OMMEN – In Ommen wordt gewerkt aan de toekomst van de molens. Voor de Konijnenbeltsmolen is een nieuwe koningsspil in de maak en voor molen Den Oordt heeft men een unieke krukas op de kop weten te tikken.

Aankomst van de krukas in Ommen met molenmaker Jannes Kooistra en op de heftruck molenaar Anton Wolters.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Molenonderhoud 2018”.

Voor het maken van de spil wordt gebruik gemaakt van een 400 jaar oude eikenboom uit het Ommer Laarbos. De ijzeren krukas dateert van 1892 en is afkomstig van een oude houtzaagmolen in Franeker. Beide molenonderdelen komen terug in de molens. Verantwoordelijk voor de uitvoering is de stichting Ommer Molens, samen met molenaar Anton Wolters van molen De Lelie.

Konijnenbeltsmolen
In de Konijnenbeltsmolen aan de Zwolseweg ontbreekt tot nu toe de koningsspil. De koningsspil is de precies in het midden zittende hoofdas in een molen. De hiervoor speciaal op maat gezaagde boomstam staat rechtop met bovenaan de bonkelaar waarmee het door het bovenwiel, dat op de bovenas zit, wordt aangedreven. Onder aan de koningsspil zit het spoorwiel dat de steenspillen aandrijft. Na het op maat zagen van de koningsspil (50 cmx50cm x 6,5 meter) is deze inmiddels in Ommen terug en wacht op plaatsing. De verwachting is dat eind dit jaar de koningspil wordt aangebracht. Als de nieuwe koningsspil is aangebracht gaat de beherende molenstichting zich inzetten op het maalvaardig maken van de molen.

In 1806 werd de molen, afkomstig uit de Zaanstreek, door Hendrik Konijnenbelt (1772 – 1814) herbouwd. Net als in de Zaanstreek deed de molen tot 1860 dienst als olie- en pelmolen. Toen begin vorige eeuw de Coöperatie eigenaar werd van de molen werd geleidelijk aan overgestapt op het motorisch en later op elektriciteit draaien van de molen. Na 1930 bleven de wieken helemaal stil omdat graankorrels vermalen konden worden zonder windkracht. Na verhuizing van de Coöperatie werd in 1976 de molen aangekocht door de gemeente Ommen en een start gemaakt met een grondige restauratie. Door de langdurige stilstand was de molen sterk in verval geraakt. Het gaande werk is echter niet hersteld. Lees verder Koningsspil en krukas voor Ommer molens →

OMMEN – Een unieke expositie van Ommer molens op doek is vanaf zaterdag 4 augustus 2018 te zien in het Streekmuseum Ommen.

De Besthmenermolen aan de Hammerweg in Ommen, tekening: Eric Schutte.
Zie voor meer afbeeldingen het album “Expositie ‘Molens een kunst op zich’”.

Wethouder Ko Scheele zal deze speciale expositie “Molens een kunst op zich” om 10 uur officieel openen. De opening is tevens de start van de Ommer Molendag. Het grootste deel van de collectie schilderijen, tekeningen en etsen is in het bezit van het museum. Echter, door ruimtegebrek zijn ze niet eerder op zo’n grote schaal geëxposeerd. Ter gelegenheid van de Ommer Molendag wordt daar nu een uitzondering voor gemaakt. De “kunstwerken” zijn tot eind september in het museum te bewonderen. De op doek of papier vastgelegde kunstwerken laten molens in Ommen zien van vroeger en nu. Zo is de Besthmenermolen is de tachtiger jaren ooit eens getekend door de Ommer kunstenaar Eric Schutte. De beltmolen aan de Hammerweg kent weinig veranderingen sindsdien. Molen Den Oordt is zowel vastgelegd in de oorspronkelijke functie van houtzaagmolen, maar ook als korenmolen.

Wie ook een Ommer molen wil exposeren in het museum kan op maandag 30 juli vanaf 9 uur in het Streekmuseum langs te komen. Dan is er gelegenheid om het kunstwerk voor deze tijdelijke expositie in te leveren. Museummedewerkers zijn aanwezig om ze in ontvangst te nemen en eventuele bijzonderheden te noteren. In verband met de Ommer Molendag is het Streekmuseum zaterdag 4 augustus gratis toegankelijk. Ook bij de Besthmenermolen, molen De Lelie, de Konijnenbeltsmolen en de Vilsterse molen zijn 4 augustus tussen 10 en 16 uur leuke activiteiten. Openingstijden van het Streekmuseum aan Den Oordt 7 in Ommen: dinsdag tot en met vrijdag van 10 tot 17 uur; zaterdag van 13 tot 17 uur.

