OMMEN – De historische vereniging CCO houdt op zaterdag 5 mei een fietstocht langs de oorlogsmonumenten in de gemeente Ommen.

Afwerpterrein Stegeren 1944-45, in dankbare herinnering aan de verzetsgroep Salland gedragen door de steun en zwijgzaamheid van de bevolking.
Foto: Harry Woertink

De fietstocht met begeleiding start om acht uur in de ochtend bij het Streekmuseum in Ommen. Onderweg worden zowel in de kom van Ommen als in het buitengebied diverse monumenten aan gedaan die herinneren aan de strijd en verzet in de Tweede Wereldoorlog.

De route is ongeveer 25 kilometer lang. Onderweg is een koffiestop. Aan het eind van de ochtend zijn de fietsers weer terug. Daarna is er gelegenheid om de expositie over de Tweede Wereldoorlog in het Streekmuseum te bekijken. Opgave vooraf is niet nodig.
Bron: Harry Woertink – 24 april 2018

OMMEN – De historische vereniging CCO organiseert in samenwerking met oud-gevangenen van Kamp Erika op vrijdag 4 mei een dodenherdenking bij het herinneringsmonument op de Besthmenerberg aan de Hammerweg in Ommen.

Overzicht van de 4 mei herdenking op de Besthmenerberg in 2016.
Foto: Natuurlijk Ommen

In verband met de plechtigheden bij het gemeentehuis op dezelfde avond is de herdenking op de Besthmenerberg in tijd vooruitgeschoven. Zodoende heeft iedereen ook de gelegenheid om de herdenking later op de avond bij het gemeentehuis bij te wonen.
Het monument herdenkt de slachtoffers van het gevangenkamp Erika. Bij het monument staat de tekst: ‘Nederland gedenk. Ter nagedachtenis aan hen die deze weg gingen naar het concentratiekamp Erika, waar tussen ’42 – ’45 talloze Nederlanders zijn vernederd, gemarteld en vermoord’. Kamp Erika was tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) in Duitse handen.

Het programma voor 4 mei 2018 op de Besthmenerberg ziet er als volgt uit:
17:30 uur verzamelen parkeerplaats Steile Oever
17:40 uur vertrek naar het herdenkingsmonument
17:45 uur toespraken/declamaties: a. burgemeester Hans Vroomen; b. Harry Burgers namens oud-gevangen Kamp Erika; c. gedicht Krijn Braakman, Lisanne Grotenhuis en Anouk Bauwer; d. gedicht “Verzet” Sophie Habers
17:58 uur The Last Post
18:00 uur twee minuten stilte
18:02 uur zingen Wilhelmus, twee coupletten, gevolgd door defilé en bloemlegging. De bloemen voor de burgemeester, oud-gevangenen en scholieren worden aangereikt door Tygo Habers.
Na afloop is er gelegenheid om koffie te drinken in het bezoekerscentrum de Besthmenermolen.

Bron: Harry Woertink – 24 april 2018

OMMEN – Met een aubade, Oranjemarkt, grote optocht en vuurwerk wordt op vrijdag 27 april in Ommen Koningsdag 2018 uitbundig gevierd.

2017 – de aubade bij zorgcentrum Oldenhaghen in Ommen.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer foto’s het album “Koningsdag 2017”.

Op de dag zelf zijn er ook tal van festiviteiten op het feestterrein aan de Koesteeg. In het centrum zorgt de plaatselijke horeca voor veel entertainment en feest. Aan de vooravond,26 april, kan het publiek genieten van versierde fietsen en karren die door de kom van Ommen trekken. Ook de versierde straten dragen bij dat Koningsdag in Ommen een bijzondere dag wordt. Grote publiekstrekker is altijd de folkloristische optocht waar met name de scholen strijden om de felbegeerde prijzen van de mooist versierde wagen. De optocht van Koningsdag won vorig jaar de Cultuurprijs van Ommen. Een mooie opsteker voor de organiserende Oranjevereniging. Koningsdag wordt afgesloten met vuurwerk boven de Vecht.

