OMMEN – Wat was de rol van de gemeente Ommen rondom het Joods vastgoed in en na de oorlog?

April 1945. Na het springen van de brug bij de bevrijding van Ommen een zware beschadiging van het gemeentehuis (met torentje), garage Hurink en het woonhuis annex slagerij van de joodse familie Vomberg aan de Vechtstraat.

Deze vraag wordt beantwoord door een onderzoeksteam van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hun bevindingen zijn vastgelegd in een rapport dat op woensdag 10 mei 2023 om 20.00 uur wordt aangeboden aan burgemeester Hans Vroomen in zalencomplex De Kern aan de Bouwstraat 23 in Ommen.

Pointer

Duizenden Joden die de concentratiekampen overleefden mochten na de oorlog niet meer in hun eigen huis gaan wonen. Er blijken dan al andere mensen in die huizen te wonen. Joden worden weggestuurd en krijgen op de koop toe ook nog een fikse belastingaanslag over de jaren dat men gevangen gezeten heeft. Dit klinkt onmenselijk, maar het overkwam honderden Joodse medelanders in de jaren na de Tweede Wereldoorlog. Het onderzoeksplatform Pointer van KRO/NCRV bracht twee jaar geleden meerdere locaties in beeld.

Afgepakt door Duitse bezetter

Wat gebeurde er met duizenden huizen van Joodse gezinnen die op transport werden gezet? Meer dan zevenduizend panden en percelen zijn in de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter afgepakt van Joodse eigenaren en voor een prikkie verkocht aan profiteurs.

Ooit had Ommen een pottenbakkerij. Het werd gebouwd in 1841 op initiatief van ds. A.C. van Raalte. Dit om mensen aan het werk te helpen.

De voormalige pottenbakkerij aan de Varsenerdijk; de oprit naar de woonboerderij wordt gemarkeerd door een poort van Bentheimer zandsteen.

Albertus Christiaan van Raalte (1811-1876) was in Ommen de eerste predikant van de afgescheiden gemeente van de gereformeerde kerk. In Ommen hield Van Raalte zich niet alleen intensief bezig met de kerk en de theologische opleiding, maar ook met het christelijk onderwijs en de armenzorg. Het verschaffen van werk stelde armen in de gelegenheid dat kinderen onderwijs krijgen, zodat ze later hun brood kunnen verdienen, was zijn redenering.

Pottenbakkerij
Dominee Van Raalte was getrouwd met Christina Johanna de Moen, afkomstig uit een niet onbemiddelde familie. Halverwege de negentiende eeuw was een groot deel van de bevolking arm en raakte Nederland economisch in verval. Er was geen werk, de burgerij verarmde en veel dagloners vervielen tot de bedeling. Zo werd iemand door toedoen van Van Raalte de in de gelegenheid gesteld een klompenmakerij te beginnen. Verder financierde Van Raalte samen met anderen bijvoorbeeld een rederij in Scheveningen.

Lees verder Pottenbakkerij in Ommen opgericht door dominee A.C. van Raalte →

OMMEN – Bevrijdingsdag, vrijdag 5 mei 2023, wordt in Ommen weer een authentieke koetsentocht gereden.

2010. Authentieke Koetsentocht Ommen.
Voor meer afbeeldingen van de koetsentocht in 2010 zie het album: Koetsentocht 2010

De start is om 10.00 uur vanaf de Voormars. Bovendien doet een gezelschap mee op oude historische fietsen en gestoken in klederdracht van het Historisch Rijwielmuseum.

Defilé

Rond de klok van drie uur ’s middags wordt de terugkomst verwacht en wordt afgesloten met een defilé rondom de hervormde kerk aan het Kerkplein in Ommen. Elke koets met paard(en) en koetsier wordt aan het publiek voorgesteld en krijgt uitleg over het type koets. De mooiste bewaarde rijtuigen in vol ornaat komen naar Ommen. Het is alsof oude tijden herleven.

