Ccoba presenteert: Paasgebruiken met Jan Bark

Bibliotheek Ommen

Ccoba, de culturele commissie bibliotheek activiteiten, organiseert op dinsdag 11 maart in de bibliotheek aan de Chevalleraustraat een avond over Palmpaas- en Paasgebruiken.

1962 – Eiertikken op Paasmaandag, met v.l.n.r.: A.J. van Aalderen, G.J. Makkinga, Joh. Stegeman en H. Martens.
Foto: OudOmmen

Jan Bark, conservator van het museum ‘In de zevende hemel’ in Apeldoorn, een museum dat zich bezig houdt met oude curiosa van Nederlandse gebruiken, komt vertellen over de verschillende paasgebruiken in den lande, tradities die op sommige plaatsen strak in ere gehouden worden maar elders langzaam maar zeker vervagen.

Palmpasenoptochten, witte donderdag en goede vrijdag, paaseieren, paasvuren en paashazen, alles komt aan bod. Mogelijk kent Jan Bark het Ommer eiertikken, een traditie die al sinds mensenheugenis in Ommen beoefend wordt, zo niet dan is het hoog tijd hem daarvan op de hoogte te stellen.

De avond begint om 20.00 uur en de entree bedraagt € 7,00. Vrienden van Ccoba betalen € 3,00, bibliotheekleden € 5,00. Dat is inclusief koffie/thee. Kaarten zijn tijdens de openingsuren verkrijgbaar bij de klantenservice van de Bibliotheek Ommen. Ook op de avond zelf is er kaartverkoop. Openingstijden van de klantenservice: maandag 14.00-20.00 uur, dinsdag en donderdag 14.00 – 18.00 uur, woensdag en vrijdag: 14.00 – 20.00 uur en zaterdag 10.00 – 12.00 uur. Tel. 0529-452158. Reserveren kan via de website van de Bibliotheek http://www.bibliotheekommen.nl.
Bron: Bibliotheek Ommen – 26 februari 2014

Wandeling met historie voor kinderen

Uncategorized

OMMEN – Kinderen van de buitenschoolse opvang Landstede konden maandag een middagje cultuur snuiven.

Kinderen onder de indruk van de prestaties van Reinier Paping.
Foto: Harry Woertink

Aan de hand van HKO-gids Harry Woertink werd de voormalige stadsmuur bewandeld die Ommen ooit heeft gehad. Stil werd gestaan bij de nog zichtbare steen waarin de Arriërpoort ooit heeft gedraaid. Ook werden enkele historische punten opgezocht, zoals de stadspomp, de Stadsdienaressenbank, het klokkenhuis en de kerk, het standbeeld van bisschop Otto III, die herinnert dat Ommen in 1248 stadsrechten kreeg en het schippershuis bij de voormalige haven van Ommen.

Aan de hand van oude foto’s werd telkens de huidige situatie bekeken. Verder werd het standbeeld van Elfstedentochtrijder Reinier Paping opgezocht. Bij sommige Stolpersteintjes in de straten werd verteld over de geschiedenis van de Joden. Veel indruk maakte de tralies die nog zichtbaar zijn in een oude gevangenis. Als laatste werd een bezoek gebracht aan het Streekmuseum. Alle kinderen lieten weten dat ze niet wisten dat een wandeling door Ommen zo interessant kan zijn. Lees verder Wandeling met historie voor kinderen →

Herontdekking kiekebelt Ommerschans

Ommerschans

In 1850 was Overijssel nog een tamelijk geïsoleerde provincie achter de IJssel. Zo was er slechts één vaste oeververbinding, de brug bij Kampen.

