Op de tweede dinsdag van juli wordt al eeuwenlang de Ommer Bissingh gehouden. Een jaarmarkt vermoedelijk zo oud als de stad Ommen zelf, mogelijk nog ouder.

Ommer Bissingh omstreeks 1937

Zie voor meer foto’s het album “Ommer Bissingh”.

In de 19de eeuw was de Ommer Bissingh één van de drukst bezochte jaarmarkten in Overijssel en duurde drie dagen. Op maandag de linnenmarkt, op dinsdag de jaarmarkt en op woensdag de veemarkt.

Bissinghbel
Een oud Bissingh gebruik is het luiden van de Bissinghbel, een klein koperen luidklokje aan de vooravond van de Ommer Bissingh. De Bissingh begon toen op zondagavond na kerktijd al op gang te komen als de herbergen vol lopen met kooplui. Op maandagmorgen 11 uur luidde het klokje van het gemeentehuis de Ommer Bissingh in. De grote toeloop van de kooplieden leidde er in het verleden toe om de Bissinghbel te luiden als teken dat de standplaatsen op de jaarmarkt bij verloting zouden worden toegewezen. Het luiden van de Bissinghbel is steeds gebleven, toch zijn een aantal gebruiken rondom de jaarmarkt verdwenen. Dat waren het verplichte schoorsteenvegen en het wieden van de straten en stoepen. De Ommenaren waren als brandveiligheidsmaatregel verplicht hun schoorstenen te vegen eer de Ommer Bissingh begon. Deze verplichting werd ook door de gemeente gecontroleerd en eventuele gebreken aan de schoorsteen werden opgespoord. Verder was voorafgaande aan de Bissingh iedereen in de stad verplicht stoep en straat voor de woning van gras en onkruid te ontdoen.

Razend druk
Een dag op de Ommer Bissingh in vroegere jaren: het is er ‘s morgens al razend druk. Behalve over de weg was ook aanvoer met zompen over de Vecht, die in een lange rij aan de Vechtoever liggen afgemeerd. Boeren uit de buurtschappen zijn gekomen met hun kleedwagen. Daarop ook nog enkel biggen die ze van de hand willen doen op de veemarkt. Boeren van stand komen me hun sjees. Alle soorten van landbouwgereedschappen, linnen, lapjes, vaatwerk, aardewerk en goud en zilverwerk worden te koop aangeboden. Linnen en vee zijn de belangrijkste handelswaar. Op het Kerkplein zijn de lappenstoffen te vinden. Lees verder Ommer Bissingh ooit een van de drukst bezochte jaarmarkten in Overijssel →

De oud burgemeesterswoning van Nering Bögel aan de Stationsweg 14 in Ommen verdient de status van monument.

2022. De achterzijde van de oude burgemeesterswoning.
Klik op deze link voor meer foto’s van het pand Stationsweg 14:

Houtvesterswoning
De uit de begin van de vorige eeuw daterende villa met achterliggende bostuin heeft alle elementen van het bewaren en doorgeven aan de volgende generatie. Eventuele sloop zou desastreus zijn.
De plek is bijzonder met mooi uitzicht op Huize Het Laar. De betimmering van het interieur is eveneens bijzonder waaronder de schouw. De woning werd in 2020 door een particulier gekocht met de bedoeling restauratie. Zover is het helaas niet gekomen en wacht dus nu op een nieuwe bewoner die de witte villa zoveel mogelijk intact wil houden.
Dit woonhuis is in 1910/1911 gebouwd als houtvesterswoning in opdracht van ‘Land -en Bosbouwmaatschappij Het Laar’ van de bekende Hengelose fabrikantenfamilie Stork. Dit met de bedoeling de houtvester van Landgoed Het Laar te huisvesten.

In het voorjaar van 1944 is er in het dagblad Het Volk aandacht voor de historie van Ommen. In de toen door de Duitse bezetter gecensureerde krant wordt in twee delen de geschiedenis belicht.

Vissen bij de Vechtbrug in Ommen ca. 1907.
Afbeelding: OudOmmen

Na de oorlog ging het socialistisch dagblad verder onder de naam Het Vrije Volk. Dit deel gaat over de Ommerschans, de brug, luchtgesteldheid en bebossing van Ommen. De spelling is aangehouden van de krant. De twee delen uit het dagblad Het Volk zijn overgenomen van de website http://www.Delpher.nl.

