Alle berichten door Harry Woertink

Vinkenbuurt van woeste grond tot hechte buurtschap

Harry Woertink

De buurtschappen van Ommen zijn ontstaan vanuit de vroegere Marken. Ommen telde 14 van deze (Boer)Marken. Toch is het aantal buurtschappen rond Ommen groter.

Op de laatste schooldag in 2018 werd bij de openbare basisschool in Vinkenbuurt een monument onthuld met de voornamen van de 12 laatste leerlingen.
Zie voor meer foto’s het album “Vinkenbuurt”.

Totaal ging het om 23 buurtschappen, waaronder Vinkenbuurt. Ontstaan vanuit woeste gronden is Vinkenbuurt verworden tot een groene oase, met centraal de kerk en het buurthuis. Tot twee jaar terug behoorde daartoe ook nog de school, maar die moest sluiten vanwege te weinig leerlingen.

Varsenerveld
Vinkenbuurt lag vroeger officieel in het gebied Varsenerveld onder de gemeente Ambt-Ommen, deel uitmakend van het onmetelijk grote woeste Zuidelijk Ommerveld. Tot eind 1800 was nog sprake van heide, woester gronden, veen en moeras. Op de vroegere vesting de Ommerschans onder de gemeente Stad-Ommen was begin 1800 de Kolonie van Weldadigheid ontstaan. Van hieruit werden de woeste gronden rondom de schans in cultuur gebracht en zogeheten kolonieboerderijen gebouwd. Pioniers, voornamelijk boeren vanuit Nieuwleusen, hadden hun oog laten vallen op de woeste gronden van het Varsenerveld. Ze bouwden boerderijen of andere behuizingen op de hogere delen om zo een bestaan op te kunnen bouwen. Vanaf 1900 rukten schop en scheurploeg helemaal op om de nog overgebleven woestenij in te wisselen voor vruchtbare akkers en weidegronden. Zo werd de huidige buurtschap gesticht. Teunis Jansen begon er een kruidenierswinkeltje, Hassink een klein café en de fiets kon toen gemaakt worden bij Jan Tempelman.

De kinderen uit de buurt gingen naar de school in Nieuwleusen. Toen de gemeente Nieuwleusen echter geen zin meer had om voor het onderwijs van Ommen op te draaien en de kinderen dus geen onderwijs meer kregen, moest de buurtschap stad en land bezeilen om een eigen school in de Vinkenbuurt te krijgen. Op 25 februari 1908 kon in de buurtschap de openbare lagere school ‘Varsenerveld’ geopend worden met twee lokalen en een ‘meesterswoning’ voor meester B.B. Neuteboom. Daarmee was ook een eind gekomen dat de kinderen in de winter door modderige wegen moesten baggeren om Nieuwleusen te bereiken. In 1928 werd de Koloniedijk verhard tot een klinkerweg. Toch was het altijd slecht gesteld met de toestand van de weg, zo erg zelfs dat in 1956 busmaatschappij EDS besloot de busverbinding met Vinkenbuurt te staken. Pas in de zeventig jaren van de vorige eeuw werd de weg verbreed en geasfalteerd. Lees verder Vinkenbuurt van woeste grond tot hechte buurtschap →

Historische Koningsweg tussen de hoven Archem en Lenthe gemarkeerd

Dalfsen

Met een groot blok Bentheimer zandsteen zijn in Hoonhorst, onder Dalfsen, twee historische wegen gemarkeerd. Het gaat om de Koningsweg uit het jaar 940 en de Twentseweg die uit 1276 dateert.

Met een groot blok Bentheimer zandsteen zijn de twee historische wegen gemarkeerd. Op de achtergrond De Kapelle.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Schuilhut ‘De Kapelle’”.

De grote steen dient tevens als historische bewegwijzering met de vermelding dat het nog 1 kilometer te gaan is naar Ierthe en 179 km naar Essen (Duitsland). De afstand van hier naar Kampen is 31 km en naar Osnabrück is nog 147 km te gaan. Op het punt waar de historische wegen (nu Koelmansstraat en Molenhoekweg) kruisen is ook een schuilhut gebouwd als onderdeel van het project “DNA van Hoonhorst”. De houten schuilhut met de naam “De Kapelle” is naar historisch voorbeeld gereconstrueerd. De zware eiken staanders rusten op Bentheimer zandsteen blokken. Op het dak een serum beplanting. In de schuilhut bevinden zich borden met informatie over de historische wegen en Bentheimer zandsteen.