In de Ommerschans, ten zuiden van de noordelijke schansgracht en ten oosten van de weg, zijn de contouren nog zichtbaar van een kiekebelt.
Afb.: Willem Bemboom

Deze oeververbinding lag buiten de voornaamste verkeersstromen over land. De steden Zwolle en Deventer moesten het met veren en schipbruggen stellen. Opvallend bij bestudering van oude kaarten van Salland is het enorme aantal “Heeren huysen”. De daarop wonende landadel heeft haar invloed langer behouden dan in andere delen van Nederland. In Salland onderscheidt men twee categorieën landhuizen: de op feodale traditie berustende kastelen (in Overijssel ook havezaten¹) geheten) en de patricische landhuizen²). De kaart uit 1675 over “Transiselania” (Overijssel) van Marco Vincenzio Cornelli geeft een uitgebreid en nauwkeurig beeld van de omvang en de ligging van de adellijke landhuizen. Deze landhuizen hebben sinds de twaalfde eeuw hun stempel gedrukt op het Sallandse landschap.

De macht van de adel berustte economisch op het grootgrond bezit en kon toenemen, doordat de boeren ten gevolge van oorlog en plundering hun bezit afstonden aan een machtige heer in ruil voor bescherming. Het gros van de adel in Salland wist zich op deze wijze te handhaven tot aan de Franse revolutie. Er waren rijke en minder rijke edelen. De rijke adel gaf in de regel enige fleur aan het eentonige leven binnen de marken en buurtschappen. Onder hen bevonden zich heren, zoals die van Eerde en Rechteren, die in hun gebied met hun talrijke erven leefden als kleine vorsten. Er waren echter ook kleine potentaten, waarvan het bezit zich beperkte tot slechts enkele bunders grond.

Opvalland is de grote concentratie van adellijke landhuizen in Salland, in het stroomgebied van de IJssel, Vecht en Regge. Hier was namelijk de meeste grond in cultuur gebracht. Het bezit van een havezate hield ook in dat de eigenaar aan de Overijsselse landdag deel mocht nemen. Deze riddermatigheden, ook wel dienstadel genaamd, staan vermeld in de Sallandse schattingsregisters van de dertiende en veertiende eeuw. Lees verder Herontdekking kiekebelt Ommerschans →

Veel positieve reacties over behoud voormalige barak Kamp Erika

Harry Woertink

OMMEN/LEMELE – Bij de werkgroep WO 2 van de Historische Kring Ommen (HKO) zijn veel positieve reacties binnen gekomen op de plannen om de voormalige barak van Kamp Erika, die in Lemele is ontdekt, te behouden.

Links een foto van de barakken in Kamp Erika in oorlogstijd, rechts een fragment van de voormalige barak in de huidige staat.
Foto: OudOmmen/Harry Woertink

Uit vergelijking met oude foto’s van kamp Erika, zoals deze op de site http://www.OudOmmen.nl staan, blijkt ook dat er van de originele barak veel meer over is dan oorspronkelijk werd gedacht. De hele houtconstructie met in de nok verticale plankjes in een punt lijken op het eerste gezicht origineel. Voor de initiatiefnemers goed nieuws en extra redenen om alles in het werk te stellen om de barak te behouden en te reconstrueren. Over de plek waar de barak moet komen is nog geen duidelijkheid. Als het aan de HKO ligt is het Streekmuseum de meest aangewezen plek, vooral ook omdat in het streekmuseum een maquette is van het beruchte kamp Erika.
Bron: Harry Woertink – 19 februari 2014

De Besthmenerberg in historisch perspectief

Baron van Pallandt

Als de Besthmenerberg wordt genoemd dan denk je aan Vakantievreugd, aan bossen, meertjes, de brandtoren en aan het bostheater.

Pinkster ’48 met 5000 bezoekers
Foto: OudOmmen.nl

Maar de Sterkampen van de Indische wijsgeer Krishnamurti met duizenden bezoekers afkomstig uit de hele wereld op de Besthmenerberg of kamp Erika uit de WO2 zijn minder bekend. Krishnamurti’s Sterkampen zijn ooit naar Nederland gehaald door Philip baron van Pallandt. Uit de tijd van de Sterkampen stamt het kleine Amfitheater. Ook de Jeugdkampen en de bijeenkomsten van Scouting met duizenden deelnemers maken deel uit van de geschiedenis van de Besthmenerberg. Het grote openluchttheater werd voor het eerst gebruikt in 1948 toen er een zogeheten Pinkster ’48 werd georganiseerd met maar liefst 5000 deelnemers.

