Categorie archief: Artikelen

Open Monumentendag Ommen in alle opzichten geslaagd

Harry Woertink

OMMEN – Draaiende korenmolens, vrije openstelling van musea en kunstgaleries, rondleidingen in drie kerken, muziek en een stadswandeling langs monumenten.

Open Monumentendag in Ommen werd geopend door burgemeester Mark Bouwmans.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s bij dit artikel.

Dit alles waren de smaakmakers van de Open Monumentendag in Ommen op zaterdag 10 september. Het evenement begunstigd door het mooie weer trok zo’n 350 belangstellenden. Evenals dat bij de landelijke organisatie het geval is, werd de Open Monumentendag in Ommen voor de dertigste achtereenvolgende jaar georganiseerd. De aandacht werd dit keer gericht op de binnenstad met een stadwandeling. Daardoor kwam de gebruikelijke fietstocht langs monumenten in het Ommer buitengebied te vervallen. In verband met de Overijsselse Molendag stonden ook de molens De Lelie, Den Oordt en de Konijenbelt volop in de kijker. Vertrekpunt van de activiteiten was dit keer restaurant ’t Olde Stadhuus aan de Markt, één van monumenten die Ommen rijk is.

Buiten Ommen
Leo Bongers, voorzitter van de organiserende stichting kijkt met een tevreden gevoel terug op de activiteiten. “De belangstelling die er voor de Open Monumentendag was geeft ons een goed gevoel. We kunnen in alle opzichten terug kijken op een geslaagde dag. Opvallend was de grote belangstelling van buiten Ommen. Ook waren er wel deelnemers uit Ommen; maar vaak wordt dan gezegd: ‘We kennen onze stad wel. Waarom zouden we dan nog een stadswandeling doen?’. Echter, door gebruik te maken van stadsgidsen van Natuurlijk Ommen maakten de wandelaars vaak op verrassende wijze kennis met de geschiedenis van Ommen, die ze nog niet kenden. Dat maakte juiste die stadswandeling zo leuk”, aldus Bongers. Het carillon van het oude gemeentehuis werd de hele dag bespeeld. Ook was er een lunchconcert in de Hervormde kerk en een speciale iconenexpositie in de Gereformeerde kerk. Dat laatste gaf de Open Monumentendag een bijzonder cachet vanwege het thema: “Iconen en symbolen”. Op verschillende tijden werden groepjes belangstellenden door de binnenstad van Ommen geleid. Bij het monument Den Hof, mochten de deelnemers zelfs dwars door het huis wandelen. De eigenaren wezen de bezoekers op de bijzonderheden in het huis die geleid hebben tot aanwijzing van monument. Lees verder Open Monumentendag Ommen in alle opzichten geslaagd →

Open Monumenten Klassendag voor De Dennenkampschool

Harry Woertink

Op de vrijdag voor de Open Monumentendag, op 9 september, was er weer de Open Monumenten Klassendag.

Molenaar Anton Wolters leidde de leerlingen van De Dennenkampschool door de molen en wees de leerlingen op het belang van de molen als monument.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s bij dit artikel.

Leerlingen van de openbare basisschool De Dennenkamp waren dit keer aan de beurt en bezochten molen De Lelie. Onder de leerlingen een Oldeman als vijfde generatie van de familie Oldeman die ooit molenaar was op De Lelie. Molenaar Anton Wolters leidde de leerlingen uit de groepen 7/8 door de molen en wees de leerlingen op het belang van de molen als monument. De reacties van de kinderen waren enthousiast. Ze kwamen erachter dat de korenmolen meer dan mooi is. Ze zijn ook functioneel en malen meel voor de bakkers.

De molenaar is ook een soort weerman, ervaarden de leerlingen. Anton legde uit hoe hij kan zien of er wind is en of er regen onderweg is. Vooral als er onweer op komst is moet de molenaar tijdig maatregelen nemen om de molenwieken stil te zetten. Aangezien Wolters deze dag 58 jaar was geworden, werd de molenaar door de leerlingen “Lang zal die leven” toegezongen met een “hiep-hiep-hoera”.
Bron: Harry Woertink – 10 september 2016

Bouwe Lolkema overleden

Bekende personen

Ommenaar Bouwe Lolkema is op 7 september 2016 op 84-jarige leeftijd overleden. Hij was ernstig ziek; toch kwam zijn overlijden onverwacht snel.

