De Overijsselse Vecht slingert door een prachtig natuurlijk dal dat hij zelf geschapen heeft. In dit Vechtdal genieten inwoners en toeristen van deze mooie omgeving.

Baggerwerkzaamheden in de Vecht, rechts op de foto molen Den Oordt.
Foto: OudOmmen

Als kleinste van onze grote rivieren verbindt de Vecht de drie gemeenten Hardenberg, Ommen en Dalfsen. Dankzij de bevaarbaarheid van de rivier de Vecht en ook door haar strategische ligging is Ommen ooit Hanzestad geworden. De Vecht was indertijd een belangrijk vaarwater voor transport van bijvoorbeeld Bentheimer zandsteen uit het Duitse achterland. Zo is het paleis op de Dam in Amsterdam steen voor steen over de Vecht gevaren. Ommen had geen echte haven met pakhuizen; een inham in de Vecht deed dienst als klein haventje en werd “Borggraven” genoemd. Zo konden bij onstuimig weer de scheepjes daar tijdelijk “geborgen” worden. De Borggraven was tevens de thuishaven voor de Ommer Vechtvaarders. De tegenwoordige straatnaam “Burggraven” herinnert nog aan de dagen van weleer. Het aantal schippers in Ommen is nooit groter geweest dan 15. Bekende Ommer schippersgeslachten waren Oldeman, van der Vegt, van Elburg en Foekert. De Ommer schippers woonden veelal aan of in de directe omgeving van het haventje. Toen de Vecht in de twintigste eeuw werd gekanaliseerd kwam deze haven te vervallen en werd gedempt. Overigens was toen de scheepvaart al grotendeels verdrongen door vervoer over weg en rails.

Bronnen van de Vecht
De rivier Vecht ontspringt in het golvende landschap van de Baumberge in het Duitse Münsterland. Kwelzones hier vormen de bronnen voor riviertjes die in alle windrichtingen afstromen. Het laaggebergte van kalkgesteente met veel ondergrondse spleten en gangen zorgt er voor dat regenwater makkelijk diep weg zakt in de onderliggende kalkgesteenten. De Berkel en de Dinkel ontspringen ook in dit gedeelte van Duitsland. Het opborrelend water is terug te vinden in bronnen zoals bij Kasteel Darfeld en onder een altaar in de kerk van Schöppingen. Iets voor Schöppingen heet het riviertje officieel de Vecht maar is daar niet breder dan een sloot. De Vecht stroomt Nederland binnen bij Holtheme (Gramsbergen) aan de Holthemereschweg. Na Hardenberg, Ommen en Dalfsen mondt de rivier uit in het Zwarte Water bij Zwolle. De Vecht is een regenrivier met een lengte van 167 kilometer, waarvan 60 km in Nederland. Het stroomgebied van de Vecht beslaat 3780 vierkante kilometer. Lees verder Kronkelende Vecht maakt Vechtdal mooi en natuurlijk →

De stoomboot met Sinterklaas en zijn Zwarte Pieten is op 12 november 2016 weer aangekomen in Ommen. Het was al bijna schemerig toen de pakjesboot van Sinterklaas aanlegde.

1923. Voorafgegaan door muziekvereniging Crescendo trekt hier Sinterklaas de oude Hessel Mulerbrug over. Op de achtergrond Hotel De Zon.
Foto: Fotoarchief Gemeente Ommen
Zie voor meer afbeeldingen bij dit artikel en het album “Sint Nicolaas“.

Op de Vechtkade bij het oude gemeentehuis werd het Spaanse gezelschap verwelkomd door burgemeester Mark Boumans en vele honderden kinderen en volwassenen. De belangstelling was ongekend groot. Na een kort welkom ging de Sint in een koets om een klein rondritje door de binnenstad te maken. Ook de burgemeester reed het rondje mee. Op het Vechtpodium werd het feestje voortgezet. De laatste jaren doet Sinterklaas Ommen aan met de boot over de Vecht. Maar dat was ook wel eens over het Ommerkanaal. Als de boot niet voer werd het trein, (open)auto of brandweerauto. De ritjes door het centrum waren ook gevarieerd: op schimmel, in koets of arrenslee. Zelfs kwam er al eens een kameel aan te pas.

