De slopershamer. Dat stond het karakteristieke pand aan de Kruisstraat 1 in Ommen zo’n vijftig jaar geleden te wachten.

Het komplan van maart 1969 waarbij het pand van Van Eerten reeds is verwijderd.
Illustratie: Archief fotojournalist Herman Wigbels

Het (auto)verkeer moest makkelijker door Ommen kunnen rijden. Het pand met daarin een boekhandel stond in de weg en moest daarom worden afgebroken. Maar dankzij protest van de eigenaar/bewoner, Dick van Eerten, is het niet zover gekomen. Het van oorsprong uit 1903 daterende koffiehuis van den Volksbond, boekhandel/drukkerij en nu een modewinkel staat er gelukkig nog steeds.

Handtekeningactie inwoners
Afbraak van het pand zou een betere toegang tot de Kruisstraat mogelijk moeten maken, zo luidde het ontwerp van het nieuwe komplan Ommen in 1969. Van Eerten had van meet af aan bezwaar tegen deze voorgenomen afbraak. Hij vond daarbij steun van een groot deel van de bevolking van Ommen die een handtekeningenactie op touw had gezet waarin ze hun afkeuring uitspraken over alle stadsveranderingen van de laatste jaren.

Komplan
Bredere straten in de kom, wijziging van de Varsenerstraat in winkelbestemming en meer parkeerplekken, daar ging het plan voor. Het nieuwe ontwerpkomplan liet de oude eivorm, steunend op de vroegere wallen om de stad onaangetast. Ook de nieuwe winkelstraten en stegen bleven onaangetast, omdat volgens stedenbouwkundige Ir. Hajema daarin juist het typisch knusse karakter van Ommen zit. Behalve de afbraak van het pand van Van Eerten moesten ook in een aantal straten oude vervallen boerderijen en andere panden worden gesloopt, zoals in de Varsenerstraat, Bermerstraat en Gasthuisstraat.

De gemeenteraad van Ommen gaf in zijn vergadering van 27 september 1969 gehoor aan het besluit van het toenmalige college van burgemeester en wethouders om het karakteristieke winkelpand Kruisstraat 1 af te breken. Verkeerstechnisch zou hier op de hoek Kruisstraat-Varsenerstraat een doorbraak moeten komen. De raad protesteerde nog wel heftig tegen de voorgenomen sloop en onderschreef de bezwaren van Van Eerten en die van de bezwaar makende inwoners. Maar burgemeester Van Reeuwijk wilde het bezwaar van Van Eerten buiten behandeling houden omdat deze te laat was ingediend. Het college was niet op een andere gedachte te brengen. Door alle strubbelingen had de raad uiteindelijk een vergadering van ruim 3 uur nodig om het komplan goed te keuren. Lees verder Karakteristiek pand in Ommen gered van de sloop →

Er is meer bekend over het gebruik van het kerkgebouw aan het Molenpad nadat het niet meer als kerk dienst deed.

De vroegere Christelijk Gereformeerde kerk in Ommen.
Foto: Cultuurhistorisch Centrum Ommen

Zoals vermeld in het artikel “Een kerkje aan het Molenpad in Ommen” was het van korte duur dat hier kerkdiensten werden gehouden van de Christelijk Gereformeerde kerk. In de oorlogsjaren (1940-1945) is het pand gekocht door de plaatselijke groepsleider van de NSB (Nationaal Socialistische Beweging). Zo kon het gebouw eind maart 1942 in gebruik genomen worden als groepshuis van de NSB.

Daarbij ging het om de Weerbaarheidsafdeling (WA), de NSB-vrouwen (NSVO) en de Jeugdstorm. “Opdat de kameraadschapsband onderling steeds meer zou worden versterkt en men steeds meer geschikt zal worden om de nationaal-socialistische beginselen in leer en leven uit te dragen”, schreef de krant van toen over de opening, die ook wist te melden dat de inventaris en verbouwing 400 guldens hebben gekost.

