OMMEN – Het voormalig gevangenkamp Erika staat op 11 april centraal tijdens de lezing in het Streekmuseum in Ommen.

Kamp Erica in 1945.
Afb.: OudOmmen

Op kamp Erika – gelegen op de Besthmenerberg – zijn in de Tweede Wereldoorlog talloze Nederlanders vernederd, gemarteld en vermoord. De kampbewakers waren voornamelijk Amsterdamse werklozen, aangevuld met SS’ers. Door de afgelegen ligging van het kamp konden de bewakers ongehinderd hun gang gaan. Dwangarbeid, ziektes, ondervoeding, mishandeling en moord kostten veel levens. Tijdens de lezing krijgen het ontstaan van het kamp en de gepleegde gruwelheden alle aandacht.

Daarnaast worden twee van de bewakers van het kamp uitvoerig belicht. Hierbij gaat het om de heren Herbertus Bikker en Karel Diepgrond. Na de oorlog is Bikker berecht maar wist in 1952 te ontsnappen uit de koepelgevangenis in Breda. Hij werd eind vorige eeuw in Duitsland weer opgespoord; het toen hernieuwd strafproces kreeg veel publiciteit. De slechte gezondheid van Bikker was aanleiding om het proces stop te zetten. Diepgrond zat een gedeelte van zijn straf uit en verdween na gratie in de anonimiteit.

De thema-avond begint om 20.00 uur. De entree is vier euro persoon inclusief koffie in de pauze. Opgave vooraf is nodig. Reserveringen via email: info@museum-ommen.nl of telefonisch: 0529-453487. Vol is vol. Bij grote publieke belangstelling komt er op 21 april een herhaling van deze lezing.
Bron: Harry Woertink – 29 maart 2016

OMMEN – Het eiertikken op Tweede Paasdag vindt dit jaar plaats op de Markt. De Gemienschop van ‘Oll Ommer’ houdt deze traditie in ere.

Jaren 50, eiertikken aan de Markt met vlnr: Henk Spijker, Breurtie, Mannes Kothuis, Annie Timmerman, Harry Woertink, Jan Kosters, Kosters, Gait van Elburg (van Geldum).
Foto: HKO

Op meerdere punten op het vernieuwde Marktplein met het nieuwe Vechtpodium kunnen vanaf 11.00 uur de hardgekookte eieren worden gekocht en kan iedereen deelnemen aan deze enige echte Ommer Paastraditie.

Wie houdt zijn of haar ei het langst heel? Neem het zoutpotje maar mee, want mocht jouw eitje breken? Geef je deze af aan jouw tegenstander, die kan dan het eitje lekker opeten. De eieren zien er niet alleen mooi uit, ze smaken ook nog eens fantastisch. Kom en doe mee! De organisatie hoopt op fantastisch mooi weer, want het Flater Pret Orkest verzorgt de muziek.

Maar liefst drie generaties Martens: Gerard, Erwin en kleinzoon Vincent, gaan enkele dagen voor Pasen met hun ouderwetse, houtgestookte kookketel aan de slag om de honderden eieren te koken en te kleuren. Het kleuren gebeurt met puur natuurlijke producten. De eieren worden in kleine aantallen gestopt in een jutezak en in kokend water gedompeld. Na ongeveer twintig minuten wordt de zak er uitgehaald. De dooier wordt niet groen wordt maar blijft nog een klein beetje week, want ze harden later alsnog buiten de kookpot. De kookketel moet een constante temperatuur houden. Geen gemakkelijke klus. “Het water moet wemmel’n, zoals wij dat zeggen”, aldus Gerard Martens. “Dat betekent dat als het water kookt, het aan de bovenkant rustig in beweging is zodat de eieren onderin niet kapot koken. Dit kun je alleen bereiken door een juiste manier van stoken. Wanneer je met gas stookt valt de temperatuur van het water goed te regelen. Met hout is dit een stuk moeilijker. Wij kiezen voor sprokkelhout Dat heeft alles te maken met de traditie. Als de gekookte eieren uit de pot gaan worden ze nog weer uitgezocht want er mag geen enkel barstje inzitten”.

