Het is voorjaar 1945. Vanuit het zuiden komen onder andere Engelse, Canadese en Amerikaanse soldaten Nederland binnen om ons land te bevrijden. Het Duitse leger geeft zich niet zo maar over. Over hoe de bevrijding van Ommen 75 jaar geleden verliep. Deel 2.

Canadese soldaten op weg naar de bevrijding.
Zie voor meer afbeeldingen van de bevrijding het album “Bevrijding”.

Kamp Erika
De opmars van de geallieerden is ook de gewapende bewakers van het gevangenenkamp Erika op de Besthmenerberg in Ommen niet ontgaan. Twente is al bevrijd en soldaten van het Canadese leger rukken verder op. In de nacht van 4 op 5 april wordt op kamp Erika groot alarm geslagen. Er zijn berichten dat de geallieerden op korte afstand zijn genaderd. “Alles inpakken en klaarmaken voor de afmars” klinkt het vanaf de appelplaats waar de gevangenen plotsklaps bij elkaar zijn geroepen. De groep krijgt te horen dat Westerbork hun nieuwe bestemming wordt, maar wel lopend. In colonne gaat het kort daarna in alle vroegte richting Balkbrug. Zij die nog even achterom kijken zien een vuurgloed boven het kamp uitstijgen. Het blijkt dat een munitieopslag in de buurt van het kamp is opgeblazen. Iedereen is bang onderweg. Nu ontsnappen betekent zondermeer de kogel van een van de gewapende bewakers. Als vliegtuigen over de groep scheren wordt gebruik gemaakt van dekkingsgaten langs de weg. In Hoogeveen wordt de nacht van 5 en 6 april doorgebracht in een door de Duitser leeggeroofd winkelpand. Op 6 april komt de colonne druppelsgewijze aan in het arbeidskamp de Pieterberg bij Westerbork (niet te verwarren met het noordelijker gelegen Kamp Westerbork). Het is bijna avond als de laatste gevangenen komen binnenstrompelen. In de barakken slapen de gevangenen op stro. Zaterdag 7 april is het een dag van niks doen. Op zondag 8 april wordt rondom het kamp heftig geschoten. Een bevrijdingspoging van Westerbork mislukt. Vervolgens is het wachten tot 10 april. Die dag slaan alle bewakers en Duitse soldaten op de vlucht als bekend is dat de geallieerden niet ver weg zijn. Er komen pantserauto’s en tanks bemand met Poole soldaten het kampterrein oprijden. Voor de gevangenen is het duidelijk dat dit betekent dat er een einde is gekomen aan vijf verschrikkelijke jaren. “Vrij!” “Vrij!” “Wij zijn weer vrij!” schreeuwen ze het uit van blijdschap. Op 12 april 1945 wordt ook Kamp Westerbork bevrijd door Canadese militairen.

Wanorde
Terug naar de bevrijding van Ommen. Waar bevinden zich de Duitse soldaten en met hoeveel zijn ze nog, is de vraag die de geallieerden zich stellen. Uit verkenningen is op te maken dat het Duitse leger de nadagen van de oorlog in wanorde verkeert. Manschappen krijgen tegenstrijdige bevelen, slaan op de vlucht of deserteren zelfs. Telkens wanneer situaties onhoudbaar zijn, vlucht men verder naar het noorden en eenheden vallen ook steeds verder uiteen. Er worden steeds maatregelen bedacht om de opmars van de Canadezen te kunnen stuiten. Zo worden bommen of granaten onder bruggen gelegd en wegen gedwarsboomd.

Lees verder Ommen op weg naar de bevrijding (2) – 75 jaar vrijheid →

Het Streekmuseum in Ommen wordt vernieuwd. In verband daarmee is het museum gedurende 2020 tijdelijk gehuisvest in een winkelpand aan de Brugstraat 34 in het hartje van de Vechtstad op de hoek Brugstraat/Kruisstraat.