Ballonnen
Om een einde te maken aan de al jarenlange discussie over milieuschade door ballonnen, doet Oranjevereniging Ommen dit jaar op Koningsdag de ballonnen aan een touwtje, zodat ze aan de grond blijven. Een twaalftal grote ballonnen in de kleuren oranje, rood, wit en blauw gaat op Koningsdag tijdens de aubade bij zorgcentrum Oldenhaghen in Ommen de lucht in. Alternatief voor de zwerm aan ballonnen die traditioneel op dit jaarlijkse moment door kinderen worden losgelaten. Met deze grote ballonnen blijft het plezier van kleurige blikvangers in de lucht, terwijl we het milieu niet schaden, is de uitleg van het Oranjevereniging-bestuur. Het alternatief betekent wel het einde van de traditionele ballonwedstrijd in Ommen, waarbij kinderen een kaartje aan de ballon meegeven om te kijken welke ballon het verst komt.

Programma donderdag 26 april 2018 Lees verder Ommen staat weer een uitbundig Oranjefeest te wachten →

De oudste nederzettingen in de gemeente Ommen liggen langs Vecht en Regge. Alle zijn het esdorpen, zo men wil gehuchten (met uitzondering dan natuurlijk van het stadje Ommen), die de kern vormden van gelijknamige marke.

Lemele heeft als flank-esdorp de boerderijen geconcentreerd langs een zijde van de bouwes.
Afb.: OudOmmen

Groot zijn deze nederzettingen niet. In de loop der tijden zijn wel huizen bijgebouwd, doch dan meest verspreid in het veld. Vele boerderijen in de gehuchten zijn al eeuwen oud. Alleen in de kern van Lemele zijn meer huizen bijgebouwd dan daarbuiten. De oude nederzettingen zijn zo gelegen, dat de afstand tot de 3 delen, die tezamen de basis vormden van het toenmalige agrarische bedrijf, namelijk de es (met het bouwland), de wei- en hooilanden (marsen en maten) en het „veld” (waar men de schapen weidde en plaggen stak) gering is. De wei- en hooilanden grenzen overal onmiddellijk aan de rivier, de essen soms, het veld nooit. In de regel ligt de es tussen mars en veld in, doch waar de es onmiddellijk tegen de rivieroever aanligt is deze situatie een weinig verschoven. Vilsteren, Varsen, Ommen, Arriën, Junne en Besthmen hebben als kern-esdorpen hun gesloten karakter bewaard. Stegeren, Zeesse, Giethmen, Eerde en Archem zijn in te delen als losse esdorpen, waarbij een kern niet of in geringe mate ontwikkeld is. Beerze en Lemele tenslotte zijn flank-esdorpen van losse structuur met de boerderijen geconcentreerd langs een zijde van de bouwes.

Waren de marke gehuchten oorspronkelijk de enige nederzettingen, naderhand zijn er talrijke boerderijen gesticht in het „veld”. Na de markedelingen ± 1850 werd steeds meer woeste grond tot cultuurgrond gemaakt en nam het getal der boerderijen buiten de oude vestigingen toe. De betekenis van de kunstmest voor de ontginningen moet eveneens hoog worden aangeslagen. Ook de hoogveenontginningen, zowel ten zuiden van de Dedemsvaart als ten oosten van het Overijssels kanaal van Almelo naar de Haandrik, bereidden de weg tot nieuwe vestigingen. Een bijzondere rol speelden de kanalen bij de ontsluiting van sommige gedeelten der gemeente-, met name het Lemelerveld, waar zich aan het kanaal enige fabrieken vestigden. Lees verder Ommen. Lang geleden (10, slot) →

OMMEN – Bastiaan Woertink (29) is woensdag geslaagd als molenaar. Als vrijwilliger bij de Stichting Ommer Molens mag Woertink voortaan zelfstandig als Gilde-molenaar draaien op elke molen.

De geslaagde molenaar Bastiaan Woertink.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Molenaar Bastiaan Woertink”.