Bron: Harry Woertink – 2018

OMMEN – Alle vijf molens in Ommen zijn zaterdag 4 augustus geopend om te laten zien hoe een molen draait. Iedereen is deze dag tussen 10 en 16 uur van harte welkom.

Zicht vanaf de Konijnenbeltsmolen op molen Den Oordt.
Foto: Harry Woertink

Bij elke molen zijn leuke activiteiten. Bij de Besthmenermolen demonstreert een oude dorsmachine hoe vroeger rogge werd geoogst. Warme bakkers bakken bij molen Den Oordt in een ouderwetse oven lekker brood. In molen Den Oordt is bovendien een schilderijen-expositie te zien met als thema “Molens een kunst op zich” en in de Konijnenbeltsmolen is de expositie met de titel “Kunst onder de Wieken” te bewonderen. Molen De Lelie bakt pannenkoeken en ook de Vilsterse molen heeft deze dag de deuren geopend met gratis koffie met koek en limonade voor de kinderen. In Vilsteren is een eenvoudige fotopuzzel te maken door de molen. Voor de kinderen is er bij elke molen een springkussen. Bij een tweetal molens is er draaiorgel muziek. Tussen de molens is een mooie fietsroute uitgezet, die voert vanaf de Ommer molens door het Vechtdal naar de Vilsterse molen en terug. Wandelen kan ook: een schitterende wandelroute gaat van de molens in de kom van Ommen naar de Besthmenermolen.

Ommen Molenstad
De stichting Ommer Molens is actief om de molens te promoten en iedereen enthousiast te maken en te overtuigen van het belang van dit mooie culturele erfgoed. Ze organiseert dit jaar voor de zesde keer op rij de Ommer Molendag. Dit alles om een breed publiek kennis te laten maken met het cultureel erfgoed. Het ambacht van molenaar is door de Unesco op de lijst gezet van Immaterieel Erfgoed. Dus de kunst van het oude ambacht van molenaar is te zien bij alle vijf molens in de gemeente Ommen. Alle vijf molens hebben hun eigen verhaal en bijzonderheden. De molenaars willen er graag over vertellen. Met maar liefst 5 windmolens binnen haar territorium mag Ommen met recht een Molenstad genoemd worden. Vier van deze molens zijn eigendom van de gemeente. Lees verder Ommer Molendag op zaterdag 4 augustus →

DALFSEN – De gezichten van het verzet. Een avond geïnspireerd door één foto. De Historische Kring Dalfsen en het NIOD organiseren op 19 september 2018 in zalencentrum De Overkant, Kerkplein 22 in Dalfsen, een serie lezingen.

Leidraad vormt één foto, genomen door politieagent Toorn in de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Toorn was lid van de verzetsgroep die zijn basis had in de bossen van Rechteren. Op de foto zijn onder meer de families Vogelaar en Wildervanck de Blécourt afgebeeld en ook Jan Houtman, die later werd vermoord.

Staand v.l.n.r.: H.C. Hop (uit Almelo), J. Hoek (politieagent in Dalfsen), Dr. Wildervanck de Blécourt (huisarts in Ommen), J.H. (Harry) Niessen, Kees Metz, mevrouw Vogelaar (e.v. dominee Vogelaar), A.J.W. Vogelaar (dominee Geref. kerk Lemelerveld), Jacob Horstink en W. Wubs (politieagent in Dalfsen).
Zittend v.l.n.r.: Bertus Rutgers (uit Deventer), mevr. Wildervanck de Blécourt (e.v. huisarts), John (Engelse piloot), L. Jens (Canadese boordschutter), Marion Seigers en Jan Houtman.

Foto: OudOmmen
Zie voor meer foto’s de albums “Verzet WO2” en “2e Wereldoorlog”.

Drie vrouwen, dertien mannen. De meeste met een wapen in of bij de hand, glimlachend kijkend naar de camera. Deze foto is in september 1944 bij Dalfsen genomen en de personen die staan afgebeeld waren in verzet tegen de Duitse bezetter. Als één van de zeer weinige verzetsgroepen lieten zij zich op deze manier vereeuwigen. Verzet plegen was levensgevaarlijk en het vond daarom in het diepste geheim plaats. Als deze foto in handen van de Duitsers was gekomen had dat voor alle geportretteerden de doodstraf kunnen betekenen.

