Vinkenbuurt aan de noordkant van Ommen is een voornamelijk agrarische gemeenschap die is ontstaan tijdens de ontginning van het Varsenerveld in de 20e eeuw. Ontstaan vanuit woeste gronden is het gebied gemaakt tot een groene oase. De buurtschap heeft een kerk en een klein buurtcentrum en telt circa 430 inwoners met een actief verenigingsleven waaronder een Plaatselijk Belang en een Toneelvereniging.

2007. De kerk aan de Koloniedijk in de Vinkenbuurt

Varsenerveld

Vinkenbuurt lag vroeger officieel in het gebied Varsenerveld onder de gemeente Ambt-Ommen, deel uitmakend van het onmetelijk grote woeste Zuidelijk Ommerveld. Tot eind 1800 was nog sprake van heide, woester gronden, veen en moeras. Op de vroegere vesting de Ommerschans onder de gemeente Stad-Ommen was begin 1800 de Kolonie van Weldadigheid ontstaan. Van hieruit werden de woeste gronden rondom de schans in cultuur gebracht en zogeheten kolonieboerderijen gebouwd. Pioniers, voornamelijk boeren vanuit Nieuwleusen, hadden hun oog laten vallen op de woeste gronden van het Varsenerveld. Ze bouwden boerderijen of andere behuizingen op de hogere delen om zo een bestaan op te kunnen bouwen. Vanaf 1900 rukten schop en scheurploeg helemaal op om de nog overgebleven woestenij in te wisselen voor vruchtbare akkers en weidegronden. Zo werd de huidige buurtschap gesticht. Teunis Jansen begon er een kruidenierswinkeltje, Hassink een klein café en de fiets kon toen gemaakt worden bij Jan Tempelman.

Kerk

Toen nog een kerk ontbrak werd er gekerkt rondom de buurtschap. Hier kwam verandering in toen op 31 mei 1927 een bouwvergunning verkregen werd voor het bouwen van het kerklokaal van de Nederlandse Hervormde kerk aan de Koloniedijk. Dankzij bijeengebracht geld en een stuk grond dat beschikbaar werd gesteld kon met de bouw begonnen worden. Bij gebrek aan een doopvont werd tijdens de eerste doopdienst op 27 november van hetzelfde jaar gebruik gemaakt van een melkkannetje. Sindsdien is wel een en ander veranderd in de kerk. Zo is er in 1949 een consistorie aangebouwd en kreeg het kerkje in 1965 een torentje met luidklokje. Het portaal voor de ingang is in 2014 geplaatst.

Vinken

De Vinkenbuurt was dus onderdeel van het Varsenerveld. In het noordelijk gelegen bos zaten destijds veel vogels, voornamelijk vinken. Een veel gehoorde opmerking was dan ook: “Het lijkt hier wel een vinkenbuurt”. De naam Vinkenbuurt burgerde al snel in, naast de oorspronkelijk naam Varsenerveld. Bij de samenvoeging van Stad- en Ambt-Ommen in 1923 kreeg de buurtschap officieel de naam Vinkenbuurt. Met een kunstwerk voorstellende moeder vink met jong op de hoek Koloniedijk-Prinsenweg wordt de naam van de buurtschap nog eens benadrukt.

(meer…)

OMMEN – De Stichting 775 jaar stadsrechten Ommen krijgt een vervolgsubsidie van 80.000 euro van de gemeente Ommen.

Met de toegezegde subsidie kan de stichting het programma rondom de viering van het jubileumjaar 2023 verder vormgeven. De vervolgsubsidie is de tweede subsidie die de Stichting 775 stadsrechten Ommen ontvangt van de gemeente Ommen. In 2022 ontving de stichting een startsubsidie van 10.000 euro om de eerste kosten te dekken.

(meer…)

Het Hervormd Zangkoor in Ommen werd opgericht op 28 februari 1933, dus bestaat dit jaar het gemengd koor 90 jaar.

