenzondag schoon geschuurd en men hees zich in het beste pak.

Een van de grootste veemarkten in Overijssel
In de dertiger jaren tot aan de oorlog behoorde de varkensmarkt in Ommen tot een van de grootste varkensmarkten in Overijssel. Behalve handel werd de markt later ook een groot toeristisch trekpleister. Marktkraampjes met (boeren)gereedschap, touwen, werkkleding en klompen maar ook kramen met (gebakken) vis of leverworst complementeerden de varkensmarkt.

Handjeklap
De varkensmarkt werd gefaciliteerd door de gemeente, die ook zorgden voor korven en bakken, later houten hekken om de levende dieren bij elkaar te houden. Bij het betreden van de markt door de handelaren werden de dieren geteld en later ook het gewicht vastgesteld. Een dierenarts hield toezicht op het welzijn van de varkens en biggen. De handel was altijd spectaculair om te zien. Volgens een vast ritueel van loven en bieden werd uiteindelijk via handjeklap een prijs afgesproken. De boeren betaalden meestal contant. De betaling vond onder het genot van een stevige borrel plaats in een van de vele cafés rondom de markt. Terwijl de mannen zakendeden, gingen de boerinnen inkopen doen in de binnenstad. Met name op dinsdag wemelde het daar van de boerinnen in klederdracht. De Ommer winkeliers deden dan ook goeie zaken op marktdag. Lees verder Varkensmarkt in Ommen was een boerenzondag →