Wös ie dat? Dat oktober de moand van de geschiedenis is.

Er achter kom’n hoe ’t gister was umme vandaage te begriepen.

Disse moand oktober had’n ze bi’j OudOmmen.nl -hol’d ow vaste- maar liefst 26 verhaal’n die met vrogger te maken had’n.

Vrogger

Dat doet ze graag! En as jullie ok wat hebt wat met vrogger te maak’n hef, dan mu’j ze dat loaten weten. Dan doet ze er wat met.

Goed goa’n

Wat zeg ie? Joa heur, ik hebbe ok ’n computertie woar ik alles op zien kan. A’j niet e dag he? Nou dat was’t.

’t Giet ow goed, bi’j al wa’j doet.

De Bode

Oktober ‘Maand van de Geschiedenis’

Landelijk is oktober de ‘Maand van de Geschiedenis’. Even stil staan bij: ‘Ontdek gisteren, begrijp vandaag’. Deze maand hadden we dan ook maar liefst 26 verhalen op onze website die met de historie van doen hebben.

Laat maar weten

De website OudOmmen.nl is de plek waar de geschiedenis van de regio Ommen samenkomt. Heeft u iets dat van doen heeft met de historie van Ommen en omgeving en/of foto’s of andere documenten, laat het ons dan a.u.b. weten.

Agenda

Ook biedt de website een agenda voor publicatie van activiteiten en exposities op historisch gebied in Ommen en omgeving.

Met vriendelijke groet,

Redactie OudOmmen.nl

(Opmerking redactie OudOmmen.nl: foto enkel ter illustratie)

Dit is deel 2 over de historie van de buurtschap Giethmen.

Van het eerder overwegend agrarische Giethmen zijn lang niet alle boerderijen nog aanwezig. Die er nog wel zijn dateren van heel oud, maar zijn wel in vorm en gebruik in de loop van de jaren gewijzigd.  

Erve Wolfscamp

Uit de geschiedenis blijkt dat deze hoeve al ter sprake komt omstreeks 1379. Aan deze monumentale boerderij aan de Koedijk 9 zijn de gebinten als vakwerk zichtbaar. Bovenin bevinden zich gaten waar steenuilen vrij spel hebben. Het gaat om de erve Wolfscamp, een oude erve die ook in het Markeboek van Giethmen wordt genoemd. Tot in de negentiende eeuw heetten de bewoners Wolfscamp en behoorde het toe aan de eigenaar van Landgoed Vilsteren. In 1870 wordt de erve gekocht door Peter Snel en in 1968 door de familie Van Dorsten.

Erve Luttikhof

In 1381 is sprake van een zogenaamde hofboerderij. Deze is beter bekend als erve Luttikhof. Bij de boerderij bevindt zich een zandstenen waterput en een met rode pannen gedekt bakhuisje. Ooit woonde hier de Hofmeijer van de Marke Giethmen, die namens de grondeigenaar het beheer uitoefende over de landerijen. De pachters moesten hier de jaarlijkse pacht betalen meestal in granen, wol en vlas dat werd opgeslagen in voorraadschuren. Tegenwoordig heeft de boerderij aan de Koedijk 3 een vakantiebestemming met Bed & Breakfast met de naam “Luttikhoeve” waar ook in het knusse “Bakhuisje” overnacht kan worden.

Kogelvangers

Niet meer functioneel maar nog wel zichtbaar in het landschap zijn de Kogelvangers van Giethmen Een viertal afgebakende heuvels op rij met steile zijkanten van tien meter hoog. Een drietal weggetjes ernaartoe. Dit alles gelegen in de natuur tussen de Oude Raalterweg en de Dalmsholterweg.

(meer…)

De Ommer buurtschap Giethmen is een eeuwenoude buurtschap.

Er ligt nog een oud kerkpad, het Giethmenerkerkpad, dat via het Giethmenerkerkbrugje de Regge oversteekt. Momenteel zijn er nog slechts enkele praktiserende boeren in Giethmen. Verder in de buurtschap campings (Bergzicht, Dennenoord en ’t Voshuus) een ook een groot bungalowpark (’t Giethmenseveld) met vakantiehuisjes. In de vijftiger jaren van de vorige eeuw zijn de zandwegen in de buurtschap verhard, eerst klinkers en later asfalt. Een hele verbetering na de vaak modderige wegen.

