Op diverse plaatsen in Ommen is op 4 mei op gedenkwaardige wijze stil gestaan bij de slachtoffers die sinds het begin van de Tweede Wereldoorlog waar ook ter wereld zijn omgekomen door oorlogsgeweld of terreur. De herdenkingen werden druk bezocht.

Burgemeester Hans Vroomen legt hier met zijn vrouw bloemen bij het “Kamp Erika monument” op de Besthmenerberg.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Dodenherdenking 2022”

Na eerder op de dag herdenkingen gehouden te hebben bij de oorlogsgraven aan de Hardenbergerweg en op de Joodse begraafplaats werd aan het eind van de middag stil gestaan bij het bij het monument op de Besthmenerberg. ’s Avonds trok de herdenking bij het bij het gemeentehuis veel belangstelling.

Kamp Erika
Bij het monument op de Besthmenerberg, dat herinnert aan het gevangenkamp Erika, waren toespraken en gedichten, gevolgd door het zingen van het Wilhelmus. Ook was hier een bloemlegging met een defilé langs het vernieuwde monument. Aan de herdenking bij het gemeentehuis werkten kinderen mee van basisscholen Het Palet en de Johan Seckelschool. Verder scoutingroep Van Pallandt, het Ommer mannenkoor en muziekvereniging Crescendo.

“In deze tijd realiseren we ons weer hoe kwetsbaar en belangrijk vrede, veiligheid en vrijheid zijn”, aldus burgemeester Hans Vroomen in zijn speech. “Des te meer reden om vandaag stil te zijn bij de strijd die is geleverd voor die waarden, om hen die vielen voor onze vrijheid te gedenken voor hun offer”. Dat veiligheid, vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend zijn, bewijst volgens Vroomen de oorlog in Oekraïne waardoor in Lemele momenteel 150 vluchtelingen worden opgevangen.

71 namen
Tijdens de herdenking werden de 71 namen van Ommenaren voorgelezen die door oorlogshandelingen tijdens- en na de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Op het graf van verzetsheld Frits Iordens op landgoed Eerde legden vertegenwoordigers van De Darde Klokke bloemen. Enkele herdenkingen in Ommen zijn op film vastgelegd door de Amsterdamse Filmstichting. Dit op initiatief voor Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland en het Nationaal 4 mei comité. Hierbij waren rollen weggelegd voor Corine Aalvanger, Marith Mellema en Harry Woertink. Wanneer de film te zien is, is nog niet bekend.

Bron: Harry Woertink – 4 mei 2022

Met bloemlegging zijn woensdag 4 mei 2022 de vier Engelse vliegers herdacht die zijn omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Peter Nixey junior legt bloemen op het graf van zijn vader.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Dodenherdenking 2022”

Bijzonder was dat de plechtigheid werd bijgewoond door drie generaties Nixey uit Engeland. Bij de vier graven werden bloemen gelegd door burgemeester Hans Vroomen, het 4 mei comité en door Peter Nixey, de zoon van de omgekomen vlieger. Bij de grafmonumenten staat de tekst in het Nederlands vertaald: “Er is een hoek van een veld in den vreemde, dat voor altijd Engeland is”.

Zoon, kleinkinderen en achterkleinkinderen
Een van de omgekomen bemanningsleden was Peter Nixey. Hij kreeg uit zijn huwelijk een zoon met de nam Peter, die in april 1942 werd geboren, twee maanden nadat zijn vader werd gedood. De familie Nixey, zoon Peter, inmiddels 80 jaar, met zijn vrouw, kleinkinderen en achterkleinkinderen waren in Ommen eregasten bij de verschillende herdenkingen. De gemeente Ommen en het 4 mei comité begeleidde de familie Nixey om voor het eerst in Ommen de dodenherdenking mee te maken, zowel op de begraafplaats, de Joodse begraafplaats, op de Besthmenerberg en bij het gemeentehuis. De vier Engelse vliegers hebben hun laatste rustplaats gevonden op de begraafplaats aan de Hardenbergerweg in Ommen. Hun vliegtuig stortte op 20 juni 1942 neer in het Arriërveld. Van de acht bemanningsleden kwamen hierbij om: Arthur Buckley, 23 jaar; Peter Nixey, 22 jaar; Douglas Archer Melville en Wilfred Ernest Pearson.