Sallandse Heuvelrug
In de oude buurtschap Besthmen grenst de 34 meter hoge Besthmenerberg aan de zuidelijke bebouwing van Ommen. De Besthmenerberg is een stuwwal die is ontstaan in de laatste ijstijd. Door het uit het noorden oprukkende landijs is de Sallandse heuvelrug gevormd met de Archemerberg, de Lemelerberg, de Luttenberg, de Hellendoornseberg en de Holterberg. De buurtschap Besthmen bestaat uit een aantal hallenhuisboerderijen en een fraaie glooiende es op de flank van de Besthmenerberg. Ook staat er de voormalige korenmolen De Besthmenermolen uit 1862, waarin thans het Natuurinformatiecentrum Ommen in is ondergebracht.

Eerde
Voor de geschiedenis van de Besthmenerberg, de komst van Krishnamurti en de padvinderij naar Ommen komen we bij de Van Pallandt’s: Philip Dirk van Pallandt, die opgegroeid was op het landgoed Duinrell in Wassenaar erfde in 1913 het bezit van zijn oom Rudolf Theodorus van Pallandt, lid van de Provinciale Staten van Overijssel en van de Eerste Kamer der Staten Generaal, die ongehuwd en kinderloos overleed. Tot de nalatenschap behoorden diverse landgoederen. Bijna driekwart van de gronden gelegen tussen de Regge en de Vecht behoorde tot Van Pallandt. Onder andere ook de huidige boswachterij Ommen en het landgoed Het Laar. Vanaf het begin stond bij van Pallandt vast om zijn landgoed een andere bestemming te geven. Lees verder De Besthmenerberg in historisch perspectief →

Plannen om voormalig barak Kamp Erika te behouden

Harry Woertink

OMMEN – Een van de houten barakken van Kamp Erika is teruggevonden in Lemele. Er zijn plannen om de barak op te knappen en weer terug te brengen in de oorspronkelijke staat om er een historisch centrum van te maken.

De achterkant van de barak.
Foto: Harry Woertink

Waar dit centrum zal moeten komen is nog niet bekend. Hiervoor zijn contacten gelegd met onder andere het Ommer streekmuseum en de Historische Kring Ommen (HKO). Na de oorlog zijn diverse houten barakken van kamp Erika te koop aangeboden. Omdat hun woning in 1947 in vlammen was opgegaan werd een jaar later door de familie A.J. Kleinlugtebeld uit Lemele een van deze houten barakken gekocht voor tijdelijke bewoning aan de Korteveldsweg 14. Er volgden enkele bouwkundige aanpassingen en het ‘tijdelijke’ duurde tot eind 2011 toen de barak werd verkocht.

De nieuwe eigenaren die er nu wonen hebben plannen de barak te slopen om plaats te maken voor een nieuwe woning, maar zijn graag bereid aan de plannen van conservering van de houten barak mee te werken. De werkgroep WO 2 van de HKO werkt aan plannen om de barak of overblijfselen daarvan te behouden. Niet alleen om de geschiedenis van het beruchte kamp te bewaren maar ook omdat er niets tastbaars meer is van het voormalig kamp Erika.

Erika 1940-1945 WO 2
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het als Sterkamp bekende terrein op de Besthmenerberg door de Duitsers ingenomen. Het kamp met huisjes, barakken, keukens en magazijnen midden in de bossen werd compleet overgedragen aan kampcommandant Werner Schwier. Kamp Erika deed vanaf 1941 dienst als gevangenenkamp voor gearresteerde Nederlanders. De gevangenen waren veelal zwarthandelaren en illegale slachters. De bewakers waren voornamelijk Amsterdamse werklozen, aangevuld met SS’ers die in Ommen een opleiding kregen tot kampbewaker. Mede door de afgelegen ligging van het kamp konden de bewakers ongehinderd hun gang gaan. Dwangarbeid, ziektes, ondervoeding, mishandeling en moord kostten veel levens. Lees verder Plannen om voormalig barak Kamp Erika te behouden →

Het leven van ‘Mientie van ’n Brul’ in De Darde Klokke

De Darde Klokke

OMMEN – Het leven van ‘Mientie van ’n Brul’ is één van de onderwerpen in de nieuwste uitgave (nummer 170) van het driemaandelijks tijdschrift De Darde Klokke.

