Categorie archief: Monumenten

Het verhaal achter “De molen van Waaijman”

Met vijf draaiende molens telt Ommen een rijk bezit. Niet iedereen weet dat binnen de gemeentegrenzen van Ommen nog een windmolen staat maar dan zonder wieken.

 Tegenwoordig is de sfeer van “De Olde Mölle” een echt landleven. Hoge bomen, een bloeiende rododendron, een prieeltje en een moestuintje. Het door hedra bedekte monumentje uit 1872 vormt het middelpunt, al staat het eigenlijk op de rand van het perceel van ruim twee hectare. Daarvan is een klein deel bedekt met sparren, anderhalve hectare is een eikenbos. In de molen is het vooral de huiskamer die anders is dan de gemiddelde doorzonkamer; hij is namelijk rond. Boven zijn nu drie piepkleine kamertjes en een toilet.

Coöperatie
Op de grens van Beerze en Mariënberg (tussen de N36 en het Vechtkanaal) aan de Beerzerweg 37 staat “De Olde Mölle”, een tot woning omgebouwd wind-korenmolen. De molen is ook bekend als de molen van Mariënberg of de molen van Waaijman, genoemd naar de laatste molenaar. Als vervanging van de waterradmolen wordt omstreeks 1750 tweehonderd meter in westelijke richting op Ommer gebied een nieuwe molen gebouwd, een zogeheten standerdmolen. Deze houtenmolen, gebouwd op één staander, wordt vervolgens in 1872 vervangen door een nieuwe beltkorenmolen op een stenen voet met een rietgedekte bovenbouw en twee koppel maalstenen. Toen was de achtkante bovenkruier nog omringd door stuifzandgebied. Voor een goede windvang werd de molen gebouwd op een hoger gelegen zandduin. In 1930 werden de maalactiviteiten van de oude molen verplaatst naar de ‘Coöperatie’. Een nieuw en groot gebouw met maalderij pal tegenover het NS-station in Mariënberg met de naam: “Coöperatieve Aan- en Verkoop Vereniging Mariënberg”.

Pallegarste
De molen van Mariënberg wordt onttakeld en in 1931 is de bovenbouw gesloopt. Deze onderdelen zijn gebruikt voor de korenmolen in Marle onder de rook van Wijhe. Op de weide naast de “Olde Mölle” heeft voetbalvereniging Mariënberg nog lange tijd gevoetbald. Voetbalvoorzitter G.W. Waaijman stelde de omgeving van de molen beschikbaar toen de voetbalclub moest wijken voor de nieuwe autoweg naar de Witte Paal. In 1968 kon v.v. Mariënberg verkassen naar de nieuwe sportvelden aan de Westerweg. Het verhaal gaat dat ooit een arme veenarbeider vanaf de Mariënbergse molen zijn gepelde gerst verloor door een gat in zijn knapzak. Toen hij thuis was moest hij terug naar de molen om de verloren graankorreltjes te zoeken. Zo is de naam van boerderij Pallegarste ontstaan en kreeg ook de weg en de camping waar de veenarbeider bivakkeerde de naam Pallegarste.

Van waterradmolen naar windmolen
Lees verder Het verhaal achter “De molen van Waaijman” →

Pastorie bood eeuwenlang onderdak aan dominees NH kerk

Aan Kerkplein nummer 16 staat de voormalige pastorie van de Nederlandse Hervormde Kerk. Tot 1991 bood de “Weme” eeuwenlang onderdak aan predikanten van de tegenover gelegen kerk.


De Pastorie en Hervormde kerk in de jaren 30.
Zie voor meer foto’s het album: “Pastorie NH Kerk“.