Later meer over de herdenking van de jaarlijkse Dodenherdenking in Ommen. Voor meer informatie over het neerstorten van de viermotorige Stirling-bommenwerper in Ommen: Ommen en de Tweede Wereldoorlog (3)

Bron: Harry Woertink – 4 mei 2022

Op diverse plekken in de gemeente Ommen worden op woensdag 4 mei de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht.

Archieffoto van het monument op de gevel van het gemeentehuis met de namen van de oorlogsslachtoffers uit Ommen.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Herdenkings monumenten WOII”

Ook alle burgers en militairen van Nederland, die waar ook ter wereld omgekomen zijn sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in oorlogssituaties en bij vredesoperatie worden herdacht.

Begraafplaats Hardenbergerweg
Om 11.00 uur vindt er een bloemlegging plaats op de begraafplaats aan de Hardenbergerweg bij de oorlogsgraven van het Brits Gemenebest, de graven van de burgerslachtoffers en de graven van de slachtoffers van kamp Erika. Burgemeester Hans Vroomen houdt een toespraak, de Last Post wordt gespeeld en er is een bijdrage van de Ommer stadsdichters. De familie Nixey uit Engeland zal bij de herdenkingen aanwezig zijn. Aansluitend zal er een bloemlegging plaatsvinden bij het monument op de Joodse begraafplaats.

Kamp Erika
De historische vereniging CCO organiseert in samenwerking met oud-gevangenen van Kamp Erika een dodenherdenking bij het herinneringsmonument op de Besthmenerberg aan de Hammerweg. Het monument herdenkt de slachtoffers van het gevangenkamp Erika. Het programma op de Besthmenerberg ziet er als volgt uit: om 17.30 uur verzamelen op parkeerplaats Steile Oever, waarna om 17.40 uur het gezamenlijk vertrek is naar het herdenkingsmonument. Om 17.45 uur worden er declamaties voorgedragen en houdt burgemeester Hans Vroomen een toespraak. Om 17.58 uur klinkt The Last Post en om 18.00 uur is er 2 minuten stilte. Na de 2 minuten stilte worden er twee coupletten van het Wilhelmus gezongen, gevolgd door een defilé langs het monument en bloemlegging. Na de officiële herdenking is er mogelijkheid om koffie te drinken in de Besthmenermolen. Lees verder Ommen herdenkt 4 mei 2022 →

De vergeten verzetsman Jef Last (1898-1972) gold ooit als beroemdheid in Nederland. In de laatste oorlogsmaanden van 1940-1945 zette Last zich in voor de Binnenlandse Strijdkrachten.

Afbeelding uit het boek ‘Aan de bronnen van het verzet’ van Jef Last.
Afb.: OudOmmen

Daarvoor ontvangt hij maandag 11 april (de Bevrijdingsdag van Ommen) op kasteel Eerde postuum het draaginsigne dat prins Bernhard in het leven riep.

Kasteel Eerde
Ida Last-ter Haar de vrouw van Jef Last werkte in de oorlog als huismoeder voor leerlingen van de Quakerschool op kasteel Eerde. Zij zorgde in de oorlogsjaren ook voor (geheime) contacten tussen de ondergrondse en de omgeving van het kasteel, die vooral nodig waren omdat de Duitsers nabij het kasteel gestationeerd waren, zowel op Kamp Erika als tegenover het kasteel gelegen munitiekamp. Jef Last heeft er voor gezorgd dat de toenmalige schooldirecteur Werner Hermans na de bevrijding commandant werd van het van gevangenkamp Erika (met een k) naar interneringskamp geswitchte Erica (met een c). Dit om orde te bewaken op het interneringskamp waar na 11 april 1945 leden van de ondergrondse als bewakers optraden die hun haat op de gevangenen zouden kunnen botvieren, zo liet Hermans ooit na de oorlog eens weten.

