150 jaar draaiende wieken

Molens

VILSTEREN – door ERNA EKKELKAMP – Van de tienduizend molens die ons land in de middeleeuwen telde, zijn er nog maar vijftienhonderd overgebleven. Ommen behoort met vijf molens tot de meest molenrijke gemeenten in Overijssel.

ON08061102b--.jpgFoto: Erna Ekkelkamp
Zaterdag wordt het jubileum in besloten kring gevierd, maar tijdens Dagje Mooi Vilsteren op 5 juli is de molen opengesteld voor publiek. Deskundige molengidsen geven dan rondleidingen.

Een van de opvallendste exemplaren is de Vilsterse molen. In het midden van een grote es, omgeven door heuvelachtig boslandschap is deze molen al 150 jaar de blikvanger van de kleine buurtschap. Een van de voorvaderen van de familie Cremers bouwde naar verluidt de molen in de zichtlijn van het grote huis, omdat de hoge toren met de zacht rond-zwaaiende wieken zo’n prettig en rustgevend gezicht was. “En dat is het nog steeds”, vindt Liesbeth Cremers, de huidige bewoonster van het landgoed.

“De molen is een belangrijk en onmisbaar onderdeel van de historische buitenplaats. De buitenplaatswandeling, om de Molenesch bestaat al even lang en was met name in het verleden bedoeld om de wandelaar te laten kijken naar het pure leven van de landman, dat zoveel rijker en mooier werd geacht als het stadsleven”, vertelt Cremers. Na een brand in 1901 werd de molen weer opgebouwd met onderdelen van de molens uit Kampen en Lenthe en bleef in bedrijf tot 1963. Daarna stonden de wieken voorgoed stil, en zoals dat nu eenmaal gaat, betekent stilstand achteruitgang. “Met die achteruitgang werd ik vanaf 1964 geconfronteerd en het stoorde mij mateloos”, vertelt Ommenaar Hans Drijver. “De ooit zo statige molen, was nog slechts een romp zonder iets erin. Lees verder 150 jaar draaiende wieken →

De Darde Klokke: pioniers in Witharen

Historische Kring Ommen

OMMEN – In de nieuwe uitgave van De Darde Klokke krijgt Witharen dit keer alle aandacht Van de hand van Jan van der Veen wordt de geschiedenis van de pioniers van Wiuiaren beschreven die gaat van woeste grond naar groene weiden.

ddk147.jpgDe naam van de Ommer buurtschap is afkomstig van ‘Wijtharen”, met als betekenis het verre zand vanuit Ommen gezien, gelegen temidden van een groot moerasgebied. Met de invoering van tolheffing in 1809 profiteerde de Stad-Ommen van Witharen. Het tolhuis aan de Balkerweg 60 staat er nog steeds. Vanuit de kamer in de boerderij kon de tolgaarder beide zijden van de weg in de gaten houden. Voor paard en wagen moest 15 cent tol betaald worden.

In 1926 kwam een einde aan de tolheffing. De jeugd in Witharen moest vroeger lopend naar school naar Ommen, Ommerveld, Ommerschans of Arriërveld. De vooruitgang was dan ook groot toen in 1927 de gereformeerde school geopend kon worden. De school is altijd van grote betekenis geweest voor Witharen. Het schoolhoofd had een landbouwakte zodat de jeugd van Witharen in de wintermaanden ook in landbouw onderricht kon worden. Daarmee waren drie diploma’s in de wacht te slepen: met vrucht, met veel vrucht en met héél veel vrucht. Behalve Witharen krijgt ook de Ommerschans aandacht in het historische tijdschrift van de Historische Kring Ommen en worden oorlogshandelingen in het Ommerveld verhaald.

De Darde Klokke is te koop bij boekhandel Diek in Ommen.

Bron: Ommer Nieuws – 11 juni 2008

HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Onder de hoede van de koeherder (10)

Historische Kring Ommen

Dit is de Julianastraat, dezelfde straat waar men nu het grote vracht- en landbouwverkeer trachten te weren omdat dit niet meer te combineren is met het overige drukke verkeer.

