De Besthmenerberg in historisch perspectief

Baron van Pallandt

Als de Besthmenerberg wordt genoemd dan denk je aan Vakantievreugd, aan bossen, meertjes, de brandtoren en aan het bostheater.

Pinkster ’48 met 5000 bezoekers
Foto: OudOmmen.nl

Maar de Sterkampen van de Indische wijsgeer Krishnamurti met duizenden bezoekers afkomstig uit de hele wereld op de Besthmenerberg of kamp Erika uit de WO2 zijn minder bekend. Krishnamurti’s Sterkampen zijn ooit naar Nederland gehaald door Philip baron van Pallandt. Uit de tijd van de Sterkampen stamt het kleine Amfitheater. Ook de Jeugdkampen en de bijeenkomsten van Scouting met duizenden deelnemers maken deel uit van de geschiedenis van de Besthmenerberg. Het grote openluchttheater werd voor het eerst gebruikt in 1948 toen er een zogeheten Pinkster ’48 werd georganiseerd met maar liefst 5000 deelnemers.

Sallandse Heuvelrug
In de oude buurtschap Besthmen grenst de 34 meter hoge Besthmenerberg aan de zuidelijke bebouwing van Ommen. De Besthmenerberg is een stuwwal die is ontstaan in de laatste ijstijd. Door het uit het noorden oprukkende landijs is de Sallandse heuvelrug gevormd met de Archemerberg, de Lemelerberg, de Luttenberg, de Hellendoornseberg en de Holterberg. De buurtschap Besthmen bestaat uit een aantal hallenhuisboerderijen en een fraaie glooiende es op de flank van de Besthmenerberg. Ook staat er de voormalige korenmolen De Besthmenermolen uit 1862, waarin thans het Natuurinformatiecentrum Ommen in is ondergebracht.

Eerde
Voor de geschiedenis van de Besthmenerberg, de komst van Krishnamurti en de padvinderij naar Ommen komen we bij de Van Pallandt’s: Philip Dirk van Pallandt, die opgegroeid was op het landgoed Duinrell in Wassenaar erfde in 1913 het bezit van zijn oom Rudolf Theodorus van Pallandt, lid van de Provinciale Staten van Overijssel en van de Eerste Kamer der Staten Generaal, die ongehuwd en kinderloos overleed. Tot de nalatenschap behoorden diverse landgoederen. Bijna driekwart van de gronden gelegen tussen de Regge en de Vecht behoorde tot Van Pallandt. Onder andere ook de huidige boswachterij Ommen en het landgoed Het Laar. Vanaf het begin stond bij van Pallandt vast om zijn landgoed een andere bestemming te geven. Lees verder De Besthmenerberg in historisch perspectief →

Plannen om voormalig barak Kamp Erika te behouden

Harry Woertink

OMMEN – Een van de houten barakken van Kamp Erika is teruggevonden in Lemele. Er zijn plannen om de barak op te knappen en weer terug te brengen in de oorspronkelijke staat om er een historisch centrum van te maken.

De achterkant van de barak.
Foto: Harry Woertink

Waar dit centrum zal moeten komen is nog niet bekend. Hiervoor zijn contacten gelegd met onder andere het Ommer streekmuseum en de Historische Kring Ommen (HKO). Na de oorlog zijn diverse houten barakken van kamp Erika te koop aangeboden. Omdat hun woning in 1947 in vlammen was opgegaan werd een jaar later door de familie A.J. Kleinlugtebeld uit Lemele een van deze houten barakken gekocht voor tijdelijke bewoning aan de Korteveldsweg 14. Er volgden enkele bouwkundige aanpassingen en het ‘tijdelijke’ duurde tot eind 2011 toen de barak werd verkocht.

De nieuwe eigenaren die er nu wonen hebben plannen de barak te slopen om plaats te maken voor een nieuwe woning, maar zijn graag bereid aan de plannen van conservering van de houten barak mee te werken. De werkgroep WO 2 van de HKO werkt aan plannen om de barak of overblijfselen daarvan te behouden. Niet alleen om de geschiedenis van het beruchte kamp te bewaren maar ook omdat er niets tastbaars meer is van het voormalig kamp Erika.