Archieffoto van Bouwe Lolkema in klederdracht als houtsnijder.
Foto: CCO

Bouwe was bekend als vrijwilliger van het streekmuseum in Ommen. Een echte Fries en als oud-politieman een ferme, lange en stoere kerel. Collegiaal, altijd opgewekt, altijd in voor een praatje en heel actief. Hij was drager van de Eremedaille in goud verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau en Ereburger van Baexem.

Als museumvrijwilliger zette Bouwe zich de laatste jaren vooral in voor het onderhoud van de grote museumtuin. Ook als er andere klusjes te doen waren konden we op hem rekenen. Bouwe wist van aanpakken en stimuleerde. “Gelijk afwerken”, was zijn credo. Elke zomer stond Bouwe op de Sallandse markt van het museum met een kraampje als houtsnijder. Renske, zijn vrouw vergezelde hem dan met de kunst van het kantklossen. Ook op andere ambachtsmarkten waren ze samen actief, vaak in Sallandse klederdracht. Tweedehands boeken verhandelen op boekenmarkten was ook één van zijn vele hobby’s. Op de meeste bijeenkomsten van het museum was hij present. Ook de HKO-ledenvergaderingen bezocht hij altijd trouw samen met zijn vrouw.

Begin dit jaar moest hij de boekenmarkten afzeggen, maar voegde er toe dat hij wel van plan was om aan de Sallandse markten mee te doen. Helaas is dat er niet meer van gekomen.
We zullen hem missen!
Mevrouw Renske Lolkema-Oeben en de verdere familie wensen we veel sterkte met het dragen van dit grote verlies.
Namens het Streekmuseum: Harry Woertink

Bron: Harry Woertink – 9 september 2016

Welzijnsmarkt Ommen laat ongekend aanbod zien van culturele activiteiten

Harry Woertink

OMMEN – Wie zegt dat er in Ommen buiten het zomerseizoen maar weinig te doen is, heeft het mis. Dat bleek vrijdag 2 september op de Welzijnsmarkt in Ommen.

Onder de categorie “Cultureel Erfgoed” was o.a. het Cultuurhistorisch Centrum Ommen (CCO) op de Welzijnsmarkt aanwezig.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s van de Welzijnsmarkt het album “Welzijnsmarkt Ommen 2016“.

Bij zo’n 40 kraampjes op de nieuwe Vechtkade konden belangstellenden terecht om zich te laten informeren over wat er op cultureel gebied in Ommen te doen is. Veel dus. Een keuze maken om iets aan cultuur of culturele vorming te doen maakt het door het grote aanbod zelfs moeilijk. Een hele rits van organisaties zijn actief. Voor Ommen gaat het om 13 organisaties op het gebied van “Beeldende Kunsten”, 11 organisaties die zich bezig houden met “Muziek”, 19 die actief zijn op het gebied van “Zang” en negen die zich toeleggen op “Toneel en Cabaret”. Verder 13 organisaties op het gebied van “Cultureel Erfgoed”, drie met “Dans”, drie organisaties actief op het gebied van “Audiovisuele kunsten”, vijf instanties die bezig zijn met het organiseren van “Evenementen” en tot slot zeven die “Creativiteit” voor hun rekening nemen. Ook ontbrak Theater Carrousel niet op de info-markt om hun theaterprogramma voor het nieuwe seizoen te promoten.

