Van tijd tot was er wel een krant die over Ommen schreef. Hoe het er is, maar ook vaak met een historische blik.

De Brugstraat in Ommen in 1970.
Foto: OudOmmen

Hieronder een verhaal afkomstig van het Nederlands Dagblad van 50 jaar terug. Waarom steeds meer mensen in Ommen gaan wonen. “Steeds een groter aantal mensen kiest dit stadje voor de rust en natuur en ontvlucht de grote steden om hier rust te vinden”, aldus de krant op 25 april 1970.

“Op de grens van Salland en Twente, waar de Overijsselse Vecht door ongerept landschap, bezaaid met bramen, jeneverbessen en wilde rozen kronkelt, kan men ’s zomers duizenden lissen en dotters zien staan in het zonlicht. Het woeste landschap met zijn rijke flora en fauna doet de bezoeker ietwat wonderlijk, maar liefdelijk aan. Wonderlijk, omdat het heuvelachtige „koeland” wordt afgewisseld door grote zandverstuivingen en tientallen oude Vecht-armen en liefelijk door de duizenden heirode sterretjes van de steenanjers tussen het grijs-groene gras en de zwierige takken van de wilde rozen, die overal uit het borstelige gras omhoog springen. Dit oude landschap van Vecht en Regge kan men vinden op het uitgestrekte grondgebied van de gemeente Ambt-Ommen. Dit is het land van de oude zandweggetjes en de witte berkestammen; het land van imposante heidevlakten en talrijke heuvels die men hier „bergen” noemt b.v.: de Lemelerberg, Archemerberg, de Stapelberg en de Besthmenerberg. Wie vanaf de Lemelerberg (het hoogste punt van Overijssel) de boerderijen als kleine blokjes verspreid in het landschap ziet liggen, met in de verte de dorpjes met hun spitse kerktorens omhoog geheven, ondergaat een wonderlijke rust en een gevoel van vrijheid. De Lemelerberg is voor de natuurliefhebber in alle jaargetijden interessant. In het voorjaar, wanneer men vanaf de Lemelerberg meer dan honderd paasvuren als vlammende fakkels kan zien oplichten. In mei, als aan de voet van deze berg, maar meer nog in het nabij gelegen landgoed Eerde, duizenden krentestruiken een witte bloemenwaas tussen de zware, oude boomstammen penselen. In juli, wanneer de schaapherder zijn kudde bij één van de bronnen op deze berg zijn dorst laat lessen en de zachte zomerwind verfrissend over de heuveltoppen blaast. In augustus, wanneer duizenden hectare heide in bloei staan. In de herfst wanneer de bossen hun kleurenspel beginnen, met de vele soorten paddestoelen, die hun kleuren over het mostapijt strooien, of tegen de hellende wanden van de geulen staan, die men hier „ravijnen” noemt. Maar vooral ook in de winter, wanneer de bossen van de Lemelerberg met een dikke sneeuwvacht zijn bedekt, en het landschap een sprookjesachtig aanzien heeft gekregen. Honderden mensen binden dan de ski’s onder, en genieten hier van de wintersport. Het op de berg gelegen hotel is dan ingericht als wintersport-hotel, en tevens zijn er meer dan 250 paar ski’s te huur. De besneeuwde Lemelerberg is dan met recht „Neerlands Zwitserland”.

Een rijke historie
Zowel het stadje Ommen zélf, als de buurtschappen, gelegen in Ambt-Ommen hebben een rijke historie. Reeds vóór het jaar 1000 woonden er mensen op de plaats, waar tegenwoordig Ommen ligt. Ommen heette toen nog „Omheim” en later „Umme”. Op 25 augustus van het jaar 1248, besloot bisschop Otto III Ommen stadsrechten te schenken, waardoor het stadje dezelfde rechten kreeg als b.v. Deventer, Kampen en Zwolle. Ook werd Ommen nu van muren en poorten voorzien. Ommen is steeds het middelpunt geweest van veel krijgsrumoer. Op 9 mei 1330 viel een troepenmacht Ommen binnen, staken alle huizen in brand en vernielden de vesten en muren. Lees verder Ommen – Saksisch landschap met rijke historie →

OMMEN – Op de website OudOmmen.nl is vanaf nu ook het Ommer historische tijdschrift De Darde Klokke te zien en te lezen.