Verzet
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de rechtstaat buiten werking gesteld. Er was sprake van willekeur, vervolging, terreur en moord. Verreweg de meeste mensen probeerden er het beste van te maken en gingen zoveel mogelijk door met hun dagelijks leven. Een kleine groep kwam in verzet. Kwam op voor de rechten van anderen. Verzette zich tegen onrecht en onrechtvaardigheid zo ook Last. Josephus (Jef) Carel Franciscus Last werd geboren op 2 mei 1898 te Den Haag. Door het beroep van zijn vader werd er veel verhuisd. In respectievelijk Den Haag, Leeuwarden, Venlo, Deventer en Amsterdam bracht Last zijn jeugd door. Hij was een Nederlands dichter, prozaschrijver, vertaler en reiziger. In 1941 wordt hij actief voor het illegale blad De Vonk. De Vonk is de naam van twee verschillende illegale blaadjes tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bijbehorende Nederlandse verzetsorganisatie wordt als de Vonk-groep aangeduid. Jef geeft lezingen, houdt zich druk bezig met ideologische en theoretische achtergrond van De Vonk en publiceert in het blad. In maart 1942 volgt een grote arrestatiegolf in de Amsterdamse Vonkgroep. Last ontkomt omdat hij zich op dat moment in Katwijk bevindt. Vanaf dat moment Last onderduiken. Hij blijft ook ondergronds actief voor het blad.

Lees verder Jef Last krijgt postuum bijzondere onderscheiding voor verzetswerk →

In 2022 is het 350 jaar geleden dat de troepen van de als Bommen Berend bekende bisschop van Münster plunderend door Overijssel trokken. Als bisschop van Münster sloeg Bernhard van Galen keihard toe.

2015. Werkzaamheden op de Ommerschans waar een deel van de verdedigingsschans wordt gereconstrueerd.
Foto: Harry Woertink

Ook Ommen ontsprong niet de dans. De Ommerschans werd in 1670 met bastions en een wal versterkt. Wanneer in een jaar later Bommen Berend met zijn Münsterse soldaten over de grenzen dendert, wordt ook de Ommerschans, ondanks de verbeteringen, onder de voet gelopen. Dit is deel 4 over het Rampjaar 1672.

Schade en onheil
De bisschop van Münster viel Overijssel binnen op grond van een verdrag dat hij had gesloten met Engeland, een vijand van de Republiek. Het was het begin van een rampjaar voor heel het land, want ook Engeland en Frankrijk hadden de Republiek inmiddels de oorlog verklaard. De oorlogen van de bisschop van Munster veroorzaakten veel schade en onheil. Gestadige doormarsen en inlegeringen, zowel van Nederlands als van Munsters krijgsvolk, met afzettingen, plunderingen en brandschattingen vergezeld, vielen aan de meeste steden en dorpen van het platteland van Overijssel en voornamelijk aan Ommen te beurt. In 1665 was er gestadige inlegering van krijgsvolk van de Bisschop van Munster; de twee oorlogvoerende partijen trokken steeds af en aan. Van 25 september tot 2 oktober was het gehele Munsterse leger, inclusief de bisschop ondergebracht in Ommen. Ook een jaar later werd Ommen ingenomen door het leger. De burgerij was voortdurend in onrust en moest steeds zware lasten dragen. Ernstiger nog zag er het uit in 1672, want nadat Deventer en andere steden in Overijssel al veroverd waren, zag men een grote afdeling van de krijgsmacht van Bommen Berend naar Ommen afzakken. De mannen legerden zich in bij burgers en pleegden tal van gewelddadigheden.