Koningsweg
Een “Koningsweg” was een weg die hoven met elkaar verbond en liep over hogere delen in het landschap. Op een kilometer afstand van de schuilhut lag “Hof Ierthe”. Tegenwoordig de buurtschap Lenthe. Dit hof hoorde bij het Stift (klooster) in het Duitse Essen. Het volgende hof, in Archem, onder Ommen, was via de Koningsweg in één dag te bereiken. Boeren pachtten het land waarop zij werkten van grootgrondbezitters, zoals kloosters. Die kloosters hadden op verschillende plaatsen een hof waar boeren hun pachtpenningen moesten betalen. Meestal betaalden de boeren in de vorm van landbouwproducten, vee of gebruiksvoorwerpen voor het klooster. Het vervoer van de boerderijen naar de hoven vond plaats met handkarren, ossenkarren of met paarden.

Twentse weg
De Twentseweg was vanaf 1276 een belangrijke handelsweg waar van Kampen naar Osnabrück kon worden gereisd. De weg liep door het centrum van Zwolle en het buitengebied van Hoonhorst langs Hellendoorn naar Duitsland. Op wagens die door paarden werden voortgetrokken werden allerlei producten vervoerd zoals vlas, linnen, specerijen en granen. Door de komst van de Rijksstraatweg (nu N35) in 1830 verloor de Twentseweg zijn functie als handelsweg.

Bentheimer zandsteen
Bij dit project is Bentheimer zandsteen gebruikt die in de 20e eeuw opgebaggerd is uit de Vecht bij Dalfsen. Bentheimer zandsteen werd vanaf 1450 tot 1850 van Bentheim in Duitsland over de Vecht vervoerd met zompen (platbodems). In Zwolle werden de stenen overgeladen in grotere schepen die naar Amsterdam en andere havens voeren. Omdat de Vecht toen nog niet gekanaliseerd was, vielen delen van de rivier in de zomermaanden vrijwel droog. Om bij ondiep water toch door te kunnen varen, gooiden de schippers soms wat ballast overboord. Dat zijn de blokken die gevonden zijn in de Vecht. Bentheimer zandsteen wordt ook wel het goud van Bentheim genoemd. Het was een belangrijk bouwmateriaal voor gebouwen en kastelen.

Bron: Harry Woertink – 21 augustus 2020

Naschrift redactie: zie album “Johan Overweg”
Naar aanleiding van bovenstaand artikel laat Johan Overweg uit Ommen weten jaren geleden vlak langs de Vecht net buiten Ommen twee Duitse duiten van de stad Kleef gevonden te hebben. Beide munten zijn uit 1753. Het zal gaan om verloren duiten. Ook Duitse schippers voerden over de Vecht. Via Zwolle, de IJssel en de Zuiderzee was er aansluiting op andere havens. Kleef ligt vlak aan de Rijn bij Nijmegen.
Ook vond Johan bij laag water van de Vecht bij Zwolle zes stuiverstukken uit 1690 van Overijssel met klop, ook wel Rijderschelling genoemd. Langs de oude handelsroute, de Twentse weg vond Johan een gulden uit 1687 van Utrecht.

Canon van de Ommer: Geslacht Mulert (4)

Canon van de Ommer

De naam Mulert is historisch nauw verbonden met Ommen. In 1305 kwam ridder Hessel Mulert met een bende ruiters naar het Oversticht om namens de Bisschop van Utrecht in deze regio orde op zaken te stellen.

Het geslacht Mulert in de reeks ‘Canon van de Ommer’.
Afbeelding: OudOmmen
Zie ook het album “4. Geslacht Mulert”, de verzamelplek voor alles over het geslacht Mulert.

In het jaar (1492) dat Columbus Amerika ontdekte was het de met Jonkvrouw Niesse van Ruyterborg gehuwde nazaat die voor een eerste vaste oeververbinding in Ommen zorgde. De nakomelingen van Hessel Mulert hebben op verschillende kastelen en havezaten in de omgeving gewoond, zoals de Cranenburg en de Leemcule bij Dalfsen. De familie Mulert evolueerde overigens in de loop van de tijd van roofridder tot notaris en kantonrechter. Het geslacht Mulert wordt nog steeds in herinnering gehouden met de naamgeving van de brug over de Vecht bij Ommen: Hessel Mulertbrug.