Onder de categorie “Cultureel Erfgoed” waren het Cultuurhistorisch Centrum Ommen (CCO) en de Vereniging Ommerschans op de Welzijnsmarkt aanwezig. Zij informeerden bezoeker over hun verenigingsaanbod en konden ook nieuwe leden inschrijven. De CCO is behalve verantwoordelijk voor het Streekmuseum actief op het gebied van geschiedkundig onderzoek, terwijl de Vereniging Ommerschans de geschiedenis levend houdt van de voormalige verdedigingsschans en bedelaarskolonie. Onder het cultureel erfgoed vallen ook de Stichting Open Monumentendag, de Stichting Ommer Molens, Stichting OudOmmen.nl, Stichting ’t Lemels Arfgoed, Tinnen Figuren Museum, Stichting De Darde Klokke, Gemienschop van Oll Ommer, Van Pallandstichting, de Postzegelvereniging en de bibliotheken in Ommen en Lemele. Voor alle organisaties is het Cultuur Platform Ommen actief. In dit platform zijn werkgroepen bezig met het opstellen van de cultuuragenda, het coördineren van activiteiten in de nieuwe evenementenvoorziening, het adviseren over cultuursubsidies en het uitreiken van cultuurprijzen.

Bron: Harry Woertink – 2 september 2016

Rondwandeling Ommerschans.

Ommerschans

Op zondag 11 september a.s. organiseert vereniging de Ommerschans onder begeleiding van gidsen een rondwandeling door het gebied de Ommerschans.

Zicht op de ravelijn van de Ommerschans.
Foto: Vereniging De Ommerschans.

In het noorden van de gemeente Ommen, twee kilometer ten zuiden van het dorp Balkbrug ligt het voormalig militaire vestingwerk de Ommerschans. De geschiedenis van de Ommerschans gaat terug tot aan het begin van de zeventiende eeuw. De schans werd opgeworpen n.a.v. de dreigende Spaanse aanvallen ter verdediging van de drie noordelijke provincies. Twee eeuwen later brak een nieuwe periode aan toen de Maatschappij van Weldadigheid op het terrein een straf-en bedelaarskolonie stichtte.

De gidsen vertellen u graag over de bewogen geschiedenis. Een uniek landschap. In het hart van de Ommerschans heeft de natuur meer dan 100 jaar haar werk gedaan. De lanenstructuur uit de bedelaarstijd is nog goed zichtbaar. De fundamenten van de gebouwen uit die tijd zijn overwoekerd met klimop en bodembedekkers. De bossen en de gracht doorbreken het open landschap en creëren stille, mysterieuze plekjes, waar je de verhalen voelt. Reeën, vogels en vleermuizen voelen zich er thuis. Net als veel verschillende bomen en planten. De Ommerschans is niet voor niets ook een beschermd gebied.

De start van de rondwandeling is bij de historische boerderij van de familie Hiemstra, Balkerweg 72 te Ommerschans, aanvang 14.30 uur. Kosten rondwandeling 5 euro inclusief koffie/thee. Voor leden van de vereniging is de rondwandeling gratis. Opgave is niet nodig, meer informatie kunt u vinden op de website http://www.deommerschans.nl, via de mail info@deommerschans.nl of telefonisch op nummer 06-13629524.

Bron: Vereniging De Ommerschans – 2 september 2016

Waarom heet deze krant De Dalfser Marskramer?

Dalfsen

Hoe komt de winkel aan de Grote Markt aan de naam De Marskramer?

voorkantpalthehofb6.jpgThijs ten Kate, is een kleine, vriendelijke man, altijd een pet op. Elke 6 weken op vrijdag komt hij naar de boerderij. Thijs verkoopt allemaal spulletjes die vader en moeder en opa nodig hebben: knopen en garen en mattenkloppers, en karbiezen, en nog veel meer. Ze noemen hem een marskramer, Thijs vervoert zijn handelswaar in een kruiwagen met een houten wiel met een ijzeren hoepel eromheen. In de zomer is het duwen van de kruiwagen best zwaar als het zandpad naar de boerderij droog en zanderig is, in de herfst is het lastig door de modderpoelen, en in de winter houdt Thijs echt niet van sneeuw en ijs. Zeker op zijn klompen is het te glad om goed vooruit te komen. Maar zo valt er altijd wel wat te vertellen over het weer, en moeder voelt wel aan dat een koppie koffie met gekookte melk er wel in gaat. Thijs z’n vader Freek was ook al marskramer, hij had zijn koopwaar in een mand op z’n rug. Op 13 tm 16 september van 9 – 12 uur komen de leerlingen van de groepen 3 en 4 (6 -7 jarige leerlingen) naar Museum Palthehof om zelf te ervaren hoe 100 jaar geleden de timmerman, rietdekker, marskramer, naaister, bezemmaker, imker, melker, schoenmaker, weefster en meubelmaker hun werk deden.