Spelregels
Tot de zeventiger jaren van de vorige eeuw werd er getikt voor het toenmalige gemeentehuis aan de Markt. Met de aanleg van de nieuwe Vechtbrug werd het evenement verplaatst naar het Kerkplein. Dit jaar is het weer voor het eerst dat het eiertikken op de Markt wordt gehouden. Lees verder Wie houdt zijn of haar ei het langst heel? →

Molen De Lelie is de enige volwaardige molen in Ommen die gerund wordt door een professionele molenaar in de persoon van Anton Wolters. Hij maalt biologisch graan voor (reform)bakkerijen.

Molenaar Anton Wolters bij het kruirad van molen De Lelie.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Molen de Lelie”.

De Lelie is een achtkantige stellingmolen en gebouwd in 1846. De molen viert dit jaar het 170-jarig bestaan. Het was bijna kantje boord voor de molen. In 1972 was De Lelie zo ernstig verwaarloosd dat het Overijssels Molenboek spreekt van een molenlijk! In 1973 komt een grondige restauratie opgang en verkeert daarna dankzij een deskundige bemanning in goede staat. Twee wieken zijn begin ’90 voorzien van zogeheten fokwieken, die in plaats zijn gekomen van de oudhollandse voorzomen. Hierdoor kan veel efficiënter gemalen worden mede omdat er tevens remkleppen op gemaakt zijn, zodat met teveel omwentelingen de kleppen zorgen voor een gelijkmatige toerental. Eigenaar van de molen is de gemeente Ommen.

Van jongsaf
Sinds 1983 is Anton Wolters (57) molenaar op de molen De Lelie in Ommen. Dagelijks wordt hier volop gemalen. In de tijd van vóór de restauratie scharrelde Anton buiten schooltijd als jongentje graag rond de Lelie met toen molenaar Gerard Oldeman. “Het molenaarswerk heeft mij van jongsaf getrokken”, zegt Anton Wolters. “Als zevenjarige sleepte ik al met paard en wagen om Oldeman te helpen. Toen ik zestien was interesseerde mij geen bromfietsen, maar wel de molen. Als kind heb ik de molen nooit anders gekend dan als een afbraakmolen. Ik heb toen Oldeman al eens voorgesteld of ik de molen niet kon kopen met de bedoeling om hem weer op te bouwen. De toekomst van de molen ging me zeer aan het hart”, aldus Wolters. Toen Anton eind jaren ’60 van de vorige eeuw merkte dat de kans bestond dat De Lelie zou worden afgebroken en wellicht naar Amerika zou worden verscheept, kwam de inmiddels volwassen Anton in verzet. Zo plaatste Wolters in de nok van de molen het bordje met de tekst: “Te koop voor afbraak” met de bedoeling het gemeentebestuur wakker te schudden dat het laatste uur voor de molen had geslagen. Lees verder Anton Wolters professioneel molenaar jarige De Lelie in Ommen →

OMMEN – “Kamp Erika in Ommen mag geen vergeten kamp worden”. Dat stelt het historisch tijdschrift De Darde Klokke.

In aanwezigheid van de 4 mei comité leden Klazien Wienen en Hans van Bruggen werd door Sir Schokkenbroek van De Darde Klokke aan burgemeester Mark Boumans het eerste speciale themanummer over Erika overhandigd. V.l.n.r.: Hans van Bruggen, Klazien Wienen, Sir Schokkenbroek, burgemeester Mark Boumans, Harry Woertink en Kees Wolfert.
Foto: Harry Woertink