Ommerschans
Toen het leger optrok naar de Ommerschans om die te bezetten, troffen de Munstersen deze, zoals al eerder beschreven, verlaten aan. De Nederlandsche soldaten waren weggelopen omdat ze niet machtig genoeg waren om het geschut te bedienen om een aanval af te weren. Negen dagen lang lag het complete leger toen in en om de stad Ommen tot aan hun vertrek naar het Groningerland. De stad moest voor hun vertrek een aanzienlijke som als brandschatting of oorlogscontributie betalen. Lees verder 1672 – 2022 herdenking 350 jaar Rampjaar waar ook Ommen niet aan ontkwam (4) →

In 2022 is het 350 jaar geleden dat de troepen van de als Bommen Berend bekende bisschop van Münster plunderend door Overijssel trokken. Als bisschop van Münster sloeg Bernhard van Galen keihard toe.

De Ommerschans als bedelaarsgesticht ca. 1828.
Zie voor meer afbeeldingen het album “Ommerschans”.

Ook Ommen ontsprong niet de dans. De Ommerschans werd in 1670 met bastions en een wal versterkt. Wanneer in een jaar later Bommen Berend met zijn Münsterse soldaten over de grenzen dendert, wordt ook de Ommerschans, ondanks de verbeteringen, onder de voet gelopen. Dit is deel 3 over het Rampjaar 1672.

Toestand op de Ommerschans
Op 7 februari 1672 schreven de Staten van Overijsel aan die van Drenthe over de toestand op de Ommerschans, die volgens ontvangen klachten van Kapitein Rudolf van Arkel nog steeds veel te wensen overliet en uit welk schrijven blijkt dat Groningen en Friesland ondanks de gedane belofte en de daarvoor ontvangen gelden zeer weinig nog voor de schans hadden gedaan. In dit schrijven werd nogmaals dringend verzocht een hoeveelheid stro naar de schans te willen zenden, terwijl men aan Friesland een aantal „bultsacken” had gevraagd. En nu het land in een zo benarde positie verkeerde en men elkander zoveel mogelijk moest steunen, werd Drenthe dan ook onmiddellijk bereid gevonden het gedane verzoek in te willigen en werd al een week later een grote hoeveelheid stro naar de schans vervoerd.

Versterking
Doch waren daarmede de soldaten al geholpen, de schans zelve niet. Opgeworpen uit niet al te best materiaal, was zij nog nooit een vesting van betekenis gebleken en was er voortdurend reparatie noodzakelijk. Ook nu zou zij, al waren de garnizoenen versterkt geworden, tegen mogelijke aanvallen waarschijnlijk niet bestand zijn. Om dit euvel zoveel mogelijk te helpen voorkomen, werd besloten de Ommerschans in allerijl te versterken, waartoe in de eerste plaats ± 2000 palen van eiken-, berken-, elzen- of weekhout, elk 7 voet lang en ter dikte van een zware balk, nodig werden geacht. Verschillenden Drentse gemeenten werden bij resolutie van 14 Mei van dat jaar opdracht gegeven voor de levering van palen. Lees verder 1672 – 2022 herdenking 350 jaar Rampjaar waar ook Ommen niet aan ontkwam (3) →

In 2022 is het 350 jaar geleden dat de troepen van de als Bommen Berend bekende bisschop van Münster plunderend door Overijssel trokken.

Christoph Bernhard Freiherr von Galen (Bernard van Galen), ook wel “Bommen Berend” genoemd.
Afbeelding: Wikipedia

Als bisschop van Münster sloeg Bernhard van Galen keihard toe. Ook Ommen ontsprong niet de dans. Dit is deel 2 over het Rampjaar 1672.

Het was in de zeventiende eeuw een periode van angst en beven door de ingelegerde soldaten. Wat aan eten op tafel kwam werd ingenomen door de vijandige soldaten. Huizen werden toegetakeld, aardappelen en groente uit tuinen geplunderd en de rogge van het land gestolen. En bij het minste en geringste verzet volgde er harde klappen van de soldaten.

Bittere armoede in Ommen
Wat waren de burgers van Ommen blij toen de Magistraat de door het Munsters krijgsvolk geëiste hoge bedrag van 2000 gulden uitbetaalde. Een zogeheten brandschatting om verdere plunderingen, treiteringen en ander wangedrag tot misschien wel het in brandsteken van de stad te voorkomen. Het opleggen van deze ‘oorlogsbelasting’ leidde echter tot bittere armoede in Ommen. Het geëiste geld had Ommen ook niet zelf, maar moest van Zwolle geleend worden.