Marke Giethmen

Het begin. Op de hoger gelegen gronden kwamen de eerste bewoners. Zo ook langs de Regge. Geleidelijk ontstond de buurtschap Giethmen. In de elfde- en twaalfde eeuw werden de buurtschappen ongevormd tot Marken. Ze hebben eeuwen lang gefunctioneerd en kunnen gezien worden als gemeenschap van eigenaren van landerijen met rechten op de aangrenzende onverdeelde en onbebouwde gronden. Eens per jaar, of soms vaker, werd er een vergadering van de erfgenamen van de Marke gehouden, de zogenaamde “Holting” of “Holtspraek”. De voorzitter hiervan was de Markerichter. Deze behoorde meestal tot een van de adellijke grootgrondbezitters in de Marke. De Markerichter werd eens in de 3 of 4 jaar opnieuw herkozen. In Marke-regelingen werd het gebruik van gronden, de essen en het woeste land geregeld. Met aangrenzende Marken werden de scheidslijnen vastgesteld, beschreven en ter plaatste gemarkeerd met grote veldkeien, sloten, wallen stouwen, palen en aanwezige bomen of grote zandkuilen.

Markeboek

Eigenaars van de Markegronden waren meestal de adel of kloosterorden. De administratie van de Marken werd bijgehouden in hand geschreven Markeboeken. Het Giethmens verleden begint met het bewaard gebleven Markeboek in het jaar 1551 met het opschrift ”Statuten ende Resolutién over die Buurschap Gietmen in het Carspel Ommen.”  De oudste eigen geërfde, of ‘ghewaerde’ boerderijen die hierin genoemd worden zijn de erven Wermerink (later Warmelink), Bosch, Misvoorde, Wolffscamp, Mollink, Laarmans, Vliermans, Groothoff, Luttickhof, Brinkman, Deckkers, Timmerman, Poortman, Foeckert en Paalmans.

Veldnamen

Door de eeuwen heen gaven boeren, maar ook grootgrondbezitters, namen aan stukken grond, zoals de Giethemer Es, de rozenstukken, ’n Schinken, het breedende, de noamiddagweide en de Kerkenstukken. En in de buurt van de Regge: ’n Asvoart, ’n Belt, Schuttie zien moat, de Karmsemoat, de Koopmans moat, Dekkersmoat, Knieperskoeland, de Bekke, De lange stukken, ’n Stobben, de paereweide, meeuwes en de Rolle. En dan verder nog in de buurtschap: Praoshoek, De Fliermoaten, Het Leege Veld, ’n Anstoot, De Kogelvanger, ter Weeghel, ’n Kaamp en De Korte Voore.

Bier en wijn

De erfgenamen en pachters werden jaarlijks door de Markerichter opgeroepen voor de Holtings, om te horen wat de landheren te zeggen hadden. Bij zo’n Holting kwam uiteraard het nodige bier en wijn op tafel. De kosten hiervan werden hoofdelijk verdeeld onder de pachters of je nu wel of niet aanwezig was. Bier was in die tijd immers schoner om te drinken dan water.

Er is een tijd geweest dat het op de Holtings te schenken bier voor de Giethemer pachters meer aantrekkingskracht scheen te hebben dan het dienen van de Markebelangen. Wat bleek: de Holtings had meer weg van een lallend feest dan een officiële vergadering waar het wel en wee van de Marke werd besproken. Misschien valt dit wel te verklaren omdat in die jaren er weinig vertier was op de afgelegen boerderijen en de Ommer Bissingh en de Holtings de enige gelegenheden waren tot afwisseling in een eentonig bestaan.

Ongewenste toestanden

De behoorlijke voorraad bier heeft op de Holting van 24 mei 1637 ten huize van Lubbert Wolfcamp zelfs tot ongewenste toestanden geleid. Men had twee dagen te voren anderhalve ton bier gehaald voor de Holting. Maar wat bleek voor aanvang van de Holting was het bier al op. De verleiding van het gerstenat was kennelijk te groot voor de Giethemer pachters. Daarom liet men opnieuw een halve ton bier komen, want zonder bier geen vergadering, dacht men.

Nauwelijks was het bier op het erf van Wolfcamp aangekomen of de aanwezigen verdrongen zich wederom rond het biervat. Tijd om het bier in koppen of kroezen te tappen gunde men elkaar niet eens. Grote bierkannen werden staande voor de mond gehouden en leeg gedronken. In een kort ogenblik keek men opnieuw tegen een lege bodem aan. De Markerichter werd daarom verzocht een nieuwe hoeveelheid bier te halen, nog voordat de Markevergadering zou beginnen.

Veel bier

Echter, de Markerichter had samen met drostinne van Haexbergen en Johan van Laer het schouwspel op het erf van Wolfcamp gade geslagen. Het verzoek van de Giethemer pachters werd om twee redenen niet gehonoreerd: ten eerste, de mannen waren door teveel aan bier allemaal dronken. En ten tweede, er werd veel meer bier gedronken dan wat de gewoonte was in grotere Marken als die van de Marke Giethmen. De pachters van Giethmen ook niet bang, lieten tegen het advies en zonder medeweten van de Markerichter toch weer een halve ton bier aanrukken voor eigen gebruik.