De nieuwe molenaar van de Gilde van vrijwillige molenaars heeft zijn opleiding in eigen vrije tijd gevolgd, voornamelijk zaterdags, naast zijn baan als elektromonteur. Het examen vond plaats op molen “d’Olde Zwarver” aan de IJssel in Kampen en bestond uit praktijk en theorie. Bastiaan moest hier zijn opgedane kennis en kunde om een windmolen te laten draaien tonen aan een drietal examinatoren. Begonnen werd met praktijkopdrachten buiten, dus het bedienen van de molen. Vervolgens het theoriegedeelte in de kap van de molen en op de meelzolder. Tenslotte nog het gedeelte over het lezen van weerkaarten en de praktische inzichten van de weersomstandigheden. Na anderhalf uur stond het voor de examinatoren vast: Woertink het diploma van de Gilde van Vrijwillige Molenaars en Ommen een molenaar rijker. Meer dan 200 uren draaien op verschillende molens, waar de molen in Vriezenveen als lesmolen diende gingen hier aan vooraf.

Trots
Als nieuw molenaar voor de Ommer molens zegt Bastiaan Woertink trots te zijn met zijn behaalde molenaarsdiploma. “Het werken met molens is geweldig leuk. De oude techniek van de molen. Het draaien van de wieken. Kijken naar de weersomstandigheden. Het heeft drie jaar geduurd, maar het was de moeite waard dit er voor over te hebben”, aldus Bastiaan Woertink. Ook het bestuur van de Stichting Ommer Molens deelt in de vreugde van de jonge molenaar. “Heel mooi voor onze molens. We kunnen altijd nieuwe molenaars gebruiken. Hoe vaker de molens draaien hoe beter voor de molens”, aldus Johan Otten, voorzitter van de stichting Ommer Molens. Na het bekend worden van de uitslag van het examen werd Woertink gefeliciteerd en in de bloemetjes gezet door het bestuur van de Ommer molenstichting, die hiervoor naar Kampen was gereisd. Ook collega-molenaars waren naar Kampen gekomen om hun nieuwe collega in het zonnetje te zetten. Bij terugkomst in Ommen kwam de nieuwe molenaar tot de ontdekking dat de wieken van de Ommer molens speciaal voor hem in de vreugdestand waren gezet.

Bron: Harry Woertink – 18 april 2018

Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei herdenken we alle oorlogsslachtoffers. Dit jaar is het thema “2018. Jaar van verzet”.

Op de grens van Ommen en Mariënberg herinnert een monument aan de periode 1940-1945, een beeld van een treurende moeder met kind.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer afbeeldingen het album “Verzet WO2”.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de rechtstaat buiten werking gesteld. Er was sprake van willekeur, vervolging, terreur en moord. Verreweg de meeste mensen probeerden er het beste van te maken en gingen zoveel mogelijk door met hun dagelijks leven. Een kleine groep kwam in verzet. Kwam op voor de rechten van anderen. Verzette zich tegen onrecht en onrechtvaardigheid.

Op de grens van Ommen en Mariënberg herinnert een monument aan de periode 1940-1945. Dit oorlogsmonument is een beeld van een treurende moeder met kind. “Een dochter zonder vader, een vrouw zonder haar man. De oorlog scheurde het gezin uit elkaar. De mannen te werk gesteld, de vrouwen bleven achter. Sterke vrouwen met verdriet”, aldus de tekst op de sokkel. Onder het beeld de namen: P.H. Wolfert, W. Oordt, M. Grendelman, K. Huibers, H. de Lange, G.W. Nijboer, G. Oosterveen en H.J. Schippers. Acht namen van mensen uit Beerze, Beerzerveld, en Mariënberg. Acht namen van mensen die indertijd ruw uit het hart van hun familie en uit de samenleving zijn weggerukt. Het beeld van een moeder met dochter waarbij het meisje het hoofd omhoog geheven heeft naar de moeder: zoekend naar steun en troost, terwijl ook de moeder haar hoofd omhoog heft en haar arm beschermend om het meisje heeft gelegd. Op deze plek leeft de herinnering voort. Hier wordt jaarlijks op 4 mei op passende wijze herdacht dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Het verhaal dat achter deze acht namen schuil gaat, moeten we blijvend doorgeven.