Poster expositie “75 jaar Vrijheid Ommen”.
Afbeelding: Harry Woertink

Behalve het streekmuseum is in dezelfde Brugstraat ook het historisch rijwielmuseum gevestigd. Beide musea zijn onderdeel van het Cultuurhistorisch Centrum Ommen (CCO) en haken in op het themajaar ‘75 jaar vrijheid’. Het streekmuseum laat een grote collectie zien die met de Tweede Wereldoorlog te maken heeft. Ook worden films vertoond over de oorlogsjaren. Het rijwielmuseum geeft de bezoekers een goed beeld van de ontwikkelingen van de fietsen door de jaren heen met ook aandacht voor de oorlogsjaren. Verder worden tal van fietsverzamelobjecten tentoongesteld evenals historische kleding afkomstig van het CCO. Beide musea zijn geopend vanaf 11 april 2020, de dag waarop Ommen de bevrijding viert. De openingstijden van het Streekmuseum zijn: dinsdag t/m vrijdag van 11.00 uur tot 17.00 uur. Zaterdag 13.00 uur tot 17.00 uur.

Stadswandeling
In de maanden juni tot en met augustus organiseert het CCO stadswandelingen. Het is dan mogelijk om op donderdagmorgen 11.00 uur met een gids een stadswandeling te maken door de historische binnenstad van Ommen. Ontdek de rijke geschiedenis van Ommen aan de hand van een circa 1,5 uur durende stadswandeling. Minimale deelname: 6 personen. Kosten hiervoor zijn €2,50 per persoon. Kinderen tot en met 12 jaar gratis. In overleg is het ook mogelijk om op andere tijden of dagen een stadswandeling met gids te maken. Deelname uitsluitend na aanmelding via het Streekmuseum, telefoon 0529-453487 of info@museum-ommen.nl.
Bron: Harry Woertink – 2 maart 2020

Het is voorjaar 1945. Vanuit het zuiden komen onder andere Engelse, Canadese en Amerikaanse soldaten Nederland binnen om ons land te bevrijden. Het Duitse leger geeft zich niet zo maar over. Over hoe de bevrijding van Ommen 75 jaar geleden verliep.

6 april 1945, Bevrijding van Eerde. Op de foto, gemaakt in Eerde, een Scout Car (Lynx) van het Canadese leger met daarop mensen uit Eerde die laten merken dat ze blij zijn met de komst van de bevrijders. Derde van links net achter de loop William Hammer, een neergekomen Amerikaanse vlieger die 7 maanden ondergedoken heeft gezeten bij de familie Van Pallandt. Aangezien de geallieerden nog in opmars waren stond Hammer vanaf dat moment weer onder de krijgstucht en deed mee aan de verdere bevrijding van Nederland. Verder op de Lynx de dames Erin van Pallandt en Irthe van Pallandt. Geheel rechts met hoed is baron van Pallandt zichtbaar.

Foto: Harry Woertink
Zie voor meer afbeeldingen van de bevrijding het album “Bevrijding”.

Soldaten van het Canadese leger bevrijden op 5 april 1945 Vriezenveen en op 6 april volgt Den Ham. Op 6 april 1945 is het ook feest in Eerde als pantservoertuigen van het Canadese regiment XII Manitoba Dragoons rond half twaalf kasteel Eerde bereiken. Baron Ph. D. van Pallandt, zijn familie en tal van mensen uit de omgeving zijn er snel bij. De baron belt met de burgemeester van Ommen om te vertellen dat Eerde bevrijd is. De burgemeester vertelt hem dat er een grote groep Duitse soldaten is aangekomen in Ommen, al dan niet op doortocht. Met dat bericht fietst de baron naar Den Ham om dit door te geven aan de Canadese bevrijders aldaar. De Canadezen vervolgen hun opmars richting Ommen.

Brug over de Regge opgeblazen
Tegen 2 uur ’s middags komen de Canadese soldaten aan in de omgeving van de Besthmenertol. Ze voeren hier verkenningen uit in de bossen. Onderweg zien ze Duitse infanteristen en brandende voertuigen. Het komt tot een gevecht met de Duitsers en om 15.55 uur vliegt de brug over de Regge bij Nieuwebrug in de lucht. Om 16.04 uur wordt vuur van kleine wapens gemeld uit de omgeving van Zeesse. Een observatiepost van de Duitsers wordt ingenomen. De bewoners van het Edith-hof hadden al enkel dagen eerder van de Duitsers bevel gekregen hun huizen te ontruimen. De Duitsers nemen bezit van deze woningen en nemen de loopgraven in.

OMMEN – Dit jaar is het 75 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd van vijf jaar bezetting. Het verzet had een groot aandeel in de bevrijding.

V.l.n.r.: Albert van der Vegt (Darde Klokke), Jan Kremer, Karel Hekman en Frits Welink (Stichting Ommen 75 jaar vrijheid) bij de gedenksteen van afwerpterrein Stegeren.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Afwerpterrein Stegeren 1944-45”.