En van het een kwam het ander. De erfgenamen op deze Holting lieten weten dat ze bepaald niet tevreden waren over de ijver van de pachters. De plichten in het belang van de Marke werden verzaakt, zo was hun oordeel. “Alle mannen in Giethmen willen wel bier drinken, maar zijn zeer traag en onwillig in het werk” werd opgetekend. Omdat niemand toezicht hield werden keuren ingevoerd waar de pachters zich aan moesten houden met als stok achter de deur boetes als de keuren niet werden nageleefd.

School

In bijna iedere Marke stond wel een kleine Markeschool. In Giethmen stond deze dicht bij de erve Brinkman aan de brink van de Marke Giethmen (nu Holtkampweg 3 en 4). Voor een boer die niet dom was volgde al gauw een aanstelling als schoolmeester om de kinderen in de wintermaanden het lezen, schrijven en rekenen te leren. Na het overlijden van meester A. Hekhuis in 1789, benoemde het Markebestuur als opvolger de boerenzoon Gerrit Jan Warmelink. Deze familie weet het onderwijzen drie generaties lang vast te houden. Daarom ook dat de familie Warmelink de bijnaam kreeg “de Meister”, vertaald als “de Meester”. De boerderij aan Dalmsholterweg 7 met de naam “Meisters Henduk” verwijst nog naar deze oude geschiedenis. Inmiddels bestaat de Markeschool al lang niet meer maar is verplaatst naar de nabijgelegen buurtschap Nieuwebrug.

Deel 2 over Giethmen, een eeuwen oude buurtschap is hier te lezen:

Giethmen, een eeuwen oude buurtschap deel 2

Tekst en foto: Harry Woertink

De rondwandelingen met een gids op de Ommerschans die de vereniging De Ommerschans elke maand organiseert voor belangstellenden doen het goed.

Ook zondagmiddag had zich weer een groep van 15 personen gemeld op de Ommerschans, gelegen op de grens van Ommen en Balkbrug. In een anderhalf uur durende wandeling vertelt de gids over de geschiedenis van het unieke gebied met onder meer verhalen over de muiterij op de schans, de overval door de patriotten. Ook wordt er  aandacht besteed aan de straf-en bedelaarskolonie Ommerschans. Dit jaar is het 200 jaar geleden dat de eerste bedelaars aankwamen op de Ommerschans.

Rijke geschiedenis

De Ommerschans was ooit een aarden schans met vier bastions, een gracht en lunetten. Later een bedelaarsgesticht, nu een natuurmonument. De schans, onder de gemeente Ommen, kent een rijke geschiedenis.

(meer…)

De gemeente Ommen heeft een nieuwe website en huisstijl.

Het nieuwe ommen.nl is sinds vandaag in de lucht, na een symbolische druk op de knop door burgemeester Hans Vroomen. “De website is gebruiksvriendelijk, actueel en ingericht op de bezoeker” aldus Vroomen.

Website

Met de vernieuwing en verbetering van de website zet de gemeente een belangrijke stap in digitale dienstverlening. De nieuwe website is volledig in de nieuwe huisstijl van de gemeente, maar belangrijker is dat de digitale toegankelijkheid enorm is verbeterd. Onder andere door de vormgeving, de verbeterde zoekfunctie en de weergave op mobiel of tablet. Er is meer focus op dienstverlening, waardoor een inwoner makkelijker vindt waar hij, zij of hen voor komt.

(meer…)

Hout uit bossen werd vroeger veel verkocht via publieke verkopingen.

In Ommen bijvoorbeeld op de verschillende landgoederen. De gemeente Ommen, eigenaar van verschillende bossen, verkocht ook jaarlijks hout als de jonge bomen uit de kluiten gewassen waren tot dikke bomen. Een verhaal uit 1962 als in het Ommerbos weer een publieke houtverkoop bij opbod gehouden wordt.

Jans van der Heide

Het geknerp van het zagen van bomen en het slaan van bijlen is voorbij. Ze zijn met man en macht aan het werk geweest om de bomen die voor de verkoop goed zijn om te leggen. Boswachter in gemeentedienst, Jans van der Heide – bij de meesten beter bekend als Jan van Rötger van Stokvis’s Evert Jan – is de baas in het Ommerbos. Hij heeft al ver van tevoren de bomen gemerkt die omgezaagd moeten worden. Ze zijn of krom gegroeid of staan een andere boom in de weg of ze moeten plaatsmaken voor jong plantgoed.