Kees Wolfert: Hoe ik als kind de oorlog beleefde
“In de vroege morgen van 10 mei 1940 werden we opgeschrikt door harde knallen en glasgerinkel. Ik was 6 jaar en op 1 april voor het eerst naar school gegaan. En nu was het oorlog, al besefte je natuurlijk niet wat dit betekende. De knallen werden veroorzaakt door het opblazen van de bruggen over het water. Heel veel ruiten in ons huis waren stuk. Het was die dag prachtig weer. In de morgen was het kanon, dat bij de spoorlijn stond verdwenen. Ook de Nederlandse soldaten, die in de “Olde Mölle” ondergebracht waren, vertrokken in de vroege morgen, om achter de IJssellinie te gaan. Lees verder “2018. Jaar van verzet” (3) →

In 1930 waren er volgens de Landbouwtelling in Ommen 103 „landarbeiders” met minder dan 1 ha grond en wel 18 met 5-15 are, 20 met 15-20 are, 29 met 25-50 are en 36 met 50 are-1 ha.

Alle bewoners van het dorp Vilsteren wonen op een stukje grond van het landgoed en zijn dus pachter, erfpachter of huurder.
Foto: OudOmmen

Men kan op grond van de uitkomsten der Landbouwinventarisatie en verder op grond van de overweging, dat eigenlijke landarbeiders in het zandgebied heel weinig voorkomen, zonder bezwaar aannemen, dat een groot deel van deze grondgebruikers in het veenkoloniale gebied woonde. Belangstelling voor grond was er dus wel. Deze belangstelling wordt toch niet alleen gestimuleerd door het besef, dat men hetgeen men zelf verbouwt niet behoeft te kopen. Het is ook zo, dat velen in het verwerven van grond een middel zien om zich op te werken tot zelfstandigheid, een mogelijkheid, die in de gemeente Ommen, waar nog woeste gronden liggen, altijd heeft bestaan.

Er zijn in Ommen 24 landarbeidersplaatsjes uitgegeven volgens de Landarbeiderswet. Daarvan zijn er 15 gelegen op zandgrond en 9 op dalgrond (uitsluitend Beerzerveld). Het kleinste plaatsje is 74 are groot, het grootste 2,98 ha. Het gemeentebestuur, dat de uitvoering der Landarbeiderswet behartigt, acht een oppervlakte van 1-1 % ha passend. Blijkbaar wil het van de landarbeiders kleine boeren maken. Men ziet dan ook, dat in de eerste plaats de plaatsjeshouders nog grond bijpachten en in de tweede plaats, dat een koe wordt gehouden en de oppervlakte grasland de oppervlakte bouwland evenaart. Verbouwd worden rogge en aardappelen. Er zijn op deze wijze micro-(gemengde) bedrijven ontstaan, wat niet de bedoeling is van de Landarbeiderswet. De plaatsjes op de dalgrond variëren in oppervlakte van 79 are tot 2 ha. Het is duidelijk, dat een plaatsjeshouder met een dergelijk grondgebruik niet in staat is regelmatig op een akkerbouwbedrijf te werken tenzij hij zijn eigen land verwaarloost. Het is ook zo, dat er zich onder de plaatsjeshouders enkelen bevinden, die uit de boerenstand stammen en zich langs deze weg tot boer trachten op te werken.

Dat de vrouw en eventueel de kinderen op de landarbeidersplaatsjes hard mee moeten werken spreekt vanzelf. Terwijl men voor de Landarbeiderswet in Ommen wel belangstelling heeft gehad en er enige tientallen plaatsjes zijn ontstaan, is er door de gemeente in het kader van deze wet geen los land uitgegeven en is van interesse daarvoor ook nimmer iets gebleken. Dit behoeft niet een aanwijzing te zijn, dat de belangstelling voor grond gering is, daar vlak buiten het dalgrondgebied op de vrije markt los land te pachten was, zij het niet goedkoop. Lees verder Ommen. Lang geleden (9) →

Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei herdenken we alle oorlogsslachtoffers. Dit jaar is het thema “2018. Jaar van verzet”.

