In het kader van verdwenen Ommerse bedrijven, deze keer een verhaal over de kruidendrogerij “Angelica” aan de Haven.

Angelica, uit de tijd dat het Ommerkanaal met Haven nog in gebruik was.

Kruiden als grondstof voor pillen, poeders en drankjes
Tot aan de 2e wereldoorlog was er weinig belangstelling voor het verbouwen van kruiden in ons land. De oorlogsperiode bracht hier echter verandering in. Direct na de oorlog steeg de vraag naar kruiden aanzienlijk omdat in de oorlog de voorraden waren opgebruikt voor de productie van geneesmiddelen. Om te bezien of het klimaat in Nederland geschikt was voor het verbouwen van kruiden werden in proeftuinen verschillende soorten getest.

Werk voor kleine boeren
De opzet van de drie landbouworganisaties was om juist kleine boeren de kruiden te laten verbouwen zodat deze boeren een beter bestaan zouden krijgen. Zo werd door de provinciale Landbouworganisaties in Overijssel een kruidentelersvereniging opgezet in het gebied Ommen, Dalfsen, Raalte en Hardenberg.

Al voor de 2e wereldoorlog had de regering al plannen om iets te doen aan de deplorabele toestand van de kleine boeren. Het was vooral een idee van de latere minister Mansholt om al het grondbezit van de kleine boeren te nationaliseren. Vervolgens konden deze boeren zoveel mogelijk op hun eigen bedrijf blijven werken. Door een betere voorlichting en doelmatiger bedrijfsvoering, intensieve teelten en steun in natura zou er een beter resultaat behaald kunnen worden. Deze plannen zijn echter nooit tot uitvoering gekomen, ten dele doordat de oorlog uitbrak. Lees verder Angelica – klein begonnen, klein gebleven, maar toch belangrijk →

De Ommerschans heeft een belangrijke rol gespeeld in de opvang van bedelaars in de 19e eeuw. De Historische Vereniging in Nieuwleusen houdt op maandagavond 2 december een ledenbijeenkomst waarvoor schrijver Wil Schackmann is uitgenodigd. Hij vertelt over het bedelaarsgesticht en over de betrokkenheid van Nieuwleusen bij de Ommerschans.

Wil Schackmann schreef in 2013 het boek ‘De bedelaarskolonie’, met als ondertitel ‘De Ommerschans, het eerste landelijk gesticht voor luilevende armen’.
Afb.: Wil Schackmann

Er zijn aan het begin van de negentiende eeuw in ons land “luilevende armen” die in plaats van te werken liever hun hand ophouden. Men noemt ze “ene grief voor onze natuur, luije buiken, onbeschaamde deugnieten, zedelooze voorwerpen”. In het in 1822 opgerichte bedelaarsgesticht de Ommerschans zullen die eens hard worden aangepakt en heropgevoed. Uit alle windstreken, van Hoorn tot Veere, en van Brussel tot Groningen, worden de bedelaars naar dit nieuwe instituut “opgezonden”. Wil Schackmann schreef in 2013 het boek “De bedelaarskolonie”, met als ondertitel “De Ommerschans, het eerste landelijk gesticht voor luilevende armen”. Dankzij zijn kennis van het archief kan hij niet alleen de dagelijkse gang van zaken in het gesticht beschrijven, maar weet hij ook veel van de bewoners op de voet te volgen. Met veel liefde voor het onderwerp en de mensen die er een rol in spelen, en met oog voor vermakelijke details. En met opmerkelijke conclusies. Want zijn het wel allemaal bedelaars die er terecht komen?

Nieuwleusen is een van de plaatsen die regelmatig bedelaars bij het gesticht aflevert. Maar altijd personen die geen band met de plaats hebben, vermoedelijk zijn het mensen die vrijwillig vanuit hun eigen woonplaats richting de Ommerschans trekken en dan in de buurt een gemeentebestuur opzoeken dat hen aflevert. Zo brengt Nieuwleusen op 21 mei 1823 de 21-jarige Pieternella Hendriks uit Leeuwarden met een dochtertje van twee jaar en de 36-jarige Elisabeth Jansen uit Amsterdam met een zoontje van vier. Vermoedelijk weduwen (de kinderen hebben een andere achternaam dan de moeders) die de kost niet konden verdienen en besluiten zich zelf bij het gesticht te melden. Het speelt allemaal in een tijd dat het sociaal vangnet nog niet was uitgevonden. Dat merkt ook Andrie Erlie, ongeveer veertig jaar en herkenbaar aan “een sabel houw over de neus en lip”, die na zijn eerste opname eind 1824 is vrijgelaten, maar in de maatschappij niet aan de kost kan komen en zich mei 1825 meldt bij het gemeentebestuur van Nieuwleusen.

De ledenbijeenkomst van “Ni’jluusn van vrogger” vindt plaats in de zaal bij de Ontmoetingskerk en begint om 19.30 uur. Voor leden is de entree gratis. Overige belangstellenden mogen voor € 5,00 de lezing bijwonen. In de pauze is het boek “De Bedelaarskolonie” te koop. Lees verder Lezing Ommerschans bij historische vereniging →

Ccoba, de culturele commissie bibliotheek activiteiten, organiseert op dinsdag 12 november in de bibliotheek aan de Chevalleraustraat een lezing over ‘Het IJzeren Gordijn’ de grens die veertig jaar lang Duitsland verdeelde.

Het IJzeren Gordijn
Foto: Bibliotheek Ommen

‘De grens die verdween’, zo noemt Klaas Hoogenboezem Het IJzeren Gordijn door Duitsland. We zijn het al bijna weer vergeten maar dertig jaar geleden was de in 1949 gebouwde deling tussen oost en west een vast gegeven. Niemand dacht dat het ooit anders zou worden. Waarom werd de muur gesticht, hoe was het om dicht bij de best bewaakte grens ter wereld te wonen, hoe kwam de Wende tot stand? Geschiedkundige Hoogenboezem laat aan de hand van beelden zien hoe het allemaal heeft kunnen gebeuren.

De avond begint om 20.00 uur en de entree bedraagt € 7,00. Vrienden van Ccoba betalen € 3,00, bibliotheekleden € 5,00. Dat is inclusief koffie/thee. Kaarten zijn alleen verkrijgbaar op de avond zelf, er is geen voorverkoop in verband met de verbouwing van de Bibliotheek. Wel kan worden gereserveerd via de website van de Bibliotheek: http://www.bibliotheekommen.nl. Deze informatie is ook te vinden op de website http://www.ccobavanommen.blogspot.com.
Bron: Bibliotheek Ommen – 1 november 2013