Voor Ommen is 11 april de Bevrijdingsdag. The Black Watch van de XII Manitoba Dragoons, onderdeel van het Canadese leger, bevrijdde Ommen 75 jaar geleden in de vroege ochtend van de Duitse bezetter. De Nederlandse driekleur kon na vijf jaar oorlog weer voor het eerst uitgestoken worden. Ommen is bevrijd!

De Stichting Ommen 75 jaar vrijheid heeft voor 11 april 2020 onderstaand programma samengesteld. Iedereen heeft natuurlijk het nieuws meegekregen dat in verband met de Coronavirus alle evenementen tot 100 personen t/m 31 maart zijn afgelast. Bekeken wordt van dag tot dag over het verdere verloop.

Klokluiden
Te doen gebruikelijk is dat om de vijf jaar de klokken luiden van de Ommer kerken. Dat zal dit keer gebeuren: om 06.00 uur ’s morgens luiden alle kerkklokken en loopt Ommen uit om zich te verzamelen, eerste op de Hessel Mulertbrug, daarna op het Kerkplein, voor deze dag omgedoopt tot het Plein van de Vrede. Hier wordt het Vuur van de Vrede ontstoken. Verder zijn er meer activiteiten. In het voetspoor van de bevrijders doet ook de Overijsselse Vrijheidstour op 11 april 2020 Ommen aan. Een touringcar onder de titel Vrijheids-express is aanwezig en RTV Oost doet live verslag van lokale activiteiten. Vechtdal Leeft maakt van de hele dag een uitgebreide filmreportage.

Bevrijdingstour
Evenals 75 jaar geleden vindt in alle vroegte vanuit zuidelijke richting een “Bevrijdingstour” plaats met historische legervoertuigen richting Ommen. Voor het maken van deze lokale “Bevrijdingstour” is gezocht naar mensen die in april van dit jaar 75 jaar zijn of worden. Ook is gezocht naar jongeren die in april dit jaar 11 jaar zijn of worden. Zij zijn samen ‘s morgens eregasten op het Bevrijdingsfeest. De 75-jarigen zijn passagiers in oude legervoertuigen die ’s morgens vertrekt vanaf de Manitoba-rotonde naar het Plein van de Vrede. Voordat ze hier aankomen worden ze op de Hessel Mulertbrug feestelijk welkom geheten door de 11-jarige Ommenaren die vanaf deze plek ook meerijden naar het Plein van de Vrede.
De Ommer bevolking is dan ook massaal uitgelopen om onze “Bevrijders” hartelijk te ontvangen. De stoet vervolgt de route verder naar het centrum. Bij dit alles zal uiteraard muziek niet ontbreken. Ommenaren zullen 11 april zoveel als mogelijk in kleding van 75 jaar geleden de straat op gaan. Ook is een oproep gedaan om op 11 april 2020 massaal de Nederlandse vlag uit te steken.

Morgenprogramma:
05.30 uur: start Vrijheidstocht legervoertuigen vanaf Manitoba-rotonde vanaf de Besthmenermolen Hammerweg. De jubilerende Buurtvereniging Rond de Regge zal symbolisch het Vuur van de Vrede aan de legerstoet overhandigen. 75-jarige Ommenaren rijden mee.
05.40 uur: aansluiting muziekvereniging Crescendo en historische fietsen van het Fietsmuseum vanaf Hotel Paping Hammerweg Lees verder Ommen viert op 11 april Bevrijdingsdag →

OMMEN – De tweede zaterdag voor Pasen is het weer zover: de optocht van “Zwaanties op ‘n stökkie”, of te wel de jaarlijkse Palmpasenoptocht in Ommen.

Archieffoto van een eerder gehouden demonstratie van het versieren van een Zwaantje op stok; achter Gerrit Steen die uitleg geeft.
Foto: Harry Woertink

Een oude traditie waar een stoet jongeren met een versierde Palmpasenstok onder begeleiding van muziek door Ommen trekt. De Palmpasenoptocht voor de kinderen wordt in ere gehouden door de Gemienschop van Oll Ommer, een vereniging die zich inzet om Ommer tradities overeind te houden.