Twee takken
Het geslacht Mulert verdeelde zich in twee takken. Een tak trouwden met de Spaanse adel en de laatste afstammeling, waarmede deze tak uitstierf, was Don Mulardo, graaf van Auterippe. De andere tak bleef Overijssel bewonen en is door huwelijk aan nagenoeg alle riddergeslachten van Overijssel en Gelderland verbonden. Uit dezen tak zijn mannen voortgekomen, die op den loop van ’s landszaken hun stempel hebben gedrukt zoals onder andere Gerard Mulert, vermaard door rechtsgeleerdheid en kunde van krijgs- en staatszaken. Hij was rentmeester van Salland, had zitting in de Geheimen Raad van Keizer Karel V en was stadhouder ad interim onder George Schenk van Toutenburg in Groningen. Sommige van de Mulerts waren Drost en Schout te Lingen (in Westfalen), dat toen een bezit was van de Nassau’s.

Leemcule
In 1640 kwam de Leemcule bij Dalfsen (toen nog een havezate) in het bezit van de familie Mulert. De laatste havezatebewoner was Joachim Ernst baron Mulert tot de Leemcule, gehuwd met Anna Petronella Gravin van Nassau Woudenberg. De havezate werd in 1812 afgebroken om in 1823 op dezelfde plaats te worden vervangen door het huidige landhuis. Uit het huwelijk Mulert/Woudenberg zijn vier zonen geboren. Twee zonen bleven in Overijssel wonen. De oudste, Jacob Adriaan Mulert tot de Leemcule, was de vader van Frederik Willem Nicolaas Baron Mulert die in Ommen notaris zou worden. De jongste zoon, Frederik Christiaan baron Mulert tot de Leemcule, werd burgemeester in Dalfsen. Uit zijn huwelijk met H.M.D.R. van Omphal is ondermeer geboren Frederik Hendrik baron Mulert, die zijn vader, sinds 1811 burgemeester van Dalfsen, in 1844 opvolgde als burgemeester en in dat ambt bleef tot 1903.

Notaris
Frederik Willem Nicolaas baron Mulert (25-2-1821) wordt in 1852 benoemd tot notaris in Ommen en blijft dat tot zijn overlijden in 1895. Hij laat Huize Olde Vechte aan de Zeesserweg bouwen om er vervolgens te gaan wonen met zijn gezin met er naast zijn kantoor. In de voorgevel van dit herenhuis bevindt zich een gedenksteen met de naam van zijn oudste zoon A.J.A. Mulert. De notaris kon rechtstreeks van zijn huis over ‘Mulertsdiekie’ richting de molen aan Den Oordt wandelen. De rivier de Vecht doorsneed toen nog niet het beukenlaantje, zoals dat na de ‘verbetering’ van de Vecht wel het geval was. Behalve notaris is Mulert vanaf 1877 tot 1887 tevens plaatsvervangend kantonrechter bij het plaatselijk Kantongerecht. In 1895 overlijdt F.W.N. baron Mulert en in 1910 overlijdt ook zijn vrouw Elisabeth Cornelia Overgauw Pennis. De in leven zijnde kinderen zijn: 1. Anne Jacob Adriaan baron Mulert; 2. Maria Johanna Elisabeth baronesse Mulert; 3. Frederik Eliza baron Mulert; 4. Geertruidis Pieter Christiaan baron Mulert; 5. Johan Petrus Antoine baron Mulert; 6. Otteline Nicole baronesse Mulert en 7. Adriaan Marinus Leopold baron Mulert. Huize Olde Vechte, toen bekend als Zeesseroever, komt in het bezit van de zoon Johan Petrus Antoine baron Mulert. Deze is griffier bij het Kantongerecht in Kampen en wordt in 1908 benoemd tot kantonrechter in Ommen. De zoon ruilt het rustieke ‘Olde Vechte’ in 1921 met Jonkheer Adriaan Stoop voor het statige pand ‘Benvenuta’ aan de Voorbrug 9. Lees verder Canon van de Ommer: Geslacht Mulert (4) →

Erve Dunnewind van schipperslogement naar erve Vechtdal als toeristisch trekpleister

Harry Woertink

Varsen is sinds kort een nieuw toeristisch trekpleister rijker: Erve Vechtdal Koesafari. Het is een onderneming van Simone Koggel en haar zoon Rik Jansen die aan de Larinkmars 4 en 5 sinds 1 juli 2020 een prachtige accommodatie hebben geopend.