Via droppings met vliegtuigen vanuit Engeland werden onder andere in de buurtschap Stegeren wapens gedropt voor de verzetsgroepen. Vanaf 1944 kwamen hier parachutes naar beneden met daaraan gevulde containers. “Evert” was de naam van het droppingsveld. Dit was ook de schuilnaam van de commandant van het verzet in Salland, Evert Lancker, die het eind van de oorlog zelf niet meer mee zou mogen maken. Het afwerpterrein Stegeren had in de illegaliteit een bekende naam. Hoewel vlak onder de rook van het beruchte kamp Erika, konden de droppings telkens tot een goed einde gebracht worden.

Ondergrondse hol
De boerderij ’n Oeverdinck in Stegeren deed zo’n beetje dienst als centrum van de verzetsgroep Salland. Deze verzetsgroep vond eerst onderdak in de boerderij. Toen dit te link werd verschool men zich in de nabije bossen, de zogeheten “Loobelten”. Een goed gecamoufleerd hol diende als schuilplaats van de verzetsgroep. Dit verblijf in het bos was zo goed verborgen, dat er al eens een Duitse soldaat over gelopen is zonder het te merken. Wanneer de Duitsers razzia hielden, op zoek naar de onderduikers, brachten kinderen briefjes met waarschuwingen in de buurt rond. Wanneer de Duitsers arriveerden, was iedereen verdwenen. Bij verschillende families in Stegeren werden geregeld onderduikers verborgen. Zelfs vond een Engelse piloot er onderdak na een noodlanding boven Stegeren.

Horen, zien en zwijgen
De veiligheid in en rond het afwerpterrein had voorts grotendeels te maken met de hulpvaardigheid van de toenmalige bewoners van het buurtschap Stegeren en met name door hun zwijgzaamheid. Nu, 75 jaar later, zoeken we de Loobelten met het droppingsveld in Stegeren weer op en wijzen Karel Hekman en Jan Kremer, respectievelijk oud bewoner en bewoner van Stegeren de plekken aan waar de verzetsgroep Salland zich schuil hield. Een moment waarop beide heren de Tweede Wereldoorlog in herinnering roepen; een herinnering zo zeggen beiden die ze nooit vergeten. “De oorlog was een angstige tijd. Ik was nog jong, toch waren we ons er van bewust dat we moesten oppassen. Lees verder Droppingsveld Stegeren dankzij steun en zwijgzaamheid bevolking →

Voor Ommen is 11 april de Bevrijdingsdag. The Black Watch van de XII Manitoba Dragoons, onderdeel van het Canadese leger, bevrijdde Ommen 75 jaar geleden in de vroege ochtend van de Duitse bezetter.

De Canadese troepen trekken via de Voorbrug over de Vechtbrug Ommen binnen.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer foto’s het album “Bevrijding”.

De Nederlandse driekleur kon na vijf jaar oorlog weer voor het eerst uitgestoken worden. De Stichting Ommen 75 jaar vrijheid is bezig met het uitwerken van een programma om de Bevrijdingsdag van Ommen niet ongemerkt voorbij te laten gaan. Om 06.00 uur ’s morgens luiden alle kerkklokken in Ommen en loopt Ommen uit om zich te verzamelen op het Kerkplein, voor deze dag omgedoopt tot het Plein van de Vrede. Ook wordt hier het Vuur van de Vrede ontstoken en zijn er de hele dag activiteiten.

Bevrijdingstour
Voor het maken van een zogeheten “Vrijheidstour” is gezocht naar mensen die in april van dit jaar 75 jaar zijn of worden. Ook is gezocht naar jongeren die in april dit jaar 11 jaar zijn of worden. Zij zijn samen ‘s morgens eregasten op het Bevrijdingsfeest. De 75-jarigen zijn passagiers in oude legervoertuigen die ’s morgens vertrekt vanaf de Manitoba-rotonde naar het Plein van de Vrede. Voordat ze hier aankomen worden ze op de Vechtbrug feestelijk welkom geheten door de 11-jarige Ommenaren die vanaf deze plek ook meerijden. De bevolking van Ommen is dan ook massaal uitgelopen om de “Bevrijders” hartelijk te ontvangen. De stoet vervolgt de route verder naar het centrum. Bij dit alles zal uiteraard muziek niet ontbreken. Ommenaren zullen 11 april zoveel als mogelijk in kleding van 75 jaar geleden de straat op gaan. Ook is een oproep gedaan om op 11 april 2020 de Nederlandse vlag uit te steken.