Kunst van het versieren
Om de kunst van het versieren van een Palmstok onder de knie te krijgen organiseert Oll Ommer op zaterdag 28 maart om 10.30 uur voor belangstellenden een demonstratie over het versieren van een zwaantje op stok. De demonstratie is voor iedereen toegankelijk en wordt gehouden in Oldenhaghen aan de Hessel Mulertstraat 22 in Ommen. Deelname is gratis. Om over voldoende materialen voor een ieder te beschikken, is opgave vooraf beslist nodig. Belangstellenden kunnen zich aanmelden bij Gerrit Steen via email 8147re5@hetnet.nl, bellen kan ook 0529-454181.

Startpakket
“Iedereen kan met legen handen komen, maar we laten niemand met lege handen gaan”, zegt Gerrit Steen, voorzitter van Oll Ommer. “Voor de deelnemers is er een gratis startpakket, bestaande uit een geschilde stok, buxustakjes, voorgeboorde snoepeitjes, krenten, rozijnen en een sinaasappel. Dit zijn de juiste ingrediënten voor een originele Ommer Zwaantie op ’n stökkie. Een folklore-deskundige zal aan de hand van voorbeelden iedereen wegwijs maken in de geheimen van het versieren van de traditionele paasstok. Niet bij iedereen is bekend hoe een echte Palmpasenstok gemaakt moet worden. Daarom geven we uitleg hoe een Palmpasenstok versierd moet worden”.

Laat de Ommer Zwaan niet sterven
Om de mooie traditie in ere te houden zet Oll Ommer alles op alles. “Laat de Ommer Zwaan niet uitsterven” verzucht Steen, “Deze traditie moeten we overeind zien te houden. Al in het begin van de vorige eeuw was de Palmpaasoptocht een begrip in Ommen. Daar waar in andere plaatsen versierde broodhaantjes het belangrijkste onderdeel van de versiering zijn, is dat in Ommen een versierde broodzwaan. Deze zwaan is echt uniek te noemen omdat op de meeste kerken een haan of een kruis als een symbool op de toren staat. Lees verder Demonstratie Palmpasenstok maken in Ommen – 28 maart 10.30 uur in Oldenhaghen →

OMMEN – Op maandag 6 april vindt op de Besthmenerberg onder de gemeente Ommen de officiële onthulling plaats van een nieuw gedenkmonument voor Kamp Erika.

Het vervangen van het houten kruis in 2017 van het huidig monument.
Foto: Harry Woertink

Op Kamp Erika werden tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangenen vernederd, gemarteld en vermoord. Het is 75 jaar geleden dat dit beruchte gevangenkamp werd gesloten nadat de Duitse bezetter capituleerde.

Initiatiefnemer is het Cultuurhistorisch Centrum Ommen (CCO). Volgens het CCO had het bestaande gedenkmonument niet meer de uitstraling en waarde die het werkelijk verdiende. Om de geschiedenis van de Besthmenerberg blijvend te herdenken zijn de Ommer kunstenaars Eric Schutte en Frank Meijerink ingeschakeld. Zij hebben gekozen voor een vorm van het monument waarbij aan de slachtoffers van Kamp Erika meer recht wordt gedaan. Ook de geschiedenis van de Besthmenerberg is beter zichtbaar gemaakt. Niet alleen wat betreft Kamp Erika maar ook die van de Sterkampen van de theosofische beweging “De Orde van de Ster in het Oosten”. Het herdenkingsmonument kon gerealiseerd worden dankzij financiële bijdragen van onder andere de provincie Overijssel en de gemeente Ommen en de medewerking van Staatsbosbeheer als grondeigenaar.

Informatieve en ceremoniële functie
Het ontwerp van het nieuwe gedenkmonument heeft een informatieve- een ceremoniële functie en bestaat uit vier gelijke betonnen elementen van twee bij twee meter die – gegroepeerd in een X-as – een tijdlijn vormen. In de blokken zijn de jaartallen zichtbaar waarop de Besthmenerberg geschiedenis schreef. Daarbij gaat het om contouren van de houten zwarte barakken die dienst deden als onderkomen van de gevangenen en ook het silhouet van Krishnamurti, de leider van de Sterkampen komen nadrukkelijk naar boven. De vier blokken verbeelden telkens een andere tijd: wit voor de positieve tijd van de Sterkampen; zwart voor Kamp Erika; antraciet voor het eerste jaar na de oorlog (Kamp Erica met een c) en grijs voor de huidige tijd. De laatste steen bevat informatie en is tevens bedoeld als een zitelement. De meest centrale en hoogste steen is die van Kamp Erika. Lees verder Nieuw monument voor Kamp Erika – Officiële onthulling op 6 april →

Met het storten van beton voor de vier elementen is een stap dichterbij gemaakt voor de afronding van het nieuwe gedenkmonument op de Besthmenerberg.