Sherrystop

Traditioneel houdt de Stichting Vechtdalkoetsiers op Bevrijdingsdag een koetsentocht in Ommen. De tocht gaat eerst richting Varsen en Witharen met een sherrystop aan de Witharenweg. Daarna weer richting Ommen om bij het Historisch Museum een lunchpauze te houden. Vervolgens gaat de tocht naar de zuidkant van Ommen, via Zeesse, Besthmen naar de Wolfskuil met een fotomoment bij Huize Het Laar.

Tekst: Harry Woertink – Foto: collectie OudOmmen.nl

In de Tweede Wereldoorlog bevond op de Besthmenerberg zich een Duits gevangenkamp, kamp Erika.

Eerste exemplaar boek over Kamp Erika voor Rikus van Heerde uit handen van Hester den Boer.

De ontberingen voor de kampbewoners waren vreselijk. Een zwarte bladzijde in de geschiedenis, waar we niet aan voorbij kunnen. De gevangenen, voornamelijk niet-Joodse mannen, werden hier niet bewaakt door Duitsers, maar door Nederlanders. Martelingen en excessief geweld waren aan de orde van de dag, zeker 180 gevangenen kwamen om.

Op 4 mei 2023 vindt de jaarlijkse herdenking plaatst bij het monument van kamp Erika.

Reünie

Kamp Erika mag dan niet bij iedereen bekend zijn, toch wordt elk jaar hier herdacht dat tussen 1942-1945 talloze Nederlanders zijn vernederd, gemarteld en vermoord. Een jaar nadat het kamp was bevrijd werd door oud gevangenen een reünie op de Besthmenerberg gehouden. Niet op het barakkenkamp zelf, dat nog als interneringskamp in gebruik was, maar aan het begin van de toegangsweg. De bewakers noemden de gevangenen “Knackers”, een scheldnaam voor luis of parasiet. Gedachtig het voorbeeld van de geuzen die een even benarde tijd hebben doorstaan hebben de oud-gevangenen nadien deze naam als erenaam gekozen. Het hoogtepunt van deze reünie was de onthulling van het gedenkteken, dat ter nagedachtenis aan de gevallen makkers werd opgericht bij de toegangsweg naar het kamp op de Besthmenerberg, vlak bij de bekende ”Steile Oever” aan de weg Ommen-Den Ham.

Met de Nationale Dodenherdenking op donderdag 4 mei worden in de gemeente Ommen op diverse plekken de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht.

Het oorlogsherdenkingsmonument bij het gemeentehuis met de 71 namen van de oorlogsslachtoffers
Zie voor meer afbeeldingen het album “Herdenkings monumenten WOII“.

Ook alle burgers en militairen van Nederland, die waar ook ter wereld omgekomen zijn sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in oorlogssituaties en bij vredesoperatie worden herdacht. Het thema is “Leven met de oorlog”.

Begraafplaats Hardenbergerweg

Om 11.00 uur vindt er in aanwezigheid van burgemeester Hans Vroomen een bloemlegging plaats op de begraafplaats aan de Hardenbergerweg bij de oorlogsgraven van het Brits Gemenebest, de graven van de burgerslachtoffers en de graven van de slachtoffers van kamp Erika. Aansluitend zal er een bloemlegging plaatsvinden bij het monument op de Joodse begraafplaats.

Kamp Erika

De historische vereniging CCO organiseert een dodenherdenking bij het herinneringsmonument op de Besthmenerberg aan de Hammerweg. Het monument herdenkt de slachtoffers van het gevangenkamp Erika. De ontberingen voor de kampbewoners waren vreselijk. Een zwarte bladzijde in de geschiedenis, waar we niet aan voorbij kunnen. De gevangenen, voornamelijk niet-Joodse mannen, werden hier niet bewaakt door Duitsers, maar door Nederlanders. Martelingen en excessief geweld waren aan de orde van de dag, zeker 180 gevangenen kwamen om.