Sinterklaas is voor Ommen geen vreemde. Sinds 1900 mag Ommen zich verheugen op de komst van de Goedheiligman. Daarna kon de jeugd van Ommen blijven rekenen op zijn komst. De Ommer courant bericht in 1923 het volgende over de komst van Sint: ‘Vooraf gegaan door de muziekvereniging Crescendo trok een groote schare kinderen naar het station, om den goeden Sint, die met de trein van half twee uit de richting Junne zou aankomen, feestelijk in te halen. De verwelkoming was dan ook allerhartelijkst, de kleinen popelden van plezier”. Verder wordt melding gemaakt dat Sint met zijn Piet ‘stadswaarts’ gaan vooraf gegaan door Crescendo en verschillende straten aandoen. Ze blijven alleen niet op het Marktplein maar gaan naar hotel de Zon voor een ‘mooie bioscoopvoorstelling’.

Zuute plassies
Sinterklaas en zuute plassies horen bij elkaar. Voor veel Ommenaren zijn zuute plassies een traditie. “Zuute” staat voor zoet en “Plassie” voor broodje, met als voornaamste smaakmakende bestanddelen stroop en anijs. Zuute plassies gaan letterlijk en figuurlijk als zoete broodjes over de toonbank. Omdat ze zo goed in de smaak vallen kan Ommen vandaag de dag nog steeds genieten van dit luxe broodje. Lees verder Zie ginds komt de stoomboot in Ommen weer aan →

Vroeger maakten de boeren zelf boter en verkochten dat op de wekelijks botermarkt annex eiermarkt. De melk werd verwerkt tot boter met behulp van een handkarn of een rosmolen.

De fabriek in 1915.
Zie voor meer afbeeldingen het album “Hammerweg 25 (Zuivelfabriek)“.

Het vanuit de boerderij ontstane zuivelbereiding werd eind 1800 overgenomen door fabrieken. Een boterfabriekje was in Ommen al in 1897 ontstaan aan de Hammerweg, wanneer deze wordt opgericht door J.G. Kramer. Om de nodige kennis en ervaring op te doen ging hij wat rondneuzen bij de fabrieken in de omgeving. In Lemelerveld was een fabriekje van Kingma en in Dalfsen van Jansen. In Balkbrug was een andere Kingma in de zuivel bezig en in Hardenberg naar alle waarschijnlijkheid ook een Kingma die een zuivelfabriek exploiteerden. In de fabriek van Kramer werken behalve de eigenaar zelf, een machinist een melkontvanger en een botermaker. Botermaker was Albert Gort. Na het overlijden van J.G. Kramer in 1909 werd de fabriek beheerd door zijn broer, P. Kramer. De fabriek werd vervolgens verkocht aan A. Lubberdink uit Staphorst.

Oprichting
Aangemoedigd door de oprichting van andere coöperatieve fabrieken in den lande en voorgelicht door de lezingen van de rijkszuivelconsulent, komen de boeren in Ommen met het plan ook een coöperatieve fabriek op te richten. In 1910 wordt de fabriek van Lubberdink gekocht. Het is de eerste fabriek met een volledige en continue draaiende botermakerij. Zo werd in 1910 de eerste stap gezet voor een eigen fabriek.

De weg van Ommen naar Den Ham snijdt dwars door het prachtige landgoed Eerde. Prachtige bomen begeleiden asfaltbaan en fietspaden.

Het grafmonument van Frits Herbert Iordens, Herfst 2016.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer afbeeldingen het album “Grafmonument Frits Herbert Iordens”.