Op Koesafari met Simone Koggel op de trekker.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Erve Dunnewind”.

Eerder waren zij actief in Arriën maar verhuisden vorige maand met de zestig koeien naar Varsen. Simone, Rik Jansen en het personeel doen hier nu ‘loeigoed’ hun best doen om een bloeiend bedrijf te runnen. De Koesafari is in handen van Simone. Zij gaat rijdend met een de oude trekker met erachter gekoppeld een wagen met zitplaatsen op zoek naar de kudde Roodbruine Vechtdal runderen die ergers op het ruim zes hectare grote natuurgebied aan de Vecht bevinden. Rik is verantwoordelijk voor de daghoreca. Er worden lunches geserveerd met eigen vlees en andere regionale producten. Koffie met ‘koeienvlaai’ en in de winter ‘Koelash’.

Geschiedenis erve Dunnewind
Erve Dunnewind aan de Larinkmars 4 in Varsen is gelegen op een rivierduin, daar waar de rivieren de Vecht en de Regge bij elkaar komen. Van oudsher was er op deze plek een schipperslogement gevestigd voor de schippers op de beide rivieren. Voordat de Vecht in 1900 van een groot aantal bochten werd ontdaan lag erve Dunnewind ten zuiden van de Vecht. Een grote meander van de Vecht werd afgesneden waardoor het instroompunt van de Regge bijna 1000 meter in oostelijke richting kwam te liggen. In 1694 werd de boerderij bewoond door Asse Geerts en Clasien Roelofs. De laatste boer op erve Dunnewind tot 2002 was Eddy Timmerman, die naast zijn melkveebedrijf ook een boerencamping bestierde.

Op erve Dunnewind hebben sinds 1694 zo’n tien generaties geboerd. De bewoners waren zoals de meeste boeren geen eigenaar, maar pachten hun boerderij of keuterplaats. In de meeste gevallen waren de eigenaren adellijke heren of rijke burgers uit de stad, zo ook bij de Dunnewind. Gelegen op duinzand en de natte marsgronden waren het de bewoners en schippers die de naam Dunnewind aan dit gebied hebben gegeven. De betekenis van het eerste deel van de naam (Dunne) zal te maken hebben met de duin. De oevers van de Vecht zijn op verschillende plekken voorzien van rivierduinen. Lees verder Erve Dunnewind van schipperslogement naar erve Vechtdal als toeristisch trekpleister →

Het Volk over de historie van Ommen (deel 2)

Uncategorized

In het voorjaar van 1944 is er in het dagblad Het Volk aandacht voor de historie van Ommen. In de toen door de Duitse bezetter gecensureerde krant wordt in twee delen de geschiedenis belicht.

Vissen bij de Vechtbrug in Ommen ca. 1907.
Afbeelding: OudOmmen

Na de oorlog ging het socialistisch dagblad verder onder de naam Het Vrije Volk. Dit deel gaat over de Ommerschans, de brug, luchtgesteldheid en bebossing van Ommen. De spelling is aangehouden van de krant. De twee delen uit het dagblad Het Volk zijn overgenomen van de website http://www.Delpher.nl.