Deze predikantswoning dateert uit 1924 en was de vervanger van de oude pastorie die eerder heeft gestaan op deze markante plek in het centrum van Ommen. Sinds 1993 wordt de oude predikantswoning particulier bewoond. De oude pastorie is een monumentaal pand met een symmetrische voorgevel en een inspringend entree met rondboog. Tot aan de laatste restauratie was het afgeknotte schilddak op het huis toegankelijk en had een hekwerk rondom. Opvallend van de woning is het gevarieerde metselverband. De bouw is in 1924 uitgevoerd door aannemersbedrijf van Aalderen uit Ommen. Het hekwerk dateert uit 1891 en stond ook bij de oude pastorie. Dit hekwerk is gelijk aan het hekwerk van de kerk die in 1886 werd geschonken door Baron van Pallandt. De tuin aan de zuidzijde is afgesloten met een heel oude beukenhaag. De Burggraven, achter de pastorie, ligt ongeveer anderhalve meter lager dan het Kerkplein. Samen met de kerk staat de oude pastorie op het hoogste punt van Ommen.

Bewoners
In 1924 was de eerste bewoner dominee Gerhardus Albertus Bruins. Hij ging in 1946 met emeritaat waarna dominee Leendert Emmerzaal de nieuwe bewoner werd tot 1949. Vanaf 1946 was ook dominee Dirk van Heijst bewoner van de grote pastorie en verbleef er tot 1960. Vervolgens werd de pastorie bewoond door dominee Leonard Johannes Bloemsma en zijn gezin. Bloemsma verbleef er van 1960 tot 1980, om vervolgens als emeritus predikant naar Ommeren te verhuizen. De laatste bewoner in dienst van de Hervormde Kerk was ds. Johan Karel Vlasblom. Hij verliet de pastorie op 12 mei 1991. Voor de Hervormde kerk werd de pastorie daarna overbodig. Voor Riekie Schuttert-Knol aanleiding om de voormalige pastorie in 1993 aan te kopen van de kerk. Na een grondige restauratie is zij daar in het hartje van Ommen gaan wonen tot haar overlijden. Vervolgens kwam het pastoriegebouw in het bezit van een projectontwikkelaar, die het eerst particulier verhuurde en nu bezig is met plannen voor de huisvesting van minderjarige statushouders, die in het bezit zijn van een verblijfsvergunning. Lees verder Pastorie bood eeuwenlang onderdak aan dominees NH kerk →

Kerkklokken luiden in Ommen niet alleen op zondag

Dagelijks is het hoorbaar: het klokgeluid van de Hervormde kerk in Ommen. Van maandag tot en zaterdag om 12.00 uur en ’s avonds om 21.00 uur.

1946. Terugkeer naar Ommen van de in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers geroofde bronzen luidklokken.

Papklok
Verder luidt de klok op zondag bij aanvang van de kerkdienst en bij begrafenissen. Bij begrafenissen luiden er zelfs twee kerkklokken. Soms ook als iemand is overleden. Het ‘verluiden’ gebeurt tegenwoordig om 13.00 uur en dan alleen op verzoek van de familie. Vroeger werd er verluid om 11.00 uur voor iemand die overleden was uit de stad en om 13.00 uur voor wie in het buitengebied woonde. Het dagelijks klokgelui om 21.00 uur dateert uit de periode dat de stadspoorten werden gesloten. Omdat men dan nog een bord pap at voordat de bedstee werd opgezocht, wordt dit klokluiden ook wel de pap- of breiklok genoemd.

Lees verder Kerkklokken luiden in Ommen niet alleen op zondag →

Huis Beerze, een fraai landhuis in de natuur

Geen havezate of kasteeltje, maar wel een fraai gelegen landhuis met een adellijke sfeer: Huis Beerze, gelegen aan de Beerzerpoort 4 in Beerze te midden in de natuur.

 Huis Beerze gelegen midden in de natuur.

Een huis met een geschiedenis. Eerste bewoner in 1925 was baron Bentinck en later – door vererving – jonkheer Röell. Huis Beerze met koetshuis bestaat verder uit parkbos, vijver en lanen met zichtlijnen. De inrit naar het landhuis wordt gemarkeerd met twee blikken leeuwen, één met het wapenschild van Bentinck en één met die van Röell, beiden op een bakstenen voet. In totaal beslaat het landgoed 185 hectare.

