Archeologen hebben in Ommen een oude brandput blootgelegd.

Archeologen leggen de oude brandput bloot aan de Middenstraat in Ommen

Brandput
Het gaat om één van de 8 brandputten die Ommen vroeger had om met het water uit de put branden te blussen. De gemetselde put is twee meter diep en staat zichtbaar in het grondwater. Archeologen legden maandagmorgen aan de Middenstraat 22 de oude brandput voor even bloot, juist voordat hier de bouw van zes nieuwe woonappartementen begint. Na (fotografische) vastlegging verdween de brandput ’s middags weer onder het zand.

Leren brandemmer
Brand was vroeger een ramp. Een brandverzekering bestond nog niet. De stad Ommen had brandwachten en brandputten. In 1808 werden verdeeld over de kom van Ommen op een 8-tal plekken stadsputtten gegraven; onder andere op het Vrijthof, Middenstraat en Bermerstraat. Deze brandputten diende voor het nodige bluswater. Een slang in de put en dan maar pompen. Het water werd in een leren emmer naar de brand gedragen, waartoe men een lange rij van helpers opstelde, die de emmers van de een naar de andere doorgaven. In 1730 was voor het verkrijgen van het burgerrecht van de stad Ommen behalve een flinke som geld ook een leren brandemmer voor de brandweer een verplichte bijdrage.

Water
Bij brand werd eerder het bluswater uit de Vecht gepompt. De eerste brandpuit werd door de brandweer aangeschaft in 1743 en een tweede spuit 1822. De spuiten waren gestationeerd in een in 1807 tegen de muur van de hervormde kerk gebouwd brandspuithuisje. In 1827 werden de putten vervangen door pompen om de inwoners te voorzien van (drink)water.

Vuur en vlam
‘Brand!’, ‘Brand!’, klinkt het uit verschillende monden op woensdag 8 augustus 1822 als Ommenaren vuurtongen boven hun stadje zien en witte rookpluimen. Ook Egbert Brinkman ontdekt vanaf zijn land iets buiten de kom van Ommen dat het niet pluis is en keert snel te voet naar huis, achterna gekomen door zijn vrouw en kinderen. Dicht op de plek des onheils ziet Brinkman tot grote ontsteltenis dat zijn huis in lichterlaaie staat. En niet alleen van hem maar ook belendende percelen staan in vuur en vlam. De huizen branden als een fakkel. Vuurheren treden regelend op bij pogingen de brand te blussen. De slang van de brandspuit is op de naburige brandkolk aangesloten en inwoners staan rij in rij om telkens de met water gevulde leren emmers op de vuurhaard te gooien. Iedereen doet wat hij of zij kan. Uit de gevaar lopende huizen worden goederen weggesleept. Maar het mag allemaal niet baten. Totaal gaan 30 huizen en twee schuren in vlammen op.

In 1841 had de stad Ommen de beschikking over 2 brandspuiten, 20 emmers, 160 brandhaken en 50 bijlen.

De brandput aan de Middenstraat

Tekst en foto’s: Harry Woertink