De Historische Kring Dalfsen en het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies belichten aan de hand van deze foto de vele facetten van verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Naast persoonlijke verhalen van de mensen op de foto, vertellen deskundigen over bredere thema’s die bij deze verhalen horen. Lees verder Lezing over het verzet in Dalfsen →

WITHAREN – Portretten, schalen en scherven kunstzinnig samengebracht in een expositie. Dit alles omgeven door zo’n honderd beelden in de beeldentuin van Louis van Vilsteren en Thea Dijkema aan de Witharenweg 24 in Witharen.

Portretten van kolonisten op rij.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Expositie ‘Ommerschans-portretten’ – 2018”.

Dit jaar is een speciale expositie “Ommerschansportretten” te zien, die is geïnspireerd op de straf- en bedelaars de Ommerschans, onderdeel van de Koloniën van Weldadigheid. Dit alles in het kader van het Jaar van de Ommerschans. Met medewerking van onder andere beeldend kunstenaar Pieter Zandvliet uit Oudleusen en pottenbakker Harrie Neutel uit Hardenberg. De gezichtsportretten verbeelden de kolonisten zoals ze bij hun inschrijving in de kolonie op foto werden vastgelegd. De scherven van gedraaide kleien schalen en potten zijn een link naar de in Makkum gemaakt keukengerei van Thea Dijkema zelf. De scherven zijn teruggevonden bij het uitgraven de Ommerschansgracht. De Ommerschanskolonisten aten van deze borden die voorzien waren van opvoedende teksten om zo de kolonisten stichtelijk te beïnvloeden. Hier gold namelijk ‘Wie niet werkt, zal niet eten’.

Meubelmaker Louis van Vilsteren en keramiste Thea Dijkema wonen en werken ruim 26 jaar in Witharen en hebben beiden een eigen werkplaats onder de naam Atelier Witharen. In galerie de Schaapskooi laat Louis zijn meubels zien. In keramiekatelier de hooiberg heeft Thea haar werk en expositieruimte met daarnaast een prachtige beeldentuin van 15.000 m2, die twaalf jaar geleden werd gestart. Vorige week werd de tijdelijke schilderijen expositie van Daniel Douglas uit Zwolle geopend. De kunstenaar had hiervoor zijn eigen beschilderde VW-bus tentoongesteld met daarop het landschap van de Reest, zijn geboortestreek. Openingstijden Atelier Witharen: 1 april t/m 30 sept.: do. vr. za. zo. van 11.00u – 17.00u.

Bron: Harry Woertink – 8 juli 2018

De stichting Open Monumentendag Ommen was zaterdag 7 juli 2018 aanwezig op de open dag op de Ommerschans. Hier konden de bezoekers graven in de historie van de Ommerschans.

De stichting Open Monumentendag Ommen was zaterdag 7 juli 2018 aanwezig op de open dag op de Ommerschans.
Foto: Harry Woertink

Op de kraam van de Open Monumentendag werd informatie gegeven over de Open Monumentendag Ommen die zaterdag 8 september 2018 op de Ommerschans wordt gehouden. Dit ook in het kader van het jaar van de Ommerschans.

Bij de voormalige kolonieboerderij Hoeve 4 aan de Balkerweg 72 kan 8 september vanaf 10.30 uur gestart worden met een wandel-of fietsroute door het koloniegebied. De Open Monumentendag Ommen wordt georganiseerd in samenwerking met de historische verenigingen Avereest en De Ommerschans.

Het bestuur van de Stichting Open Monumentendag Ommen bestaat uit Cathy van der Mooren, Linde Stokvis, Gerda Wermink, Wim van Kesteren, Jan Soer en Harry Woertink. Wie ook interesse heeft om mee te draaien in het bestuur kan zich melden via: openmonumentendagommen@kpnmail.nl.
Bron: Harry Woertink – 8 juli 2018

OMMEN – Voor haar tijdelijke expositie “Molens een kunst op zich” is het Streekmuseum Ommen op zoek naar molens.