Het allereerste proefexemplaar van De Darde Klokke begin 1954.
Zie voor een overzicht (of de inhoud) van alle uitgaven van De Darde Klokke het album “Tijdschrift De Darde Klokke”.

Het gaat om alle 228 nummers van de sinds 1954 uitgegeven kwartaaluitgave over de geschiedenis van Ommen en omgeving. Via de zoekmachine op de website zijn alle gevraagde onderwerpen pijlsnel terug te vinden. Alleen de vier laatste nummers verschijnen telkens later omdat die alleen voorbehouden zijn aan de abonnees van De Darde Klokke.

Voor iedereen toegankelijk
De afgelopen maanden is veel werk verzet met het digitaliseren en publiceren van de originele exemplaren op de beeldbank. “We willen met OudOmmen.nl graag interessante geschiedenis voor iedereen toegankelijk maken. Dat ligt in de lijn met de doelstelling van onze stichting”, aldus Tjeerd de Leeuw van de Stichting OudOmmen.nl. “De Darde Klokke levert met hun tijdschrift een belangrijke bijdrage aan de historie van Ommen. Met de vele artikelen en afbeeldingen die al op de website te zien zijn zorgt de nieuwste toevoeging voor een uitgebreid naslagwerk. Interessante aanvullingen zijn ook met name de artikelen die betrekking hebben op de Tweede Wereldoorlog. Vooral ook interessant omdat 2020 in het teken staat van 75 jaar bevrijding”.

Eerste nummer
Het eerste (proef-)nummer van het tijdschrift “De Darde Klokke” verscheen in januari 1954 en werd aangekondigd in het dialect: “’t Maondblad uut egeven deur de Gemienschop van Oll ‘0mmer, verschient veurlopig zes keer in ’t jaor.” Gevolgd door: “Leed’n van de Gemienschop kriegt dit blaaggien veur niks. Belangstellenden könt veur ’n daalder in ’t jaor, in beparkte maote, op anvraoge ’n abonnement krieg’n. Advertenties wordt niet op ‘e nummen. De inhold van dit blaaggien wordt uutslutend deur de samenstellers bepaold. Beroep is niet meugelijk. An schrieverijje met aandere kraanten wördt niet mee e daon.” In het eerste nummer ook een uitgebreide beschrijving van (samengevat) “Begunsel”: “Wi’j geleuft daw dat begunsel niet better kunt umschrieven dan met het woord “Gemienschopszin”. Ons Ommer volk ef altied een stark ontwikkeld gevuul veur de gemienschappelijke verantwoordelijkheid van de mensen veur mekare ehad.” en doel: “Ommen te dien’n. Ommen veuruut te brengen. Ons doel is Ommen !”. Het laatste nummer van de eerste serie werd uitgegeven in oktober 1962 en afgesloten met het artikel “’n Boerenbrullefte” eindigend met “(’t volgend maol wieder)”.

Lees verder “De Darde Klokke” zichtbaar gemaakt op OudOmmen.nl →

“Zaagloods onder molen wordt Oudheidkamer. Zeskanter in Ommen zal niet meer draaien. De stichting Oudheidkamer Ommen krijgt binnenkort de beschikking over een permanente expositieruimte en daarmee tevens de gelegenheid haar verzameling streekherinneringen aan vroeger tijd den volke te tonen.

Opening van de Oudheidkamer in de molen Den Oordt.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer afbeeldingen het album “Molen Den Oordt / Streekmuseum”.

Onder de molen Den Oordt is namelijk een zaagloods in aanbouw, die na voltooiing door de stichting in gebruik genomen zal worden”, aldus kondigt de plaatselijke krant op 3 augustus 1963 de komst van de Oudheidkamer Ommen aan. De krant van toen vervolgt verder: “De zeskantige houtzaagmolen Den Oordt, die in 1824 als tweede-handse molen in Ommen werd geplaatst, werd in 1955 door het gemeentebestuur aangekocht. Het bouwwerk verkeerde op dat ogenblik in zeer vervallen staat, waardoor restauratie noodzakelijk werd. Deze werkzaamheden, die uitsluitend betrekking hadden op de molen, konden begin 1962 worden afgesloten”.