Erika 1940-1945 WO 2
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het als Sterkamp bekende terrein op de Besthmenerberg door de Duitsers ingenomen. Het kamp met huisjes, barakken, keukens en magazijnen midden in de bossen werd compleet overgedragen aan kampcommandant Werner Schwier. Kamp Erika deed vanaf 1941 dienst als gevangenenkamp voor gearresteerde Nederlanders. De gevangenen waren veelal zwarthandelaren en illegale slachters. De bewakers waren voornamelijk Amsterdamse werklozen, aangevuld met SS’ers die in Ommen een opleiding kregen tot kampbewaker. Mede door de afgelegen ligging van het kamp konden de bewakers ongehinderd hun gang gaan. Dwangarbeid, ziektes, ondervoeding, mishandeling en moord kostten veel levens. Lees verder Plannen om voormalig barak Kamp Erika te behouden →

Het leven van ‘Mientie van ’n Brul’ in De Darde Klokke

De Darde Klokke

OMMEN – Het leven van ‘Mientie van ’n Brul’ is één van de onderwerpen in de nieuwste uitgave (nummer 170) van het driemaandelijks tijdschrift De Darde Klokke.

Ze heeft gewoond op de plek waar nu het gemeentehuis van Ommen staat. Mientie (1908-1999) woonde ook dicht bij het kanaal en de brug, daarom werd ze ook wel aangeduid met ‘Mientie bi’j de brugge’. Dankzij vele brieven van haar wordt inzicht gegeven kan haar leven op de boerderij waar os en paard werden ingezet voor het dagelijkse werk. Ook de oorlogsherinneringen van de hoofdpersoon worden beschreven en dat ze in haar jeugd het fietsen nooit heeft geleerd.

Verder uitgebreid de geschiedenis van de in 1914 opgerichte maar inmiddels ter ziele gegane openbare school in Dalmsholte. De grond voor de bouw van de school was een schenking van de bewoners. De eerste schooljuf kwam met de trein toen die nog heen en weer pendelende tussen Deventer en Ommen. Vijfentwintig jaar geleden werd het 75 jarig bestaan van de school uitbundig gevierd.

In de schaapskooi van de laatste schaapherder van Witharen wordt nu kunst gemaakt en getoond. De vier ongetrouwde broers, Gerrit, Hendrik, Berend en Herman die daar hun leven hebben gesleten zijn onderwerp in het nieuwe nummer.

Abonnees krijgen het tijdschrift toegestuurd. Losse exemplaren zijn te koop bij Bruna in de Kruisstraat.
Bron: Harry Woertink – 12 februari 2014

Ommer tradities in kaart -> op 20 februari eerste resultaten in beeld

Harry Woertink

OMMEN – ‘Wat zijn Ommer tradities?’. Deze vraag maar ook het antwoord daarop komt op donderdag 20 februari om 20.00 uur aan de orde in ‘Omme(n)zien’, het verenigingsgebouw van de Historische Kring Ommen (HKO).

Al 150 jaar lang heeft Ommen Zuute Plassies. Een klein rond broodje waar ‘zuute’ staat voor zoet en ‘plassie’ voor broodje met als voornaamste smaakmakende bestanddeel stroop en anijs.
Foto: Harry Woertink

Daar wordt het eerste resultaat getoond van de inventarisatie van het erfgoed in Ommen. HKO’ers zijn een jaar lang op pad geweest om tradities die er nog zijn in Ommen fotografisch vast te leggen. Daarbij gaat het om gebruiken en ambachten en ook over zaken als feesten en streekgerechten. Ze worden in kaart gebracht met de bedoeling ze voor nieuwe generaties te bewaren.