Geslachten van Friese stam

Coehoorn bouwde schans, die weg naar ’t Noorden beheerste
“Aan de noordkant van de Vecht, ongeveer vijf uren ten Oosten van Zwolle, ligt het stadje Ommen. Het is een der kleine steden van het voormalig kwartier Salland, thans het arrondissement Zwolle. Het plaatsje is gebouwd op een grotendeels uit geel of rood zand bestaande grond, waarvan de oppervlakte met een vettere, zwartere aarde is bedekt en die zich naar de kant van het Noorden van het Bouweinde langzamerhand verheft tot bij de in omstreeks 1875 aangelegde begraafplaats (thans het oude kerkhof). De kerk en de pastorie of, zoals deze gebouwen vroeger ten plattelande genoemd werden, de Wheeme, staan ook iets hoger, dan de naburige gebouwen.
Van de stadssingels of grachten was tot voor enige jaren niet veel meer over dan de zgn. Burggraven. Op de plaats, waar vroeger het water van deze Burggraven golfde en waar de Ommer kinderen ’s winters hun schaatsen onder bonden, ligt thans de nieuwe weg, die Vechtbrug verbindt met de weg naar Balkbrug. Het stadje Ommen bestond vroeger uit twee zeer verschillende gedeelten het zgn. Brugeinde met als voornaamste straat de Brugstraat en het zgn. Bouweinde. Het Brugeinde, dat grensde aan de Vecht, werd grotendeels bewoond door winkeliers, herbergiers, ambachtslieden, kortom door gewone burgers, terwijl het bouweinde bewoond werd door personen die, de naam zegt het reeds, hun bestaan vonden in de landbouw, dus de boeren. Ook thans kan men dit onderscheid nog enigszins waarnemen, al is de toestand ook hier in de loop der jaren zeer veranderd.
De tuinen van de inwoners lagen behalve aan de Zuidzijde, waar de Vecht stroomt, rondom de stad, het grootste gedeelte evenwel aan de Westzijde naar de kant van de algemene weide. Ten Noorden van de stad vond men grotendeels bouwland en Ommer stuifbelten, waarachter andere landerijen van gemengde aard lagen, o.a, de Strange, de Laarakkers, de Slagenkampen, Alteveer (waar het werkkamp aan de weg naar Balkbrug zijn naam aan ontleent), het Vlier, de Rotbrink en de Dante. Deze landerijen strekken zich uit tot aan de Hessenweg, die de scheiding vornde van het bouwland met de Ommerzandbelten en het veld, dat zich uitstrekt tot aan de Ommerschans. Lees verder Het Volk over de historie van Ommen (deel 2) →

In het voorjaar van 1944 is er in het dagblad Het Volk aandacht voor de historie van Ommen. In de toen door de Duitse bezetter gecensureerde krant wordt in twee delen de geschiedenis belicht.

Oudste bekende zegel van de Stad Ommen.
Afbeelding: OudOmmen

Na de oorlog ging het socialistisch dagblad verder onder de naam Het Vrije Volk. In het eerste deel over het ontstaan van de naam Ommen, het stichten van een kerk en waarom Ommen in1248 stadsrechten kreeg. De spelling is aangehouden van de krant. De twee delen uit het dagblad Het Volk zijn overgenomen van de website http://www.Delpher.nl.

Dankt het zijn naam aan den Utrechtsen bisschop Otto?

Tussen hamer en aambeeld
“Moeilijk is het de reden op te geven waarom Ommen juist deze naam kreeg. De meest voor de hand liggende verklaring is deze: De uitgang “men” komt in deze streken voor in de namen van verschillende buurtschappen zoals Besthmen en Giethmen, welke buurtschappen vroeger ook wel Besthem en Giethem genoemd werden en zeer waarschijnlijk zijn afgeleid van Bestheim en Gietheim. Deze verbastering vindt men ook in de namen van de buurtschappen Windesheim en Sutheim onder Zwolle, waarvan de eerste meestal Winssem genoemd wordt, terwijl de laatste thans niet anders bekend is dan onder de naam Zuthem. Vermoedelijk schreef men dus weleer Omheim en Omhem en heeft deze naam zijn oorsprong te danken aan het feit dat er hoe langer hoe meer woningen werden gebouwd rondom het nog geen naam ontvangen hebbende Heim of Huis, dat aan den landheer, den Utrechtsen Kerkvoogd, toebehoorde en hetwelk tot woning diende van een van zijn dienaren, aan wien hij het Veer of zijn veerstal in pacht of leen had afgestaan.

Een andere verklaring is, dat de Hof reeds van vroegere eeuwen af een Domein van de Utrechtse Bisschoppen is geweest en naar Bisschop Otto I de naam van Otto’s heim (= Otto’s huis) en vervolgens door verbastering van taal en schrift de naam van Otto’s hem, later Othem en eindelijk Ommen gekregen heeft, welke naam naderhand aan het dorp en vervolgens aan de stad is gegeven. Doch zoals het met de namen van de meeste plaatsen uit de Middeleeuwen gaat, het blijven niets meer dan gissingen ten opzichte van de waarschijnlijke oorsprong.