Tussen kasteel Eerde en het uitzichtpunt de Steile Oever ligt niet ver van de kronkelende rivier de Regge in een bosrijk landschap een grafsteen met een Franse tekst. De steen markeert het graf van een Nederlandse verzetsstrijder: Frits Herbert Iordens. Onder zijn naam is de geboortedatum 21 juni 1919 en overlijdensdatum 2 maart 1944 vermeld. Verder staan op de steen enkele regels uit een Frans gedicht. Dat begint met: “Le dormeur du val” (De slaper in het dal). Deze twee regels luiden: “Il dort dans le soleil, la main sur sa poitrine, tranquille; il a deux trous rouges au côté droit”. Vrij vertaald: “Hij slaapt rustig in de zon, de hand op de borst; hij heeft rode gaten aan de rechterzijde”. Deze regels zijn van de Franse dichter Jean Nicolas Arthur Rimbaud (1854-1891). Een zeer toepasselijk tekst dus voor deze eeuwige slaper in het Reggedal.

Hulp aan Joodse kinderen
Frits Herbert Iordens, geboren op 21 juni 1919, was een zoon van een bankier uit Arnhem. Hij studeerde rechten in Utrecht. In de Tweede Wereldoorlog zette hij zich onder meer in voor de hulp aan Joodse kinderen. Daarvoor was op 14 juli 1942, natuurlijk illegaal, een speciaal Kindercomité in het leven geroepen. Dat werkte vanuit Utrecht en heeft verschillende Joodse kinderen kunnen laten onderduiken. Zo waren in een verblijf op het landgoed Eerde zeven Joodse kinderen ondergebracht. Vanaf midden 1943 ging Frits zich ook bezighouden met het redden van geallieerde piloten. Geprobeerd werd die via België, Frankrijk en Spanje naar de thuisbasis terug te krijgen. Daarvoor waren speciale vluchtlijnen georganiseerd door de verzetsstrijders in genoemde landen. Iordens bracht de door de ondergrondse, na hun landing per parachute uit neergestorte vliegtuigen, opgepikte vliegers meestal tot aan de Belgische grens. Eén keer is hij verder meegegaan en dat zou hem noodlottig worden. Op 2 maart 1944 werd Iordens in het Belgische Hasselt aangehouden, vluchtte, maar werd op de vlucht doodgeschoten. Iordens was korte tijd voor dit fatale moment getrouwd met Anne Maclaine-Pont, een dochter van een kennis van Philip Dirk Baron van Pallandt van Eerde. Ook zij hielp vanaf 1942 met het onderduiken van Joodse kinderen. Lees verder Verzetsstrijder F.H. Iordens: slaper in het (Regge)dal →

OMMEN – Het Cultuur Historisch Centrum Ommen (CCO) is een actie gestart voor een nieuw herdenkingsmonument op de Besthmenerberg. Het nieuwe monument moet komen op de plek van huidige locatie als vervanging van het huidige monument.

Impressie van het nieuwe monument.
Afb.: Frank Meijerink / Eric Schutte
Zie voor meer afbeeldingen het album “Oorlogsmonument ‘Kamp Erika’“.

Volgens het CCO heeft het bestaande gedenkmonument niet meer de uitstraling en waarde die het werkelijk verdient. Daarom zijn de Ommer kunstenaars Eric Schutte en Frank Meijerink ingeschakeld om mee te denken over de vorm van het monument zodat aan de slachtoffers van Kamp Erika tijdens de Tweede Wereldoorlog 1940-1945 meer recht wordt gedaan. Het nieuw beoogde herdenkingsmonument zal de geschiedenis van de Besthmenerberg beter zichtbaar maken. Niet alleen wat betreft de geschiedenis van Kamp Erika tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook die van de Sterkampen van de theosofische beweging “De Orde van de Ster in het Oosten” van Krishnamurti. In de plannen voor een nieuw monument is ook begrepen een betere bereikbaarheid vanaf de grote parkeerplaats, die gelegen is op korte afstand van het monument aan de Hammerweg (Steile Oever).

Kosten
De uitvoering van de plannen ligt bij de werkgroep WO 2 van het CCO. De kosten voor een nieuw monument worden begroot op circa € 30.000,00. Deze kosten zijn hoofdzakelijk de materiaalkosten en kosten voor het aanbrengen van het monument. De mogelijkheid wordt onderzocht om bijvoorbeeld door middel van sponsoring het bedrijfsleven hiervoor te enthousiasmeren. Ook worden acties onder de Ommer bevolking gehouden. Verder worden fondsen aangeschreven voor een financiële bijdrage. Lees verder Nieuw monument Kamp Erika →

OMMEN – Het zit er weer aan te komen. De midwinterhoorn kan uit de kast. Het blazen op midwinterhoorns is een traditie voor in de wintermaanden.