Nieuw Monument in de maak voor de Besthmenerberg.
Zie voor meer foto’s het album “Nieuw Monument in de maak”.

Het beton van de vier blokken moet de komende dagen harden in de houten bekisting voordat het op transport gaat naar de plaats van bestemming. De Ommer kunstenaars Eric Schutte en Frank Meijerink hebben een nieuw monument ontworpen en daarbij de geschiedenis van de Besthmenerberg in beeld gebracht. Zowel de gruwelijke periode 1940-1945 met het gevangenenkamp Erika en ook de periode daarvoor met de Sterkampen.

Het monument bestaat uit vier gelijke betonnen elementen van twee bij twee meter en worden gegroepeerd in een X-as. In de blokken zijn de jaartallen zichtbaar waarop de Besthmenerberg geschiedenis schreef. Daarbij gaat het om contouren van de houten zwarte barakken die dienst deden als onderkomen van de gevangenen en ook het silhouet van Krishnamurti, de leider van de Sterkampen komen nadrukkelijk naar boven.

De vier blokken verbeelden telkens een andere tijd: wit voor de positieve tijd van de Sterkampen; zwart voor Kamp Erika; antraciet voor het eerste jaar na de oorlog (Kamp Erica met een c) en grijs voor de huidige tijd. De laatste steen bevat informatie en is tevens bedoeld als een zitelement. De meest centrale en hoogste steen met 80 centimeter is die van Kamp Erika. De officiële onthulling is op 6 april 2020 gepland, dat is 75 jaar nadat het kamp werd gesloten.

Bron: Harry Woertink – 12 maart 2020

Het is voorjaar 1945. Vanuit het zuiden komen onder andere Engelse, Canadese en Amerikaanse soldaten Nederland binnen om ons land te bevrijden.

De Canadese troepen trekken via de Voorbrug over de Vechtbrug Ommen binnen.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer foto’s het album “Bevrijding”.

Het Duitse leger geeft zich niet zo maar over. Over hoe de bevrijding van Ommen 75 jaar geleden verliep.

Ommen bevrijd
Op 11 april 1945 is het nog vroeg in de morgen als een hevige knal heel Ommen wakker schrikt. Grote stofwolken stijgen op boven de Vechtbrug. De Duitsers laten de brug in de lucht vliegen, maar gelukkig ontploft een deel van de bommen niet. Door de luchtdruk raken planken voor dichtgetimmerde ramen van de huizen los zodat weer naar buiten gekeken kan worden. In de verte wegrennende Duitsers, eerst over de Varsenerdijk en als er vanaf de Koeksebelt wordt geschoten langs de sloot in de richting van Varsen. De vluchtende Duitse soldaten laten ook de duiker in het Ommerkanaal aan de Hardenbergerweg opblazen. Maar dan tegen acht uur ’s morgens komen onze bevrijders “The Black Watch” Ommen binnen over de half kapotte Vechtbrug. Ommen is bevrijd!

Nederlandse vlag
Bij het stadhuis staan vele Ommenaren om de colonne aan soldaten te ontvangen. De Nederlandse vlag gaat uit op het zwaar beschadigde stadhuis. De Ommer straten lopen vol met blije inwoners. Nu voor het eerst gaan angst meer voor de grijsgrauwe Duitsers. Het zijn onze bevrijders, de Canadezen die door de verschillende straten trekken. Het duurt niet lang of ook de tanks staan opgesteld bij de Vechtbrug. De vernielde brug wordt snel gerepareerd. De eerste Canadezen die de brug over komen houden geen pauze op deze woensdagmorgen. Ze controleren of er nog Duitsers zijn achtergebleven. Jeeps en kleine rupsvoertuigen komen in een onafzienbare rij Ommen binnen rijden. Het marktplein staat weldra vol.

