Ommen en de 24 buurtschappen

De Ommer buurtschappen zijn ontstaan vanuit de vroegere Marken. Ondanks dat Ommen 14 van deze Marken telde is het aantal buurtschappen rond Ommen veel groter.

De klok met vermelding van de Ommer buurtschappen aangeboden in 1956 door de gemeenteraad ter gelegenheid van de officiële ingebruikstelling van het gemeentehuis aan de Markt.

Cijfers en letters
In wat nu de gemeente Ommen is was vroeger sprake van Marken. Totaal werd Ommen gevormd door 14 verschillende Marken. Vier ten noorden van de Vecht: Varsen, Arriën, Stegeren en Ommen. En tien ten zuiden van de Vecht: Vilsteren, Giethmen, Besthmen, Zeesse, Archem, Junne, Beerze, Eerde, Lemele en Dalmsholte. De gemeente Ommen telde na de opheffing van de Marken in de negentiende eeuw totaal 24 buurtschappen.
Na samenvoeging van de gemeenten Ambt-Ommen en Stad-Ommen op 23 mei 1923 tot één gemeente werd overgegaan tot nummering van woningen en andere gebouwen door middel van bordjes met letters en cijfers. Op één na (de letter Q) werden alle 26 letters van het alfabet hiervoor gebruikt. De letters correspondeerden met de secties van het Kadaster en de nummers met de volgorde van de gebouwen in de desbetreffende buurtschappen.

Voor Ommen (De Kom) werd de letter A gebruikt en voor de volgende 24 buurtschappen was de letter B voor Vilsteren. Verder ging het met de C: Giethmen; D: Lemele; E: Lemelerveld; F: Archem; G: Besthmen; H: Eerde; I: Junne; J: Zeesse; K: Beerze; L: Beerzerveld; M: Stegeren; N: Arriën; O: Varsen; P: Vinkenbuurt; R: Ommerschans; S: Ommerveld; T: Witharen; U: Emsland; V: Ommerbos/Rotbrink; W: Laarakkers/Dante; X: Arriërveld; IJ: Stegerveld en tot slot de Z: Dalmsholte.

Lees verder Ommen en de 24 buurtschappen

De Lemelerberg zo bijzonder – Zondag op tv met ‘Vroege Vogels’

Eén bult van ongeveer 80 meter hoog: de Lemelerberg.

Schaapskudde op de Lemelerberg.
Zie voor meer afbeeldingen het album “Schapen op Lemelerberg“.

Heidelandschap
De afgelopen jaren heeft Landschap Overijssel in natuurgebied de Lemelerberg heel veel heide teruggebracht. Vanaf de top van de Archemerberg kun je het hele heidelandschap zien. Vlaktes met struikheide, af en toe een boompje, open zandverstuivinkjes en kleine kruidenrijke akkertjes. Al die afwisselende plekken in het landschap zijn ontstaan en aangelegd na het weghalen van bos. Dat klinkt best tegenstrijdig, maar eeuwenlang bestond de berg uit een uitgestrekt heidelandschap. Pas in de vorige eeuw hebben wij op grote schaal bomen aangeplant voor onder meer de mijnindustrie. Om de heide weer robuust te maken, is het bos nu weggehaald.

Lees verder De Lemelerberg zo bijzonder – Zondag op tv met ‘Vroege Vogels’

Den Ham strijdt voor een eigen zwembad – Baron van Pallandt reddende engel

Het kreeg in 1961 volop aandacht in de media: de komst van een ‘particulier’ zwembad in de toenmalige gemeente Den Ham.

24 juni 1961. De opening van zwembad De Groene Jager, links zittend Ph.D. baron van Pallandt. de schenker van de grond.
Klik hier voor meer foto’s van zwembad De Groene Jager

Het zwembad zou er niet moeten komen omdat het een concurrent zou gaan worden voor het zwembad in Vroomshoop, althans zo luidde de kritiek van de tegenstanders. En wie mocht het zwembad in Den Ham officieel openen?

Lees verder Den Ham strijdt voor een eigen zwembad – Baron van Pallandt reddende engel

‘Een ongebroken horizon, dat is wat de Lemelerberg zo uniek maakt’

“Hier staat u op een punt, dat vrijwel uniek is in geheel Europa”.

1965. Derk Stegeman (links) met schaapherder Hendrik Jan Bennink.

Dat zei ons de heer Derk Stegeman uitbater van het restaurant De Lemelerberg. We stonden zo’n 80 meter boven A.P. op het hoogste punt van de veel bezongen en nog meer bezochte Lemelerberg, één der mooie schakels in de prachtige Overijsselse heuvelrug.