Het resultaat wordt in beeld gebracht met een diavoorstelling. Historica Elleke Steenbergen van de IJsselakademie heeft de uitvoering en heeft hierbij nauw samengewerkt met de Gemienschop van Oll Ommer, de Historische Kring Ommen en stichting OudOmmen.nl. Met steun van de Provincie Overijssel heeft Stichting IJsselacademie uit Kampen een plan ontwikkeld om beter zicht te krijgen op het levend erfgoed. Ommen is één van de drie pilotgemeenten in de provincie waar een inventarisatie van het erfgoed plaatsvindt.
Bron: Harry Woertink – 12 februari 2014

Theevisites afgesloten

Dalfsen

Museum Palthehof in Nieuwleusen heeft afgelopen zondag (9 februari) een serie van zeven theevisites afgesloten. Deze werden afgelopen maanden om de twee weken gehouden.

voorkantpalthehofb6.jpgZonder uitzondering waren er enthousiaste reactie van de bezoekers. De verwachtingen waren van tevoren al hooggespannen. Dat bleek ook uit de razendsnelle verkoop van de beschikbare kaartjes. Binnen vier weken waren alle theevisites uitverkocht. Hierdoor moesten velen worden teleurgesteld. Inmiddels is besloten om dezelfde film in het volgende winterseizoen opnieuw te vertonen.

Film
Tijdens de theevisites werd de film “Terug in de tijd” vertoond. Deze is na een oproep daartoe samengesteld uit materiaal dat door particulieren beschikbaar werd gesteld. Daaruit zijn diverse stukken geknipt en samen tot een nieuwe film van twee keer zo’n driekwartier gemonteerd en daarna van achtergrondgeluid voorzien. De film toonde onder andere unieke beelden van een bejaardenreis uit 1954, Oranjefeesten en de bouw en ingebruikname van het zwembad in zestiger jaren. Verder scheepvaart in het kanaal Dedemsvaart, de afbraak van de schoorsteen van een melkfabriek en een verlovingsfeest uit 1948. Menige bezoeker zag bekenden terug op het scherm. In de pauze van de voorstelling werd aan de bezoekers een ‘high tea’ geserveerd.

Bron: “Ni’jluusn van vrogger” / Museum Palthehof – 10 februari 2014

Start serie “De mens achter de historie” – Toenemende belangstelling historisch Ommen

De Darde Klokke

OMMEN – De belangstelling voor geschiedenis groeit. Deze conclusie is afkomstig van de verschillende organisaties in Ommen die zich toeleggen op de (lokale) historie.

De Vechtbrug in 1926. Nostalgische gevoelens bij het zien van plaatjes van vroeger, echter een brug als toen zal de Vechtbrug in Ommen nooit meer worden.
Foto: Harry Woertink

Bij de Historische Kring Ommen (HKO), de vereniging van Oud Ommenaren ‘Gemienschop van Oll Ommer’ en ook op de website OudOmmen is sprake van een toenemende interesse. Dit is vooral merkbaar bij bijeenkomsten die gehouden worden waar geschiedenis onderwerp van gesprek is. Bij de site OudOmmen gaat het vooral om het aantal bezoeken op de website. “Het aantal kijkcijfers voor de maand januari op onze website brak op alle fronten een uniek record”, aldus Tjeerd de Leeuw van http://www.OudOmmen.nl. De website OudOmmen heeft in haar bijna acht jarig bestaan veel historisch materiaal verzameld en gepubliceerd op haar webarchief als het gaat om de geschiedenis van Ommen en omgeving. “De belangstelling voor onze website toont een nog steeds stijgende lijn. We hadden in januari qua kijkcijfers op alle fronten de hoogste score ooit”, zegt De Leeuw.

Ook Harry Woertink, betrokken bij verschillende in Ommen opererende instanties op historisch gebied constateert een toenemende belangstelling. “De belangstelling voor de geschiedenis is de laatste jaren almaar groter geworden. Tien jaar geleden besteedde de TV nauwelijks aandacht aan ons verleden en was geschiedenis letterlijk iets van vroeger. Maar nu ligt dat anders. Oud is nu in, en het studieobject van de historicus groeit met de dag. Een prima zaak, want historisch besef is leuk en bovendien keihard nodig als tegenwicht in een onstuimige wereld. Voor mij is geschiedenis iets dat bruggen slaat. Verbindingen legt en heldere inzichten verschaft”, aldus Woertink. Het drie maandelijks historisch tijdschrift De Darde Klokke deelt in dit succes met ruim duizend abonnees. Sinds de HKO het nieuwe verenigingsgebouw ‘Ommen(n)zien’ in de Carrousel in gebruik heeft met meer openingsuren is ook hier de belangstelling toegenomen.