Geslachten van Friese stam

Coehoorn bouwde schans, die weg naar ’t Noorden beheerste
“Aan de noordkant van de Vecht, ongeveer vijf uren ten Oosten van Zwolle, ligt het stadje Ommen. Het is een der kleine steden van het voormalig kwartier Salland, thans het arrondissement Zwolle. Het plaatsje is gebouwd op een grotendeels uit geel of rood zand bestaande grond, waarvan de oppervlakte met een vettere, zwartere aarde is bedekt en die zich naar de kant van het Noorden van het Bouweinde langzamerhand verheft tot bij de in omstreeks 1875 aangelegde begraafplaats (thans het oude kerkhof). De kerk en de pastorie of, zoals deze gebouwen vroeger ten plattelande genoemd werden, de Wheeme, staan ook iets hoger, dan de naburige gebouwen.
Van de stadssingels of grachten was tot voor enige jaren niet veel meer over dan de zgn. Burggraven. Op de plaats, waar vroeger het water van deze Burggraven golfde en waar de Ommer kinderen ’s winters hun schaatsen onder bonden, ligt thans de nieuwe weg, die Vechtbrug verbindt met de weg naar Balkbrug. Het stadje Ommen bestond vroeger uit twee zeer verschillende gedeelten het zgn. Brugeinde met als voornaamste straat de Brugstraat en het zgn. Bouweinde. Het Brugeinde, dat grensde aan de Vecht, werd grotendeels bewoond door winkeliers, herbergiers, ambachtslieden, kortom door gewone burgers, terwijl het bouweinde bewoond werd door personen die, de naam zegt het reeds, hun bestaan vonden in de landbouw, dus de boeren. Ook thans kan men dit onderscheid nog enigszins waarnemen, al is de toestand ook hier in de loop der jaren zeer veranderd.
De tuinen van de inwoners lagen behalve aan de Zuidzijde, waar de Vecht stroomt, rondom de stad, het grootste gedeelte evenwel aan de Westzijde naar de kant van de algemene weide. Ten Noorden van de stad vond men grotendeels bouwland en Ommer stuifbelten, waarachter andere landerijen van gemengde aard lagen, o.a, de Strange, de Laarakkers, de Slagenkampen, Alteveer (waar het werkkamp aan de weg naar Balkbrug zijn naam aan ontleent), het Vlier, de Rotbrink en de Dante. Deze landerijen strekken zich uit tot aan de Hessenweg, die de scheiding vornde van het bouwland met de Ommerzandbelten en het veld, dat zich uitstrekt tot aan de Ommerschans. Lees verder Het Volk over de historie van Ommen (deel 2) →

Het Volk over de historie van Ommen (deel 1)

Uncategorized

In het voorjaar van 1944 is er in het dagblad Het Volk aandacht voor de historie van Ommen. In de toen door de Duitse bezetter gecensureerde krant wordt in twee delen de geschiedenis belicht.

Oudste bekende zegel van de Stad Ommen.
Afbeelding: OudOmmen

Na de oorlog ging het socialistisch dagblad verder onder de naam Het Vrije Volk. In het eerste deel over het ontstaan van de naam Ommen, het stichten van een kerk en waarom Ommen in1248 stadsrechten kreeg. De spelling is aangehouden van de krant. De twee delen uit het dagblad Het Volk zijn overgenomen van de website http://www.Delpher.nl.

Dankt het zijn naam aan den Utrechtsen bisschop Otto?

Tussen hamer en aambeeld
“Moeilijk is het de reden op te geven waarom Ommen juist deze naam kreeg. De meest voor de hand liggende verklaring is deze: De uitgang “men” komt in deze streken voor in de namen van verschillende buurtschappen zoals Besthmen en Giethmen, welke buurtschappen vroeger ook wel Besthem en Giethem genoemd werden en zeer waarschijnlijk zijn afgeleid van Bestheim en Gietheim. Deze verbastering vindt men ook in de namen van de buurtschappen Windesheim en Sutheim onder Zwolle, waarvan de eerste meestal Winssem genoemd wordt, terwijl de laatste thans niet anders bekend is dan onder de naam Zuthem. Vermoedelijk schreef men dus weleer Omheim en Omhem en heeft deze naam zijn oorsprong te danken aan het feit dat er hoe langer hoe meer woningen werden gebouwd rondom het nog geen naam ontvangen hebbende Heim of Huis, dat aan den landheer, den Utrechtsen Kerkvoogd, toebehoorde en hetwelk tot woning diende van een van zijn dienaren, aan wien hij het Veer of zijn veerstal in pacht of leen had afgestaan.

Een andere verklaring is, dat de Hof reeds van vroegere eeuwen af een Domein van de Utrechtse Bisschoppen is geweest en naar Bisschop Otto I de naam van Otto’s heim (= Otto’s huis) en vervolgens door verbastering van taal en schrift de naam van Otto’s hem, later Othem en eindelijk Ommen gekregen heeft, welke naam naderhand aan het dorp en vervolgens aan de stad is gegeven. Doch zoals het met de namen van de meeste plaatsen uit de Middeleeuwen gaat, het blijven niets meer dan gissingen ten opzichte van de waarschijnlijke oorsprong.