ON08061101b--.jpgEen boer heeft zijn koeien opgehaald en loopt door de Julianastraat om ze in alle rust naar een andere weide te brengen.

In de verte zijn nog de huizen op Den Oord te zien. De boer op de foto heeft zijn koeien opgehaald om ze te ‘verweiden’. In alle rust gaan ze over deze straat naar een andere weide, waar een nieuwe voorraad mals en jong gras wacht. Heel vroeger had men geen afgepaalde weiden waar men koeien liet grazen, maar liet men ze onder de hoede van een koeherder op de gezamenlijke gronden weiden. Tegen de avond kwam dan, hopelijk voldaan, het hele spul terug. Niet overal had men deze herderlijke gewoonte met het gehoornde vee.

Dit las ik in de Oprechte Ommer Courant van 27 februari 1915, met daarbij als extra nog het recept voor een zeer speciale pannenkoek: ‘In Drenthe, onze provincie met de alleroudste overblijfselen, zeden en gewoonten, bestaan nog een drietal boo-en met daarbij behoorende booheeren. Dat zijn koeschuren met koe-herdersverblijven. Naar de boo-en worden de koeien gedreven van Lichtmis (2 februari) tot Kerstmis, en gedurende dien tijd neemt de boo-heer -even over de grens ‘boe-mann’ genoemd- de zorg voor het vee waar. De instelling moet wel zeer oud wezen, want de woordvorm boo (uit te spreken als boe) vindt men in het oud-Hoogduits, oud-Saksisch en Angelsaksch terug als ‘bu’ en in het Sanskriet als ‘bhu’ voor het begrip woning. Lees verder HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Onder de hoede van de koeherder (10) →

Bidprentjes markegenoten Haarle (1870-2007) in druk verschenen

Boeken & Tijdschriften

Onderzoek brengt nieuwe ‘oudste foto’ uit dorp boven water – Tijdens de eerste ‘nieuwe’ markevergadering van de Marke Haarle, op zondag 10 februari j.l., werd het al aangekondigd. Nu is het er dan eindelijk van gekomen. Het boek met daarin alle gevonden bidprentjes van de markegenoten uit Haarle is uit!

080605_Kemper1b--.JPG 080605_Kemper2b--.JPGMeer dan 130 bidprentjes, gedateerd tussen 1870-2007, schetsen een uitermate goed beeld van de bewoners van de 21 grootste boerderijen – de zogenaamde gewaarde erven – die het dorp gekend heeft. Deze zijn overzichtelijk per erf gerangschikt. De prentjes komen grotendeels uit de privécollectie van de samensteller, Robert Kemper. Enkele exemplaren werden beschikbaar gesteld voor reproductie door welwillende Haarlenaren. Het verzamelen van de prentjes heeft meer dan 10 jaar in beslag genomen. Desondanks is het opduiken van prentjes die wel in het boek thuishoorden bijna onvermijdelijk.

Meest bijzondere bidprentje is van Hendrika Maria Geertman-Logtenberg. Van haar, zij overleed in 1883, is vooralsnog slechts een prentje bekend. Het exemplaar is uniek daar zij een foto op haar prentje heeft. Daarmee is het daarmee de oudste foto uit het dorp geworden. De foto’s die vooralsnog als oudste gedateerd werden, dateerden uit omstreeks 1900. Voor zowel genealogisch en volkskundig geïnteresseerden is het boek een ware must. Men wordt eenvoudig in staat gesteld (gedeeltelijke) stambomen te reconstrueren. Daarnaast geven de prachtige prentjes een fraai beeld van de geloofsbeleving in de 19de en 20ste eeuw. Het boek, dat is verschenen op A4-formaat in een full-colour gebonden editie, verscheen in een eenmalige gelimiteerde oplage. Grootste deel daarvan is reeds verkocht. Desondanks zijn er nog voldoende andere exemplaren over voor andere geïnteresseerden. Afhalen is mogelijk op maandag 9 juni en woensdag 11 juni van 19.00-20.30 uur (en daarna op afspraak) op het erve Alferink, Bathemerweg 4, 7448 PH te Haarle. Prijs is € 28,-. Meer informatie of voor reservering van een exemplaar: 0548-595724.

