OMMEN – Vijf draaiende molens en een museum waar van alles te doen is. Dat is zaterdag 3 augustus tussen 10 en 16 uur in het kort het programma voor de Ommer Molendag.

Molen Den Oordt tijdens Ommer Molendag 2018.
Foto: Harry Woertink

Bezoekers zijn deze dag van harte welkom in en rond de molens in Ommen om te genieten van leuke activiteiten die deze dag op touw zijn gezet. De deelnemende molens zijn De Lelie, de Konijnenbelt, de Vilsterse molen, de Besthmenermolen en molen Den Oordt. In de laatste molen is ook het streekmuseum gevestigd. De officiële opening van de Ommer Molendag wordt deze dag om 9.45 uur verricht door burgemeester Hans Vroomen bij de Konijnenbeltsmolen.

Van alles te doen
Bij alle molens is wat te doen. Bij de Besthmenermolen is bijvoorbeeld een antieke dorsmachine aan het werk en er wordt ovenvers brood gebakken. Bij molen Den Oordt is een Museum-Doedag met allerlei activiteiten in en rond het museum. Bij de Konijnenbeltmolen is draaiorgelmuziek en de expositie van “Kunst onder de Wieken” te bezichtigen. Molen De Lelie bakt pannenkoeken en de Vilstersemolen heeft deze dag de deuren geopend met gratis koffie met koek en limonade voor de kinderen. Tussen de molens is een mooie fietsroute uitgezet die voert vanaf de Ommer molens door het Vechtdal naar de Vilsterse molen en terug. Wandelen kan ook want er is een schitterende wandelroute van de molens in de kom van Ommen naar de Besthmenermolen.

Cultureel erfgoed
De Stichting Ommer Molens heeft als organisator van de jaarlijkse Molendag samen met het Ommer Streekmuseum de handen in een geslagen om er een fantastische molen-promotingdag van te maken. Een activiteit die elke eerste zaterdag van augustus wordt gehouden, dit jaar voor de zevende keer op rij met al doel een breed publiek kennis te laten maken met het cultureel erfgoed. Alle vijf molens hebben hun eigen verhaal en bijzonderheden. De molenaars willen er graag over vertellen. Met maar liefst 5 windmolens mag Ommen met recht een Molenstad genoemd worden. Vier van deze molens zijn eigendom van de gemeente. De vijf molens op volgorde van leeftijd: de Konijenbeltsmolen uit 1806 en staande aan de Zwolseweg 5 in Ommen. Lees verder Molens en museum in de kijker met tal van activiteiten – Zaterdag 3 augustus: Ommer Molendag en Museum-Doedag →

OMMEN – Molen Den Oordt in Ommen heeft sinds vandaag weer een krukas. Het is de eerste stap om van de oorspronkelijke molen weer een houtzaagmolen te maken.

Het binnenbrengen van de krukas.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “2019 – Plaatsen krukas”.

Zo’n honderd jaar geleden is de functie van de molen gewijzigd van houtzaagmolen naar korenmolen. Als het aan de beherende Stichting Ommer Molens ligt wordt Den Oordt op den duur weer een houtzaagmolen.

Krukas
Met vereende krachten van een kraan en behulp van de molenmaker Jannes Kooistra bijgestaan door de Ommer molenaars is de bijna 500 kilogram zware krukas boven in de gemeentelijke molen geplaatst. Via een van de ramen in de molen kon met precisiewerk de krukas op de juiste plek gelegd worden. De uit één stuk gegoten ijzeren krukas van 4,5 meter zet in zaagmolens een roterende beweging om in een rechtlijnige beweging. Het terug plaatsen van de krukas is een activiteit van de Ommer molenaars onder aanvoering van molenaar Anton Wolters van molen De Lelie. Een week eerder is de Konijnenbeltsmolen voorzien van oorspronkelijke onderdelen.

Windkracht
Met windkracht werden vroeger de zware stammen op het zaagraam getrokken en gezaagd. Door concurrentie van de stoomhoutzagerij elders werd het zagen van hout steeds minder lonend en legde de molenaar zich rond de dertiger jaren van de vorige eeuw toe op het malen van koren tot meel. De ijzeren krukas dateert van 1892 en is afkomstig van een oude houtzaagmolen in Franeker en is op de kop getikt door molenaar Anton Wolters.

Zeskantige bovenkruier
De enige zeskantige bovenkruier in Overijssel, met zijn kenmerkende houten voet, is vanuit de Zaanstreek overgeplaatst naar Deventer en nadien in 1824 als een zaag- en korenmolen overgebracht naar Ommen. De molen is geheel van hout, de romp en de kap zijn afgedekt met riet. Tot het eind van de dertiger jaren van de vorige eeuw werd er met de molen gezaagd. Nadien werden er ook twee koppels maalstenen geplaatst.

Lees verder Molen Den Oordt in de wacht voor nieuwe functie: houtzaagmolen – unieke krukas geplaatst →

OMMEN – Met een gerestaureerde kap en een nieuwe roede, koningsspil en bonkelaar is de Konijnenbeltsmolen in Ommen op weg naar een maalvaardige molen.

Een grote kraan zorgde ervoor dat de kap weer op de juiste plek werd teruggezet.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “2018/2019 – Restauratie-werkzaamheden”.

Meer dan een half jaar is de kap van de korenmolen aan de Zwolseweg 5 er af geweest. Maar dinsdag 2 juli 2019 was het zover dat de kap weer teruggeplaatst kon worden op de molen. Het terugzetten van de kap trok veel bekijks. Een grote kraan zorgde ervoor dat de kap weer op de juiste plek werd teruggezet.

Burgemeester
In de molenkap is de windpeluw vervangen. Dit is de balk onder de as en de zogeheten burgemeester, de steunbalk die daaronder zit. Verder zijn een aantal gordingen vervangen en alle rietlatten zijn nieuw en is de kap voorzien van een nieuw rietdek. In de molen is het kruiwerk (mechanisme waarop de kap draait) nagekeken en herstelt. De Konijnenbeltsmolen heeft een zogenaamd ‘Engels kruiwerk’, bestaande uit twee rails: een onder- en bovenrail met daartussen de kruirollen. Simpel gezegd zit één rail gemonteerd bovenop de molen, de andere rail onderaan de kap. De onderrail is vervangen door een stevigere uitvoering en is tevens waterpas gelegd.

Zaanstreek
Voordat de Konijnenbeltsmolen in 1806 naar Ommen kwam deed deze dienst als olie- en pelmolen in de Zaanstreek. De Stichting Ommer Molens heeft als wens dat de molen ooit weer maalvaardig wordt. Zo ver is het nog niet. Daarvoor moeten eerst nog molenstenen geplaatst worden. Met een blik op de toekomst is de molen nu wel voorzien van een koningspil en bonkelaar. Die ontbraken tot nu toe. De koningspil is de rechtopstaande as midden in de molen. Deze rust op de zogenaamde ‘Donsbalk’. Deze eiken balk is gezaagd uit de oude lange spruit van molen ‘den Oordt’. De bonkelaar is het tandwiel wat bovenaan de koningspil wordt bevestigd, en zo een haakse overbrenging vormt met het bovenwiel wat rechtstreeks door de wieken wordt aangedreven. Om de molen ooit weer een functie te geven zijn deze onderdelen zeker nodig. Het tijdelijk verwijderen van de kap op de molen was een mooie gelegenheid deze onderdelen terug in de molen de plaatsen”, aldus Bastiaan Woertink, die als molenaar op de Konijenbeltsmolen trots is met het resultaat. Lees verder Konijnenbeltsmolen in Ommen op weg naar een maalvaardige korenmolen →