De officiële ingebruikneming vond feestelijk plaats met toespraken van plaatselijke leiders, die stelden blij te zijn met het nieuwe groepshuis, vooral ook omdat bij plaatselijke lokaalverhuurders veel “laster en tegenwerking” werd ondervonden bij het huren van lokaliteiten. Na een muzikaal en vocaal intermezzo en koffie met gevulde koek werd een eenpansmaaltijd genuttigd, die bestond uit heerlijke erwtensoep. Voor het nodige „er in” hadden enkele agrariërs gezorgd.

Bron: Harry Woertink – 22 februari 2018

Tussen 1903 en 1940 was er een kerkje aan het Molenpad 3 in Ommen, eigendom van de Christelijke Gereformeerde kerk.

Pand Molenpad 3, plek van de vroegere kerk.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Molenpad 3 – Varkenskarkie”

Het was maar een klein gebouwtje. De kerk is op 10 oktober 1903 plechtig ingewijd door ds. Koomans van Zwolle. Ambtsdragers waren J.H. van der Bent en J.Oldegbers als onderling en G.J.Oldhuis diaken. Na de preek werden een tweetal nieuw gekozen kerkeraadsleden in hun ambt bevestigd. “Het kleine gebouw, waarin ongeveer een 80 zitplaatsen beschikbaar zijn, kon bij deze gelegenheid de talrijk opgekomen schare niet bevatten”, aldus een verslag in de krant van toen. De kerkelijke gemeente heeft nooit een eigen predikant gehad. Tot 1917 werd er gekerkt in Ommen. Toen de kerk in Ommen geen levensvatbaarheid meer toonde werd de gemeente opgeheven . Sommige leden ging toen ter kerke in Nieuwleusen. Wat er tussentijds met het gebouwtje is gebeurd is niet bekend. In 1939 werd het gebouw met alle lusten en lasten overgenomen door een van de kerkleden. In 1946 is het afgebroken en kwam er een woonhuis voor in de plek met als bewoner Hendrik Jan Buitenhuis en in 1948 Gerrit Derk Beverdam. In 1951 woonde er Gerrit Pots. Ook de familie Van Lenthe heeft er jaren gewoond. De laatste verbouwingen zijn verricht door de huidige eigenaren, de familie Plaggenmersch.

Kerkgeschiedenis
In de 19e eeuw kwam er in de grote Nederlandse Gereformeerde kerk steeds meer invloed van stromingen die kritisch stonden tegenover de Bijbel. Ook de regering probeerde greep op de kerk te krijgen. Zo werd er een reglement opgelegd aan de kerk, die de afspraken die de kerken in 1618 hadden gemaakt, moest vervangen. Dit was het begin van de Nederlandse Hervormde Kerk. Deze ontwikkelingen riepen veel protest op. Dit leidde ertoe dat een aantal kerken zich in 1834 afscheidde van de Nederlands Hervormde Kerk. Deze beweging begon in het Groningse Ulrum, onder leiding van de predikant Hendrik de Cock. Zij bestond uit allerlei groepjes kerken. Twee daarvan waren de Christelijke Afgescheiden Gemeenten en de Gereformeerde Kerk onder het kruis. Deze twee groepen verenigden zich in 1869 en noemden zich voortaan Christelijke Gereformeerde Kerk in Nederland. Lees verder Een kerkje aan het Molenpad in Ommen →

OMMEN – Een fietsroute langs verschillende rijksmonumenten op landgoed Eerde en een wandeling door de tuin van kasteel Eerde zijn de ingrediënten voor de Open Monumentendag op Landgoed Eerde.

Jachthuis met koetshuis aan de Hammerweg in Eerde tegenover kasteel Eerde.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer afbeeldingen van Landgoed Eerde het album “Eerde”

De Stichting Open Monumentendag Ommen heeft invulling gegeven aan het thema “Boeren, burgers en buitenlui”. Langs de fietsroute liggen enkele opengestelde boerderijen die in bedrijf zijn en ook wordt een wijngaard aangedaan. Het centrale punt van de Open Monumentendag is kasteel Eerde op het gelijknamige landgoed aan de Kasteellaan 1, gelegen tussen Ommen en Den Ham.

Op zaterdag 9 september kan tussen 10.00 en 16.00 uur gestart worden. De officele opening van deze dag vindt plaats om 9.30 uur op het bordes van het kasteel door waarnemend burgemeester Bas Verkerk.
Bron: Harry Woertink – 30 augustus 2017

OMMEN – In de Hervormde Kerk in Ommen wordt maandag 17 juli een orgelconcert gegeven door de bekende organist Sander van Marion. Het thema van het orgelconcert is “Zonnige Orgelklanken”.