Lees verder Huis Beerze, een fraai landhuis in de natuur →

Baron Bentinck leefde voor de natuur

Baron Maximiliaan Robert Bentinck tot Buckhorst (1882-1961) die zich begin vorige eeuw in Ommen vestigde kan gezien worden als een van de grote natuurbeschermers van Ommen.

 Baron Maximiliaan Robert Bentinck tot Buckhorst en zijn tweede vrouw baronesse Schimmelpennick van der Oije.

Als ware natuurvriend trok hij zich het lot van het landgoed aan en onderhield het. Dankzij deze natuurgebieden en die ook tot het bezit van Baron van Pallandt van Eerde behoorden profiteerde Ommen van het toerisme. Door de groei van de steden als gevolg van de industrialisatie werd het stedelijk leven als hinderlijk ervaren. Er ontstond een nieuwe beleving van de natuur. Deze waardering uitte zich in toerisme en het streven om bepaalde natuurgebieden te beschermen.

Delta Lloyd
Lees verder Baron Bentinck leefde voor de natuur →

Ommer Molendag en Museum-Doedag op 6 augustus met tal van activiteiten

OMMEN – De Ommer Molens en het Historisch Museum Ommen organiseren op zaterdag 6 augustus 2022 weer de jaarlijkse Molen – en Museum Doedag.

 2019: Geslaagde Ommer Molendag met veel publiek.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Ommer Molendag”

Vanaf 10.00 uur tot ongeveer 16.00 uur staan de deuren wagenwijd open van het vernieuwde museum en de vijf molens. Bij alle molens is dan ook wat te doen; bij de Besthmenermolen is bijvoorbeeld een antieke dorsmachine aan het werk en er wordt ovenvers brood gebakken. De Museum Doedag bij molen Den Oordt wordt een dag met leuke activiteiten waar ook aan de kinderen is gedacht. Bij de Konijnenbeltmolen is draaiorgelmuziek en de expositie van “Kunst onder de Wieken” te bezichtigen. Molen De Lelie bakt pannenkoeken en ook de Vilstersemolen opent deze dag de deuren. Voor alle molens geldt dat de molenaars actief zijn. Tussen de molens is een mooie fietsroute uitgezet.

Samenwerking Ommer Molens en museum
Voor de organisatie van deze open dag die in het tekenen staat van historie hebben de Stichting Ommer Molens en de historische vereniging CCO naar samenwerking gezocht. Door de pandemie is het alweer twee jaar geleden dat een dergelijk evenement gehouden kon worden. De organisatie is dan ook blij dat het weer kan. Afgaande op de publieke belangstelling van de laatste keer wordt ook nu weer veel publiek verwacht op dit gratis toegankelijk evenement.

Vrijwilligers
Voor zowel de molens als voor het museum zijn nog steeds vrijwilligers nodig. De open dag is dan ook bij uitstek geschikt om een kijkje achter de schermen te nemen en wie weet om zich als vrijwilliger op te geven.
Bron: Harry Woertink – 5 juli 2022

Onderzoek wijst uit: Molen Den Oordt in 1824 nieuw gebouwd – zaagwerk uit oudere molen

Een onlangs gehouden dendrochronologisch onderzoek heeft uitgewezen dat het zaagwerk van molen Den Oordt in Ommen ouder is dan de romp zelf.

 Een oude foto van molen Den Oordt rond 1900.
Foto: OudOmmen
Zie ook het album “Molen Den Oordt | Streekmuseum”

De zaagonderdelen moeten daarom afkomstig zijn van een andere molen. Uit een eerder jaarringenonderzoek bleek dat de huidige molen in 1824 nieuw is gebouwd, maar over de datering van het binnenwerk was twijfel. Dat werd mede ingegeven door de ongewone constructie van het zaagwerk (het gaande werk). Alles leek erop dat in de molenromp het gaande werk pas gemaakt was met ouder materiaal. Ook de doorleefdheid en kleuren op de onderdelen van het zaagwerk deed vermoeden dat destijds gebruik gemaakt is van onderdelen uit een andere molen.