Daarom staat het jongste nummer (178) dit keer helemaal in het teken van kamp Erika tijdens de Tweede Wereldoorlog. “Kamp Erika is een zwarte bladzijde in de geschiedenis waar we niet aan voorbij kunnen”. Begonnen in de dertiger jaren van de vorige eeuw als Sterkamp van Krishnamurti kwam het natuurgebied aan de voet van de Besthmenerberg in de oorlog 1940-1945 in handen van de Duitse bezetter. Er werden houten barakken gebouwd om gevangenen te huisvesten en het gevangenkamp kreeg de naam kamp Erika. De ontberingen voor de kampbewoners waren vreselijk. Kamp Erika was een verzamelplaats van mensen die door de Duitsers niet werden gerespecteerd. Gevangenen kwamen met de trein naar Ommen en werden lopend naar het kamp gebracht. Daar begon voor hen een donkere periode. Er werd gescholden, geschreeuwd en geslagen en wie iets durfde te zeggen werd tot bloedens toe afgetuigd. Constante pesterijen, afranselingen en intimidaties waren dagelijkse praktijk. Ook waren publieke afranselingen aan de orde van de dag. In een vuile bunker afgesloten met een luik vol uitstekende spijkers werden gevangenen dagen achtereen zonder voedsel opgesloten. De eerste gevangenen arriveerden op 19 juni 1942. Het aantal gedetineerden bedroeg in dat jaar 1380. Door uitbreidingen van de capaciteit konden 1500 gevangen terecht op kamp Erika. Hiervan werden er 500 tewerk gesteld in Duitsland. Gevangenen uit Erika werden naar kampen in Salzgitter (Heerte) en Sieburg gestuurd. Enkelen zelfs naar Rusland (Oostfront).

Slachtoffers
Musch, Van Putten en Webbink zijn namen van mensen die in koelen bloede op het kamp werden vermoord. Door langdurige mishandeling, ondervoeding en uitputting kwamen in de Tweede Wereldoorlog tientallen gevangenen om. Tot mei 1942 werd in 34 gevallen aangifte van overlijden gedaan op het gemeentehuis van Ommen. Lees verder Geschiedenis kamp Erika beschreven in nieuwste nummer De Darde Klokke – Eerste exemplaar voor burgemeester Mark Boumans →

OMMEN – De Gemienschop van Oll Ommer organiseert zaterdag 19 maart weer de traditionele Palmpasenoptocht.

Palmpasen 1947, met o.a. Hans Terra (3e van links), Jan Aperlo (4e van links) en Olga Beijer (helemaal rechts).
Foto: OudOmmen

Dit keer zijn er enkele veranderingen doorgevoerd. De deelnemers kunnen de versierde palmstokken tussen 11.00 en 12.00 uur inleveren in het Streekmuseum aan Den Oordt. Een jury gaat de creaties dan tussen 12.00 en 13.00 uur beoordelen. Voor de kinderen is er een sinaasappel, aangeboden door de AH-supermarkt in Ommen en een reep chocolade van de Gemienschop van Oll Ommer. Er zijn negen geldprijzen en een hoofdprijs.

Na de jurering kunnen de kinderen met hun begeleiders tussen 13.00 en 13.15 uur de Palmpasenstokken weer ophalen. Vervolgens is om 13.30 uur de optocht die vooraf wordt gegaan door het jeugdorkest van Soli Deo Gloria. De route loopt anders dan voorgaande jaren en is als volgt: Streekmuseum, De Haghen, Lodderholt, Vrijthof, Kerkplein, Brugstraat en dan aan het eind rechts en via de Markt, Voormars, Varsenerstraat, Varsenerpoort, Kruisstraat, Vrijthof, Lodderholt, Hessel Mulertstraat naar het binnenplein van de Oldenhagen. Hier is de prijsuitreiking met drie prijzen voor drie verschillende groepen. De hoofdprijs voor de allermooiste zwaantje op stok wordt door De Darde Klokke beschikbaar gesteld. Motiveer elkaar en laat jullie kinderen en/of kleinkinderen mee doen om deze prachtige traditie in stand te houden.
Bron: Harry Woertink – 8 maart 2016

Meer dan veertig jaar geleden werd in Ommen een basketbalclub opgericht. De sporthal De Blokken stond er nog niet lang en een basketbalclub in Ommen was er nog niet.

Het kampioens team van basketbalvereniging De Blokkers in het seizoen 1976/1977:
– voor vlnr: Hans de Wilde, Piet Bergsma, Herman Meulman, Julius de Fretes en Henk Kamphuis
– achter vlnr: Peter van der Molen, Jan Smit, Krijn Hoogenboom en Teun Berger

Foto: Harry Woertink
Zie ook “Album Basketbalvereniging De Blokkers“.