Scheuer-orgel van de Hervormde kerk in Ommen.
Foto: Fotoarchief Gemeente Ommen

Zo speelt hij werken van componisten uit verschillende landen van Europa: Zwitserland, Oostenrijk, Italië, Frankrijk, Spanje en Portugal. Meer dan zestig jaar speelt de in 1938 in Scheveningen geboren musicus, dirigent en componist Sander van Marion orgel. Na zijn opleiding aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag verwierf hij zich met zijn karakteristieke orgelspel, zijn improvisatietalent en zijn verrassende concerten als dirigent van vele koren een gevestigde naam zowel in het binnen- als in het buitenland. Voorgaande jaren waren er een zomer lang orgelconcerten in Ommen. Aan deze traditie is een einde gekomen. Door de afnemende belangstelling is er dit jaar dan ook maar een orgelconcert. Aanvang van het concert: 20.00 uur en de toegang is acht euro per persoon. Voor kinderen t/m 12 jaar is de toegang vrij. Iedereen is van harte welkom.

Scheuer-orgel
Het orgel in de Hervormde kerk dateert uit 1821 en is gebouwd door Johan Christoff Scheuer, orgelmaker in Coevorden met 16 registers, 972 pijpen, 1 klavier, 1 voetpedaal en drie blaasbalgen. Johan Christoff Scheuer (1776-1854) behoort tot de hoogtepunten van de negentiende-eeuwse orgelbouw in Overijssel. Gedurende een halve eeuw hebben Scheuer en zijn zonen kerken voorzien van orgels. In 1823 verhuisde Scheuer met zijn gezin naar Zwolle. De reden is de opdracht om een orgel te bouwen voor de Broerenkerk van Zwolle. Na het overlijden van vader Scheuer zetten zijn zonen de orgelmakerij korte tijd voort. Uiteindelijk zegden ze Nederland vaarwel en vertrokken ze naar Zuid-Afrika. Het Scheuer-orgel in Ommen onderging diverse restauraties en uitbreidingen. In 1850 werd het orgel schoongemaakt door de broers Jan Eise Scheuer en Georg Ernst August Scheuer. In 1856 werd de orgelkast afgebroken om het dak in de kerk te verlagen. Een jaar later, augustus 1857 werd het orgel herbouwd door dezelfde gebroeders Scheuer uit Zwolle. Lees verder Zonnige klanken op eeuwenoude Scheuer-orgel in Ommen →

Met de familiewapens van de edele families Van Pallandt en Haersholte in de koperen lezenaar van de preekstoel is nog steeds de band zichtbaar die de familie van Pallandt heeft gehad met de Nederlandse Hervormde kerk in Ommen.

De Eerderbank in 1968 voor de verbouwing (in 1968).
Foto: Fotoarchief Gemeente Ommen
Zie voor meer afbeeldingen bij dit artikel en het album “Interieur NH-Kerk”.

Ook heeft de familie Van Pallandt ooit een eigen kerkbank gehad. Deze Eerderbank is echter bij een grote restauratie van de kerk in 1968/1969 gesloopt.

Koperen lezenaar
De gegoten koperen lezenaar op de zeventiende-eeuwse preekstoel met de afdruk van de familiewapens is een geschenk geweest van August Leopold baron van Pallandt, rijks vrijheer van Pallandt, heer van Eerde, Beerse en Oosterveen (1701-1779) en Anna Elisabeth van Haersolte, vrouwe van Egede (1715-1790). Zij trouwden op 4 december 1744 in Hellendoorn. Het bevat de wapens van de beide geslachten en is gedekt door een kroon en aan de ene kant een hellebaardier en aan de andere kant een griffioen. Behalve de koperen lezenaar is er ook een nagietsel van ijzer. Deze staat naast de preekstoel en is 19-eeuws.