Andere, oudere molen
Tom Temmink, molenconsulent bij het Oversticht liet daarom een tweede onderzoek verrichten. Daaruit kan de conclusie getrokken worden dat het zaagwerk ouder is en inderdaad afkomstig is van een andere, oudere molen. Echter, het tweede onderzoek wees ook uit dat de datering van verschillende genomen monsters ver uit elkaar liggen, zodat de gebruikte zaagonderdelen van de andere molen ook al eerder in een andere, oudere molen dienst moet hebben gedaan. Dat maakt het vrijwel onmogelijk om de gesloopte molen aan te wijzen die de onderdelen voor Den Oordt heeft geleverd. Molens werden vroeger regelmatig verplaatst en opnieuw opgebouwde of herbouwd na een schade of brand. De kans dat oude molens allerlei onderdelen bevatten van voorgangers is dan ook groot.

Zeskante molen de enige in Overijssel
De gemeente Ommen is eigenaar van molen en de Stichting Ommer Molens is beheerder van de molen. Molen Den Oordt is één van de acht nog bestaande zeskante molens van Nederland en de enige in de provincie Overijssel. De molen is van cultuurhistorische waarde als één van de twintig rijksmonumenten in de stad Ommen. De molen is vanwege de historische en beeldbepalende locatie aan de zuidrand van Ommen van belang voor het aanzien van Ommen. Lees verder Onderzoek wijst uit: Molen Den Oordt in 1824 nieuw gebouwd – zaagwerk uit oudere molen →

Gezellige drukte op de Nationale Molendag in Ommen

Het was zaterdag gezellig druk op de Nationale Molendag in Ommen. Alles zat mee: het zonnige weer, maar ook was er voldoende wind om de molens te laten draaien.

 Den Oordt molenaar Willy Weijdeman legt de werking van de molen uit. Op de achtergrond is de Konijnenbeltsmolen zichtbaar.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Nationale molendag 2022”

De bezoekers konden op deze open dag de molen bewonderen en een praatje maken met de molenaar. Bij molen De Lelie was ook gelegenheid om lekkere pannenkoeken te eten gemaakt van meel van de molen. Deze smakelijke traktatie lieten niet veel bezoekers aan zich voorbijgaan.

Kinderen
“Nu ben ik voor het eerst in een molen”, aldus een van de vele kinderen die zaterdag de molens in Ommen bezochten. Ook voor hun ouders is een bezoek aan een molen fascinerend. Molenaar Willy Weijdeman lacht als ze weer een groepjes belangstellenden kan verwelkomen op de molen. “Ja molens hebben grote aantrekkingskracht op kinderen. Ze vinden het altijd geweldig als de molen draait en ze binnen een kijkje kunnen nemen”.

Willy Weijdeman is een van de vrijwillige molenaars op molen Den Oordt maar als vrouw de enige molenaar in het Ommer gezelschap. Ze ziet in tegenstelling tot de andere molens dat de wind soms de wieken maar moeilijk rond krijgt en wijst op de molenbiotoop die voor Den Oordt niet al te gunstig is door de aanwezigheid van bomen rondom de molen en de windvang beperken.

De Nationale Molendag is een landelijk initiatief die in Ommen ondersteund wordt door de Stichting Ommer Molens. Deze stichting heeft als doel de molens in goede staat te houden en zoveel mogelijk draagvlak te creëren. Voor alle molens geldt dat er molengidsen en molenaars actief zijn, “maar dat kunnen er altijd meer worden”, vertelt de molenaar. De stichting Ommer Molens beheert de molens: Den Oordt, de Konijnenbeltsmolen en de Besthmenermolen en waakt over de biotoop van molen De Lelie. Lees verder Gezellige drukte op de Nationale Molendag in Ommen →

14 mei Nationale Molendag – Ommer molens open

OMMEN – Op zaterdag 14 mei is het weer feest in Molenland. Door heel Nederland zijn molens open voor publiek.