Oudheidkamer
De Oudheidkamer ging in 1952 van start in een pand aan de Kruisstraat. Sinds 1963 is de Oudheidkamer gevestigd in molen Den Oordt. In 1969 werd de expositieruimte uitgebreid met de bouw van een voormalig Tolhuis. Ook in 1988 volgde een uitbreiding. Toen werd aan de noordkant van de zaagloods een nieuw gebouw gerealiseerd. Vanaf toen ook ging de “Oudheidkamer” verder als “Streekmuseum”.

Kolk
Met de restauratie van molen Den Oordt ging een lang gekoesterde wens in vervulling voor Ommen maar was het complex overigens nog niet geheel in oude luister hersteld. Naast de houtzaagmolen lag namelijk in het verleden een waterkolk — als opslagplaats voor boomstammen — terwijl onder de molen een langgerekte zaagloods stond, waarin de stammen op een heen en weer glijdende slede tot planken werden verzaagd. De kolk werd gedempt, de zaagloods gesloopt. Het lag evenwel van het begin af in de bedoeling van het Ommer gemeentebestuur de gerestaureerde molen opnieuw met een zaagloods te completeren. De kolk zou daarentegen niet terugkeren. Het bleek niet mogelijk te zijn de restauratie van de molen en de bouw van de zaagloods gelijktijdig uit te voeren. Lees verder Den Oordt na zagen en malen Oudheidkamer Ommen →

“Lilla Stugan” op z’n Zweeds of in het Nederlands: “Klein huisje”. Dat is de naam van het kunstnijverheidswinkeltje dat tussen 1960 en 1962 aan de Steile Oever heeft gestaan.

Miniatuur van de Lilla Stugan.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Lilla Stugan Kunstnijverheid”.

Vanaf 1963 is de kunstnijverheid nog een poosje gevestigd geweest in het Diorama-gebouwtje aan de Koesteeg in Ommen, dat later dienst deed als repetitieruimte voor muziekvereniging Crescendo. In een krant van juni 1964 is onder de rubriek toeristische trips te lezen: “In zuidelijke richting over de Vechtbrug rechtsaf, komt men bij de nieuwe zogeheten Zweedse Hut in de Koesteeg. Een diorama, „Lilla- Stugan” genaamd, met Zweedse kunstnijverheid en niet te vergeten koffie met smörrebröd.”

Blokhutje
Lilla Stugan was een blokhutje, staande tussen het huisje met de naam “Weversnest” toen bewoond door mevrouw A.H.E.S. (Adrie) Knappert en het huisje “De Falga” halverwege de Steile Oever. Om het blokhutje te kunnen bereiken moest je door een poortje. Er werd kunstnijverheid gemaakt en verkocht zoals een bijzettafeltje, divers houtsnijwerk waaronder een uitgezaagde bonte specht (met een haakje voor sleutels) en een tegeltje van de blokhut. Het inspireerde destijds Piet Meijer uit Den Ham om een miniatuur van het blokhutje na te bouwen met behulp van kleine houtjes. Na familiebezoekjes in Ommen ging hij wel eens langs het blokhutje om te kijken hoe het er uitzag. Het miniatuur blokhutje is nu in het bezit van de dochter in Lemele.

De Falga
Wie waren de bewoners van De Falga? Bekend is wel dat mejuffrouw P.A. van Es, eerder woonachtig in Indië, na haar scheiding in Ommen is komen wonen in het houten huisje “De Falga”. Hier hield zij ook Angorapoezen. Bij mevrouw Van Es was nog een dame inwonend. Zij ging over de kunstnijverheid. Maar wie was zij? We ontvangen graag meer informatie. Over haar naam maar ook over de naamgeving van het huis Falga dat in de loop der jaren aanzienlijk is uitgebreid. Aan de kant van de weg staat daar een scheepsanker rechtop.

