-
Salomon Godschalk (1838 – 1910)
De Jood Salomon Godschalk werd medio 1838 geboren in Norg. Toen hij twintig was trok hij samen met een neef als kramers naar het Vechtdal.
De Jood Salomon Godschalk (1838 – 1910).
Afbeelding: OudOmmenZe vestigden zich in Dalfsen. Als kramer kwam Salomon langs de boerderijen in Salland en in Raalte. Daar ontmoette hij Wilhelmina de Lange. Op 3 november 1863 trouwden zij in Raalte en na het huwelijk vestigden zij zich in Ommen. Salomon huurde een huisje in de Brugstraat van de rijksbelastingambtenaar. Het huwelijk van Salomon en Wilhelmina werd rijk gezegend. Ze kregen acht dochters en een zoon.
Net als bij zijn vader stroomde ook bij Salomon het koopmansbloed door zijn aderen. Hij stopte met het rondzwervend bestaan als kramer en opende in Ommen een winkel in manufacturen (knopen, stoffen, kleding. Ook kreeg hij van het stadsbestuur een kruidvergunning en daarmee had hij toestemming om vuurwerk te verkopen voor de jaarwisseling. De winkel liep goed en na vijf jaar kocht Salomon een eigen winkelpand aan de Markt (rechterzijde adres Markt 12). Ook in het nieuwe pand bleven de zaken voor de wind gaan.
Salomon deed investeringen in vastgoed. Hij kocht samen met Evert Oldeman de grond en de gebouwen van de voormalige weverij aan het begin van de Hardenbergerweg (thans percelen tussen Molenpad – Dr. A.C. van Raaltestraat – Schurinkstraat). Enkele jaren later kocht hij ook de woning aan de Markt van de voormalige bedrijfsleider van de weverij. Het was een voormalige burgemeesterswoning met prachtig uitzicht over de Vecht. (Deze woning is in 1954 afgebroken voor uitbreiding van het toenmalige gemeentehuis).
Godschalk nam een vooraanstaande positie in binnen de Joodse gemeenschap. Hij genoot aanzien en gezag. Sinds de jaren zeventig van de negentiende eeuw was hij voorzitter. Een functie die hij veertig jaar zou vervullen. Toen de sjoel in 1881 haar 25-jarig bestaansjubileum vierde kon Godschalk het zich veroorloven om een prachtig bewerkt voorhangsel, ook wel parochet genoemd, aan de sjoel te schenken.
Salomon Godschalk overleed op de avond van donderdag 30 december 1910. Hij werd 72 jaar. Zijn overlijden was een groot gemis voor zijn familie en voor de Joodse gemeenschap. Zijn vrouw was enkele dagen daarvoor al overleden. Salomon werd begraven op de Joodse begraafplaats van Ommen. Vanwege sabbat, de Joodse rustdag, werd Salomon op zondag 1 januari begraven. Ook Samuel Hirsch, de Zwolse opperrabbijn, reisde vanwege de begrafenis af naar Ommen, maar omdat de begrafenis samenviel met het Chanoekafeest hield hij geen lijkrede.
De manufacturenwinkel aan de Markt werd door zijn zoon Maurits Salomon voortgezet. Deze zoon vertrok later naar Den Helder en bouwde de winkel daar uit tot een kledingimperium. In de Tweede Wereldoorlog dook hij met zijn vrouw, zoon en schoondochter onder op De boerderij ‘het oude veerhuis’ in Junne, beter bekend als het Rottenklooster. Deze geschiedenis kende helaas geen goed einde.
Bron artikel: Harry Woertink; informatie: Gerko Warner – 18 juli 2015
-
Lemele centraal op Open Monumentendag 2015
Op zaterdag 12 september 2015 is het Open Monumentendag. In het hele land zijn duizenden monumenten gratis open voor publiek. Ook de gemeente Ommen doet hier aan mee.
Het bestuur van de Stichting Ommer Open Monumentendag voor “De Olde Lucashoeve” in Lemele, v.l.n.r. Riet Vosjan, Jan Soer, Wim van Kesteren, Dick de Boer, Leo Bongers, Harry Woertink en Cathy van der Mooren-Kammeraat.
Foto: Harry WoertinkDit keer heeft de organiserende stichting Open Monumentendag Ommen de keuze laten vallen op Lemele. In de schijnwerpers staan onder ander Park 1813, de kerk en “De Olde Lucashoeve”.
Open Monumentendag wordt sinds 1987 in Nederland georganiseerd. Een traditie die uit Frankrijk is komen overwaaien. De deuren naar ons gebouwde culturele erfgoed moesten open om de publieke belangstelling voor monumenten en het draagvlak voor monumentenzorg te vergroten. Dit jaar heeft de monumentendag als thema ‘Kunst en ambacht’.
In samenwerking met Stichting ‘t Lemels Arfgoed en de vereniging voor Plaatselijk Belang Lemele zijn interessante auto-, fiets- en wandelroutes uitgezet met verschillende bezienswaardigheden en attracties. Rondom de kerk is zang en muziek, shows van historische kleding en er worden diverse oude ambachten gepresenteerd. Iedereen is tussen 10.00 en 16.00 uur van harte welkom om de routes te fietsen en/of te wandelen, te genieten muziek en oude ambachten. De officiële opening van de Open Monumentendag is om 10.00 uur bij de Schakel aan de Lemelerweg 74. (meer…)
-
Ommer Molendag op zaterdag 1 augustus 2015
OMMEN – De vijf Ommer molens hebben zaterdag 1 augustus 2015 de deuren wagenwijd open staan tijdens de Ommer Molendag om bezoekers te ontvangen.