Schilderij van de Konijnenbeltsmolen aan de Zwolseweg in het bezit van het Streekmuseum.
Afb. Harry Woertink

Het gaat om molens in de gemeente Ommen die zijn vastgelegd op doek. De kunstwerken worden enkele weken in het museum tentoongesteld vanaf zaterdag 4 augustus als de Ommer Molendag wordt gehouden. Voor wie ooit eens een Ommer molen heeft getekend, geschilderd of geborduurd een mooie gelegenheid om ze dan voor een groot publiek te laten zien. Wie een dergelijk kunstwerk heeft wordt verzocht contact op te nemen met het Streekmuseum of op maandag 30 juli vanaf 9 uur langs te komen. Dan is er gelegenheid om het kunstwerk voor deze tijdelijke expositie in te leveren. Museummedewerkers zijn aanwezig om ze in ontvangst te nemen en eventuele bijzonderheden te noteren. Het museum zelf bezit zo’n 30 kunstwerken met molens uit Ommen. Voor meer informatie kan contact opgenomen worden met het Streekmuseum aan Den Oordt 7 in Ommen. Bij voorkeur per e-mail: info@museum-ommen.nl.

Dit jaar organiseert de Stichting Ommer Molens de zesde Ommer Molendag. Iedereen is dan tussen 10 en 16 uur van harte welkom op de vier Ommer molens en die in Vilsteren. De molens draaien en behalve dat er kunst is te zien zijn er bij de molens leuke activiteiten. Ook zijn fiets- en wandelroutes uitgezet die vanaf elke molen start. In de Konijnenbeltsmolen is de welbekende tentoonstelling: “Kunst onder de Wieken” te bewonderen.

Bron: Harry Woertink – 4 juli 2018

In de zeventigerjaren van de vorige eeuw is begonnen met de bouw van de eerste woningen in de wijk die “De Dante” wordt genoemd.

De boerderij van Paarhuis die nu verscholen in de woonwijk De Dante ligt.
Afb.: OudOmmen

De naam “De Dante” is een afgeleide van “Dannete” en waarschijnlijk later verkort tot Dante. In de heffingslijst met belastingopgave voor vuurhaarden, de Vuurhaardencedule, opgetekend omstreeks 1636 van de Stad Ommen, staat in artikel 10 dat het verboden is op ‘de Dannete’ zoden te steken. Van het terrein wordt gezegd dat het met heide is begroeid en dat er ook vliegdennen staan. Dennenboom wordt in plat “Dannenboom” genoemd en afgekort “Danne”. Met de start van woningbouw op Dante Zuid werd in de tachtiger jaren begonnen. Toen waren er op enkele plekken van dit gebied nog dennenbosje en naalddennen te vinden. Het overige is in de negentiende eeuw in cultuur gebracht. De OBS De Dennenkamp geeft met de naam van de school de geschiedenis van het gebied heel goed weer. De school ligt ook exact op de Dante. Dat geldt ook voor de CBS Het Koloriet en het appartementencomplex De Nijenhagen. Het woongebied ten noorden van de Kievitstraat (Dante Noord) heeft niets met de Dante van doen.

Ommer Mars
De Dante was eerder een stuk hoger gelegen zandgrond op de Ommer Mars. De Ommer Mars was het gedeelte ten westen van de Stadshaghen (Danteweg) tot aan waar nu het Ommer kanaal is gelegen. (Het kanaal is van omstreeks begin ’60 en een alternatief van het gedempte Ommerkanaal dat eerder vanaf de Balkerweg richting Ommen liep). De vroegere Dante was het gebied wat ligt aan de westkant van Stadshagen tussen de Varsenerdijk en de Kievitstraat. Voordat sprake was van woningbouw werd het gebied gemarkeerd met enkele kleine boerderijtjes en kippenhokken, gelegen aan de Eerste-, Tweede – en Derde Danteweg. Een tweetal boerderijtjes (van Nijkamp en Paarhuis) op de Dante van toen zijn blijven staan (ook van Schuldink pal aan de Varsenerdijk, maar die is later toch afgebroken) en liggen nu verstopt in de woonwijk en ook die (van Martens en Swarts) aan de rand wat nu Steenuil heet.

Bron: Harry Woertink – 4 juli 2018

OMMERSCHANS – De Koloniën van Weldadigheid waaronder de Ommerschans, worden dit jaar geen UNESCO Werelderfgoed. Dit heeft zaterdag het Werelderfgoedcomité besloten in Bahrein.