Meer informatie over de kunstenares, over “Lilla Stugan Kunstnijverheid” of over de naam “De Falga” is zeer welkom; mail naar: info@OudOmmen.nl.

Bron: Harry Woertink – 7 december 2019

OMMEN – De Vechtkade in het centrum van Ommen is sinds zaterdag 23 november 2019 versierd met een nieuw monument van Hoop. Dit ter nagedachtenis aan zij die door kanker zijn overleden.

Het monument aan de oevers van de Vecht heeft de vorm van een anker en is voorzien van meer dan 650 kiezelsteentjes met daarop teksten van nabestaanden die daarmee hun geliefden herdenkenken.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Monument van Hoop”.

SamenLoop
Initiatiefnemers zijn de organisatoren van de SamenLoop voor Hoop die in het weekend van 25 en 26 mei voor de derde achtereenvolgende keer in Ommen werd gehouden ten behoeve van de KWF kankerbestrijding. Tijdens deze loop konden bezoekers en deelnemers stenen inleveren met een boodschap. Deze stenen zijn verwerkt in het blijvend herdenkingsmonument waarin de saamhorigheid en de hoop op een leven zonder kanker is verankerd.

“Samen dragen we de Stenen van Hoop. De stenen vertegenwoordigen de kracht om door te gaan met leven, symboliseren onze hoop en verbinden ons tijdens het bijzondere evenement dat de SamenLoop voor Hoop is”, licht Lydie Zwiers namens de organisatie toe tijdens de officiële onthulling van het monument.

Bij het anker staat de volgende tekst:
“Iedere steen, iets met elkaar gemeen.
Verankerd in de hoop voor later.
Meegenomen door het altijd stromend water.”

Voor de onthulling was veel belangstelling. Iedereen vond wel zijn of haar steentje terug in het monument. “Blij dat dit zo kan. Dit is voor ons ook een moment om ons verdriet een plekje te geven. Maar ook om hier eens weer terug te komen”, aldus een van de aanwezigen, die even in de tranen sprong toen ze haar eigen steentje weer terug zag.

Bron: Harry Woertink – 23 november 2019

VECHTDAL – In ongeveer 90 wachtruimtes in het Vechtdal is voortaan een exemplaar van het boek ‘Onzichtbare Mensen’ te lezen. Dit met de bedoeling om gelezen te worden tijdens het wachten door belangstellenden.

V.l.n.r.: Michiel Andriessen, Astrid Jansen Holleboom, Thea Dijkema, Ingrid van der Velde en Frits Welink.
Foto: Harry Woertink

Het eerste exemplaar werd vandaag aangeboden door Thea Dijkema, Ingrid van der Velde en Frits Welink namen de Stichting Jaar van de Ommerschans aan huisartsenpraktijk Carrousel in Ommen. De stichting is initiatiefneemster van het eerder dit jaar uitgekomen boek over armoede. Volgens de stichting Jaar van de Ommerschans is het nu een goed moment om het boek extra onder de aandacht te brengen via wachtruimtes bij onder andere huisartsen, fysiotherapeuten, apothekers en ziekenhuis.

Persoonlijke verhalen
Namens de Ommer huisartsenpraktijk werd het eerste boek in ontvangst genomen door de huisartsen Astrid Jansen Holleboom en Michiel Andriessen. Het boek Onzichtbare Mensen bestaat uit korte persoonlijke (fictieve) verhalen van mensen die in Ommerschans geleefd hebben ten tijde van de bedelaarskolonie (200 jaar geleden), gebaseerd op feitelijke gegevens uit de dossiers van de Ommerschans. Daarnaast bevat het verhalen van personen uit de regio die uit ervaring schrijven over hun leven met of in armoede. “De link is gelegd van verleden naar heden. De mensen die in dit boek hun verhaal vertellen wonen of woonden in de regio. De schrijvers en medewerkers aan het boek zijn allen bewoners van het Vechtdal. Het is een mooie afsluiting van het jaar van de Ommerschans”, aldus Thea Dijkema, voorzitter van de Stichting Jaar van de Ommerschans. “Op deze wijze kan iedereen kennismaken met de geschiedenis van de Ommerschans. Het is goed dat het verhaal wordt door verteld. Dat kan in de wachtkamer van de dokter, maar ook bij de tandarts, fysiotherapeut of notaris”.