Een van de kinderen uit het huwelijk van genoemde Van Pallandt en Haersholte was Adolph Warner baron van Pallandt van Eerde, geboren te Ambt-Ommen op 15 december 1745 en overleden op 7 december 1823. Tijdens de Republiek bekleedde hij bestuursfuncties. Omdat hij Orangist was werd Van Pallandt in 1795 afgezet. Ten tijde van Lodewijk Napoleon was de landjonker lid van de Staatsraad. Na het herstel van de onafhankelijkheid werd hij wederom provinciaal bestuurder; in 1814 was hij lid van de Vergadering van Notabelen en van 1814-1815 lid van de Staten-Generaal der Verenigde Nederlanden en vanaf 1815 Eerste Kamerlid, wat Adolph Warner tot zijn overlijden op 77-jarige leeftijd bleef. In 1814 werd hij in de Overijsselse adel opgenomen en in 1818 werd hem het predicaat baron toegekend. Hij woonde op kasteel Eerde en trouwde op 15 april 1777 met Anna Elisabeth Schimmelpenninck van der Oye. Samen hadden ze 5 zonen en 4 dochters. Lees verder Van Pallandt van Eerde en de band met de kerk in Ommen →

OMMEN – In de Gereformeerde kerk aan de Bouwstraat 17 in Ommen wordt zaterdag 10 september tussen 10.00 en 16.00 uur een Iconen expositie gehouden.

De Gereformeerde kerk aan de Bouwstraat 17 in Ommen.
Afb.: Cultuurhistorisch Centrum Ommen
Zie link voor meer afbeeldingen bij dit artikel.

Ook wordt het schilderen van iconen gedemonstreerd en uitleg gegeven over de verschillende tradities, de geschiedenis en de spiritualiteit van de op hout geschilderde Iconen. De expositie maakt onderdeel uit van de Open Monumentendag met het thema “Symbolen en iconen”. Tijdens de open dag wordt ook het kerkorgel bespeeld en kan in de geschiedenis van de kerk gedoken aan de hand van rondleiders. Verder wordt in de kerk de liturgische tafel gebruikt om hier het teken van het Heilig Avondmaal neer te zetten.

Eerste kerkdienst
Sinds de kerkelijke Afscheiding van 1834 is in Ommen sprake van een Gereformeerde kerk. De eerste kerkdienst door de gereformeerden in Ommen werd gehouden op 18 april 1836. Een jaar later wordt A.C. van Raalte als dominee beroepen; hij bleef er tot 1844. Op 19 januari 1840 kan aan de Bouwstraat voor het eerst een eigen kerkgebouw in gebruik worden genomen. Voorheen werden de kerkdiensten gehouden op verschillende plekken in Ommen, Varsen, Stegeren, Arriën en Beerze. Het eerste kerkgebouw heeft dienst gedaan tot en met zondag 14 juni 1931. Daarna werd op dezelfde plek het huidige kerkgebouw gebouwd. Het kerkgebouw heeft 900 zitplaatsen. Bij een openbare aanbesteding was de laagste inschrijver: aannemer J. Eshuis en Zn. te Vriezenveen. De bouwsom ( ƒ 36.887,00) viel mee want deze was begroot op 45.000,00 guldens.

Het meubilair (banken, kansel, lezenaar en doopvont) is destijds gemaakt door de firma B. Jansen en H. Timmerman van Den Lagen Oordt in Ommen. De eerste steenlegging is geweest op 1 september 1931 en onder leiding van ds. W. de Graaf wordt op 12 mei 1932 het nieuwe kerkgebouw in gebruik genomen. Een actiecomité brengt geld bijeen voor de luidklok in de kerktoren waarop een randschrift wordt aangebracht: “De Meester is daar en Hij roept u”. In 1979 komt het naastgelegen pand Zandbergen te koop. Het wordt aangekocht en verbouwd tot een kerkelijk centrum “De Kern”. Enkele jaren later wordt het verenigingsbouw “d’Olde Wheeme” aan Den Lagen Oordt verkocht aan de Rabobank Daardoor kan op 20 mei 1988 de forse uitbreiding van de “De Kern” in gebruik worden genomen.