Ze heeft gewoond op de plek waar nu het gemeentehuis van Ommen staat. Mientie (1908-1999) woonde ook dicht bij het kanaal en de brug, daarom werd ze ook wel aangeduid met ‘Mientie bi’j de brugge’. Dankzij vele brieven van haar wordt inzicht gegeven kan haar leven op de boerderij waar os en paard werden ingezet voor het dagelijkse werk. Ook de oorlogsherinneringen van de hoofdpersoon worden beschreven en dat ze in haar jeugd het fietsen nooit heeft geleerd.

Verder uitgebreid de geschiedenis van de in 1914 opgerichte maar inmiddels ter ziele gegane openbare school in Dalmsholte. De grond voor de bouw van de school was een schenking van de bewoners. De eerste schooljuf kwam met de trein toen die nog heen en weer pendelende tussen Deventer en Ommen. Vijfentwintig jaar geleden werd het 75 jarig bestaan van de school uitbundig gevierd.

In de schaapskooi van de laatste schaapherder van Witharen wordt nu kunst gemaakt en getoond. De vier ongetrouwde broers, Gerrit, Hendrik, Berend en Herman die daar hun leven hebben gesleten zijn onderwerp in het nieuwe nummer.

Abonnees krijgen het tijdschrift toegestuurd. Losse exemplaren zijn te koop bij Bruna in de Kruisstraat.
Bron: Harry Woertink – 12 februari 2014

Ommer tradities in kaart -> op 20 februari eerste resultaten in beeld

Harry Woertink

OMMEN – ‘Wat zijn Ommer tradities?’. Deze vraag maar ook het antwoord daarop komt op donderdag 20 februari om 20.00 uur aan de orde in ‘Omme(n)zien’, het verenigingsgebouw van de Historische Kring Ommen (HKO).

Al 150 jaar lang heeft Ommen Zuute Plassies. Een klein rond broodje waar ‘zuute’ staat voor zoet en ‘plassie’ voor broodje met als voornaamste smaakmakende bestanddeel stroop en anijs.
Foto: Harry Woertink

Daar wordt het eerste resultaat getoond van de inventarisatie van het erfgoed in Ommen. HKO’ers zijn een jaar lang op pad geweest om tradities die er nog zijn in Ommen fotografisch vast te leggen. Daarbij gaat het om gebruiken en ambachten en ook over zaken als feesten en streekgerechten. Ze worden in kaart gebracht met de bedoeling ze voor nieuwe generaties te bewaren.

Het resultaat wordt in beeld gebracht met een diavoorstelling. Historica Elleke Steenbergen van de IJsselakademie heeft de uitvoering en heeft hierbij nauw samengewerkt met de Gemienschop van Oll Ommer, de Historische Kring Ommen en stichting OudOmmen.nl. Met steun van de Provincie Overijssel heeft Stichting IJsselacademie uit Kampen een plan ontwikkeld om beter zicht te krijgen op het levend erfgoed. Ommen is één van de drie pilotgemeenten in de provincie waar een inventarisatie van het erfgoed plaatsvindt.
Bron: Harry Woertink – 12 februari 2014

Theevisites afgesloten

Dalfsen

Museum Palthehof in Nieuwleusen heeft afgelopen zondag (9 februari) een serie van zeven theevisites afgesloten. Deze werden afgelopen maanden om de twee weken gehouden.

voorkantpalthehofb6.jpgZonder uitzondering waren er enthousiaste reactie van de bezoekers. De verwachtingen waren van tevoren al hooggespannen. Dat bleek ook uit de razendsnelle verkoop van de beschikbare kaartjes. Binnen vier weken waren alle theevisites uitverkocht. Hierdoor moesten velen worden teleurgesteld. Inmiddels is besloten om dezelfde film in het volgende winterseizoen opnieuw te vertonen.