Het hoofdgebouw van de Ommerschans rond 1900.
Afb.: OudOmmen

UNESCO erkent de Werelderfgoedwaardigheid van de Koloniën, maar heeft aan Nederland en België gevraagd het nominatiedossier aan te passen en opnieuw in te dienen. Mogelijk kan dat al in 2019. De initiatiefnemers van het streven naar de werelderfgoedstatus gaan de komende tijd hard aan de slag om dan wel erkend te worden als werelderfgoed.

Unieke waarde
Dat de inschrijving geen sinecure was bleek na het rapport van het internationale adviesorgaan van UNESCO. Die stelde namelijk voor om alleen Frederiksoord en Wilhelminaoord de status van werelderfgoed te geven, met als reden dat daar het meeste is te zien van de geschiedenis van de voormalige landbouwkoloniën. Maar vertegenwoordigers van andere koloniën wilden daar niets van weten. Achter de schermen is vanaf het advies veel gebeurd. In Bahrein heeft de stuurgroep achter de nominatie veel landen kunnen overtuigen van de unieke waarde van de Koloniën. Daarmee is een belangrijke stap gezet. Er is begrip voor het hele verhaal van de vrije én onvrije Koloniën. Het is nu zaak om de gevonden steun een volgende keer te verzilveren zodat de Koloniën werelderfgoed worden. Dit is nu precies 200 jaar na de oprichting van de eerste Kolonie in Nederland en 25 jaar na de afschaffing van de wet op de landloperij in België. De Koloniën van Weldadigheid zijn ’s werelds eerste, meest grootschalige en langst functionerende voorbeelden van landbouwkoloniën om armoede te bestrijden. Ze zijn voorlopers van onze verzorgingsstaat. Ruim een miljoen Nederlanders en Belgen hebben voorouders in de Koloniën van Weldadigheid. Lees verder Status Werelderfgoed Ommerschans en de andere kolonies uitgesteld →

OMMERSCHANS – Scheppen, emmertjes en een zeef, zijn zaterdag 7 juli belangrijke attributen in de voormalige straf- en bedelaarskolonie de Ommerschans aan de Balkerweg.

Sporen uit de kolonietijd.
Foto: OudOmmen

Er wordt dan onder leiding van archeologen gespeurd naar sporen uit de kolonietijd. Men kan kijken naar een expositie van stukken die gevonden zijn bij de opgravingen in Ommerschans maar er is ook de mogelijkheid om actief zelf aan het zoeken te gaan. Gezocht wordt naar de fundamenten van het voormalig mannenverblijf van de Kolonie van Weldadigheid . De plek waar duizenden mannen gewoond, gewerkt en geslapen hebben. Mannen die vanuit heel Nederland opgezonden werden naar de Ommerschans. Professionele archeologen zoeken samen met bezoekers naar meer tastbare informatie. Wie zich een echte archeoloog wil voelen doet mee aan deze unieke activiteit van de historische vereniging de Ommerschans.

Verder is er op deze archeologendag van de Ommerschans de mogelijkheid om te speuren met metaaldetectoren. Professionele zoekers helpen natuurlijk graag om succesvol te zijn en leren de geluiden van de detector te onderscheiden. Voor de puzzelaars ligt er een uitdaging om scherven van diverse potten, kopjes en borden weer samen te stellen tot een (bijna) compleet geheel. Wie geïnteresseerd is in de verhalen van de Ommerschans kan deelnemen aan drie verschillende wandelingen. Met een patriot loopt u door het militaire verdedigingswerk en hoort u de verhalen van de ‘beschermers’ van de noordelijke steden Groningen en Leeuwarden. Of waren ze niet zo stoer als men hoopte? De wandeling met een boswachter van Staatsbosbeheer geeft weer een andere kijk op dit bijzondere gebied. Alle spechtensoorten komen hier voor, er groeien zeldzamen planten en de vleermuizen hebben de ijskelder in gebruik genomen. Wil je weten waar de tentoongestelde items daadwerkelijk gevonden zijn, loop dan mee met de archeoloog. Hij vertelt smakelijk over de manier waarop zij dit gebied steeds meer in kaart weten te brengen en hoe ze meter voor meter de geschiedenis kunnen aflezen via de vondsten in de gracht. Lees verder Archeologendag 7 juli: graven in de historie van Ommerschans →