Glasscherven en kapotte dakpannen werden bijeen geveegd. Mannen met armbanden met de letters BS (Binnenlandse Strijdkrachten) beginnen wat orde te scheppen. Bewaakt door de Canadezen komen Duitse krijgsgevangen terug over de Varsenerdijk. Verslagen mannen, schimmen van het eertijds zo fiere Duitse leger. Op de Markt is tussen de Canadezen en de Ommenaren een levendige ruilhandel ontstaan. Lees verder Ommen op weg naar de bevrijding (3) – 75 jaar vrijheid →

OMMEN – Het Fietsmuseum Ommen komt met een unieke expositie over het thema “75 jaar Vrijheid”. Naast de tentoonstelling van de bestaande collectie van historische rijwielen is een verzameling ondergebracht van de broers Johan en Gerard Overweg.

Johan en Gerard Overweg met unieke expositie oorlogsmateriaal in Fietsmuseum Ommen.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Expositie ’75 jaar Vrijheid’”.

Oude fietsen van uit en vóór de oorlog. In gebruik bij iedereen, of bij soldaten uit Nederland en na de bevrijding bij Engelsen en Canadezen. Het gaat om een particuliere verzameling oorlogsmateriaal die niet eerder op deze wijze is bijeengebracht. Ook materialen, voorwerpen en (archeologische)vondsten uit de Tweede Wereldoorlog. Verder originele militaire kleding waar de bekende blauwe overall van iemand van de Binnenlandse Strijdkrachten niet ontbreekt. De thema-expositie die op 11 april opent geeft de bezoeker een goed beeld van de periode 1940-1945.

Amerika
Met foto’s, materialen, schilderij en een maquette wordt een bijzondere verhaal van de 23-jarige Lonnie Oscar Holloway uitgebeeld. Deze Amerikaanse militair is vanuit een Duits machinegeweer in 1944 omgekomen in de Belgische Ardennen. In 2011 vinden de broers Overweg in een oude mortierput een armband die de gesneuvelde militair toe behoort. Via internet achterhalen ze de familie in Texas en zorgen er voor dat de armband weer in Amerika terecht komt. Uiteindelijk leidt het vinden van de sporen uit 1944 niet alleen tot het verzamelen van allerlei oorlogsmateriaal, maar ook tot het schrijven van een inspirerend boek over het leven van een gesneuvelde Amerikaanse militair. Het contact met de familie in Amerika is er nog steeds.

Fietsen inleveren
In de expositie verder stukken over de invordering van fietsen. Er stond een financiële vergoeding tegenover, maar Joodse inwoners moesten hun fietsen inleveren zonder vergoeding en eerst eventuele reparaties uitvoeren voor eigen kosten. Er zijn archeologische vondsten te zien afkomstig van de Duitsers, maar ook van de geallieerden. Uit de omgeving van het Ommer NS-station komen zwaardere patronen die bij de beschietingen van het spoor werden gebruikt, waaronder ook 20mm hulzen afkomstig van jachtvliegtuigen. Lees verder Fietsmuseum Ommen met unieke collectie oorlogsmateriaal – opening 11 april 2020 →

OMMEN – Het Oranjefeest zal in Ommen niet ongemerkt voorbij gaan als het aan het Oranjebestuur ligt. Achter de schermen is het Oranjebestuur hard bezig om het feestprogramma in elkaar te zetten.

Het Oranjebestuur in vergadering zet de laatste puntjes op i van het feestprogramma.
Foto: Harry Woertink

De grote lijnen van het attractieve programma is woensdagavond gepresenteerd in de zaal van Tante Pos tijdens een algemene ledenvergadering. De leden konden zich heel goed vinden in het programma voor 2020. Er waren dan ook complimenten voor het bestuur voor het vele verzette werk. Heel blij is het Oranjebestuur met de aanvulling van een nieuw bestuurslid in de persoon van Michel Hogenkamp.

In de ledenvergadering werd nog even teruggeblikt op de activiteiten van vorig jaar. Toen werd het 60-jarig bestaan van de vereniging uitbundig gevierd. Niet alleen met de gebruikelijke feestactiviteiten zoals onder andere de aubade, diverse optochten, muziek en zang en Oranjemarkt maar ook konden de 2399 leden genieten van gratis heerlijke soezen. Verder was er in 2019 een ontbijtje voor 60-jarigen en werd samen met de 40-jarige Ommer Bissingh een 200 meter lange tompouce gemaakt (en gegeten). Bovendien werd er financieel ook goed geboerd, zo kon penningmeester Anneke Ruitenberg melden.