Film
Tijdens de theevisites werd de film “Terug in de tijd” vertoond. Deze is na een oproep daartoe samengesteld uit materiaal dat door particulieren beschikbaar werd gesteld. Daaruit zijn diverse stukken geknipt en samen tot een nieuwe film van twee keer zo’n driekwartier gemonteerd en daarna van achtergrondgeluid voorzien. De film toonde onder andere unieke beelden van een bejaardenreis uit 1954, Oranjefeesten en de bouw en ingebruikname van het zwembad in zestiger jaren. Verder scheepvaart in het kanaal Dedemsvaart, de afbraak van de schoorsteen van een melkfabriek en een verlovingsfeest uit 1948. Menige bezoeker zag bekenden terug op het scherm. In de pauze van de voorstelling werd aan de bezoekers een ‘high tea’ geserveerd.

Bron: “Ni’jluusn van vrogger” / Museum Palthehof – 10 februari 2014

Start serie “De mens achter de historie” – Toenemende belangstelling historisch Ommen

De Darde Klokke

OMMEN – De belangstelling voor geschiedenis groeit. Deze conclusie is afkomstig van de verschillende organisaties in Ommen die zich toeleggen op de (lokale) historie.

De Vechtbrug in 1926. Nostalgische gevoelens bij het zien van plaatjes van vroeger, echter een brug als toen zal de Vechtbrug in Ommen nooit meer worden.
Foto: Harry Woertink

Bij de Historische Kring Ommen (HKO), de vereniging van Oud Ommenaren ‘Gemienschop van Oll Ommer’ en ook op de website OudOmmen is sprake van een toenemende interesse. Dit is vooral merkbaar bij bijeenkomsten die gehouden worden waar geschiedenis onderwerp van gesprek is. Bij de site OudOmmen gaat het vooral om het aantal bezoeken op de website. “Het aantal kijkcijfers voor de maand januari op onze website brak op alle fronten een uniek record”, aldus Tjeerd de Leeuw van http://www.OudOmmen.nl. De website OudOmmen heeft in haar bijna acht jarig bestaan veel historisch materiaal verzameld en gepubliceerd op haar webarchief als het gaat om de geschiedenis van Ommen en omgeving. “De belangstelling voor onze website toont een nog steeds stijgende lijn. We hadden in januari qua kijkcijfers op alle fronten de hoogste score ooit”, zegt De Leeuw.

Ook Harry Woertink, betrokken bij verschillende in Ommen opererende instanties op historisch gebied constateert een toenemende belangstelling. “De belangstelling voor de geschiedenis is de laatste jaren almaar groter geworden. Tien jaar geleden besteedde de TV nauwelijks aandacht aan ons verleden en was geschiedenis letterlijk iets van vroeger. Maar nu ligt dat anders. Oud is nu in, en het studieobject van de historicus groeit met de dag. Een prima zaak, want historisch besef is leuk en bovendien keihard nodig als tegenwicht in een onstuimige wereld. Voor mij is geschiedenis iets dat bruggen slaat. Verbindingen legt en heldere inzichten verschaft”, aldus Woertink. Het drie maandelijks historisch tijdschrift De Darde Klokke deelt in dit succes met ruim duizend abonnees. Sinds de HKO het nieuwe verenigingsgebouw ‘Ommen(n)zien’ in de Carrousel in gebruik heeft met meer openingsuren is ook hier de belangstelling toegenomen.

De website OudOmmen breidt haar activiteiten uit. Er wordt binnenkort een start gemaakt met een serie de mens achter de historie. “Wat weten we van die mensen zelf en wat is er na een generatie nog over die mensen bekend?”, is de vraag die OudOmmen zich zelf heeft gesteld. Om deze leemte te vullen gaat OudOmmen.nl bekende maar ook vooral minder bekende/onbekende Ommenaren letterlijk en figuurlijk in beeld brengen. “De mens achter alle historie is nog onderbelicht. Zonder mensen waren er geen verhalen geweest of waren die verhalen niet interessant of niet compleet”, aldus De Leeuw.

Oud Ommenaren die bereid zijn zich te laten interviewen kunnen zich melden bij de stichting OudOmmen.nl: info@OudOmmen.nl of ’s avonds telefonisch: 0529-452945.

Bron: Harry Woertink – 6 februari 2014