OMMEN – De Stichting 775 jaar stadsrechten Ommen legt op dit moment de laatste hand aan het programma van de viering van 775 stadsrechten.

1948. Ter gelegenheid van de viering van 700 jaar stadsrechten staat Huize Het Laar feestelijk in het licht.

Op Koningsdag zal dit programma voor het eerst gepresenteerd worden door de stichting. Het belooft een feest te worden met verschillende grootse feestelijke activiteiten voor jong en oud, voor Ommenaren en bezoekers, in Ommen en in de omgeving.

Het was vroeger niet altijd pais en vree in de stad Ommen. Aanvallen en branden kwamen er regelmatig voor.

1948. 700 jaar Ommen. De Arriërpoort (nagebouwd) op de hoek Bouwstraat-Gasthuisstraat. Dit is de tweede foto van de Arriërpoort met bewoners. Zie deel 3 van ‘Ommen Stadsrechten 1248-2023’ voor de eerste foto met andere personen.

Na 1248 kreeg Ommen muren en wallen en werd met een gracht omgeven. Het vissen in de gracht mocht alleen met verlof van schepenen en raad. Wie deze regel overtrad werd beboet met één pond. Over wallen of muren klimmen was goed voor een nog zwaardere boete: 20 pond.

OMMEN – Op zaterdag 1 april is het zover dat het nieuwe fietsmuseum in Ommen officieel wordt geopend.

Aly de Vries, Dineke Broekmaat, Piet de Vries en Anton Wolters (v.l.n.r) zijn klaar voor de officiële opening van het nieuwe fietsmuseum op 1 april.

De officiële openingshandeling van het museum wordt ’s morgens om 11 uur verricht door wethouder Alice van den Nieuwboer. Als Historisch Rijwielmuseum Ommen gaat het museum dan een nieuwe fase in op een eigen locatie in Ommen, na al meerdere verhuizingen achter de rug te hebben. Na de officiële opening is er zaterdag vanaf 13.30 uur open huis met een demonstratie van bijzondere fietsen.

Eigen locatie

In het voormalig winkelpand aan Kerkplein 6 is een grote collectie historische fietsen te bezichtigen waaronder bak-, werk- en toerfietsen. Ook zijn er fietsverzamelobjecten en historische kleding tentoongesteld. “We zijn heel blij met deze nieuwe locatie in het centrum”, zegt bestuurslid Anton Wolters, die samen met Arie en Dineke Broekmaat in 2017 aan de wieg stond van het fietsmuseum.

Vilsteren vierde het eerste lustrum van de maandelijkse boerenmarkt.

Gezelligheid troef op de boerenmarkt in Vilsteren
Zie voor meer foto’s het album: “2023 – Boerenmarkt“

Al 5 jaar lang komen de marktmensen met hun kraam naar Vilsteren om de bezoekers van de boerenmarkt te voorzien van heerlijke en eerlijke etenswaren van dichtbij. En eerst proeven is natuurlijk ook mogelijk.

Burgemeester

Burgemeester Hans Vroomen was vandaag (zaterdag 18 maart 2023) samen met zijn vrouw één van de vele bezoekers op de boerenmarkt. Dit om de organisatie te feliciteren met het 5-jarig bestaan. De leden van de actieve markcommissie kregen uit handen van Liesbeth Cremers, namens Landgoed Vilsteren, een voorjaarsplantje uitgereikt als dank voor hun inzet.

Eten

Tussen kerk en molen van het vijf eeuwen oude landgoed Vilsteren bruist het telkens op de derde zaterdag van de maand volop als de boerenmarkt wordt gehouden. Een markt met ambachtelijk brood, dagverse zuivel, groente, worst, kruiden, koek, kaas, hartige taart, wijn, bier, chutney, meel, vlees en jam, maar bovenal gezelligheid.

Tekst: Harry Woertink – Foto: collectie OudOmmen.nl

De Brugstraat, eerder ook Bruggestraat of Grotestraat genoemd, is ongetwijfeld de oudste straat van Ommen.

1910. De oude ophaalbrug over de Vecht, met houten leuning. Het ophaalgedeelte zelf is niet zichtbaar op de foto. Zicht vanaf de noordoever van de Vecht op de Voorbrug, zoals gezegd ‘vóór de brug’ die naar het centrum ging met de Brugstraat. In beeld ook Hotel “De Zon”. In het midden de marechausseekazerne en rechts de Zwolseweg.

De Brugstraat liep vanaf de doorwaadbare plaats in de Vecht langs de kerk tot aan de Kruisstraat. Het duurde even voordat er ook een brug over de Vecht werd aangelegd. Vanaf 1492 konden boeren, burgers en buitenlui de overtocht maken zonder natte voeten op te lopen.