Rijksmonument
Het huidig kerkgebouw is een ontwerp van architect Bastiaan Willem Plooij uit Amersfoort. Deze architect bouwde in Nederland meer kerken in een voor het interbellum karakteristieke baksteenarchitectuur. De kerk is door de overheid aangewezen als beschermd Rijksmonument. Dit vanwege het algemeen cultuur-, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang: – als uiting van de Gereformeerde gemeenschap in Ommen – als beeldbepalend element – vanwege de redelijke mate van gaafheid van ex- en interieur. Lees verder Iconen expositie in Gereformeerde kerk in Ommen tijdens Open Monumentendag →

WITHAREN – Erve Witharen is weer helemaal opgeknapt. Het gaat om een oude boerderij als een overblijfsel uit de ontginningsperiode van Witharen, gelegen aan de Witharenweg 17a in de Ommer buurtschap.

Voorgevel van de vernieuwde boerderij Erve Witharen.
Foto: Harry Woertink
Zie link voor meer afbeeldingen bij dit artikel.

Met een open dag op zaterdag 3 september kan iedereen kennismaken met de geschiedenis van de eerste ontginningsboerderij op Witharen. In de jaren 60 van de vorige eeuw heeft de toenmalige eigenaar, de familie Praas (Marten, Mina en hun zoon Henk) een nieuwe boerderij gebouwd op de plek van een schuur aan de overkant van de weg. Daarmee heeft de oorspronkelijke boerderij de bestemming van schuur gekregen. De boerderij is nu eigendom van de familie Veenstra die aan de overkant woont. Motorclub Route 66 gebruikt de boerderij voor clubactiviteiten. Het bijbehorende bosje met schuren is eigendom van Jan Winters.

Restauratie
Aanvankelijk lag het in de bedoeling om tot een kleine restauratie over te gaan van de boerderij. Echter, het rietendak was lek, dus werd de vraag gesteld wat nu te doen. De eigenaren en ook de buurtbewoners vonden het samen met Plaatselijk Belang Witharen van groot belang dat een zo oorspronkelijk mogelijke boerderij als herinnering aan de geschiedenis van Witharen behouden zou blijven. Daarom hebben ze samen er de schouders ondergezet om een plan te maken voor herstel en verbetering. Door Plaatselijk Belang Witharen is hiervoor begin vorig jaar een projectplan bij de provincie ingediend. Met daarin wat er allemaal nodig is om boerderij en bosje met schuren te herstellen. Verder is een plan gemaakt wat er ondernomen wordt om iedereen, maar met name de bewoners en betrokkenen, kennis te laten maken met de geschiedenis van het buurtschap. Naast de bijdragen van de eigenaren en de inzet van veel bewoners werd de provincie gevraagd het project financieel te ondersteunen. Lees verder Erve Witharen viert herstel met open dag op zaterdag 3 september →

Ommen staat in 1950 op z’n kop met 7000 padvinders uit binnen- en buitenland tijdens het 10-daagse Jeugdkamp, ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de Nederlandse Padvinders Vereniging.

1958 – Wolfskuil – Oubaas Pomes (links) was een levenlang bij de padvinderij betrokken.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer afbeeldingen de albums “Wolfskuil – Kampeerterrein Padvinderij”, “Nationaal Kamp” en “St. Jorishoeve – Repelaerhoeve”.

Koningin Juliana brengt een bezoek aan Ommen en een dag later is het prins Bernhard die de padvinderskampen in Ommen aandoet. De padvindersactiviteiten zijn over Ommen verspreid. De kuil van De Wolfskuil doet dienst als plek voor kampvuren en opvoeringen.

De Blokhut
Bert Zonneveld was in 1950 met zijn ouders en zus Corrie tijdelijk bewoner van De Blokhut. “Ik herinner me het jaar 1950 heel goed. Er waren heel wat tenten in de Wolfskuil vol met padvinders, ook veel uit het buitenland. Een Franse groep vroeg mijn vader of ik met hun wilde gaan zwemmen en waar zou dat kunnen? Nou, in die tijd was de Regge niet erg schoon en er was geen zwembad. We vertelden hun dus van “het strandje” bij het “Bleekie”, naast de Vechtbrug waar we dikwijls gingen voetballen na school. Ik kon niet zwemmen en zat op een ogenblik in erge nood in te diep water. Alhoewel ik toen niet Frans kon spreken liet ik die padvinders wel weten dat ik aan het verdrinken was. Ineens waren er hulp biedende handen die mij in veiligheid brachten. Ook kan ik me nog herinneren dat we ineens een paar kippen hadden verloren. De dichts bijstaande tentbewoners hadden namelijk een kuiltje gegraven, toen een doek er over met wat takjes en wat broodkruimels. Arme kippen! Ook werden wij uitgenodigd om naar uitvoeringen in het amfitheater bij te wonen, dat we graag deden”.