Nadat, vooral door de zorgen van Lebuinus de verspreiding van de Christelijke godsdienst in deze landen hand over hand toenam en de inwoners het heidendom vaarwel zegden, begon men hier en daar kerken te stichten om daarin de godsdienst uit te oefenen. Door de Utrechtse Kerkvoogden, als opperste geestelijken, maar ook als wereldlijke Heren van deze landen, werden aan deze kerken bondzegelen uitgedeeld. Zulk een kerk werd bij voorkeur daar geplaatst, waar reeds kleine buurten bestonden en zo ook bij des Bisschops hof en veerstal over de Vecht aan de weg van Salland naar Drente, die toen waarschijnlijk reeds heerbaan of weg voor het leger was. Lees verder Het Volk over de historie van Ommen (deel 1) →

500ste Zoekplaatje Ommer Nieuws

Harry Woertink

Deze week wordt een bijzonder jubileum gevierd. Het gaat om het 500ste zoekplaatje in beeld aangeleverd door OudOmmen.nl.

Circa 30 van de 500 zoekplaatjes die de afgelopen 10 jaar zijn gepubliceerd in het Ommer Nieuws.
Afbeelding: OudOmmen

In lijn met de doelstelling van OudOmmen wordt sinds 2008 gewerkt met de rubriek zoekplaatje van nostalgische plaatjes. In het Ommer Nieuws verscheen het eerste zoekplaatje op woensdag 29 april 2009. In samenwerking met het Streekmuseum was OudOmmen.nl vanaf 8 september 2010 verantwoordelijk voor de wekelijkse aanlevering. Van de vanaf 28 januari 2015 gepubliceerde trouwfoto’s, afkomstig van glasnegatieven uit het Streekmuseum, zijn via reacties op de krant-publicaties bijna alle namen en trouwdata aangeleverd. Het laatste door het Streekmuseum aangeleverde zoekplaatje (nummer 279) verscheen op 17 februari 2016. Aansluitend werd in overleg met Taxi Steen overgestapt naar de al eerder aangeleverde trouwfoto’s van Taxi Steen waarvan ook de meeste namen en data boven water zijn gekomen. De laatste jaren wordt om de week een zoekplaatje uit het archief van fotojournalist Herman Wigbels en een door derden aangeleverd zoekplaatje gepubliceerd.

Interessante informatie
“Vanaf het begin is de belangstelling groot voor de verzamel-site die alles wat met de historie van Ommen en omgeving te maken heeft”, zegt Tjeerd de Leeuw, initiatiefnemer en webmaster van website OudOmmen.nl. “In de lijn met de doelstelling van OudOmmen.nl leveren we graag nostalgische foto’s voor publicatie in het Ommer Nieuws aan. Met de zoekplaatjes wordt veel interessante historische informatie binnengehaald. Wij zorgen voor beschikbare tekst bij de foto en een oproep aan de lezers om te reageren. Het kan gaan om de personen op de foto of de vraag waar de foto is gemaakt. Ook zijn er wel eens geen reacties omdat gewoonweg niemand het weet. We merken dat het bij de lezers leeft. Er zijn lezers die de stukjes in de krant doorsturen aan familie buiten Ommen voor een reactie”.

Familie stambomen – Canon van de Ommer
OudOmmen.nl is sinds 17 april 2006 online en wordt door een breed publiek gewaardeerd. Voor geïnteresseerden in de historie dan ook een veel bezochte website. De website wordt regelmatig ‘ververst’ met interessante historische (nieuws)artikelen en foto’s over Ommen en omgeving. De webredactie van OudOmmen.nl zit ook niet stil. Lees verder 500ste Zoekplaatje Ommer Nieuws →

Nieuwste uitgave De Darde Klokke over Ommer Indiëgangers 1945-1949 – eerste exemplaar officieel aangeboden aan burgemeester Hans Vroomen en Rink Lantinga

Boeken & Tijdschriften

OMMEN – De nieuwste uitgave van het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke (nummer 196) staat dit keer in het teken van de Ommer Indiëgangers.

V.l.n.r. Sir Schokkenbroek, Alex Schuurman, burgemeester Hans Vroomen en de heer en mevrouw Lantinga.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Stichting De Darde Klokke”.