Nadat, vooral door de zorgen van Lebuinus de verspreiding van de Christelijke godsdienst in deze landen hand over hand toenam en de inwoners het heidendom vaarwel zegden, begon men hier en daar kerken te stichten om daarin de godsdienst uit te oefenen. Door de Utrechtse Kerkvoogden, als opperste geestelijken, maar ook als wereldlijke Heren van deze landen, werden aan deze kerken bondzegelen uitgedeeld. Zulk een kerk werd bij voorkeur daar geplaatst, waar reeds kleine buurten bestonden en zo ook bij des Bisschops hof en veerstal over de Vecht aan de weg van Salland naar Drente, die toen waarschijnlijk reeds heerbaan of weg voor het leger was. Lees verder Het Volk over de historie van Ommen (deel 1) →

Vanaf Ommen kun je met de auto sinds 1956 richting Raalte via de N348. Naar Hoogeveen over dezelfde weg werd mogelijk sinds begin jaren zestig.

 1956. De oude brug over de Regge. Op de achtergrond links het tolhuisje en rechtsachter zijn de werkzaamheden bezig voor een nieuwe brug.

Betonweg
De nieuwe provinciale “betonweg S-11” Raalte-Lemelerveld werd in december 1949 aangesloten op de toen gereedgekomen rondweg rond Raalte. De weg bestond uit betonplaten met tussenliggende strips. Pas in 1956 werd de autoweg van Lemelerveld naar Ommen (Laarbrug) doorgetrokken over de oude spoorbaan Deventer-Ommen. Voordien moesten automobilisten vanaf Lemelerveld via Lemele naar Ommen. In 1970 kreeg de gehele betonweg een nieuwe deklaag van asfalt.

Varsenerdijk
De huidige N348 tussen Laarbrug en Lemelerveld werd op 23 maart 1956 officieel voor het verkeer opengesteld. Dat tot Raalte sprake is van bijna een kaarsrechte weg heeft te maken dat de autoweg loopt over het vroegere tracé van de in 1935 opgedoekte spoorlijn van de ‘Overijsselsche Lokaalspoorwegmaatschappij Deventer-Ommen (OLDO)’. Begin zestiger jaren werd vanaf Laarbrug de weg doorgetrokken naar de Varsenerdijk met een afslag naar Ommen. Voordat het zover was moesten eerst bruggen gelegd worden over de rivieren de Regge en de Vecht. Daarna werd de verkeersweg doorgetrokken richting Hoogeveen, de huidige N348. Zolang de doortrekking vanaf Laarbrug tot aan de Varsenerdijk er nog niet was moest het autoverkeer vanuit Lemelerveld voor een verdere bestemming via de brug over de Regge en de Zwolseweg naar de Vechtbrug in Ommen.

Ongelijkvloerse kruising
Het eerste deel van de weg liep van Raalte tot café de Posthoorn bij Lemelerveld en het tweede deel tot in Lemelerveld, waar tegelijkertijd een vaste brug verkeersbrug over het Overijssels kanaal werd gelegd. Vandaar sneed de weg door de oude landbouwgronden en de bossen van Dalmsholte en Giethmen tot aan de Laarbrug in Ommen.

Om je per auto te verplaatsen was vroeger niet altijd een pretje. De wegen waren vaak belabberd. Vaak zandwegen soms verhard met hoogovenslakken.

Situatie wegennet rond Ommen in 1938. Goed is te zien hoe de weg Zwolle-Ommen de buurtschap Varsen doorkruist.
Afbeelding: Topografische Dienst Emmen

Ook de weg van Zwolle naar Ommen was niet best. De slechte toestand van de weg was voor de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche courant in 1938 aanleiding om zelf eens op pad te gaan om naar de oorzaken te zoeken. Geen prettige bezigheid, zo blijkt. De Ommer burgemeester Nering Bögel weet de oorzaak van de ellende aan de krant te vertellen. Vanuit Zwolle naar Ommen had je de mogelijkheid te kiezen voor de zuidkant van de Vecht via Vilteren. Een andere mogelijkheid was via de oude Hessenweg. De oude Hessenweg liep tot aan Varsen om vervolgens via een scherpe bocht af te buigen over de Varsenerweg waar het verkeer zich in deze buurtschap met grote bochten tussen de boerderijen moest doorwringen.

1938
“Al verschillende malen hebben we in ons blad geklaagd over de slechte toestand, waarin in het noordwesten, het westen en het centrum van Overijssel, verschillende provinciale wegen verkeren. Uit eigen ervaring, de beste leermeesteres immers, schreven erover, en we hadden gehoopt met de weg Zwolle—Kampen de laatste van de wegen van de droeve figuur in het centrum van de belangstelling te hebben geplaatst. Maar sindsdien trokken we er weer op uit en de ervaringen, die we daarbij opdeden, stelden alle vroegere in de schaduw. Iemand had ons gezegd: „Je moet de weg Zwolle-Ommen eens gaan berijden met een auto, dan zul je eens wat beleven. We hebben het gedaan met een kleine motor, maar de indruk is er niet minder groot om geweest! Het eerste gedeelte van de weg waren er geen moeilijkheden. Het wegdek was wel één ribbel al ribbel, doch daar zijn we aan gewend. Volmaaktheid op wegengebied vindt men in Overijssel nu eenmaal slechts in Twente. Lees verder De weg Zwolle – Ommen vroeger een schrik voor automobilisten →