Koningsdag
Op Koningsdag, maandag 27 april start het omvangrijke programma met een aubade bij het ouderencentrum Oldenhaghen. Nieuw is dat de kinderen van de basisscholen dit keer niet op vrachtwagens komen, maar met unieke gele Amerikaanse schoolbussen. Ze worden hiervoor van school gehaald en naar Oldenhaghen gebracht. ’s Middags is weer de gebruikelijke historische optocht waar ook met name scholen en buurtverenigingen aan mee doen. Volgens Alice van den Nieuwboer belooft het weer een mooie optocht te worden. Ze maakte dat op na een rondgang langs de wagenbouwers van de scholen. Lees verder Programma Oranjefeest Ommen is rond – 24, 25 en 27 april, 5 mei →

Het is voorjaar 1945. Vanuit het zuiden komen onder andere Engelse, Canadese en Amerikaanse soldaten Nederland binnen om ons land te bevrijden. Het Duitse leger geeft zich niet zo maar over. Over hoe de bevrijding van Ommen 75 jaar geleden verliep. Deel 2.

Canadese soldaten op weg naar de bevrijding.
Zie voor meer afbeeldingen van de bevrijding het album “Bevrijding”.

Kamp Erika
De opmars van de geallieerden is ook de gewapende bewakers van het gevangenenkamp Erika op de Besthmenerberg in Ommen niet ontgaan. Twente is al bevrijd en soldaten van het Canadese leger rukken verder op. In de nacht van 4 op 5 april wordt op kamp Erika groot alarm geslagen. Er zijn berichten dat de geallieerden op korte afstand zijn genaderd. “Alles inpakken en klaarmaken voor de afmars” klinkt het vanaf de appelplaats waar de gevangenen plotsklaps bij elkaar zijn geroepen. De groep krijgt te horen dat Westerbork hun nieuwe bestemming wordt, maar wel lopend. In colonne gaat het kort daarna in alle vroegte richting Balkbrug. Zij die nog even achterom kijken zien een vuurgloed boven het kamp uitstijgen. Het blijkt dat een munitieopslag in de buurt van het kamp is opgeblazen. Iedereen is bang onderweg. Nu ontsnappen betekent zondermeer de kogel van een van de gewapende bewakers. Als vliegtuigen over de groep scheren wordt gebruik gemaakt van dekkingsgaten langs de weg. In Hoogeveen wordt de nacht van 5 en 6 april doorgebracht in een door de Duitser leeggeroofd winkelpand. Op 6 april komt de colonne druppelsgewijze aan in het arbeidskamp de Pieterberg bij Westerbork (niet te verwarren met het noordelijker gelegen Kamp Westerbork). Het is bijna avond als de laatste gevangenen komen binnenstrompelen. In de barakken slapen de gevangenen op stro. Zaterdag 7 april is het een dag van niks doen. Op zondag 8 april wordt rondom het kamp heftig geschoten. Een bevrijdingspoging van Westerbork mislukt. Vervolgens is het wachten tot 10 april. Die dag slaan alle bewakers en Duitse soldaten op de vlucht als bekend is dat de geallieerden niet ver weg zijn. Er komen pantserauto’s en tanks bemand met Poole soldaten het kampterrein oprijden. Voor de gevangenen is het duidelijk dat dit betekent dat er een einde is gekomen aan vijf verschrikkelijke jaren. “Vrij!” “Vrij!” “Wij zijn weer vrij!” schreeuwen ze het uit van blijdschap. Op 12 april 1945 wordt ook Kamp Westerbork bevrijd door Canadese militairen.

Wanorde
Terug naar de bevrijding van Ommen. Waar bevinden zich de Duitse soldaten en met hoeveel zijn ze nog, is de vraag die de geallieerden zich stellen. Uit verkenningen is op te maken dat het Duitse leger de nadagen van de oorlog in wanorde verkeert. Manschappen krijgen tegenstrijdige bevelen, slaan op de vlucht of deserteren zelfs. Telkens wanneer situaties onhoudbaar zijn, vlucht men verder naar het noorden en eenheden vallen ook steeds verder uiteen. Er worden steeds maatregelen bedacht om de opmars van de Canadezen te kunnen stuiten. Zo worden bommen of granaten onder bruggen gelegd en wegen gedwarsboomd.

Lees verder Ommen op weg naar de bevrijding (2) – 75 jaar vrijheid →