Lees verder ‘Een ongebroken horizon, dat is wat de Lemelerberg zo uniek maakt’

Houtsnijkunst van Jan Damman nu te zien in het Ommer museum

In het Historisch Museum in Ommen is een tijdelijke expositie te zien van houtsnijkunst van de hand van Jan Damman (1898-1980).

Het Ommer boertje, een houten beeldje als souvenir van de hand van beeldsnijder Jan Damman.

Liefhebberij
In de tijdelijke expositie gaat het om kleine uit de handgesneden houten beeldjes als souvenirs, engeltjes met bazuinen en Atlassen voor hang- en staartklokken. Een en ander is bewaard en verzameld door familieleden van de ambachtelijke houtsnijder. Uit liefhebberij sneed Damman in de vijftiger en zestiger jaren van de vorige eeuw, met de hand verschillende voorwerpen uit hout. Zijn hobby zorgde uiteindelijke een grote afzet van de snijkunst, want bijna niemand anders kon zo uit de hand engelen en Atlassen snijden. De vraag was dan ook groot, met name bij antiquairs. “Ze komen per auto en laden de beeldjes in. Als ik aan de verzoeken wilde voldoen zou ik dag en nacht engeltjes moeten maken maar dan zou ik er zelf waarschijnlijk spoedig ook een zijn”, liet beeldsnijder Damman zich ooit eens ontvallen. Voor Damman dan ook geen auto die buiten stond waarmee hij zo nodig snel door het land kon razen. Ook hoefde hij niet uit te breiden, geen personeel aan te trekken en geen balans op te maken in december. Damman had alle tijd en vond met zijn beeldjes een mooie dekking van de kosten voor sigaren.

Afvalhout
Damman was met zijn houtsnijwerk een uniek persoon. Uiterst secuur wist hij met mesjes bazuinengelen en Atlassen voor ouderwetse hang- en staartklokken te maken. Hij begon morgensvroeg in het schuurtje van de door zijn gezin bewoonde rijtjeswoning aan de Cortenaerstraat in Ommen. Daar werkte hij door tot 3 uur in de middag om vervolgens in de tuin te gaan werken of van een fijne sigaar te genieten.

Lees verder Houtsnijkunst van Jan Damman nu te zien in het Ommer museum

Jan Friesendorp stelde orde op zaken toen Ommen diep in de schulden geraakte

Het geslacht Friesendorp heeft in de 17e en 18e eeuw een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Ommen.

1977. Links burgemeester Carel Knoppers en midden Paulus Wildervanck de Blécourt uit Ommen. Het aangeboden schilderij van Jan Friesendorp wordt onthuld.

Maatregelen
De stadsfinanciën raakte begin 1700 hoe langer hoe meer in verval. De gemeentekas was leeg en Ommen zat diep in de schulden. Met name Jan Friesendorp wist het tij te keren met drastische (belasting)maatregelen. De naam Friesendorp rolt nog steeds voort in de historie van Ommen. Er is in Ommen een straat vernoemd naar de Friesendorpen. Andere tastbare herinnering van de familie Friesendorp is de gevelsteen met het alliantiewapen Friesendorp-Walraven, die eerder dit jaar terug geplaatst is in de nieuwbouw van de oude Hema-locatie in de Brugstraat.

Scherpe bezuinigingen
Er kon dan ook niet meer door de gemeente op rekening gekocht worden omdat leveranciers bang waren dat betaling uit zou blijven. Op het stadhuis lukte het niemand om orde op zaken te stellen. Tot 1713, toen Jan Friesendorp werd aangesteld als ontvanger van de gemeentelijke belastingen. Hij ontwierp allereerst regels voor het gemeentebestuur zelf. Met de nodige moeite legde hij het declaratiegedrag van zijn medebestuurders tijdens dienstreizen aan banden. Ook bezuinigde hij scherp op het consumptiegedrag tijdens vergaderingen. De bestuurders vergaderden onder het genot van wijn, bier en tabak, ja soms zelfs pepernoten. Een bestelling van drank bij de waard moest voortaan op naam gebeuren in plaats van op de stadsrekening. Verder mochten werklieden bij reparatiewerkzaamheden aan publieke gebouwen of bruggen geen materialen meer verspillen. Bovendien werden de belastingregels aangescherpt.

Weer geld in het laatje
De inspanningen van Friesendorp wierpen hun vruchten af. Er kwam weer geld in het laatje, waarvan zelfs een nieuwe brug van meer dan 2000 gulden betaald kon worden. Maar het geld moest wel grotendeels opgehoest worden door de gewone Ommenaren. Zij betaalden maar liefst 7 tot 10% van hun veelal karig inkomen aan belastingen op onder meer grondbezit, vuursteden, gemaal, geslacht vlees en hoornbeesten.