In het voetspoor van de bevrijders doet de Vrijheidstour op 11 april 2020 Ommen aan. Een touringcar onder de titel Vrijheidsexpress reist langs de steden en dorpen die op die dag bevrijd zijn. RTV Oost doet live verslag van lokale activiteiten.

Ochtendprogramma:
5.30 uur: start Vrijheidstocht legervoertuigen vanaf Manitoba-rotonde vanaf de Besthmenermolen Hammerweg
5.40 uur: aansluiting muziekvereniging Crescendo en historische fietsen Fietsmuseum vanaf Hotel Paping Hammerweg
06.00 uur: ontvangst Vrijheidstour door 11-jarigen met vlaggen en Ommer bevolking op de Vechtbrug Lees verder Ommen viert op 11 april Bevrijdingsfeest →

OMMEN – Het smeedijzeren torenuurwerk van kasteel Eerde tussen Ommen en Den Ham is weer bij de tijd.

Het uurwerk is weer compleet met windvanger en anker.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Kasteeluurwerk gerestaureerd”.

Het meer dan drie eeuwen oude kasteeluurwerk is weer in oude luister hersteld. Voor het eerst sinds tijden tikken de seconden weer weg, tonen de wijzers bovenin de gevel de juiste tijd en luidt de kasteelklok op het dak weer op de halve en hele uren.

Vrijdagmiddag klokslag vier uur is met een officieel tintje de klok van het uurwerk na zestig jaar stilstand weer in werking gezet. Hierbij waren ook aanwezig familieleden van de laatste bewoner Philip Dirk baron van Pallandt van Eerde, de dochter Erin Oudshoorn-van Pallandt en kleinkinderen van de baron die zijn landgoed vanaf 1949 in delen verkocht aan Natuurmonumenten. Dankzij financiële bijdragen van het Prins Bernhard Cultuurfonds en de Ridderschap van Overijssel kon het uurwerk weer gerestaureerd worden. Hiermee was een bedrag gemoeid van ruim 25.000 euro.

Veel handwerk
Het uit 1715 daterend uurwerk – even oud als het kasteel – is onderhanden genomen door restaurateurs van de Koninklijke Eijsbouts, Klokkengieterij en Fabriek van Torenuurwerken. De restauratie vergde veel handwerk voor het ‘gaand werk’ dat de tijd meet en het ‘slagwerk’ voor het luiden van de kasteelklok. Het ophijsen van de twee zware gietijzeren gewichten van 70 en 35 kilo hoeft niet meer. Het originele hijsmechanisme wordt nu ondersteund met een computergestuurde elektromotor die elk uur de gewichten om hoog trekt. Onder de gewichten staat een zandbak om de gewichten op te vangen, mocht er onverhoopt een kabel breken.

Tandwielen
Allerlei tandwielen, assen en andere onderdelen waren verdwenen. Die moesten met de hand of machine gemaakt worden. Het uurwerk is weer compleet met windvanger en anker. Volgens Ir. Loek Romeyn, adviseur van de Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk is het uurwerk vervaardigd door Joan Sprakel uit Goor. Romeyn die bij de restauratie adviseerde ziet een vergelijk met het torenuurwerk in de monumentale Sint Joriskerk van Drempt. Dat uurwerk is gesigneerd met de tekst: “Joan Sprakel fecit Goor. Anno 1700”. Dat betekent “Johan Sprakel maakte dit in Goor, anno 1700”. De aangebrachte knoppen op het smeedijzer zijn typische kenmerkten van de uurwerkmaker. Lees verder Eeuwenoude uurwerk kasteel Eerde slaat na zestig jaar weer →

OMMEN – Midwinterhoornsblazers waren er al in Ommen, maar een eigen blazersgroep ontbrak nog.

De nieuw opgerichte groep van Ommer Midwinterhoornbloasers verzameld in het Ommer Streekmuseum.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Oprichting Ommer Midwinterhoornbloasers”.

Daarom hebben 11 enthousiastelingen uit Ommen deze week een eigen midwinterhoornblazers groep opgericht. Als naam van de club werd gekozen: “Ommer Midwinterhoornbloasers”. In het Streekmuseum werd de oprichtingsvergadering gehouden en de functies binnen de groep verdeeld. Ton Klein Koerkamp is het eerste aanspreekpunt van de club terwijl Jan aan het Rot de bekendheid van de Ommer midwinterhoornblazers verder uit zal dragen.