Het Hervormd Zangkoor in het oprichtingsjaar 1933. Achter v.l.n.r: Albert Jan Vosjan , Jennigje Steen, Janna Steen, Jansje Schuurman, Hendrikje Stegeman, Jaap Huisman, Frederika Schuurman, Aaltje Steen, Jo Schuurman, Dien Kampman, Rika Makkinga, Katrien Makkinga, Harm Oldeman, Diena Kampman, Toos Meijer, Mannes Steen en Hendrik Ekkelkamp. Voor v.l.n.r: Alida Ekkelkamp, Marie Ekkelkamp, Jennigje van Aalderen, Jan Vosjan, nn, Sjennie Ekkelkamp, nn, nn

Directeur

Ooit begon het koor met 35 leden en stond onder leiding van dirigent of “directeur”, zoals hij vroeger werd genoemd, de heer Kwakkel. Jan Vosjan was de eerste voorzitter. Er werd gerepeteerd in het lokaal achter de kerk aan het Kerkplein waar ook catechisatie en kleuterschool werden gehouden. In het begin kwamen de leden hoofdzakelijk uit de kom van Ommen, maar later, door het gebruik van fiets en auto, kwamen ze uit de gehele gemeente.

Hervormd Centrum

De jaarlijkse uitvoeringen werden in de beginjaren gehouden in het koetshuis van hotel De Zon. Voor de pauze trad het koor op en daarna volgde een toneelstuk. Deze avonden trokken altijd veel publiek, zodat het koor nog lang heeft opgetreden in De Zon.

(meer…)

Dichtbij de Joodse begraafplaats komt een zaailing van de Anne Frankboom.

De Anne Frankboom in de tuin van een pand aan de Keizersgracht in Amsterdam, voordat de boom omwaaide

De boom is een nazaat van de beroemde paardenkastanjeboom die zo bekend is omdat hij beschreven is in Het Achterhuis, het dagboek dat Anne Frank in de Tweede Wereldoorlog bijhield. Vanuit het zolderraam van haar onderduikadres aan de Prinsengracht in Amsterdam had ze uitzicht op de boom.

Vrijheid

Eind 2020 kreeg de gemeente Ommen van de stichting ElemenTree het aanbod om een nazaat Anne Frankboom te planten. Dit aanbod werd doorgespeeld naar de Stichting Ommen 75 jaar Vrijheid, met daarbij het verzoek om na te denken over de haalbaarheid en een plek voor deze boom.

(meer…)

Het landhuis aan de Steile Oever op landgoed Eerde wordt mooi.

Verscholen aan rivier de Regge ligt dit landhuis.

Bouwvakkers van bouwbedrijf Salbam en rietdekker Kleinjan zijn bezig met de laatste afwerking van dit verscholen huis aan rivier de Regge die slechts een enkeling bekend is.

Hendrik Sangster

De Haage architect Hendrik Sangster (1892-1971) ontwierp destijds voor Philip Dirk baron van Pallandt van Eerde het in 1940 gebouwd landhuisje met rieten dak. Hoewel het geen monument is, werd de historie en de specifieke bouwstijl als uitgangspunt genomen om het landhuisje te laten groeien naar een nieuwe toekomst. Om er een volwaardig woonprogramma aan toe te kennen, is er een vleugel aangebouwd in de stijl van Sangster. Veel aandacht is besteed aan het bewaren van de historische kwaliteit en de stijlkenmerken van het origineel. De weelderige dakvlakken, ronde bouwdelen en schoorstenen zijn complementair doorgezet in het nieuwe plan. “Een lofsang” op het verleden, volgens architect Inktkviz uit Ommen, die voor het ontwerp verantwoordelijk is. “Met de verbouw van dit oude landhuisje blijft een stukje bouwgeschiedenis bewaard voor Ommen.”

(meer…)

OMMEN – Als het aan de Stichting Ommer Molens ligt wordt molen Den Oordt weer een zaagmolen. Plannen hiervoor zijn in een ver gevorderd stadium.

De eerste houten planken voor restauratie van de molen Den Oordt

Zaterdagmorgen zijn bij de molen de eerste planken aangekomen die gebruikt gaan worden bij de restauratie van de nu nog korenmolen. Het gaat om gezaagde planken uit meerdere bomen van Douglas die groot geworden zijn in het gemeentelijk Laarbos. Ze konden door de Stichting Ommer Molens via een houtopkoper op de kop getikt worden. Henk Schuttert van het gelijknamige Ommer loonbedrijf was graag bereid met zijn kraan om de leden van de werkgroep molenrestauratie een handje te helpen.

Volgende stap

Het is een volgende stap om van de oorspronkelijke molen weer een houtzaagmolen te maken. Om de molen terug te brengen naar een houtzaagmolen zijn door het stichtingsbestuur nog wel enkele hobbels te nemen. Het Historisch Museum zal een deel van de tentoonstellingsruimte in moeten leveren dat zich onder de molen bevindt. Gesprekken daarover zijn nog lopende. Dat geldt ook voor een startsubsidie van 40.000 euro van de gemeente om de plannen verder in te vullen.