Om belangstellenden te interesseren werd in sporthal De Blokken een demonstratiewedstrijd tussen de toenmalige club Arke Stars en The Jugglers, beiden uit Enschede georganiseerd. Ook werd een scholierenwedstrijd gehouden. De belangstelling was groot. Dat leidde er toe dat in november 1974 de basketbalvereniging De Blokkers werd opgericht. Bij de oprichting waren er 35 leden.

De naam van de club was een afgeleide van de naam van de sporthal, die toen sporthal De Blokken werd genoemd, tegenwoordig is sprake van de Carrousel. De Blokken was de oude naam van het gebied waar de sporthal was gesitueerd. Basketbalvereniging De Blokkers bestaat helaas niet meer. Een klein deel van het clubarchief is in het bezit van de website OudOmmen.nl. De link bij de foto geeft een beeld van de beginjaren met foto’s en krantenartikelen uit een bewaard gebleven (foto)album.

Bron: Harry Woertink – 3 maart 2016

OMMEN – Het Streekmuseum in Ommen is na een korte winterstop weer open. Behalve de molen, de molenzaagschuur is ook het tolhuis ingericht met aantrekkelijke voorwerpen uit de streek.

De thema-avond op 11 april – de Bevrijdingsdag van Ommen – gaat over kamp Erika tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-1945).
Afb.: OudOmmen

Bijzonder zijn onder andere een oude brandspuit, een huishoudelijk tafereeltje uit vroegere tijden en voorwerpen afkomstig van baron van Pallandt van Eerde. Het binnenste van de molen is eveneens vanuit het museum te bezoeken.

Het museum is bovendien gestart met een serie van thema-avonden. De eerste thema-avond ging over Landgoed Eerde en de Besthmenerberg. Het museum was hiervoor volledig volgeboekt. De thema-avond op 11 april – de Bevrijdingsdag van Ommen – gaat over kamp Erika tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Kamp Erika werd op 22 juni 1942 in gebruik genomen als justitieel strafkamp om de overvolle gevangenissen te ontlasten. Mede door de afgelegen ligging van het kamp konden de bewakers ongehinderd hun gang gaan met het beestachtig mishandelen van de gevangenen. In 1943 werd Erika een opvoedingskamp en in het laatste jaar van de oorlog weer een strafkamp. Na de oorlog deed het kamp dienst als interneringskamp tot het op 31 december 1946 werd gesloten.

Maandag 23 mei zijn de vier unieke ijskelders in de gemeente Ommen aan beurt. Een fenomeen die geworden is van cultuur naar natuur. De betekenis van de nominatie Unesco Werelderfgoed voor de Ommerschans en haar geschiedenis van dit oorspronkelijke bastion zijn onderwerp op maandag 30 mei.

De thema-avonden beginnen om 20.00 uur, de entree is vier euro incl. een kop koffie. Om een thema-avond te bezoeken is opgave vooraf nodig. Reserveringen via email: info@museum-ommen.nl of telefonisch: 0529-453487.

Openingstijden Streekmuseum:
– van 1 maart t/m 30 april 2016: dinsdag t/m vrijdag van 13.30 uur tot 17.00 uur. Zaterdag van 13.30 uur tot 16.30 uur
– vanaf 3 mei t/m 27 augustus 2016: dinsdag t/m vrijdag van 10.00 uur tot 17.00 uur; zaterdag van 13.00 uur tot 16.30 uur

Bron: Harry Woertink – 2 maart 2016

OMMEN – In opdracht van de gemeente Ommen is een uniek project gestart die de cultuurhistorische waarden van de Ommer molens in beeld brengen.

De Besthmenermolen in Ommen wordt van binnen en van buiten in kaart gebracht door een vijftal Windesheimstudenten.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer afbeeldingen de albums “Molen de Lelie”, “Besthmenermolen“, “Molen van Waaijman“, “molen De Konijnenbelt” en “molen Den Oordt” / “Den Oordt“.

Een vijftal studenten van de Hogenschool Windesheim die het vakgebied Restauratie volgen, gaan aan de slag om de molens zowel van binnen als van buiten in kaart te brengen. In eerste instantie gaat het om de Besthmenermolen en de Konijnenbeltsmolen.