Jan Mensink zet met een gloeiende spijker een naam op de midwinterhoorn.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer afbeeldingen het album “Midwinterhoornblazen“.

Dit blazen gebeurt vanaf de eerste zondag van Advent (Anbloazen”) tot Driekoningen (“Afbloazen”) op 6 januari. Men blaast meestal als het schemert en op verschillende locaties.

Jan Mensink uit Junne is er al jaren druk mee. Niet zo zeer met het blazen, maar wel met het maken van midwinterhoorns. In zijn werkplaats aan de Beerzerweg is Mensink er bijna dagelijks mee bezig. Wie niet zelf een midwinterhoorn wil of kan maken is bij Mensink aan het goede adres. Ook voor het Streekmuseum in Ommen heeft hij een tweetal midwinterhoorns gemaakt. Ommenaren zijn op kleine schaal begonnen met het midwinterhoornblazen. Zo was Jan aan het Rot vorig jaar te horen met Midwinterhoornblazers uit Hardenberg op de daken van het gemeentehuis en ziekenhuis in Hardenberg. Ook demonstreerde Aan het Rot afgelopen zomer op de Sallandse markt bij het Streekmuseum zijn eigen gemaakte midwinterhoorn.

Een midwinterhoorn is een traditioneel houten blaasinstrument dat heden ten dage nog wordt gebruikt in Twente, de Veluwe, het zuidoosten van Drenthe, Westerwolde (Groningen), het oosten van Salland, de Achterhoek en op sommige plaatsen in Duitsland nabij de grens met Nederland. Lees verder In Ommen komt het midwinterhoornblazen langzaam van de grond →

OMMEN – De gereformeerde gemengde zangvereniging De Lofstem in Ommen is na 88 jaar gestopt. De oorzaak om het koor niet langer te laten voortbestaan is dat meer dan de helft van het koor de leeftijd heeft bereikt van 80 jaar of ouder.

De Lofstem in de Geref. Kerk in 1950
Foto: archief De Lofstem
Zie voor meer afbeeldingen het album “De Lofstem“.

Bovendien kwamen in het koor legen plekken door overlijden en ernstige ziekten van koorleden. Daar waar De Lofstem op 17 oktober 1928 is begonnen als koor was ook het laatste optreden: de gereformeerde kerk aan de Bouwstraat in Ommen. Tijdens een ochtenddienst op zondag 30 oktober 2016, geleid door ds. Han Wilmink heeft De Lofstem het publiek hartelijk bedankt. Henk Ophoff zorgde voor de begeleiding op piano en Klaas Schaap stond, net zoals de afgelopen dertien, voor het koor als dirigent. Tijdens de dienst werden foto’s uit vervlogen jaren getoond via een beamer. Als dank voor de medewerking aan tal van (kerk)diensten was er van het kerkbestuur een grote bos bloemen. Deze werd uitgereikt aan het oudste lid van het zangkoor, mevrouw Truus Loman-Korf.

Samen
Vanuit de zangvereniging zijn nog wel pogingen ondernomen om samen te werken met het Hervormd Zangkoor of samensmelting van beide koren. Als het aan De Lofstem had gelegen zouden in 2018 beide koren worden opgeheven om vervolgens een nieuw koor te vormen met twee afdelingen. Een afdeling met mensen met een sterke stem en een afdeling met mensen waarvan de stem minder wordt, maar die nog wel graag willen blijven zingen. Hervormd en Gereformeerd zouden dan samen verder als een nieuw PKN koor. Echter, het Hervormd Zangkoor wilde hier niet aan meewerken. Daarom is met weemoed besloten De Lofstem met ingang van 1 november 2016 op te heffen. Voor het jaar 2018 was gekozen omdat dan de fusie van beide kerken gepland staat. Lees verder De Lofstem Ommen stopt na 88 jaar met zingen →

OMMEN – In verband met de grote belangstelling heeft het Streekmuseum in Ommen een extra filmavond ingelast voor donderdag 3 november.

