OMMEN – Ommen brengt de kook- en bakhuisjes in het buitengebied in beeld. Het gaat daarbij om bijgebouwtjes van boerderijen die ooit dienst gedaan hebben voor het bakken van brood of als kookruimte.

Tekst en foto’s: Harry Woertink
Ben Wösten en Luuk Vogelzang, beiden lid van de HKO werkgroep Boerderij- en veldnamen inventariseren een bakhuisje in Arriën.

De Historische Kring Ommen (HKO) voert deze klus uit op verzoek van de gemeente. Leden van de werkgroep veld- en boerderijnamen hebben de afgelopen weken het Ommer buitengebied afgestruind. Hoewel de inventarisatie nog niet helemaal is afgerond komt het aantal nog aanwezige bak- en kookhuisjes uit op ongeveer zestig, gebouwd in de periode 1850 tot begin 1900. “De bak- en kookhuisjes zijn vaak omgebouwd tot schuur, werkplaats of berghok. Er zijn er die er gaaf uitzien en waar ook nog een bakoven aanwezig. Maar er zijn ook bakhuisjes die sterk verwaarloosd zijn en vervallen. Misschien geeft de inventarisatie een impuls om ze te behouden en weer in oude staat terug te brengen. Je ziet de kookhuisjes ook alleen maar in deze regio. Verder in Twente en in Drenthe. Ze zijn een bezienswaardigheid geworden”, aldus Luuk Vogelzang, die lid is van de HKO werkgroep, die eerder ook een inventarisatie heeft gedaan van de nog aanwezige hooibergen in Ommen.

Met het oog op brandgevaar staan de bakhuisjes vaak los van de boerderij. De oven werd gestookt met takkenbossen. Als de oven heet genoeg was, werden de takkenbossen verwijderd en de vloer schoongemaakt. De overgebleven hitte in de oven bakte het brood gaar. Door de komst van de snelkookpan en magnetron zijn kookhuisjes overbodig geworden. Lees verder Snelkookpan maakte einde aan gebruik van bakhuisjes – Regeling in de maak voor behoud erfgoed →

Lemele – De Dikke Steen op de Lemelerberg ligt er weer netjes bij. Gevallen blad rondom de enorme zwerfkei is bij elkaar geharkt en afgevoerd. Ook het zitbankje is weer schoon.

Tekst en foto’s: Harry Woertink
Leden van de historische vereniging Lemeles Arfgoed uit Lemele bij de dikke steen.

Elk jaar trekt een groep van leden van de historische vereniging Lemeles Arfgoed uit Lemele richting de dikke steen om ‘gewapend’ met schoppen, harken, kruiwagens en een dosis goede moed aan de slag te gaan voor de ‘steenwassing’. De dikke steen moet in volle glorie toonbaar zijn voor de wandelaars en iedereen moet er makkelijk om heen kunnen lopen. Hier ligt een stuk geschiedenis dat vele verhalen kent”, aldus Adrie Pouw, secretaris van Lemels Arfgoed, terwijl een man of twintig hard aan het werk is. Volgens Pouw is het idee van de steenwassing ontstaan in 2007 toen Lemels Arfgoed tien jaar bestond. “We hebben in overleg met het Overijssels Landschap Overijssel als eigenaar de steen geadopteerd. Binnen de vereniging is een werkgroep DOR actief, DOR staat voor dikke steen ontbloting en reinigingsploeg, met de bedoeling rondom de steen de omgeving toonbaar te maken. In 2005 hebben we de steen beter zichtbaar gemaakt met het weghalen van zand”.

De steen in een door bomen omringde kuil op de berg stamt uit de voorlaatste ijstijd ruim 150.000 jaar voor christus. Toen kwamen metersdikke gletsjers vanuit Scandinavië deze kant op en maakten van de gekantelde bodemlagen hoge stuwwallen waaronder de Lemelerberg. De steen slaat groen uit van de aanslag en begroeiing. Eerder onderzoek heeft uigewezen dat de dikke steen geen graniet is maar een samensmelting van granaatgneis met hoornblende, biotiet en granaat. Lees verder Dikke Steen op Lemelerberg ‘gewassen’ door Lemels Arfgoed →