Bron: Robert Kemper – Erve Alferink – 5 juni 2008

Expositie ‘Oud Lemelerveld’

Uncategorized

In navolging van de succesvolle expositie in het hofje van Buisman heeft de activiteiten commissie van het Kulturhus de Mozaïek uit Lemelerveld de expositie ‘Oud Lemelerveld’ in huis weten te halen.

FE006-1bw--.jpgAfb. OudOmmen
1900 – Oud Lemelerveld – Café Hospers

In de periode van 2 juni tot 29 augustus 2008 hangt een deel van deze collectie, aangevuld met een groot aantal nieuwe foto’s, in de wandelgangen, de bibliotheek en de vergaderruimtes van het Kulturhus.

De voor deze collectie verantwoordelijke Historisch Werkgroep Lemelerveld heeft haar collectie weten uit te breiden met een aantal nog niet eerder tentoongestelde/gepubliceerde foto’s. Een groot deel hiervan is tijdens deze te expositie te zien.

De expositie is te bezichtigen/bezoeken tijdens de openingsuren van het Kulturhus de Mozaïek.

Bron: De Toren – 4 juni 2008

100 jaar nieuws uit Ommen: Vroeger lag het nieuws veel eerder op straat

Uncategorized

Zeg je Ommer Nieuws dan zeg je al snel Harry Woertink. Al meer dan 25 jaar is Woertink actief voor het Ommer Nieuws. Bijna elke vereniging, stichting of politieke partij heeft met hem van doen gehad.

ON08060401.jpg dsc01584.jpgAfb. links: Ommer Nieuws
Archief-foto rechts: OudOmmen
Harry Woertink in het Streekmuseum ter gelegenheid van het 1-jarig bestaan van OudOmmen.nl (1 mei 2007)

Woertink weet zich nog te herinneren dat de toenmalige hoofdredactie bij hem kwam met de vraag of hij correspondent wilde worden voor het Nieuws uit Ommen, zoals de krant destijds heette. “Dat was nog in de Tijl-periode. Het nieuwe gemeentehuis was tevens de aanleiding om de krant een kwaliteitsimpuls te geven. Er kwam veel meer redactieruimte en ruimte voor grotere verhalen. Toen werd ook begonnen met het plaatsen van verslagen van de gemeenteraad.” En 25 jaar later is Harry Woertink nog steeds actief als verslaggever voor de raads- en commissievergaderingen. In al die jaren is er veel veranderd.

Stoppen? Ben je gek, daarvoor is het veel te leuk
“Vroeger waren de raadsleden makkelijker te benaderen, het nieuws lag ook veel eerder op straat. Met het Ommer Nieuws hebben we toen veel primeurs gehad.” Het politieke landschap is niet het enige dat is veranderd in 25 jaar tijd. “In de beginjaren schreef ik mijn stukken op de typemachine, ’s Ochtends vroeg ging je dan naar het busstation waar je de teksten meegaf aan de chauffeur of koerier. Lees verder 100 jaar nieuws uit Ommen: Vroeger lag het nieuws veel eerder op straat →

Poll over ‘herinrichting Vechtoever’: bijna 70% kan zich niet vinden in één van de vier varianten

Uncategorized

Vecht voor het (historisch) centrum: Ik kan me prima vinden in één van de vier varianten voor de herinrichting van de Vechtoever.

afb.: OudOmmen.nl

Dat is de stelling waar de bezoekers van OudOmmen de afgelopen maand (mei) een stem op konden uitbrengen. 31 bezoekers waren bereid hun mening hierover te geven. 21 bezoekers (68%) stemden “Dat is onjuist” en konden zich dus niet vinden in één van de vier varianten. 10 bezoekers hebben wel een keus kunnen maken en stemden “Dat is juist”. Niemand van de stemmers had “Geen mening”.