Capitulatie Overijssel
De Munsterse bisschop Bernard van Galen verzamelde zijn troepen in Nordhorn. Ook de Keulse bevelhebber Willem van Fürstenberg bracht zijn strijdkrachten in Westfalen bijeen en viel Overijssel en de Graafschap binnen, waar de bondgenoten zich verenigden. Op 5 juni 1672 capituleerde al de Ridderschap van Overijssel. Spoedig waren tal van steden in het oosten van het land in de macht van de vijand, daarna vielen Deventer, Zwolle, Zwartsluis en Steenwijk.

Na de val van Deventer kwam een grote Munsterse troepenmacht naar Ommen afzakken. In juni 1672 trok de vijand de stad binnen en legerde zich bij de burgers. Het was een ontzettende toestand, daar de benden gewelddadigheden van allerlei aard pleegden. Het leger trok op naar de Ommerschans, maar tot verrassing werd een inmiddels verlaten Ommerschans aangetroffen. De schans werd nu bezet door de troepen onder aanvoering van de onderbevelhebber Breuninck. Terwijl het grootste gedeelte der manschappen naar Ommen terugtrok, bleef een compagnie op de schans achter, die door Ommen van het nodige moest worden voorzien. Lees verder 1672 – 2022 Herdenking 350 jaar Rampjaar waar ook Ommen niet aan ontkwam (2) →

In 2022 is het 350 jaar geleden dat de troepen van Bommen Berend door Overijssel trokken. Als bisschop van Münster was het in het Rampjaar 1672 dat bisschop Bernhard van Galen keihard toesloeg.

Archieffoto van de Open Monumentendag Ommen in 2018. Oude tijden van Bommen Berend, de beruchte bisschop van Münster die in de zeventiende eeuw plunderend door Overijssel trok, komen tot leven op de Ommerschans met een historisch kanon. Het circa 2.000 kilo zware wapen dateert overigens uit 1786.
Foto: Harry Woertink

Ook Ommen ontsprong niet de dans. Als verdedigingsschans speelde de Ommerschans ook een rol in de strijd. Echter, de Ommerschans voldeed bij lange na niet aan het doel waarmee zij eertijds was opgeworpen. In deze serie een terugblik. Dit is deel 1.

Redeloos, radeloos en reddeloos
Frankrijk, Engeland en de bisschop van Münster vielen in 1672 de Nederlandse Republiek binnen. In minder dan een maand tijd overliep de vijand alle tegenstand. In steden stortte de openbare orde in. Het volk was redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos. Toch vertelt deze uitdrukking niet het hele verhaal. Te lang is 1672 herdacht als voornamelijk een ramp voor westelijk Nederland, terwijl in werkelijkheid het Rampjaar de Republiek in tweeën splitste. De provincies Holland en Zeeland bleven vrij achter de Hollandse Waterlinie; over de rest van de provincies daalde een regime neer van onderdrukking en terreur.

Ommen
De oorlogen van de bisschop van Munster, Barend van Galen, met de Staat der Verenigde Nederlanden zorgden in de meeste steden en dorpen van het platteland in Overijssel voor vele doormarsen en inlegeringen. Die gingen weer gepaard met afzettingen, plunderingen en branden door het Munsters krijgsvolk. Ook de stad Ommen kreeg met veel schade en veel onheil te maken. In 1665 was er gestadige inlegering in Ommen van krijgsvolk van de Bisschop van Munster; de twee oorlogvoerende partijen trokken steeds af en aan. Van 25 september tot 2 oktober was het gehele Munsters leger ondergebracht in Ommen. De bisschop zelf had zijn intrek op Den Hof genomen. Lees verder 1672 – 2022 herdenking 350 jaar Rampjaar waar ook Ommen niet aan ontkwam (1) →