De website OudOmmen breidt haar activiteiten uit. Er wordt binnenkort een start gemaakt met een serie de mens achter de historie. “Wat weten we van die mensen zelf en wat is er na een generatie nog over die mensen bekend?”, is de vraag die OudOmmen zich zelf heeft gesteld. Om deze leemte te vullen gaat OudOmmen.nl bekende maar ook vooral minder bekende/onbekende Ommenaren letterlijk en figuurlijk in beeld brengen. “De mens achter alle historie is nog onderbelicht. Zonder mensen waren er geen verhalen geweest of waren die verhalen niet interessant of niet compleet”, aldus De Leeuw.

Oud Ommenaren die bereid zijn zich te laten interviewen kunnen zich melden bij de stichting OudOmmen.nl: info@OudOmmen.nl of ’s avonds telefonisch: 0529-452945.

Bron: Harry Woertink – 6 februari 2014

Kunst markeert eeuwenoude Hessenweg

Harry Woertink

OMMEN – Om handelswaar in een z’n korte mogelijke tijd te kunnen vervoeren werd vroeger gebruik gemaakt van zogeheten hessenrijders. Vol beladen wagens getrokken door paarden met als eindbestemming Zwolle of via de Achterhoek over de Veluwe naar Amersfoort, Utrecht of Amsterdam.

Foto’s: Harry Woertink
De Hessenweg Oost, tussen de Haarsweg en de Driehoeksweg, in Ommen is gemarkeerd met ‘kunst’wielen.

Vanuit het Duitse Hessen voer ook een Hessenweg langs Ommen. Met een kunstproject is deze zandweg zichtbaar en leefbaar gemaakt. De Hessenweg Oost, tussen de Haarsweg en de Driehoeksweg, in Ommen is gemarkeerd met ‘kunst’wielen. De cultuur-historische verbinding met de Hessenweg en het kunstproject zijn zes ijzeren gietstukken die verwijzen naar onderdelen van de historische Hessenwagen, zoals wielen en as. De maker Guido Geelen over zijn werk: “De ijzeren gietstukken van wiel, as of achterkant liggen op betonnen platen, links en rechts in de berm van de ooit drukke internationale verkeersader als archeologische restanten zoals we nu het rubber van een vrachtwagenband of plastic autowieldop in de berm langs de snelweg aantreffen”.

Sterke kerels
De Hessenweg is een eeuwenoude handelsroute, die zijn naam heeft te danken aan de kooplieden uit de Duitse graafschap Hessen. Ze stonden bekend als hardwerkende betrouwbare voerlui. Zij vervoerden met enorme wagens waardevolle goederen door heel Europa. Het moeten sterke kerels zijn geweest. De Hessenmannen moesten de wagens laden en lossen, de grote krachtige paarden in het gareel houden en de wagens uit modder of rul zand kunnen duwen. Hessenwegen behoren tot de oudste wegen in Oost-Nederland en waren van groot belang. De voermannen reden in een bijna rechte lijn vanaf Duitsland langs Hardenberg, Ommen en Dalfsen naar Zwolle en verder. Alle Hessenwegen liepen op ruime afstand langs de dorpen en steden. Een belangrijke reden hiervoor was dat de Hessenwagens een veel bredere spoorbreedte hadden dan de gangbare wagens en karren in Nederland. De afwijkende wagens zouden het karrenspoor van de gewone zandwegen stuk rijden. In 1691 had Overijssel de breedte van het Hollandse wagenspoor overgenomen. De Hessenwagens mochten voortaan alleen nog over de route ten noorden van de Vecht rijden. Lees verder Kunst markeert eeuwenoude Hessenweg →

Ccoba presenteert Vrouwen die lezen zijn gevaarlijk

Bibliotheek Ommen

Ccoba, de culturele commissie bibliotheek activiteiten, organiseert op dinsdag 11 februari in de bibliotheek aan de Chevalleraustraat een lezing met Margaret Breukink.