(meer…)

Ommen lijkt ‘iets‘ met wolven te hebben. Of is het alleen maar een legende? Waarom Ommen een Wolfskuil heeft of nog steeds van Hongerige Wolf sprake is. In 2003 was er ooit iemand die het plan had om in de bossen van Giethmen een educatief wolvenpark te beginnen. Verder als het maken van een plan is het niet gekomen.

(meer…)

Wachten op de vijand die nooit kwam. Vroeger een aarden schans met vier bastions, een gracht en lunetten, later een bedelaarsgesticht en nu een natuurmonument: De Ommerschans. De schans, onder de gemeente Ommen, kent een rijke geschiedenis.

2018. Figuranten als bewoners van de kolonie De Ommerschans tijdens een evenement van de Vereniging De Ommerschans.

Stervormige gracht

De omgeving op de grens met Balkbrug (gemeente Hardenberg) wordt aangeduid als de Ommerschans. Van de schans zelf is alleen nog een deel van de stervormige gracht zichtbaar. De tegenwoordige Balkerweg loopt door de schans. Uit de tijd van het bedelaarsgesticht stamt het kerkhof. In het gesticht was de medische toestand slecht en het eten schaars. Mede door besmettelijke ziekten stierven er dan ook veel mensen. Op het kerkhof liggen maar liefst 5448 mensen begraven uit de periode van 1821-1889.

Tachtig jarige Oorlog

Om tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) de noordelijke provincies te beschermen tegen aanvallen van Spaanse soldaten werd in 1628 de Ommerschans in gebruik genomen. De schans had echter als verdedigingsbolwerk weinig betekenis: de vijand kwam niet en als ze er wel waren namen de soldaten van schrik de benen. Omstreeks 1714 werd de vesting ontmanteld en aangekocht door de Stad-Ommen, die er een herberg liet bouwen ter hoogte van de nu nog bestaande kerk.

Bedelaarskolonie

De Maatschappij van Weldadigheid – opgericht om het bedelen in de straten een halt toe te roepen – verkreeg in 1818 de inmiddels vervallen schans met omliggende velden, venen en moerassen om er een bedelaarskolonie te beginnen. In het westen waren de armenhuizen overvol en leefde een groot deel van de bevolking van de bedeling en armenzorg. Bedacht werd om de woeste gronden in het oosten van het land te laten ontginnen om zo de mensen die in armoede leefden een bestaan te laten opbouwen. Binnen de gracht deed een twee verdiepingen tellend kloosterachtig gebouw dienst als verblijfplaats voor de 1000 tot 1200 opgepakte bedelaars, landlopers, dronkaards en ander gespuis uit de grote steden. Ze werden onder zwaar toezicht aan het werk gezet. Ze moesten helpen met de ontginning, turfsteken of landarbeid verrichten op de buiten de gracht gelegen twintigtal boerderijen. Binnen de grachten werden in de werkplaatsen allerlei karweitjes verricht.

21 boerderijen

Als in 1889 de kolonie wordt opgeheven zijn er 21 boerderijen gebouwd en is duizend hectare grond in cultuur gebracht. De koloniegronden en boerderijen zijn toen geleidelijk verkocht aan particulieren. Vanaf 1908 werden de gebouwen behorende tot de kolonie afgebroken. Van de twintig zogeheten limiethuisjes is die aan de Boslaan/Dronkenmanslaantje in Balkbrug nog in originele staat. Deze huisjes stonden op de kop van de lanen, bedoeld om vluchtelingen uit de schans direct in de kraag te vatten. Binnen de schans en kort daarbij zijn nog aanwezig de NH-kerk (1845) met pastorie uit 1832. De ijs- en voorraadkelder, de dokterswoning (1865), de onderwijzerswoning(1903), die bij het tot de school omgebouwde hospitaal stond en de boerenhoeve nummer 4 uit 1835.

Opvoedingsgesticht voor jongeren

In 1894 wordt een paar honderd meter noordelijker net buiten de grens van de gemeente Ommen een opvoedingsgesticht gebouwd waar 120 jongens worden opgeleid als smid, kleermaker of timmerman. Als in 1930 het opvoedingsgesticht voor jongeren wordt opgeheven maakt het in 1933 plaats voor het Rijksasiel voor TBS’ers. Sinds 1998 is de nieuwe benaming Forensisch Psychiatrisch Centrum Veldzicht. Sindsdien heeft de Nederlandse Staat de 120 dienstwoningen en diverse andere gebouwen onder Ommen en Balkbrug verkocht.