De nieuwe Vechtzomp met de naam “Hanzestad Ommen” is op Koningsdag feestelijk te water gelaten.

De Hanzestad Ommen officieel tewater gelaten.
Zie voor meer foto’s het album “Ommer Vechtzomp te water“.

De officiële ceremonie ging gepaard met een scheepsdoop en onthulling van de naam van de zomp. Lotte Steen en Lotte van Elburg, nazaten van zompschippers, voltrokken de doop. Duizenden  belangstellenden waren naar de Vecht in Ommen gekomen om dit moment mee te maken. Na de officiële doop werd de zomp gelijk in de vaart genomen. Ook konden de eerste passagiers getrakteerd worden op een rondje over de Vecht met de nieuwe zomp.

Scheepsembleem mijnenveger Ommen

Bijzonder is dat de zomp is voorzien van een scheepsembleem die ooit heeft gehangen in de naar de gemeente Ommen genoemde mijnenveger van de Koninklijke Marine. Het gaat om het gemeentewapen van Ommen met boven het wapen een gouden schepenkroon van vijf naast elkaar geplaatste scheepsrompen en erachter twee gekruiste ankers. Om het gemeentewapen heen ligt een goudkleurige scheepskabel, aan de onderzijde voorzien van een platte knoop.

Het is het scheepsembleem van de mijnenjager “Hr.Ms. Ommen M813” die tussen 1956 en 1993 dienst deed als mijnenveger op zee. Het origineel hangt op het Ommer gemeentehuis. De vakmensen van de Koninklijke Marine in Den Helder waren bereid een kopie van dit scheepsembleem te maken. Een cadeau van de gemeente Ommen. De historie van de mijnenveger leeft nu voort in de nieuwe zomp van Ommen.

Muzikaal feest

Het was muzikaal feest op de Vecht met shantykoren. De plechtigheid van de tewaterlating werd opgeluisterd door de overige zompen uit het Vechtdal: De Vechtezomp “De Mölle” uit het Duitse Laar, de zomp uit Gramsbergen genaamd “Grammesberghe” en de Vechtzomp uit Dalfsen. Shantykoren de Sjompiesingers uit Grambergen en de Stuwezangers zorgden voor muzikale noot met oude zeemansliedjes.

Recreatieve vaartochtjes

Aan de bouw van de Ommer Vechtzomp is jaren aan voorbereiding voorafgegaan. Een team van handige vrijwilligers heeft sinds de zomer van 2019 gewerkt aan de Ommer Vechtzomp. Evenals alle andere Vechtzompen gaat het om een replica die dienst gaat doen voor recreatieve vaartochtjes op de Vecht. Telkens gaat er een verhalenverteller mee aan boord om de recreanten te vertellen over de cultuurhistorie van de plaats Ommen en haar omgeving, en de natuur langs de Vecht. De zomp is weliswaar voorzien van zeilen maar het vaart op ingebouwde accu’s.

Foto onder: De vakmensen van de Koninklijke Marine in Den Helder waren bereid een kopie van dit scheepsembleem te maken. Een cadeau van de gemeente Ommen. De historie van de mijnenveger leeft nu voort in de nieuwe zomp van Ommen.

Foto onder: het Scheepsembleem van de voormalige Mijnenveger ‘Ommen’ zoals deze in het gemeentehuis hangt.

OMMEN – Voor zijn inzet voor tal van lokale organisaties heeft Willem Bemboom uit Ommen vandaag een koninklijke onderscheiding ontvangen.

Willem Bemboom in het Streekmuseum (Archieffoto)
Zie voor meer afbeeldingen van onderscheidingen het album “Onderscheidingen“.

De 73-jarige Bemboom werd benoemd tot Ridder in de Orde van de Oranje-Nassau. Burgemeester Hans Vroomen kwam hem thuis persoonlijk de onderscheiding uitreiken.