Snapshot uit film van 1962: Trein Bartels bij bakker Makkinga.
Afb.: OudOmmen

Er worden dan zwart-wit films vertoond die destijds gemaakt zijn van het dagelijks leven in Ommen en opgenomen in 1950 en in 1962.

De filmavond begint om 20.00 uur en is onderdeel van de thema-avonden die het museum organiseert. De entree is vier euro persoon inclusief koffie in de pauze.

Reserveringen via email: info@museum-ommen.nl of telefonisch: 0529-453487.
Bron: Harry Woertink – 15 oktober 2016

OMMEN – In het Streekmuseum in Ommen worden donderdagavond 20 oktober historische filmbeelden vertoond.

Snapshot uit film van 1962: Trein Bartels bij bakker Makkinga.
Afb.: OudOmmen

Het gaat om zwart-wit films die destijds gemaakt zijn van het dagelijks leven in Ommen en opgenomen in 1950 en in 1962. Ook worden oude filmbeelden gedraaid van enkele bijzondere evenementen. De filmavond begint om 20.00 uur en is onderdeel van de thema-avonden die het museum organiseert.

Op 7 maart 2017 gaat het over de geschiedenis van Landgoed Eerde en op 11 april 2017 over de Joodse bevolking in Ommen. Gezien de grote belangstelling voor deze avonden is tijdige opgave gewenst. De entree is vier euro persoon inclusief koffie in de pauze. Reserveringen via email: info@museum-ommen.nl of telefonisch: 0529-453487.
Bron: Harry Woertink – 9 oktober 2016

ARRIEN – Op de plek van het voormalige Joodse werkkamp Arriën is maandag 3 oktober 2016 onder grote belangstelling een herdenkingspaneel onthuld.

Luuk Vogelzang, behalve initiatiefnemer van het herdenkingspaneel ook bewoner van het kamp in de begin jaren ‘50.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer afbeeldingen het album “Werkkamp Arriën”

Het moet de aandacht vestigen op het lot van veel Joodse inwoners van Ommen in de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal van de werkkampen is volgens de initiatiefnemers lange tijd een onderbelicht onderdeel van de Tweede Wereldoorlog gebleven. In het werkkamp aan de Brinkweg woonden 96 Joodse mannen. Zij moesten gedwongen ontginningswerkzaamheden in het Arrïerveld verrichten. Via kamp Westerbork zijn ze later gedeporteerd naar vernietigingskampen. Slechts twee van hebben de oorlog overleefd. Luuk Vogelzang, initiatiefnemer van het herdenkingspaneel mocht de officiele onthulling verrichten. Hij deed dat met het weghalen van een doek. Burgemeester Marc Boumans merkte tijdens de onthulling op dat het goed is dat de geschiedenis van het kamp in herinnering wordt gehouden. Ook om deze door te vertellen aan de volgende generaties.

Geschiedenis
Op het paneel zijn onder meer foto’s van mensen en een luchtfoto van het kamp te zien. “De geschiedenis van het kamp hebben we in het bord terug proberen te laten komen“, zegt Luuk Vogelzang, één van de initiatiefnemers. Het opschrift vermeldt dat het ‘onbekende werkkamp’ zo de aandacht krijgt ‘die het verdient’. Naast Arriën waren er meer dan veertig werkverruimingskampen in Noord- en Oost-Nederland. Het kamp in Arriën bestond uit een aantal woonbarakken en enkele bijgebouwen. Het is na het vertrek van de Joden in en na de oorlog gebruikt voor verschillende doeleinden. In 1969 zijn de laatste gebouwen afgebroken.

Herdenkingsreis
Het grootste deel van de joden uit Ommen is vermoord in Auschwitz. Op 3 oktober 2017 is het 75 jaar geleden dat de eerste Joden naar kamp Westerbork werden gebracht. De Stichting Herdenking Joods Ommen zal dan een herdenkingsreis naar Auschwitz organiseren.

Bron: Harry Woertink – 3 oktober 2016