Onderwijsactiviteiten gericht op erfgoedprojecten
De basisscholen in Nieuwleusen, verenigd in de Culturele Commissie voor het basisonderwijs en de Historische Vereniging c.q. Museum Palthehof hebben een doorlopende leerlijn Cultureel Erfgoed opgezet. De plaatselijke bibliotheek en de gemeente Dalfsen participeren ook in de culturele commissie. Drie leerkrachten en de educatief medewerker van de historische vereniging hebben de ontwikkeling van de erfgoedprojecten zelf ter hand genomen. De erfgoedprojecten zijn op deze manier optimaal omgevingsgericht ingevuld, wat wil zeggen dat de inhoud zoveel mogelijk gebaseerd is op het cultureel erfgoed uit de directe omgeving van de leerlingen. Het programma sluit met vakoverstijgende en lesstofvervangende, binnen- en buitenschoolse lessen aan bij de richtlijnen het Ministerie van Onderwijs, en de kerndoelen van de SLO. Gekozen is voor de thema’s Oude Ambachten voor groep 3 en 4, Jong in 1910 voor groep 5 en 6, en voor groep 7 en 8 het thema Oorlog dicht bij Huis. Lees verder Waarom heet deze krant De Dalfser Marskramer? →

Voormalig werkkamp Arriën gemarkeerd met herdenkingspaneel Joodse mannen uit werkkamp vermoord

Harry Woertink

ARRIËN – Op de plek van het voormalig werkkamp Arriën komt een herdenkingspaneel. Het moet de geschiedenis in herinnering houden dat tijdens de Duitse bezetting (1940-1945) in dit werkkamp Joodse mannen gehuisvest waren.

De keuken van kamp Arriën in 1964.
Afb.: Fotoarchief Gemeente Ommen
Zie voor meer afbeeldingen (en video) het album “Werkkamp Arrien“.

Zij werden gedwongen werk te verrichten zoals het ontginnen van heidevelden. De Joodse mannen werden in 1942 vanuit dit werkkamp in vernietigingskampen vermoord. De plaatsing van het herdenkingspaneel is een initiatief van de Stichting Herdenking Joods Ommen. Op maandag 3 oktober om 19.00 uur wordt het paneel nabij de Brinkweg 2 officieel onthuld.

Werkkamp Arriën in de gelijknamige buurtschap Arriën werd gebouwd in de dertiger jaren van de vorige eeuw en bood werkverschaffing aan werklozen. Ook in Eerde, Junne en nabij de Balkerweg in Ommen waren dergelijke werkkampen evenals in meerdere plaatsen in Noord- en Oost Nederland. In de eerste helft van 1942 kregen honderden Joodse mannen een oproep. Ze moesten huis en haard verlaten om ver weg te gaan werken in speciale kampen. Ze kwamen terecht in meer dan veertig werkverruimingskampen. Het was het begin van een sluw plan. Wat begon als een vorm van werkverschaffing voor Joodse mannen was de start van een grootscheepse deportatie van Joden naar vernietigingskampen.

Lange tijd is het verhaal van de werkkampen een onderbelicht stukje geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog gebleven. In Ommen kent men het beruchte kamp ‘Erika’, maar de geschiedenis van werkkamp Arriën is nog veelal onbekend. Dit kamp lag aan de Brinkweg en bestond uit een aantal woonbarakken en een paar bijgebouwen. Eind april 1942 waren er 96 Joodse mannen gehuisvest. Ze werden gedwongen tot ontginningswerkzaamheden in het Arriërveld. Ze hebben het laatste stukje van de Grensweg tot het Ommerkanaal aangelegd. Dit laatste onverharde stukje wordt daarom door sommigen nog aangeduid als ‘jeud’nweggie’. In de vroege ochtend van 3 oktober 1942 marcheerden de Joodse mannen naar het station in Ommen. Daar stapten deze op de trein naar Kamp Westerbork. Kort daarna werden ze gedeporteerd naar de vernietigingskampen. Het werkkamp bleef leeg achter en werd daarna gebruikt voor evacuees, ‘foute Nederlanders’ en vanwege de woningnood na de oorlog voor Ommer gezinnen. In 1969 zijn de laatste gebouwen van kamp Arriën afgebroken.