Europees erfgoedlabel

De Koloniën van Weldadigheid zijn opgericht om armoede te bestrijden via werk in speciaal daarvoor ingerichte landbouwkoloniën. Ruim 1 miljoen Nederlanders en Belgen hebben voorouders die in de Koloniën van Weldadigheid gewoond en gewerkt hebben. De Koloniën van Weldadigheid hebben de levens van veel van onze voorouders ingrijpend veranderd. Maar ook onze kijk op bijvoorbeeld zorg, onderwijs en detentie. De Ommerschans kreeg in 2020 het European Heritage Label (Europees erfgoedlabel). Een toekenning door de Europese Commissie die daarbij heeft aangegeven dat de Ommerschans een belangrijke rol speelt in de geschiedenis en totstandkoming van cultureel Europa. De Ommerschans kent weliswaar niet veel gebouwen meer die bewaard zijn gebleven, maar de Ommerschans heeft wel een bijzonder historisch verhaal.

Plattegrond van de Ommerschans:

Ook Bourtange (Groningen) had een schans. Na reconstructie werd de vesting in 1990 weer in gebruik genomen: niet voor militaire doeleinden, maar als cultuurhistorisch monument:

Binnen de gracht deed een twee verdiepingen tellend kloosterachtig gebouw dienst als verblijfplaats voor de 1000 tot 1200 bedelaars:

Vanuit de limiethuisjes werden de kolonisten in de gaten gehouden:

De Ommerschanskerk:

De pastorie aan de Balkerweg:

Kerkhof Ommerschans:
Tijdens de bedelaarskolonie zijn hier 5484 mensen begraven. Zij liggen begraven achter de witte kruizen, tussen bomen en struiken. De witte kruizen zijn van overleden Veldzichtpatienten

Hoeve No 4 aan de Balkerweg:

Tekst en foto’s: Harry Woertink

Zie ook:
de pagina “Ommerschans” met diverse afbeeldingen
en diverse nieuwsartikelen over de Ommerschans

Andere afleveringen uit de reeks “Ommen historisch belicht”:

• 1 –

Algemene begraafplaats aan de Dr.A.C.van Raaltestraat

• 2 –

Burgemeesters van Ommen vanaf 1811

• 3 –

‘Olde Vechte’, ‘Mulertsdiekie’ en ‘Makkinga’s mölle’

• 4 –

Tot 1975 had Ommen nog een touwslagerij

• 5 –

Ommer zuute plassies, zoete broodjes uit Ommen

• 6 –

Wat heeft Ommen met de wolf

• 7 –

1908-2008 Crescendo 100 jaar

• 8 –

Enkele (Ommer) tradities op een rijtje

• 9 –

“Zonder transport staat alles stil”

Wapens , buskruit en andere munitie zijn er niet meer en ook de militairen zijn al lang vertrokken uit de oude munitiebunkers aan de Coevorderweg in Stegeren.

2013. Stegerveld van munitiedepot naar zorglandgoed.

De metershoge prikkeldraadomheining rondom Stegerveld is verdwenen evenals de bordjes van “Verboden te fotograferen”. Het voormalig militair terrein werd 10 jaar geleden ingericht tot een mooie plek voor speciale bewoners: ”Zorglandgoed Stegerveld” is de naam van het complex. De oude munitiebunkers werden omgebouwd tot zorggebouwen en doen vandaag de dag dienst als dagbesteding voor de bewoners. Er is plek gecreëerd voor 24 cliënten met grote behoefte aan rust en ruimte.

Baalderborg
De woningstichting De Veste werd eigenaar en investeerde destijds voor vijf miljoen euro om de voormalige munitiebunkers geschikt te maken voor de zorg. In het oude defensiecomplex is plek gecreëerd voor 24 cliënten met grote behoefte aan rust en ruimte met zorginstelling Baalderborg als huurder.

(meer…)

Op een foto uit 1960 is te zien dat de hele Hammerweg door werkzaamheden open ligt en toch mogelijkheid biedt aan het verkeer om te blijven rijden.

1960. Met op de achtergrond melkfabriek De Vechtstreek is te zien dat het verkeer gewoon door kan rijden op de Hammerweg.

In opdracht van de provincie wordt in 1960 de Hammerweg tussen de spoorlijn en de Besthmertol aangepakt. Het ging om een gedeelte van de toenmalige provinciale weg Ommen-Hellendoorn.

(meer…)