Stadsrechten Ommen 1248-2023 (1)

De strategische ligging van Ommen ten opzichte van de Vecht en de Regge zal ongetwijfeld de doorslaggevende stem van de bisschop Otto III zijn geweest om in 1248 Ommen stadsrechten te verlenen.

Plek van de kasteelmotte aan de Zwolseweg, tussen de Regge en de Vecht, een burcht met daarop een toren om de Drenten tegen te houden. Helaas is het “kasteel” eeuwen geleden verloren gegaan en rest alleen nog de motteheuvel.

Samen met Zwolle en Hardenberg vormde Ommen namelijk een versterkte plaats tegen de Drenten, die in opstand waren geweest. Het is dit jaar 775 jaar geleden dat de stadsrechten zijn verleend. Ommen zelf bestaat al langer. Dit is deel 1 van een vervolgserie.

Oversticht

Noordoost-Nederland, toen bekend onder de naam Oversticht, maakte in de late middeleeuwen deel uit van het bisdom Utrecht met aan het hoofd de bisschop. Om de bewoners van de veroverde gebieden in bedwang te kunnen houden werden burchten gebouwd op strategische plekken. Zo ook op het punt waar Vecht en Regge bij elkaar komen. Deze zogeheten kasteelmotte had een dreigende werking onder andere tegen de opstandige Drenten. Een ketting over de rivier was goed om schepen tegen te houden en vaak moest ook tol betaald worden. Vermoedelijk zal de bisschop zijn tenten hebben opgeslagen nabij de plek tussen de Regge en de Vecht.

Slag bij Ane

Kort na 1215 verzamelde de bisschop van Utrecht, Otto II, hier zijn troepen om de Drenten onder leiding van Rudolf van Coevorden te bestrijden. Maar de bisschoppelijke troepen werden verslagen. Doch bisschop Otto liet dat er niet bij zitten en vanuit Ommen zou opnieuw een aanval gedaan worden op de Drenten. Daartoe verzamelde hij in 1227 in Ommen een grote legermacht voor de Slag die de geschiedenisboeken in ging als de ‘Slag bij Ane’. Op 28 juli 1227 werd het bisschoppelijk leger bij Ane totaal verslagen en de bisschop op gruwelijke wijze afgemaakt.

Dergelijke grote troepenconcentraties kunnen ook alleen mogelijk zijn geweest, wanneer er goede wegen naar Ommen leidden. Dat moet dus in die tijd wel het geval geweest zijn.

1248

Na verlening van  het stadsrecht in 1248 werd de stad Ommen omringd met muren, wallen en poorten. Buiten de wallen was om de stad een gracht gegraven, die in verbinding stond met de Vecht. Aangenomen wordt dat het ging om houten vesten en omheiningen. De eerste schermutseling waar de stad Ommen mee te maken kreeg was op 9 mei 1330 als een troepenmacht Ommen binnenvalt. De heren van Rechteren en van Voorst voerden een oorlog tegen Bisschop Jan van Diest, waarbij Ommen het middelpunt van het krijgsrumoer werd. Huizen werden in brand gestoken en allen vesten en muren met de grond gelijkgemaakt. Het ontbrak de bisschop aan geld om de muren weer te laten opbouwen, want de stad bleef jarenlang ontmanteld.

Nieuwebrug

Terugkomend op de bereikbaarheid van Ommen. In 1391 kwam er voor het eerst een brug over de Regge: de Nieuwebrug. Daardoor werd Ommen een belangrijke passage voor het ‘verkeer’ tussen Utrecht en Twente. De weg van Twente naar Zwolle liep via Nieuwebrug. ‘Nijerbrugge’ lag min of meer in het midden van de provincie en er waren goede en grote wegen naar alle kanten. Naar het noorden de verbinding met Ommen en Hardenberg-Coevorden. Naar het zuiden een weg over Archem-Hellendoorn en verder zuidwaarts, aansluitend op de grote weg van Deventer naar Münster, welke door Twente liep. Kortom, Nieuwebrug lag op een knooppunt van wegen. Eeuwen terug vergaderden machtige ridders en invloedrijke burgers uit heel Overijssel dan in herberg Nieuwebrug over gewichtige zaken. In 1482 komt Nieuwebrug voor het eerst als vergaderplaats van het provinciale bestuur voor. Hier lagen enkele boerenherbergen die “cost ende dranck” verschaften aan de hooggeplaatste bezoekers. Zo’n landdag kon overigens met gemak een week duren.

In deel 2 meer over stadsrechten Ommen 1248-2023.

Tekst: Harry Woertink – Foto’s: collectie OudOmmen.nl

Een mooi voorbeeld van een motteburcht. Een ronde ringburcht, gebouwd in de 12e eeuw. De ringburcht is hoog gelegen op een motteheuvel met een lager gelegen voorburcht.

Een gedachte over “Stadsrechten Ommen 1248-2023 (1)

  1. Ommen is ouder. U gaat puur en alleen uit van de stadsrechten. In 1133 bestond er al een Engelbertus van Umme ( Ommen) .
    Het is toch gebruikelijk dat een zoveel jarig bestaan van een dorp of stad samenhangt met de eerste vermelding op schrift ( middeleeuwse oorkondes) ? Dus niet met het verkrijgen van stadsrechten ? De motte is in mijn beleving mogelijk de strategisch gelegen woonplek van die Engelbertus van Umme geweest ( zoon van Dirk I van Horne en Ermgard van Cuijck.
    Hoe dan ook …. veel plezier met de 775 jaar helderdenking van de Ommer stadsrechten

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s