Bron: Harry Woertink – 1 september 2016

Ccoba presenteert: cultuurhistorische stadswandeling Harderwijk

Bibliotheek Ommen

Ccoba, de culturele commissie bibliotheek activiteiten, opent het nieuwe seizoen op dinsdag 13 september met een cultuurhistorische stadswandeling in Harderwijk.

ccoba.JPGHarderwijk is net als Ommen een Hanzestad met een rijke historie. In 1231 kreeg het stadsrechten en nog dezelfde eeuw werd deelgenomen aan het Hanzeverbond. Schepen uit Harderwijk, toen gelegen aan de Zuiderzee, bestreken een gebied van Scandinavië tot Engeland en België. In 1503 vielen bij een stadsbrand veel doden, eeuwen later leverde de universiteit beroemde promovendi als medicus Boerhaave en botanicus Linnaeus af. Gids Jannet Doornhof neemt ons mee door deze vriendelijke vissersplaats die nu vooral bekend is van het Dolfinarium. De stadswandeling begint om 11.15 uur bij Brasserie De Bank, Smeepoortstraat 1 Harderwijk.

Kaarten voor de stadswandeling zijn uitsluitend bij de klantenservice van de Bibliotheek Ommen en tegen contante betaling verkrijgbaar. De inschrijving begint op 1 september en eindigt op zaterdag 10 september, daarna kan niet meer ingeschreven worden. Deelname kost € 7,00, Vrienden van Ccoba betalen € 3,00, bibliotheekleden € 5,00. Reiskosten en consumpties zijn voor eigen rekening. De openingstijden van de klantenservice zijn: maandag, woensdag en vrijdag 14.00 – 20.00 uur, dinsdag en donderdag 14.00 – 18.00 uur en zaterdag 10.00 – 12.00 uur. Deze informatie is ook te vinden op de website http://www.ccobavanommen.blogspot.com.

Bron: Bibliotheek Ommen – 26 augustus 2015

Iconen expositie in Gereformeerde kerk in Ommen tijdens Open Monumentendag

Gebouwen

OMMEN – In de Gereformeerde kerk aan de Bouwstraat 17 in Ommen wordt zaterdag 10 september tussen 10.00 en 16.00 uur een Iconen expositie gehouden.

De Gereformeerde kerk aan de Bouwstraat 17 in Ommen.
Afb.: Cultuurhistorisch Centrum Ommen
Zie link voor meer afbeeldingen bij dit artikel.

Ook wordt het schilderen van iconen gedemonstreerd en uitleg gegeven over de verschillende tradities, de geschiedenis en de spiritualiteit van de op hout geschilderde Iconen. De expositie maakt onderdeel uit van de Open Monumentendag met het thema “Symbolen en iconen”. Tijdens de open dag wordt ook het kerkorgel bespeeld en kan in de geschiedenis van de kerk gedoken aan de hand van rondleiders. Verder wordt in de kerk de liturgische tafel gebruikt om hier het teken van het Heilig Avondmaal neer te zetten.

Eerste kerkdienst
Sinds de kerkelijke Afscheiding van 1834 is in Ommen sprake van een Gereformeerde kerk. De eerste kerkdienst door de gereformeerden in Ommen werd gehouden op 18 april 1836. Een jaar later wordt A.C. van Raalte als dominee beroepen; hij bleef er tot 1844. Op 19 januari 1840 kan aan de Bouwstraat voor het eerst een eigen kerkgebouw in gebruik worden genomen. Voorheen werden de kerkdiensten gehouden op verschillende plekken in Ommen, Varsen, Stegeren, Arriën en Beerze. Het eerste kerkgebouw heeft dienst gedaan tot en met zondag 14 juni 1931. Daarna werd op dezelfde plek het huidige kerkgebouw gebouwd. Het kerkgebouw heeft 900 zitplaatsen. Bij een openbare aanbesteding was de laagste inschrijver: aannemer J. Eshuis en Zn. te Vriezenveen. De bouwsom ( ƒ 36.887,00) viel mee want deze was begroot op 45.000,00 guldens.