Eerste bewoners

Aan de Brugstraat en rondom de kerk vestigden zich de eerste bewoners. Er kwamen langzamerhand neringdoenden en woonhuizen. Na de brand van 1692 was het niet meer toegestaan panden met riet of andere brandbare materialen te bedekken. Eind 1800 werd de Brugstraat voor het eerst verhard met kleine veldkeitjes die afkomstig waren van de Lemelerberg. In 1907 is de Brugstraat vanaf de brug tot aan de Kruisstraat voor het eerst bestraat met een meter brede strook klinkertjes in het middengedeelte. Daarna volgden er nog diverse herbestratingen.

Vecht

De rivier de Vecht slingert vanaf Duitsland door een prachtig natuurlijk dal dat hij zelf geschapen heeft. Als kleinste van onze grote rivieren verbindt de Vecht Ommen met Hardenberg en Dalfsen. De Vecht was vroeger ook verbonden met de binnenstad van Zwolle. De rivier heeft tot ver in de 19e eeuw, een belangrijke rol gespeeld in de scheepvaart. Ooit werd over de rivier het volgende geschreven: “Veel vertier schenkt deze stroom aan de stad door de scheepvaart en veel levendigheid door het gestadig op- en afvaren van schuiten, terwijl zij tevens de gelegenheid aanbiedt om de tafel der Ommers van riviervisch te voorzien, daarbij in het voorjaar ook nog, wanneer het water niet al te laag is, de spiering aanvoerende, die voor aangenamer van smaak gehouden wordt als die welke men in den IJssel vangt”.

Hessel Mulert

De naam Mulert is historisch nauw verbonden met Ommen. De vaste oeververbinding draagt ook zijn naam. In 1305 kwam ridder Hessel Mulert met een bende ruiters naar het Oversticht om namens de Bisschop van Utrecht in deze regio orde op zaken te stellen. Het was ook Hessel Mulert die in 1492 voor de eerste oeververbinding in Ommen zorgde. Tot dan aan toe ontbrak een brug in Ommen en moest met ponten of schuiten de oversteek naar de overkant van de rivier gemaakt worden. De nakomelingen van Hessel Mulert hebben op verschillende kastelen en havezaten in de omgeving gewoond, zoals de Cranenburg en de Leemcule bij Dalfsen. De familie Mulert evolueerde overigens in de loop van de tijd van roofridder tot notaris en kantonrechter.

Tol

Al voor de bouw van de eerste brug over de Vecht werd voor het passeren van de rivier op die plek tol geheven. In 1434 en later in 1447 pachtte de Stad Ommen dit recht van de Bisschop. In 1532 werd een zogeheten Bruggehuis gebouwd, dat in 1758 werd uitgebreid met een Bruggekamer.

Als de twee afzonderlijk gemeenten Stad-Ommen en Ambt-Ommen in 1923 samen verder gaan als één gemeente wordt de Bruggetol afgeschaft. De brugwachterswoning wordt vervolgens in 1925 bij het stadhuis aangetrokken.

Hessel Mulertbrug

In 1936 werd de oude ijzeren ophaalbrug vervangen door een nieuwe betonnen brug. De officiële en feestelijke opening was een jaar later. De huidige brug dateert uit 1970. De aanleg van deze nieuwe oeververbinding was aanleiding om de brug voortaan Hessel Mulertbrug te noemen. Toen ook zijn de wegen bij de Hessel Mulertbrug verbreed en werd de doorgaande weg over de Markt aangelegd. Daarvoor moesten enkele (winkel)panden verdwijnen, waaronder het vroegere Kantongerecht. Alle eerdere bruggen lagen ten westen van hotel De Zon, tussen Voorbrug en de Brugstraat.

Tot zover deel 6 van deze vervolgserie. In deel 7 meer over stadsrechten Ommen 1248-2023.

Tekst: Harry Woertink – Foto’s: collectie OudOmmen.nl

Versierselen op de nieuwe betonnen brug in 1936: Op de ene zijde van de brug het wapen van Ommen met het jaartal 1936 en aan de andere zijde dat van Hessel Mulert, die in 1492 de eerste brug in Ommen liet aanleggen.

OMMEN – De Wolfskuil Groepsaccommodaties in Ommen viert dit jaar haar 75-jarig bestaan.

De grondlegger van De Wolfskuil jonkheer Ocker Repelaer van Molenaarsgraaf (1888-1975). Voor meer foto’s zie het album: “De Wolfskuil Groepsaccommodaties“

Om dit 75-jarig jubileum te benadrukken wordt op donderdagmiddag 13 april een natuur- en belevingspad officieel in gebruik genomen. De route van deze buitengewoon avontuurlijke wandeling gaat door het mooie bosgebied met start vanaf het voedselbos. Hier geeft een informatiepaneel een korte geschiedenis. Onderweg kunnen leuke opdrachten uitgevoerd worden die met de natuur en de directe omgeving te maken hebben.