Lokale geschiedenis
Huisarts Michiel Andriessen onderstreept de woorden van Dijkema: “Lokale geschiedenis vindt iedereen interessant. We werken er dan ook graag aan mee om dit boek in onze wachtkamer te leggen. Wie hier even moet wachten voor een afspraak kan dan even de geschiedenis van de Ommerschans tot zich te nemen”, aldus Andriessen.

Lees verder Onzichtbare Mensen te kijk in wachtkamer dokters Vechtdal →

BESTHMEN – In de buurtschap Besthmen bij Ommen heeft de buurtvereniging Rond de Regge duizenden bloembollen gepoot op de Manitoba-rotonde.

Foto: Stichting Ommen 75 jaar vrijheid

Leden van de buurtvereniging klaarden zelf deze klus en hebben ook het ontwerp bedacht. De bedoeling is dat deze volgend jaar volop bloeien als 75 jaar vrijheid word gevierd. Het jaar ‘75’ komt ook terug in een silhouet van kleurige bloemenpracht. Dit initiatief werd mogelijk gemaakt door de Rabobankclubactie. De Manitoba rotonde, ter hoogte van de Besthmenermolen aan de Hammerweg is een eerbetoon aan het Canadese leger, de XII Manitoba Draagoons. Dit Canadese Cavalerie Verkennings Regiment was in velen delen van het vasteland van Europa actief en ook in deze regio. Ommen werd door het Canadese leger op 11 april 1945 bevrijd.

In 2020 herdenkt en viert Nederland dat de Tweede Wereldoorlog 75 jaar geleden is geëindigd. In Ommen is, om de herdenkingen en festiviteiten te organiseren, de stichting Ommen 75 jaar vrijheid opgericht die de afgelopen maanden aan de slag is geweest met het maken van plannen, het vinden van financiële middelen en betrekken van vrijwilligers en organisaties. Ommen en de verschillende dorpskernen houden zeven verschillende dagen waarop herdacht en gevierd gaat worden. Verder wordt de landelijke kalender gevolgd wat betreft de vieringen en herdenkingen. Op 11 april 2020 wordt de bevrijding van Ommen groots gevierd.

Bron: Harry Woertink – 15 november 2019

Marcherende soldaten, verwoeste gebouwen, de intocht van de bevrijders. Ieder heeft zijn beeld bij de Tweede Wereldoorlog. Op 15 november begint in Overijssel een zoektocht naar bijzondere foto’s uit de oorlog.

Foto: Historisch Centrum Overijssel

Het resultaat is een digitaal overzicht en een tentoonstelling over de provincie in oorlogstijd. Er zijn steeds minder mensen met directe herinneringen aan de oorlog. De indruk van deze periode wordt vooral gevormd door algemeen bekend beeldmateriaal. Bij archieven, historische verenigingen en particulieren liggen ook veel lokale foto’s van de oorlog. Door deze beelden bijeen te brengen ontstaat een beeldverslag van deze bewogen periode in de eigen omgeving. Alle foto’s uit de oorlogsperiode in Overijssel komen in aanmerking. Veel mensen bewaarden hun schaarse fotomateriaal voor de komst van de bevrijders, waardoor er relatief weinig foto’s van de bezettingsjaren zijn. Dat kan bijvoorbeeld gaan om zaken als oorlogsschade, onderduikers, voedselschaarste of indrukken van het dagelijks leven.

Commissaris van de Koning Andries Heidema geeft vrijdag 15 november 2019 het startsein voor het project in Overijssel, in bijzijn van vertegenwoordigers van de historische verenigingen. Het publiek kan vanaf dat moment foto’s met beschrijvingen uploaden via http://www.overijsselviertvrijheid.nl. In januari mag iedereen een stem uitbrengen op de foto’s die zij het meest aansprekend vinden. De oproep is onderdeel van het landelijke project “De Tweede Wereldoorlog in 100 foto’s”. De 50 meest aansprekende foto’s per provincie dingen mee naar een plek in het landelijk overzicht van 100 foto’s. Zowel van het provinciale als landelijke overzicht wordt een tentoonstelling gemaakt.