 Molen De Lelie bakt pannenkoeken op de Nationale Molendag.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Nationale molendag”

Ook in Ommen draaien de molens bij voldoende wind en zijn de hele dag opengesteld om te laten ontdekken hoe mooi en bijzonder de Nederlandse molens zijn. Het gaat om de volgende molens: De Lelie aan het Molenpad, de Besthmenermolen aan de Hammerweg, de Konijnenbeltsmolen aan de Zwolseweg en molen Den Oordt bij het vernieuwde Historisch Centrum. Een ensemble van muziekvereniging Soli Deo Gloria laat zaterdag bij enkele molens blaasmuziek horen. Molen De Lelie bakt voor lekkerbekken pannenkoeken van eigen meel.

Beeldbepalend
Molens zijn beeldbepalend voor Nederland en werden eeuwenlang gebruikt voor onder meer het malen van graan, het zagen van hout, het slaan van olie uit zaden en het maken van papier. Als gevolg van de technische ontwikkeling verdwenen molens vanaf het eind van de 19e eeuw steeds meer uit beeld en werden gesloopt. Er zijn nog ruim 900 molens gebleven en gerestaureerd en nog steeds te bewonderen.

De Lelie
Molenaar Anton Wolters is als beroepsmolenaar sinds 1983 aan de Lelie verbonden. Als ambachtelijk korenmolenaar maalt hij verschillende soorten meel voor bakkers, reformen en particulieren. “Met een windmolen kun je pas echt goed meel malen. Dat is wat anders als een computergestuurde machine, waar geen vinger aan te pas komt”, legt molenaar Anton Wolters uit “Het meel zoals dat op een molen gemalen wordt komt ambachtelijk tot stand. Dat bakt voor de bakker ook veel beter. Daar komen geen broodverbeteraars of rijsmiddelen aan te pas. Het meel is een puur natuurproduct, zonder toevoeging van conserveringsmiddelen. Als het bij de basis goed gaat, dan ligt hier een stukje kwaliteit waar de natuur en het milieu wel bij varen maar wel betaalbaar zijn” weet Wolters.

Bron: Harry Woertink – 5 mei 2022

Vilsterse molen in de steigers

De Vilsterse molen staat op dit moment in de steigers. Een molenmaker is op een hoogte van twaalf meter bezig met het vernieuwen van de stellingplanken rondom de molen.

Vilsterse molen in de steigers
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Vilsterse molen”

Bovendien wordt de stelling met veertig centimeter verbreed. Voor het bedienen van de wieken was de ruimte op de stelling (omloop) eigenlijk te krap dat met name moeilijkheden opleverde met het opzeilen. Ook het hekwerk rondom de stelling wordt hoger en daardoor veiliger. De nieuwe stellingplanken zijn voorzien van een antislip laag. Het gevlucht van de molen (de diameter van het wiekenkruis) komt op 24 meter. De totale hoogte komt daarmee op 26 meter.

Beschermd dorpsgezicht Vilsteren
De achtkantige stellingmolen uit 1858 staat midden in het dorp Vilsteren en is onlosmakelijk verbonden met het beschermd dorpsgezicht. De molen is eigendom van Landgoed Vilsteren. Voor het behoud en maalvaardig maken van de molen is de Stichting Vrienden van de Vilsterse Molen actief. De stichting stelt zich tevens tot doel om financiële middelen aan te boren voor onderhoud en daarmee de instandhouding van deze historische molen. De molenstichting kon financieel een bijdrage leveren in de restauratiekosten evenals Landgoed Vilsteren en andere subsidiebronnen.
Bron: Harry Woertink – 23 september 2021