Foto: Bibliotheek Ommen

‘Vrouwen die lezen zijn gevaarlijk’, tenminste zo dacht men er een paar eeuwen geleden over. Een vrouw die leest krijgt een eigen mening, zij neemt niet langer genoegen met een tweederangs plaats in de maatschappij. Kunstkenner Margaret Breukink heeft zich verdiept in het thema en aan de hand van schilderijen, tekeningen en foto’s volgt ze de geschiedenis van enkele beroemde vrouwen. Een boeiende geschiedenis over de emancipatie van de vrouw belicht vanuit de literatuur en de beeldende kunst.

De avond begint om 20.00 uur en de entree bedraagt € 7,00. Vrienden van Ccoba betalen € 3,00, bibliotheekleden € 5,00. Dat is inclusief koffie/thee. Kaarten zijn tijdens de openingsuren verkrijgbaar bij de klantenservice van de Bibliotheek Ommen. Ook op de avond zelf is er kaartverkoop. Openingstijden van de klantenservice: maandag 14.00-20.00 uur, dinsdag en donderdag 14.00 – 18.00 uur, woensdag en vrijdag: 14.00 – 20.00 uur en zaterdag 10.00 – 12.00 uur. Tel. 0529-452158. Reserveren kan via de website van de Bibliotheek http://www.bibliotheekommen.nl.
Bron: Bibliotheek Ommen – 31 januari 2014

Eeuwig dank voor een bord pap

Dalfsen

Voor een bord pap dat op 29 maart 1945 in Nieuwleusen werd gegeten is men vandaag de dag nog steeds dankbaar.

voorkantpalthehofb6.jpgHet waren ongeveer 35 jongens, in leeftijd tussen 7 en 15 jaar, die de havermoutpap, brood met boter en kaas en melk voorgeschoteld kregen. Een week eerder waren ze vanuit Rijswijk vertrokken, waar nog nauwelijks iets te eten was. Per schip waren ze naar Zwolle gereisd. In Nieuwleusen kwamen ze doodmoe en verhongert aan. Alleen voor de jongsten was er vanuit Zwolle een boerenwagen beschikbaar geweest, de oudste jongens hadden er de hele weg achteraan moeten gelopen. Onder hen was Otto Broug die toen 12 was. Met zijn twee jaar oudere broer en de anderen waren ze op weg naar een nog onbekend gastgezin in Overijssel. Onderweg hadden ze ook nauwelijks te eten gehad en dat wat ze in Nieuwleusen voorgeschoteld kregen was dan ook zeer welkom. De dank en waardering waren groot en zijn dat zelfs nu na bijna 70 jaar nog. Dat komt tot uiting in een artikel dat in het kwartaalblad van de Historische Vereniging in Nieuwleusen zal verschijnen.

A matter of survival
De nu in Australië wonende Otto Broug schreef een boekje over die periode dat gebaseerd is op bewaard gebleven correspondentie die hij toen met zijn ouders voerde. Uit het boekje “A matter of survival” is een samenvatting gemaakt van het deel van Zwolle naar Balkbrug. De reis van Nieuwleusen naar Balkbrug behoefde door niemand lopend te worden afgelegd. Ook daar hadden de inwoners van Nieuwleusen voor gezorgd, iets wat men in Zwolle niet voor elkaar had gekregen. “De pap stond al klaar toen we doodmoe Nieuwleusen kwamen binnenlopen. Toen we weggingen stonden er ineens drie platte boerenwagens klaar. Twee momenten in mijn leven die ik nooit meer vergeet”, zo schrijft Otto Broug. “Alsnog mijn heel hartelijke dank aan al die vrouwen en mannen die toen zo buitengewoon goed voor ons hebben gezorgd en wiens namen we nooit zullen weten”. Het artikel wordt gepubliceerd in het maartnummer van het kwartaalblad “Ni’jluusn van vrogger”, dat aan alle leden van de Historische Vereniging wordt toegezonden.

Bron: Ni’jluusn van vrogger – 31 januari 2014