Tussen 1945 tot 1949 werden tienduizenden dienstplichtige Nederlandse soldaten (en vrijwilligers) naar ‘Indië’ – het huidige Indonesië – gestuurd om daar ‘orde en vrede’ te brengen. Het gaat om verschillende verhalen van mannen uit de gemeente Ommen, die in dienst van Nederland in het verre, onbekende “Indië” verplicht of vrijwillig hun leven en jonge jaren in de waagschaal stelden. Sommige verhalen zijn uit eerste hand, anderen uit overlevering. Uit de gemeente Ommen zijn 132 mannen uitgezonden geweest.

Eerste exemplaar
Burgemeester Hans Vroomen en Rink Lantinga mochten het eerste exemplaar van De Darde Klokke officieel in ontvangst nemen van Alex Schuurman en Sir Schokkenbroek namens De Darde Klokke. Dat gebeurde bij het oorlogsmonument aan de muur van het Ommer gemeentehuis. De 90-jarige Rink Lantinga uit Rotterdam was hiervoor speciaal uitgenodigd om naar het gemeentehuis te komen samen met zijn echtgenote, zoon Wietse en dochter Marja en aanhang.
Lantinga, toen wonende in de buurtschap Junne, heeft een dagboek bijgehouden gedurende zijn verblijf in Nederland-Indië. Daarin beschrijft hij zijn militaire rol niet meer dan het “passen op de winkel”, vooral omdat politionele acties toen al voorbij waren. Dat gold niet voor alle Indiëgangers, die wel te maken hadden met het handhaven van orde en rust door middel van bewapende patrouilles.

Vermissing Bertus Stam
Lubbertus (Bertus) Stam vertrok in de zomer van 1947 vanuit Rotterdam met het schip “Volendam”. Na een lange bootreis van bijna 3 maanden werd Bertus bij aankomst in Nederlands-Indië gelegerd in Batavia. Bertus stuurt regelmatig brieven naar huis. Maar dan komt er een moment dat zijn brieven uitblijven. Zijn familie in Nederland en zijn broer in Batavia delen hun zorg aan de legerleiding. De ongerustheid bij de ouders wordt al maar groter. En dan bereikt een triest bericht van de legerleiding de ouders: “Uw zoon wordt vermist”. In de brief staat dat Bertus gesneuveld is op een nachtelijke patrouille te Srojo. Dat geschreven wordt “gesneuveld” was wellicht bedoeld als verzachting, want werkelijk blijkt dat Bertus Stam als vermist wordt opgegeven om nooit meer teruggevonden te worden, behalve dan enkele kledingstukken op de plek waar hij samen met enkele andere militairen die nacht patrouilleerde. Na een half jaar vol onzekerheid wordt de vermissing bevestigd. Alleen zijn bagagekist van Bertus keert terug naar Ommen. Geen laatste rustplaats voor Lubbertus Stam; wel wordt hij op de Militaire Begraafplaats Menteng Pulo in Djakarta herdacht met zijn naam en 5 augustus 1949 als overlijdensdatum. Lees verder Nieuwste uitgave De Darde Klokke over Ommer Indiëgangers 1945-1949 – eerste exemplaar officieel aangeboden aan burgemeester Hans Vroomen en Rink Lantinga →

De stuw in Junne meer dan een eeuw oud – Toekomst brug onzeker

Harry Woertink

De stuw in de Vecht in Junne is in gebruik sinds 1915. In datzelfde jaar komen ook de schottenloods en de stuwwachterswoning gereed.

De stuw in Junne, toen nog met een looppad tussen Junne en Stegeren.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer foto’s het album “Junne – Stuw”.

Dat is twee jaar later als in Vilsteren, waar ook een stuw, een schutsluis, een schotttenloods en een stuwwachterswoning worden gebouwd. Over de stuw verbindt een brug de buurtschap Junne met de buurtschap Stegeren. Echter, de brug over de Junner stuw is er niet altijd geweest. Het was ooit niet meer dan een looppad. De vaste oeververbinding van nu is er sinds 1966.