Meer lintjes

Tijdens de jaarlijkse lintjesregen werden meer lintje uitgereikt aan Ommenaren die zich als vrijwilliger verdienstelijk hebben gemaakt voor de samenleving: Gerard Legebeke werd benoemd tot Ridder in de Orde van de Oranje-Nassau en Ton Hoogeboom en Adri Pouw tot Lid in de Orde van de Oranje-Nassau. Zij kregen de nodigde versiersels uitgereikt door burgemeester Hans Vroomen tijdens een feestelijke bijeenkomst met familie vrienden en bekenden op kasteel Eerde.

Vrijwilliger en bestuurslid

Liefhebbers van de optochten van Oranjefeesten kunnen terecht op de website OudOmmen.nl.

Er is helaas geen grote optocht meer te zien op Koningsdag in Ommen, maar op videobeelden gelukkig nog wel.

Wij zijn in het bezit van twee video’s van optochten uit 1991 en 2003, gemaakt door amateurcineast Roel Volkerink.

Zie het album “Koning(s)(inne)dag – Oranjefeesten” voor het totaal-overzicht met o.a. de albums “Koninginnedag 1991” en “Koninginnedag 2003“.

Ook op de Home-pagina van de Beeldbank verwijzen we naar “Laatst toegevoegde video“.

Kijk en geniet.

Redactie OudOmmen.nl

De Stichting Ommer Molens kan door met de plannen voor het zaagvaardig maken van molen Den Oordt.

1910. De houtzaagmolen Den Oordt, naar een (vrije) pentekening van Sam van Beek.
Zie voor meer afbeeldingen het album: “Molen Den Oordt | Streekmuseum“.

Om de plannen uit te kunnen voeren trekt de gemeente 400.000 euro uit. Door de uitvoering moet het Historisch Museum expositieruimte inleveren. Gekeken wordt hoe dit opgelost kan worden. Doel is uiteindelijk een zaagvaardige molen Den Oordt in combinatie met een eigentijds ingericht museum en TIP.

Cultureel-recreatieve spectrum

Het college van burgemeester en wethouders stellen de raad voor een bedrag van 400.000 euro beschikbaar te stellen: € 100.000 voor het zaagvaardig maken van de molen en € 250.000 voor het oplossen van het ruimtevraagstuk van het museum.

Op zaterdag 13 mei start de stichting 775 jaar stadsrechten Ommen haar festiviteiten met een ontbijt voor de Ommenaren. De dag zal worden afgesloten met een gratis toegankelijk concert van de gezamenlijke muziekverenigingen.

Lokale bakkers

Het ontbijt wordt gehouden in samenwerking met de lokale bakkers. Op de markt staan dan lange tafels waar aangeschoven kan worden voor een stevig ontbijt.

De dag begint om 08:30 uur met een sportieve start. Er kan gekozen worden uit een gezonde ochtendgymnastiek voor alle leeftijden of een ontspannende sessie yoga om de dag mee te beginnen. Ook aan de jeugd is gedacht. Speciaal voor hen staat er een Free Running – baan opgesteld. Kom naar de markt in Ommen en doe allemaal mee – vooraf aanmelden is niet nodig, er is genoeg ruimte voor iedereen.

Aanmelden

Vanaf 09:15 uur wordt het ontbijt geserveerd. Aanmelding vooraf is nodig – de tafels hebben plek voor zo’n 400 mensen. Aanmelden kan bij Sis & Bro aan de Markt en bij bakker Van der Most aan de Varsenerstraat. De kosten bedragen € 7,75 per persoon, kinderen tot 12 jaar gratis.

Na afloop van het ontbijt kunnen kinderen vanaf ongeveer 11:30 uur aan de opgeruimde tafels vliegers knutselen In de middag kan Ommen op verrassende wijze ontdekt worden zoals een stadswandeling onder leiding van een gids, een fietstocht door Ommen of een autopuzzeltocht door de buurtschappen. Meer informatie over alle activiteiten is te vinden op de website ommen775jaar.nl.

Bron: Stichting Ommen 775 jaar stadsrechten