(meer…)

Een bericht ingezonden door de stichting Ommen 775 jaar stadsrechten.

Ommen is een van de oudste Overijsselse steden. Volgend jaar is het 775 jaar geleden dat Ommen haar stadsrechten uit handen van de Utrechtse bisschop Otto III ontving. Nu de Stichting 775 stadsrechten Ommen een feit is, kan er concreet invulling gegeven worden aan de viering van dit bijzondere lustrum.

Vervolg

(meer…)

OMMEN – Gre Pannekoek (80) neemt na 40 jaar afscheid als vrijwilliger van het Historisch Museum Ommen.

Al die tijd was Gre actief als museumgids, kaartjesverkoper en toezichthouder in het museum waar bezoekers een stap in de geschiedenis maken. Door haar lange staat van dienst werd Gre beschouwd als inventaris van het museum, die nog net niet in een vitrine is gezet. Dat vooral ook omdat ze voor alles inzetbaar was.

Leuk om te doen

“Het is mooi geweest na veertig jaar. Ik heb het met veel plezier gedaan. Gezellig ook altijd met een leuke club mensen”, zegt Gre terugkijkend. ”Je komt in contact met allerlei mensen, zowel als het gaat om de museumbezoekers als de vrijwilligers. Maar ik heb eerder gezegd als ik 80 jaar word, dan stop ik ermee.”

(meer…)

In het voorjaar van 2023 zal de zomp te water worden gelaten.

Vrijwilligers leggen momenteel de laatste hand aan het scheepje dat ingezet gaat worden voor rondvaarten op de Vecht. Er wordt gezocht naar een passende naam voor de zomp, die komt te liggen in een drijvend boothuis in een oude Vechtarm ter hoogte van zwembad Olde Vechte.

Scheepsbouwmeester

De gebouwde authentieke Vechtzomp wordt aangedreven door een bijna geruisloze elektromotortje. Oud Ommenaar Harmen Timmerman is als scheepsbouwmeester ingezet bij de bouw van de zomp. Als leidraad gebruikte hij het boek “Varen waar geen water is”. Een boek van Gerrit (Jan) Schutten (1938-2019) over de scheepvaart op riviertjes ten oosten van de IJssel tussen 1300 en 1930. Schutten bracht gedurende zijn leven historische houten vaartuigen in kaart aan de hand van foto’s en schetsen. Zodoende is een rijke cultuur van de vergetelheid onttrokken, wat zelfs uitmondde in de wedergeboorte van enkele historische houten vaartuigen

Vecht

De Vechtzomp voer vanaf midden 17e eeuw over de Vecht. De bevaarbaarheid van de Vecht was destijds zeer afhankelijk van de waterstand, omdat de Vecht een regenrivier is. De zomp had een lengte van zo’n 12 meter en was 2,5 à 3 meter breed. Vooral de diepgang van 40 centimeter maakte het vrachtscheepje geschikt om te varen tussen de Zwolle en Nordhorn.

(meer…)

OMMEN – Blijft het landhuis Zeesserweg 5 in Ommen, bekend als “Huize Piet Hein”, eigendom van de gemeente of wordt het verpatst.

Als het aan de gemeenteraad ligt wordt het pand geschikt gemaakt voor een hospice.

Het monumentale pand staat al geruime tijd leeg en lijkt te verkrotten, zonder dat er actie wordt genomen over de toekomst van het pand. Daarom dat leden van de politieke partijen PvdA, VOV, VVD en D66 zaterdag de handen uit de mouwen staken.

Schop, schoffel, bezem en hark werden ingezet om de grote tuin met veel bomen rondom het landhuis er weer goed uit te laten zien. Er was veel blad te vegen en ook het gras moest nodig worden gemaaid.

Ludieke actie

Het ging om een ludieke actie, want de toekomst van het pand is nog steeds ongewis en dus vraagt de politiek om actie. “Straks komt er een hoog hek omheen, of een schutting. Het mag niet in particuliere handen vallen. Dit is een prachtige plek voor een hospice en daarmee doe je gelijk eer aan de gedachte van baron Mulert”, zo redeneren de initiatiefnemers van deze actie voor het behoud van Huize Piet Hein en de komst van een hospice.

Baron Mulertstichting

In 1933 werd De Baron Mulertstichting in het leven geroepen door het overlijden van Frederik Eliza Baron Mulert. De baron was begaan met het welzijn van de mensen in Ommen en maakte de gemeente Ommen eigenaar van het landhuis “Piet Hein” met het doel het te exploiteren als inrichting voor verpleging van zieken.

Tekst: Harry Woertink – Foto: Willem Lampe

Lees hier meer over de baron Mulertstichting :