Staand v.l.n.r.: H.C. Hop, J. Hoek, dokter Wildervanck de Blécourt, J.H. Niessen, K. Metz, mevrouw Vogelaar, dominee Vogelaar, J. Horstink, W. Wubs. Zittend v.l.n.r.: B. Rutgers, mevrouw Wildervanck de Blécourt, John een Engelse piloot, L. Jens (Canadees boordschutter), mevrouw Seigers, J. Houtman.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer afbeeldingen het album “Verzet WO2”.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de rechtstaat buiten werking gesteld. Er was sprake van willekeur, vervolging, terreur en moord. Verreweg de meeste mensen probeerden er het beste van te maken en gingen zoveel mogelijk door met hun dagelijks leven. Een kleine groep kwam in verzet. Kwam op voor de rechten van anderen. Verzette zich tegen onrecht en onrechtvaardigheid.

Jan Houtman
In de rij van verzetsmensen, mannen en vrouwen, die in de oorlog hun leven waagden, hoort Jan Houtman uit Ommen. De verzetsman werd op 17 november 1944 op brute wijze vermoord. Eerder die dag werd Houtman opgepakt door de Kontroll Kommando-man Herbertus Bikker van Kamp Erika uit Ommen. Houtman was in het bezit van een blik benzine en vertelde die voor kleding geruild te hebben in Hoonhorst. Op de boerderij van Klink, waar hij goed bekend is, wil hij dat uitleggen. Maar Houtman probeert dan te vluchten. Hij wil via de achterdeur weg, maar deze deur is vastgebonden. Bikker schiet op hem, waardoor Houtman gewond raakt. Houtman weet te vluchten achter de op stal staande koeien. Weer schiet Bikker en doodt Houtman. De 27-jarige Houtman laat echtgenote en dochtertje Tjitske achter.

Schuilplaats
De in 1917 geboren Jan Houtman betekende veel voor het verzet. Het eerste contact dateerde uit november 1942. Jan Houtman zorgde toen voor de verspreiding van het illegale Trouw in Ommen en omgeving en maakte foto’s voor vervalste persoonsbewijzen voor onderduikers, piloten en joden. Begin 1943 werden bij hem thuis geallieerde piloten ondergebracht en verzorgde hij het verdere transport. Houtman was betrokken bij de kraak van een distributiekantoor voor bonkaarten in Dalfsen. De verzetsgroep waar Houtman lid van was had een schuilplaats in Rechteren onder de gemeente Dalfsen. Lees verder “2018. Jaar van verzet” (2) →

De landbouw is verreweg de belangrijkste bestaansbron in de gemeente Ommen. Het behoort landbouw-statistisch gezien tot het zand- en veengebied van Overijssel.

1899 – Het oogsten van rogge in Beerze.
Afb.: OudOmmen

Dit gebied omvat een aantal gemeenten van Noord-Oost-Overijssel, die geheel of ten dele gelegen zijn op het – nu grotendeels voormalige – hoogveen, dat de zandgebieden van Drenthe en Overijssel scheidt. Evenals de naburige gemeenten Den Ham, Hardenberg en Gramsbergen is Ommen gedeeltelijk een zand-, gedeeltelijk een hoogveen (dal grond)-gemeente. Hoewel het zandgedeelte overheerst mag men de betekenis van het dalgrondgedeelte, waar men flinke bedrijven vindt, niet onderschatten, zo blijkt uit onderzoek zo’n 80 jaar geleden.