Jonkheer Repelaer

De Wolfskuil is al 75 jaar een plek waar vele kinderen en jongeren hutten hebben gebouwd, vuurtjes gestookt, bosspelen hebben gedaan en genoten van een vrolijke vakantie. Een buitengewoon avontuur voor kwetsbare jongeren die een steuntje in de rug konden gebruiken. Dit is mogelijk gemaakt door de oprichting van de Hopman Repelaer stichting in april 1948 door jonkheer Ocker Repelaer van Molenaarsgraaf (1888-1975).

Toen zich op een plaats aan de Vecht, waar veel mensen passeerden, een nederzetting vormde waaruit later Ommen ontstond, deed zich al spoedig de behoefte gevoelen aan een kerk.

Zo moet ongeveer de kerk in Ommen er in de middeleeuwen hebben uitgezien. Ommen was klein en compact. Huisjes en boerderijtjes, vaak van hout met stro- of rieten daken, maar de kerk van steen. Dit naar een idee en tekening van Luuk Vogelzang.

De kerk van Ommen is dan ook al zeker zeer oud en ook het oudste gebouw in de kom van Ommen. Niet voor niets dat het kerkgebouw op de Rijks monumentenlijst staat. Tot de Reformatie (1600) was het een rooms katholieke kerk gewijd aan de Ierse heilige Sint Brigida, die ook in het gemeentewapen van Ommen voorkomt.

Bouwjaar

De kerk dateert vermoedelijk uit 1150, maar met zekerheid is vast te stellen dat de kerk in februari 1238 al bestond. Een oorkonde van die datum vermeldt dat bisschop Otto van Utrecht enige inkomsten van die kerk wegschonk aan de Proosdij van Sint-Pieter in Utrecht.

Het wonen tussen de muren van de stad bood de inwoners een zekere beveiliging.

De plek (Brugstraat/De Poffert,) waar ooit de Bruggepoort stond met de stadsmuur, is hier gemarkeerd met een lijn in de bestrating.

Daartegenover werden wel bepaalde eisen gesteld om “borger” van Ommen te kunnen worden. Wilde iemand het borgerschap winnen dan moest hij daartoe een verzoek indienen bij de Magistraat. Werd het goedgevonden dan moest de aanvrager daarvoor een eed afleggen en bovendien een recht betalen, gedeeltelijk in natura en gedeeltelijk in geld. Dat in natura kon de ene keer bier of en wijn zijn, maar ook struikjes of boompjes om op de stadslanderijen uitgeplant te worden. Ook de aanschaf van een leren emmer die gebruikt werd bij de brandweer was een geliefd object om aan nieuwe borgers op te leggen.

De strategische ligging van Ommen ten opzichte van de Vecht en de Regge zal ongetwijfeld de doorslaggevende stem van de bisschop Otto III zijn geweest om in 1248 Ommen stadsrechten te verlenen. Dit is deel 3 van een vervolgserie.

1948. Bij de viering van 700 jaar stadsrechten hebben bewoners van de Bouwstraat/Bouweinde de Arriërpoort nagebouwd op de plek waar deze ooit heeft gestaan.

De bisschop had grote belangen bij de beveiliging van een zijner grenssteden Ommen. In Ommen, gelegen aan een zo belangrijke rivier de Vecht kon immers tol geheven worden om zo de steeds ledige bodem van de schatkist te kunnen vullen. Daags na Bartholomeusdag (24 augustus) op 25 augustus van het jaar 1248 besloot Bisschop Otto III Ommen dan ook stadsrechten te schenken. Daardoor kreeg Ommen dezelfde rechten als Deventer, Kampen en Zwolle.

Originele stadsbrief verloren

De originele stadsbrief waaruit blijkt dat Ommen op 25 augustus 1248 stadsrechten kreeg is verloren. Wel zijn later meerdere keren de stadsrechten van Ommen bevestigd. Toch is er wel eens discussie of de Ommer stadsrechten echt zijn.

De strategische ligging van Ommen ten opzichte van de Vecht en de Regge zal ongetwijfeld de doorslaggevende stem van de bisschop Otto III zijn geweest om in 1248 Ommen stadsrechten te verlenen.

In 1998 bij de viering van Ommen 750 jaar stadsrechten werd een standbeeld van bisschop Otto III op het Vrijthof geplaatst als herinnering dat hij in 1248 Ommen stadsrechten verleende.

Samen met Zwolle en Hardenberg vormde Ommen namelijk een versterkte plaats tegen de Drenten, die in opstand waren geweest. Dit is deel 2 van een vervolgserie.

De naam Ommen

Om als plaats stadsrechten te krijgen moest je natuurlijk wel bestaan. Wanneer dat voor het eerst is geweest voor Ommen is niet goed vast te stellen en wanneer de eerste bewoners hier kwamen evenmin. Wel is bekend dat omstreeks het jaar 1000 aan de Vecht mensen woonden, op de plek wat thans de plaats Ommen is.