Studenten
De Windesheimstudenten Isaac de Boer, Stephany Hogeboom, Mike de Jong, Pascal Middenveld en Gijs Voslander krijgen assistentie van de molenaars Jan van der Veek, Simon van Kampen en Luuk Vogelzang. De opdracht is het inmeten van de molens, het as-built modelleren van de molens (3D) en de digitale modellen inrichten voor het waarderingsstelsel van de molens. Verder het onderzoeken van de technische staat van de molens en de herkomst van historische onderdelen. Daarnaast het verwerken van een plan tot restauratie en herbestemming. Tot slot het uitwerken van de plannen naar besteksfase en uitvoeringsgereedfase. Bij dit project wordt gebruik gemaakt van moderne technologieën die toegepast kunnen worden op historische bouwwerken. Het project neemt zo’n 20 weken in beslag.

Landelijk
Landelijk wordt nog gewerkt aan een model om de inventarisatie van de molens in gang te zetten. Deze ontwikkelingen willen de gemeente Ommen en de Stichting Ommer Molens niet langer afwachten. Daarom hebben zij samen het initiatief genomen om de waardebepaling in beeld te krijgen. Het project is onder de aandacht gebracht bij de Rijksdienst voor het Cultuur Erfgoed en Hollandsche molen met behulp van Johan Abbink van de Overijsselse molen. Dat heeft tot een definitief projectvoorstel geleid.

Bron: Harry Woertink – 18 februari 2016

In 1844 verleende de Minister van Financiën toestemming aan mevrouw Johanna van Loo, weduwe van Jan Veldhuis Mansier, om een koren- en pelmolen te stad Ommen op te mogen richten.

Molen De Lelie in 1975. Rechts op de voorgrond is nog zichtbaar het gebouwtje van de noodslachting.
Foto: OudOmmen.nl
Zie voor meer foto’s het album “2016 – Feestweek 170-jarige molen De Lelie”.

Eerder in dat jaar, op 3 februari 1844, moest de weduwe afscheid nemen van zijn geliefde echtgenoot Jan Velthuis Mansier die op 55-jarig leeftijd overleed. Hij was logementhouder van het bekende Zwarte Paard in het centrum van Ommen. De zoon Jan Mansier is het die op grond van zijn eigen familie de molen laat bouwen. In 1846 is de molen gereed. In een gevelsteen van de molen wordt de naam van de bouwer en het bouwjaar vermeld.

Ongeluk
De jonge molenaar is nog onervaren. Dat nekt hem in de zomer van 1846. De molen draait nog proef. Mansier wil de wieken stoppen doormiddel van de vang, maar die weigert dienst. Het gevolg is dat hij een tik van de molenwiek krijgt en hetzelfde moment over de stelling wordt geslagen en naar beneden stort. Hij overleeft de val wonderwel, maar zijn toestand is bezorgd. De krant maakt op 24 juni 1846 melding over dit voorval: “OMMEN, 24 junij. Op den middag van den 22sten dezer, had alhier een ongeluk plaats, dat niet alleen de betrekkingen van het slagtoffer in de diepste neerslagtigheid doen verkeeren, maar ook de algemeene belangstelling, omtrent den afloop van hetzelve, bezig houdt. De jeugdige molenaar Jan Mansier, den gang, van den door zijne moeder, voor hem gebouwden koorn- en pelmolen, beproefd hebbende, en vervolgens weer willende afzeilen, had het ongeluk, dat hij, bij het niet voldoende werken van den zogenaamde vang, door een der wieken, die hij wilde tegenhouden, terug gedrongen werd, het evenwigt verloor, en over de borstwering der zwikstelling, van eene hoogte van circa 25 voeten, naar beneden stortte. Bewusteloos werd hij bij zijne diep bedroefde moeder te huis gebragt, alwaar hij zich nog in eenen toestand bevindt, die, hoewel niet hopeloos, echter zeer veel bezorgdheid baart.” De geschiedenis leert dat Mansier ondanks dit ongeluk de werkzaamheden weer kan hervatten. In 1855 krijgt hij de grond en de molen op naam. Lees verder Geschiedenis van de 170-jarige molen De Lelie (2) →