Het meubilair (banken, kansel, lezenaar en doopvont) is destijds gemaakt door de firma B. Jansen en H. Timmerman van Den Lagen Oordt in Ommen. De eerste steenlegging is geweest op 1 september 1931 en onder leiding van ds. W. de Graaf wordt op 12 mei 1932 het nieuwe kerkgebouw in gebruik genomen. Een actiecomité brengt geld bijeen voor de luidklok in de kerktoren waarop een randschrift wordt aangebracht: “De Meester is daar en Hij roept u”. In 1979 komt het naastgelegen pand Zandbergen te koop. Het wordt aangekocht en verbouwd tot een kerkelijk centrum “De Kern”. Enkele jaren later wordt het verenigingsbouw “d’Olde Wheeme” aan Den Lagen Oordt verkocht aan de Rabobank Daardoor kan op 20 mei 1988 de forse uitbreiding van de “De Kern” in gebruik worden genomen.

Rijksmonument
Het huidig kerkgebouw is een ontwerp van architect Bastiaan Willem Plooij uit Amersfoort. Deze architect bouwde in Nederland meer kerken in een voor het interbellum karakteristieke baksteenarchitectuur. De kerk is door de overheid aangewezen als beschermd Rijksmonument. Dit vanwege het algemeen cultuur-, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang: – als uiting van de Gereformeerde gemeenschap in Ommen – als beeldbepalend element – vanwege de redelijke mate van gaafheid van ex- en interieur. Lees verder Iconen expositie in Gereformeerde kerk in Ommen tijdens Open Monumentendag →

Ommer molenaar Lex Hollak (89) overleden

Bekende personen

Oud brandweerman en oud molenaar Lex Hollak is afgelopen vrijdag – op de dag van zijn 89-stige verjaardag – overleden.

Links: Archieffoto van Lex Hollak.
Rechts: Ommer molens in rouwstand in verband met overlijden oud molenaar Lex Hollak (1927-2016), voor groot formaat: link.
Foto: Cultuurhistorisch Centrum Ommen (l) en Harry Woertink (r)

Hollak, een geboren Ommer, was een bekend persoon in het wereldje van korenmolens en molenaars in Ommen. Voor zijn pensionering bij de gemeente Ommen – waar hij in de buitendienst werkte – was Hollak de contactpersoon van de Ommer molens en door de gemeente aangesteld als molenaar. Hollak verrichte namens de gemeente niet alleen een groot deel van het onderhoud van de windmolens maar was ook de man die de molens regelmatig liet draaien. Niet om er meel mee te malen, maar gewoon omdat hij vond dat stilstand bij molens achteruitgang is.

Ook hielp Hollak de toen nog jonge molenaar Anton Wolters ‘in het zadel’ van molen De Lelie. Wolters wilde graag molenaar worden, maar was nog te jong en had nog niet de vereiste diploma’s. En om de molen niet in andere handen te geven draaide Wolters voordat hij zelf gediplomeerd molenaar was op de papieren van Hollak.

Bijzonderheid was dat Hollak tot aan zijn overlijden zeer betrokken was bij het wel en wee van de Ommer molens. Vanaf het moment van het bekend worden van het overlijden van Lex Hollak staan de molens in Ommen in de zogeheten rouwstand. De molenwieken zijn op de Rooms Katholieke Kerk gericht waarbij de onderste wiek iets rechts van het midden staat. Deze zogeheten ‘Molenseinen’ worden vaker gebruikt voor mensen die nauw bij de molens zijn betrokken.
Bron: Harry Woertink – 27 augustus 2016