Bron: Harry Woertink – 11 november 2019

Het lijkt er op dat overstromingen van de Vecht boten over de dijk hebben gespoeld en de bemanning overboord is geslagen. Maar dat is het niet, ondanks dat boten normaal gesproken in het water behoren te liggen.

‘Boten’ langs de Hessenweg en Vecht markeren een historisch weg- en waterknooppunt tussen Ommen en Zwolle.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “2019 – Waterknooppunt”.

Hier, op een historisch weg- en waterknooppunt aan de Hessenweg Ommen-Zwolle, heeft kunstenaar Cornelius Rogge een aantal boten als kunstwerk op het land gehaald om ze hun verhaal te laten vertellen. Het zijn als het ware zieleschepen, een onderdeel van het kunstproject ‘Kunstwegen’. Op elke ‘boot’ is een tafereel te zien. Ze vergezellen elkaar op een avontuurlijke langs de Vechtdijk ter hoogte van de zogeheten Kromme Kolk, ingeklemd tussen Berkum en de Hessenpoort in de gemeente Zwolle. Hier kwam ooit het Lichtmiskanaal uit in de Vecht. De Hessenweg deed dienst als internationale landsweg voor verbinding met het Duitse achterland.

Lichtmiskanaal
Bij de Kromme Kolk kwam het Lichtmiskanaal uit in de Vecht. Dit kanaal verbond Zwolle via de Vecht met de Dedemsvaart. Zo was ook vanuit Ommen via het Ommerkanaal, de Dedemsvaart en het Lichtmiskanaal Zwolle per schip bereikbaar. Op de Hessenweg zorgde een ophaalbrug dat het dat het verkeer over het kanaal kon. Het scheepvaartverkeer van kanaal naar rivier werd in de Vechtdijk geschut via een schutsluis. Het kanaal ontsloot de grote veengebieden op de grens van Overijssel en Drenthe en maakte het mogelijk turftransporten te vervoeren naar de Turfmarkt in Zwolle. Het Lichtmiskanaal werd gedempt bij de aanleg van de Rijksweg van de huidige A28. In de uiterwaarden van de Vecht is een klein stukje van het kanaal, tussen de vroegere sluis en de rivier bewaard gebleven. Naast de schutsluis in de Vechtdijk was destijds herberg ´de Kakelaar´ gevestigd. Deze herberg/boerderij lag tegenover het landhuis Dijkzicht en het grote parkbos aangelegd door de Zwolse tuinarchitect Georg Anton Blum. De in 1895 geopende tramlijn Dedemsvaart-Zwolle liep vlak langs de herberg die hier tot 1934 heeft gefunctioneerd. Met het gereedkomen van de nieuwe brug over de Vecht veranderden de verkeersstromen. Daarom werd toen een nieuw en modern restaurant gebouwd aan de overzijde van de Vecht aan de Kranenburgweg met de nieuwe naam ‘De Toerist’. In 1995 werd dit restaurant overgenomen door Van der Valk. In 2013 verhuisde Van der Valk naar een nieuw gebouw direct naast de A28 en is inmiddels De Toerist gesloopt.

Berkumerbrug
Dankzij de gunstige ligging aan weg- en waterwegen kende Zwolle een bloeiende economische positie. Zwolle bestond als handelsstad bij de gratie van het vervoer over de Vecht. Om als handelsstad en doorvoerhaven het volle profijt te trekken bouwde Zwolle in 1451 een houten ophaalbrug over de Vecht, de Berkumerbrug. Deze brug zorgde voor de belangrijke aansluiting op de handelsroute langs de noordelijke oevers van de Vecht richting de Duitse handelscentra. Zodoende boog men de handelsweg van Duitsland naar Holland over en langs de Vecht op naar Zwolle. Tot 1835 werd er ook tol geheven.

Lees verder ‘Boten’ markeren historisch weg- en waterknooppunt van Hessenweg en Vecht →