In het midden van de vorige eeuw was de oppervlakte bouwland groter dan het areaal grasland. De boer van het gemengde bedrijf, tegenwoordig vooral een veeboer, was toen in de eerste plaats een akkerbouwer. In de structuur van het gemengde bedrijf is evenwel na het intreden van de landbouwcrisis van de jaren 70 en 80 een principiële verandering gekomen. In verband met de moeilijkheden met de graanbouw tengevolge van de massale overzeese aanvoer verlegde men het zwaartepunt. De landbouw kwam in dienst te staan van de veeteelt. Dit betekende niet, dat het areaal bouwgrond afnam, doch wel, dat toen aan het einde der eeuw de invoering van de kunstmest de ontginning vergemakkelijkte en stimuleerde, de relatieve betekenis van de bouwgrond gedurig afnam. De oppervlakte bouwland groeide weinig of niet, terwijl het grasland een steeds grotere oppervlakte ging beslaan. De beste weilanden liggen in de Vinkenbuurt en het Emsland, terwijl ook de oude koloniegrond aan de Ommerschans, die zwaar bemest geweest is met compost, van goede structuur is. Rogge en aardappelen zijn wel de voornaamste gewassen, zowel in de gemengde- als in de veenkoloniale bedrijven.

In de loop der decenniën zijn in het bouwplan niet onbelangrijke veranderingen opgetreden. Gegroeid is steeds het areaal aardappelen, terwijl de teelt van boekweit (veen- en zandboekweit) na 1900 is ingekrompen. De ontginning van het vergraven hoogveen bracht met zich de teelt van fabrieksaardappelen. De verbouw van boekweit was zeer riskant. Een nachtvorst kon de gehele oogst vernietigen. Zo is dan ook een zegswijze, dat een vrouwenraad en een boekweitjaar maar eenmaal in de zeven jaar gelukken. De oppervlakte bebouwd met haver is vooral de laatste jaren voor de oorlog sterk uitgebreid. De landbouwvoorlichtingsdienst propageert de haververbouw, opdat de boer minder voer voor zijn paarden behoeft bij te kopen. Lees verder Ommen. Lang geleden (8) →

OMMERSCHANS – Met een lint van zo’n 360 personen hand in hand zijn zaterdagmiddag symbolisch de fundamenten van het ooit grootste gebouw in Nederland gemarkeerd.

Lint van zo’n 360 personen.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “2018, het jaar van de Ommerschans”.

Het niet meer aanwezige gebouw met een omtrek van 100 bij 100 meter was ooit onderdeel van de Bedelaarskolonie de Ommerschans die in 1819 van de grond kwam van de in 1818 opgerichte Maatschappij van Weldadigheid. Het vormen van een menselijk lint werd gehouden in het kader van “2018, het jaar van de Ommerschans” en de nominatie van Unesco Werelderfgoed voor alle kolonies van de Maatschappij van Weldadigheid. De deelnemers krijgen allen een zelfde shirt aan voor de herkenbaarheid en als teken van verbondenheid. Als een blijvende herinnering maakte een drone luchtopnames.

Koloniekleding
De activiteiten vonden plaats bij de “Veldzichtboerderij” aan de Balkerweg dicht bij de voormalige schans. Bestuursleden van de vereniging de Ommer schans waren voor deze gelegenheid gestoken in nieuw gemaakte koloniekleding, zoals dat ook 200 jaar geleden werd gedragen. Een gelegenheidskoor bestaande uit zogeheten paupers zong het publiek toe met het Ommerschanslied. Ook begeleidden zij de deelnemers naar de fundamenten van het ooit grootste gebouw van Nederland. Een veldwachter scheidde hier de mannen en vrouwen, zoals dat ook al twee eeuwen geleden gebeurde.

Op de Ommerschans, gelegen op de grens van Ommen en Balkbrug moesten luilevende armen woeste gebied ontginnen tot vruchtbare gronden. Niet alleen om in hun eigen levensonderhoud te kunnen voorzien maar ook om arbeidsvreugde bij te brengen en een beroep als boer te leren. In het gebouw werd gewoond en diverse arbeid verricht zoals he maken van manden en het weven.

Ommerschanslied
Kwam van de stad, naar de Ommerschans; ‘k had geen geld meer. ’t Was m’n laatste kans. Nu ben ik alles kwijt, aan de Weldadigheid. M’n klompen en m ’n schep, is alles wat ik heb!

Bron: Harry Woertink – 7 april 2018