Stuwwachter
Om het water op een specifiek peil te houden bepaalde de stuwwachter aan de hand van de waterstanden de hoogte of diepte van de stuwschotten. In de schottenloods bevond zich het mechanisme voor het optakelen van de schotten. Vanuit de loods reed de takelinstallatie over een rail naar de stuw. Toen het waterpeil automatisch en op afstand bediend kon worden kwam een einde aan de functie van de stuwwachter. De stuwwachterswoning in Junne werd verkocht en particulier bewoond. Die in Vilsteren werd overigens afgebroken. De huidige Junner stuw, in combinatie met de schottenloods en woning zijn als ensemble een gemeentelijk monument.

Fietspad Junne – Stegeren
Vanuit de buurtschappen Junne en Stegeren was vanaf het begin al de wens geuit om vanuit de buurtschappen richting de stuw een fietspad aan te leggen om beide buurtschappen te verbinden. De gemeenteraad van Ambt-Ommen zag daar ook wel wat in. Er werd een commissie uit de raad ingesteld die de mogelijkheden van het aanleggen van een fietspad zou onderzoeken. Maar in de gemeenteraadsvergadering van 10 juni 1921 rapporteerde de commissie dat de toenmalige eigenaar van landgoed Junne, de Duitse fabrikant en grootgrondbezitter Lüps, geen medewerking wil verlenen. De wegen en paden in Junne zijn enkel voor de buurtschap Junne, was zijn oordeel. Dat over en weer toch gebruik gemaakt werd van de stuw als oversteekplaats werd door de gemeente oogluikend toegestaan. Een verzoek van de toenmalige eigenaar om het gedeelte van het inmiddels ontstane pad richting stuw te onttrekken van het openbaar verkeer, kreeg geen goedkeuring van de meerderheid van de raad van Ommen.

Lees verder De stuw in Junne meer dan een eeuw oud – Toekomst brug onzeker →

Fundering gelegd voor museum en TIP – Contouren nieuwbouw CCO zichtbaar

Harry Woertink

OMMEN – De eerste contouren van de nieuwbouw van het Cultuurhistorisch Centrum Ommen (CCO) zijn met het storten van de betonnen funderingsvloer zichtbaar geworden.

De betonnen funderingsvloer van de nieuwbouw van het Cultuurhistorisch Centrum Ommen (CCO).
Foto: Harold Dokter
Zie voor meer foto’s de albums “2020 – Uitbreiding Streekmuseum” en “6. Storten vloer“.

Na de bouwvakantie gaat aannemer Salbam uit Vilsteren verder met de bouw van de muren van het nieuwe gebouw aan Den Oordt 7 Ommen. De verwachting is dat volgend jaar april de bouw klaar is. Het CCO bij molen Den Oordt gaat straks onderdak bieden aan het streekmuseum en de historische tak van de vereniging. Bovendien komt er een toeristisch informatiepunt (TIP).

Prachtig gebouw
“Hier komt echt een prachtig gebouw. Het kost wat, maar dan heb je ook wat”, aldus wethouder van financiën, Ko Scheele, doelend op de 4,5 ton die met de nieuwbouw gemoeid zijn. “Ommen verdiend een mooi modern museum. Ommen heeft een miljoen overnachtingen. Is het dan geen goed idee om de toeristen hier naar toe te lokken. Een tip past daar gewoon bij. Er komt een gemeenschappelijke balie om die functie te versterken. Het TIP gaat er voor zorgen dat er goede verbindingen worden gelegd tussen de toeristische sector en toerist. De toeristen die hier komen worden goed bediend en zien dan gelijktijdig een mooi museum. We gaan er echt iets moois van maken. Het is overigens niet alleen voor de toeristen, maar ook voor Ommen zelf.”

Meer geld nodig
“Om het plan echt goed te maken was er meer geld nodig dan aanvankelijk begroot. Maar we hebben extra geld kunnen vinden omdat we in gesprekken met partijen tot de conclusie kwamen dat de historische kring door de verhuizing uit de Carrousel geen behoefte meer heeft aan subsidie voor de huur van de Carrousel. Door die subsidie in te zetten voor de bouw hebben we geld vrij kunnen maken en zo is het hele plan dekkend gemaakt”, aldus wethouder Scheele.

Aan de plannen om op kleine schaal het zagen van bomen zichtbaar te maken in de voormalige houtzaagmolen wordt nog gewerkt.

Bron: Harry Woertink – 17 juli 2020