Kneepjes van het blazen
De meeste Ommer blazers waren al in het bezit van een midwinterhoorn en lid van een blazersgroep in de omgeving. Ze namen in Ommen of omgeving al deel aan diverse (winter)activiteiten zoals kerstvieringen, kerstmarkten en wandelingen. Wie nieuw was op het blazen van een midwinterhoorn kreeg eind vorig jaar de kneepjes van het blazen bijgeleerd van Jan Veneman, een doorgewinterd muzikant, die ook heel goed thuis is op de midwinterhoorn. Hij werd hiervoor tijdens de oprichtingsvergadering bedankt en kreeg daarom een goed gevulde proviandmand mee naar huis. Veneman liet weten de leden van de nieuw opgerichte club ook het nieuwe seizoen weer graag bij te willen staan met het lesgeven op de midwinterhoorn. Afgesproken werd om op dinsdagavond een wekelijks repetitieles te houden, te beginnen op dinsdag 6 oktober 2020. In eerste instantie zal de groep aansluiting zoeken bij het Cultuurhistorisch Centrum Ommen.

Traditie
Een midwinterhoorn is licht gebogen en gemaakt van berken- elzen- of wilgenhout met een mondstuk, ‘de happe’ van vlier of een andere houtsoort, waarop een eenvoudige melodie wordt geblazen. Het blazen op midwinterhoorns is een traditie voor in de wintermaanden met een groeiend aantal aanhangers. Het blazen heeft iets mysterieus als het gaat om de bijbehorende spannende verhalen over het verdrijven van boze geesten. In de regel wordt geblazen als het schemert en op verschillende locaties vanaf de eerste zondag van Advent (Anbloazen”) tot Driekoningen (“Afbloazen”).

Inlichtingen
Wie inlichtingen wil over de Ommer Midwinterhoornbloasers kan contact opnemen met Ton Klein Koerkamp in Ommen, telefoon 0529-455499 of per mail info@kleinkoerkamp.nl

Bron: Harry Woertink – 5 februari 2020

OMMEN – Het Tinnen Figuren Museum in Ommen besteedt met een speciale thema tentoonstelling de komende maanden aandacht aan de bevrijding van Nederland, dit jaar 75 jaar geleden.

Het bestuur van de stichting Ommen 75 jaar vrijheid op bezoek in het Tinnen figuren Museum.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Themaexpostie NTFM 75 jaar vrijheid”.

In vitrines wordt aan de hand van diverse soldaatjes en wapentuig de oorlog uitgebeeld, variërend van de strijd tegen de bezetters tot de opmars van onze bevrijders. Ook militaire vliegtuigen ontbreken niet.

Thema jaar
Militaire veldslagen, zoals de Slag bij Ane (1227) of de Slag bij Waterloo (1815) waren al te zien in het museum, maar over de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) werd niet eerder geëxposeerd. Volgens Harry Burema, voorzitter van de stichting die het tinnenfigurenmuseum exploiteert, is in het depot van het museum zo veel materiaal aanwezig dat het niet moeilijk was om voor het themajaar ‘75 jaar bevrijding’ een expositie in te richten waarin aandacht voor de bevrijding van Nederland is met in het bijzonder die van Ommen op 11 april 1945. De thema-expositie was voor het bestuur van de stichting Ommen 75 jaar vrijheid aanleiding deze week een bezoekje te brengen aan het tinnenfigurenmuseum. Het stichtingsbestuur was lovend over het initiatief.

Het Tinnen Figuren Museum bestaat 35 jaar en viert dit ook met een unieke tentoonstelling: “Miniatuurschilders” (van 28 maart t/m 1 november 2020). Behalve het Tinnen Figuren Museum schenkt ook het Fietsmuseum in de Brugstraat aandacht aan 75 jaar vrijheid. Deze opent op 11 april haar deuren. Het Streekmuseum gaat samen met de Stichting Ommen 75 jaar vrijheid een tijdelijk museum inrichten in een leegstaand winkelpand in het centrum van Ommen waar ook Ommen 75 jaar vrijheid centraal staat.

Openingstijden
Tinnen Figuren Museum: november t/m maart, zaterdag: 11.00 – 17.00 uur. April t/m oktober: dinsdag t/m zaterdag: 11.00 – 17.00 uur. Zon- en feestdagen: 13.00 – 17.00 uur.

Bron: Harry Woertink – 31 januari 2020