Vooraanstaande functies
Deze Jan Friesendorp was een zoon van Hendrik Friesendorp, die in 1680 schepen van Ommen was en vanaf 1694 burgemeester. Ook Gerrit was een zoon van Hendrik. Gerrit Friesendorp had negen kinderen waarvan de meesten ook vooraanstaande functies hadden waaronder Lubbertus, die in Ommen schatbewaarder en gemeentsman is geweest. De derde zoon Egbert Friesendorp was eveneens een periode burgemeester van Ommen. Egbert was gehuwd met Anna Lucretia Walraven en zij bewoonden samen het pand in de Brugstraat met het familiewapen Friesendorp/Walraven in de gevel. Dit pand moest in 1969 afgebroken worden in verband met de aanleg van de nieuwe weg over de Markt.

Schilderij
Eerdergenoemde Jan Friesendorp had twee kinderen: Berent Friesendorp en Anna Catrijna Friesendorp. De laatste trouwde op 25 augustus 1757 met Jan de Blécourt, waaruit onder andere het geslacht Wildervanck de Blécourt is voortgekomen. Een schilderij van Jan Friesendorp, in het bezit van de familie, werd in 1977 aangeboden aan de gemeente Ommen. 

Tekst: Harry Woertink – Foto: collectie OudOmmen.nl

Beleid cultuur en erfgoed onder de loep: toekomst musea, start cultuurcafé

Ommen stond dit jaar op de tweede plek in de Top 30 van de via Google meest gezochte kleinere toeristische gemeenten in Nederland.

Een kijkje in het Historisch Rijwiel Museum aan het Kerkplein in Ommen.

Verlenging toeristisch seizoen
“Dat is niet voor niets, want vrijwel nergens is er zoveel variatie en schoonheid te vinden in landschap en natuur” zo laten B en W van Ommen weten in de nieuw gepresenteerde uitvoeringsagenda van de cultuur en erfgoednota. “We willen dit rijtje graag aanvullen met erfgoed en cultuur. Dit kan de recreatiesector in onze gemeente een positieve boost geven in de vorm van een jaarrond aanbod van activiteiten en daarmee een bijdrage leveren aan de verlenging van het toeristische seizoen”, zo valt in de nota te lezen.

Lees verder Beleid cultuur en erfgoed onder de loep: toekomst musea, start cultuurcafé

In memoriam Henk Dooijes (1946-2025)

Op 79-jarige leeftijd is vorige week maandag Henk Dooijes overleden.

‘Een betrokken bestuurslid met kennis van zaken; een groot verlies voor het museum’, zo typeren bestuur en vrijwilligers van het Nationaal Tinnen Figuren Museum in Ommen het overlijden van hun secretaris en conservator Henk Dooijes.

Henk Dooijes was zo’n twintig jaar secretaris en ook actief als vrijwilliger van het Ommer museum. De ruim 120.000 tinnen figuren van het museum zijn ooit eens beschreven door Dooijes als cultuurhistorische figuren die historische gebeurtenissen uitbeelden, en hedendaagse die door minutieuze fijnschilders beschilderd zijn met als pronkstuk van de collectie een monumentale wandschildering van Matthijs Röling.

Handbeschilderde tinnen figuurtjes was een grote passie voor Dooijes, zo was hij bestuurslid van de Nederlandse stichting voor modelfiguren.

Bron: Nationaal Tinnen Figuren Museum Ommen

Nieuw boek “Bevrijding rond de Lemelerberg, deel 5” gepresenteerd – 80 jaar Vrijheid

“Bevrijding rond de Lemelerberg” is een nieuw boek met herinneringen over de bevrijding van Lemele op 10 april 1945.

Eerste exemplaar van het nieuwe boek ‘Bevrijding rond de Lemelerberg’ voor de 99-jarige Hanna Dijk-Wunnink.

Bevrijdingsverhalen
Vrijdagmorgen werd het boekwerk gepresenteerd in het gebouw De Schakel in Lemele in aanwezigheid van de verhalenvertellers van toen waar Anna Dijk-Wunnink en burgemeester Hans Vroomen als eersten het nieuwe boek kregen uitgereikt uit handen van Adri Pouw, voorzitter van “Stichting ‘t Lemels Arfgoed”. De herdenkingsuitgave met verhalen uit Lemele, Archem en Dalmsholte – de vijfde op rij – is een initiatief van ‘t Lemels Arfgoed in het kader van de herdenking en viering van 80 jaar Vrijheid.

Chocola
“Wat kun jij je nog herinneren van de Bevrijdingsdag van Lemele 10 april 1945?”, luidde de vraag die de toen nog jonge oorlogsgetuigen uit Lemele, Archem en Dalmsholte kregen voorgelegd.

Lees verder Nieuw boek “Bevrijding rond de Lemelerberg, deel 5” gepresenteerd – 80 jaar Vrijheid