Een soortgelijke poll op de site van de Stentor geeft ongeveer hetzelfde beeld: ruim 70% van de 535 stemmers kiest “geen van deze varianten” (situatie op 1 juni 20:10). Zie ook artikel “Centrumplan – 70% van de mensen zien liever helemaal geen bebouwing op de Varsenerdijk” van de voorzitter van de Lokale Partij Ommen.

Bron: OudOmmen

9 Op zoek naar … antwoord op de vraag of er vroeger in Salland ook het overlijden van een boer aan zijn koeien werd aangezegd

Niet op hoofdpagina

Gister is mij vanuit Ootmarsum mondeling bevestigd dat dit gebruik (doodsaanzegging aan het vee – de biest en/of de biên) daar bekend is vanuit het verleden en ik ben benieuwd of dat ook in Salland gebruikelijk is geweest. Op dit verhaal ben ik deze week gestuit in het boek The Way of Saint James van Georgiana Goddard King (uit 1920 maar dit jaar herdrukt) waarin zij uitweidt over de folklore en mythologie van Galicia in Spanje. Daarbij wordt overigens deze doodsaanzegging aan huisdieren met name vermeld met betrekking tot bijen. Het lezen daarvan bracht mij in herinnering dat ik in mijn jeugd iets heb gelezen of gehoord over eenzelfde gebruik in onze zandstreken, waarbij de koeien (zomers) daarvoor weer even op stal werden gezet en de oudste zoon in zijn beste zwarte pak de koeien formeel aanzegde: “Uw heer is overleden.” Als de kennis over dit gebruik weer ‘boven water’ komt dan wil ik het graag met bronvermelding opnemen tussen de verhalen op mijn pelgrimspad Overijssel; zie http://pelgrimspad-zwolle-oldenzaal.blogspot.com en bijbehorende sites. Lees verder 9 Op zoek naar … antwoord op de vraag of er vroeger in Salland ook het overlijden van een boer aan zijn koeien werd aangezegd →

Rondwandeling Ommerschans

Vereniging De Ommerschans

Op zondagmiddag 8 juni 2008 organiseert de Vereniging de Ommerschans een rondwandeling door de Ommerschans.

scan0005.jpgAfb.: Vereniging de Ommerschans
Het bedelaarsgesticht “De Ommerschans” omstreeks 1900.

In deze rondwandeling zal een gids de bezoeker van alles vertellen over het heden, verleden en toekomst van de Ommerschans. Een historie die al in 1628 begint, als men begint met de aanleg van een verdedigingswerk. In de aangelegde schans krijgt men te maken met ‘Bommen Berend’ en later nog met de Patriotten. Rond 1819 vestigt de Maatschappij van Weldadigheid zich in de Ommerschans. De Maatschappij van Weldadigheid heeft al in Frediksoord en Willemsoord haar vrije kolonieen gebouwd en zet in de Ommerschans haar eerste onvrije kolonie neer. Volgens berichten is het een van de grootste gebouwen in Nederland in die tijd. Volgens recent onderzoek stamt ruim 1 miljoen Nederlanders af van de bedelaars en/of paupers uit de kolonies van de Maatschappij van Weldadigheid. Een bewogen geschiedenis dus die ons heden ten dage nog steeds bezig houdt.

De rondwandeling duurt 1 a 1,5 uur en begint om 14.30u.
We starten bij de Balkerweg 72 te Ommerschans. Ook zullen er hier weer boekjes over de Ommerschans te koop zijn. Voor leden van de vereniging is de rondwandeling gratis, aan niet leden vragen we een vrijwillige bijdrage.
Voor nadere informatie info@deommerschans.nl

Bron: Vereniging de Ommerschans – 29 mei 2008