Wolfskuilbewoners
Gedurende de tijd dat de Zonneveld’s in Ommen woonden was er genoeg te beleven volgens Bert Zonneveld. “Mijn zus Corrie en ik speelden dikwijls in en rondom het amfitheater met vrienden die ook in de Wolfskuil woonden tussen 1946 en 1953. Frans de Vries, de van der Klippies, Hilda de Otter, de kinderen van Siegman, Henk Meyer, Jopie Struikman en anderen. Lees verder Vakantiehuis “Wolfskuil” zet idealen jonkheer Repelaer voort (3) →

Als jonkheer Repelaer via familieverbanden zich op Ommen richt, komt hij uit in de Wolfskuil. Baron van Pallandt verkoopt hem 28 hectare bosterrein. Hier wordt in 1940 onder auspiciën van Het Leger des Heils een kinderhuis geopend.

Voor het Nationaal Padvinderskamp in augustus 1950 wordt in de (Wolfs-)kuil een amfitheater gemaakt met op de hellingen zitplaatsen van plaggen, zodat de padvinders rondom de kampvuren kunnen zitten.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer afbeeldingen bij dit artikel.

Na een fatale brand in 1947 werd op de plek van het kinderhuis een nieuw kampeerhuis gebouwd met de naam Sint Jorishoeve. Vanaf de zestiger jaren gaat Repelaar de Wolfskuil ook beschikbaar stellen aan andere groepen dan de padvinderij. Aan het kampeerhuis wordt dan nog een kleiner logeerhuis toegevoegd: de Mowglihut.

Filantroop
Behalve zijn inspanningen voor de padvinderij had Repelaer ook oog voor andere noden in de samenleving. Een filantroop waar anderen ook wel eens misbruik van maakten. Eigengereid maar ook een sociaal zeer bewogen man, zo kenmerkt de jonker zich. Door zijn hoed, witte handschoenen en rood jasje was Repelaer een opvallende verschijning en met zijn grote Amerikaanse auto, waarmee hij eerst zelf reed en later door een chauffeur liet rondrijden, ook een bezienswaardigheid. Ocker Repelaer werd geboren op 16 januari 1888 in Den Haag. Zijn vader was mr. dr. Ocker Johan Repelaer, heer van Molenaarsgraaf en zijn moeder Cecile Marie barones van Lynden. Ocker groeide op met een zusje en twee broers in Den Haag. Hier bewoonde het gezin een statig pand aan de Lange Voorhout 16. De vader van Ocker was jarenlang lid van de gemeenteraad en wethouder. De familie Repelaer was vermogend. In 1925 richtte Repelaer in Den Haag een padvindersgroep op onder de naam W.I.K. (Willen is Kunnen). Hiervoor kocht hij in 1934 in Wassenaar het landgoed Herco aan de Eikenlaan. Daar kwamen drie padvindershuizen en een woning. Met financiële steun van de jonkheer wordt dit gebouw in 1952 geschikt gemaakt als polikliniek voor de behandeling van spastische jongeren.

Wolfskuil
Wie terug gaat in de geschiedenis over het ontstaan van de naam Wolfskuil komt niet verder dan legendes. De Wolfskuil is nog steeds een uit wit zand bestaande verhoging op de rand van het bos en de overloop van de rivier de Regge. Ooit zou hier een wolf gesignaleerd zijn en het lot van iemand in het ongewisse hebben laten geraken. Op de verhoging staat De Blokhut. Na een brand in 1957 is het nieuw opgebouwd echter zonder de oorspronkelijk rietendakbedekking. Voor en na de oorlog was de Blokhut een onderkomen voor de padvinderij. Lees verder Vakantiehuis “Wolfskuil” voor bleekneusjes uit de randstad (2) →