De organisatie van de Ommer Molendag 2015 voor de Besthmenermolen, v.l.n.r. Ben Wösten, Piet Oldeman, Harry Woertink, Johan Otten en Luuk Vogelzang.
Foto: Harry WoertinkDe Stichting Ommer Molens is de organisator van deze open dag die om 10.00 uur begint en dit jaar voor de derde keer plaatsvindt met molens De Lelie, Den Oordt, de Konijnenbelt, de Vilstersemolen en de Besthmenermolen. Er is een fiets- en een wandeltocht langs de vijf molens uitgezet. Voor het draaien en malen van de molens is wind nodig, maar ook als die er niet is, dan is er toch genoeg te zien en te vertellen over de molen.
Dit jaar viert de ‘Stichting Ommer Molens’ dat het zich 20 jaar inzet voor het beheer en onderhoud van de Ommer molens: de Konijnenbelt, Den Oordt en de Besthmenermolen. Aanleiding om de dag feestelijk aan te kleden met onder andere muziek van het Flaters Pretorkest. De Besthmenermolen vormt deze dag het centrum van de activiteiten, met onder meer demonstraties van oude ambachten. Een antieke dorsmachine is aan het werk, er wordt brood gebakken in een houtoven en er zijn pannenkoeken. Verder is er draaiorgelmuziek. Een kleine markt met springkussen voor de jeugd maakt de Ommer molendag compleet. In de Besthmenermolen is ook de foto expositie te zien van de mooiste Ommer molen, waarvoor bijna dertig inzendingen zijn binnen gekomen.
De jubilerende Stichting Ommer Molens heeft als doel de molens in goede staat te houden en zoveel mogelijk draagvlak te creëren. Door goed onderhoud en tijdige restauratie staan alle vijf molens er tiptop bij. De vijf Ommer molens op volgorde van leeftijd. De oudste Ommer molen is de Konijenbeltmolen uit 1806 aan de Zwolseweg. Hendrik Konijnenbelt liet de molen herbouwen, nadat deze eerst in de Zaanstreek dienst had gedaan. De korenmolen aan Den Oordt in Ommen dateert uit 1824 en is gebouwd door timmerman Roelof Makkinga. Heel lang heeft deze molen als houtzaagmolen dienst gedaan. Molen De Lelie aan het Molenpad is een korenmolen en in 1846 gebouwd door Jan Mansier. Op De Lelie is molenaar Anton Wolters ambachtelijk molenaar. (meer…)
-
Traditie voortzetten – Protest inluiden Ommer Bissingh
OMMEN – In Ommen wordt uit protest de Bissinghklok eerder geluid dan officieel in het Bissinghprogramma staat vermeld. Verantwoordelijk hiervoor is een groepje Ommenaren die wil dat de Ommer Bissingh officieel wordt ingeluid op maandag in plaats van op dinsdag.
Enkele Ommenaren met de Bissinghbel. V.l.n.r. Jan Kortman, Riet Vosjan, Harry Woertink en Jennie Ekkelkamp.
Foto: Harry WoertinkDat het klokluiden is verplaatst naar de dag van de jaarmarkt is tegen het zere been van de Ommenaren. Die willen dat de traditie van klokluiden in ere wordt houden. Daarom luiden ze zelf maandagavond 13 juli om half acht de Bissinghklok, de dag voordat de Ommer Bissingh jaarmarkt wordt gehouden.
“Het is meer een ludiek protest en geen officiële opening van de Ommer Bissingh”, zegt Jan Kortman, leider van de actiegroep. “Vorig jaar werd de Bissinghklok geluid op een tijdstip dat de jaarmarkt bijna aan het einde liep. Dit jaar is het klokluiden om half tien. Onzin natuurlijk. Het is altijd op maandag geweest. Deze traditie willen wij vasthouden en voortzetten. Ommen wordt wakker en ga weer op de maandag de Bissingh officieel inluiden”. Kortman roept Ommenaren op die achter zijn actie staan om maandag naar het Vrijthof te komen.Het is het bestuur van de Stichting Ommer Bissingh Evenementen die het klokluiden heeft verschoven. Als redenen laat het Bissinghbestuur weten dat de financiën voor de organisatie steeds minder worden en het daarom niet meer lukt om aan de vooravond van de Bissingh-jaarmarkt een (muziek)programma in te vullen. Wel worden de komende weken op een aantal woensdagen Bissingh evenementen gehouden. De gemeente is verantwoordelijk voor de organisatie van de jaarmarkt, die traditioneel op de tweede dinsdag in juli wordt gehouden. (meer…)
-
Ommer Bissingh (5, slot) – standwerkers en kersen
Dinsdag 14 juli is het weer zover dat Ommen in het teken staat van de jaarmarkt: de Ommer Bissingh. Kooplieden van overal komen dan naar Ommen om om hun handelswaar in het bruisende Ommen te slijten.
Met de kleedwagen naar de Ommer Bissingh.
Afbeelding: Jan Veneman
Zie voor meer foto’s het album “Ommer Bissingh”.Het aanbod van waren is groot. Ook zijn er altijd de standwerkers die met hun mooie (verkoop)praatjes spulletjes aan de man of vrouw proberen te brengen. De Ommer Bissingh 2015 moet het voor het eerst sinds jaren doen zonder kermis. De verdiensten lokken kermisexploitanten niet meer om naar de jaarmarkt in Ommen te komen. Daarmee is een einde aan een lange traditie van jaarmarkt met kermis gekomen. De Ommer Bissingh is altijd goed voor veel publiek. De eerste bezoekers laten zich ’s morgens vroeg al zien. Bij het krieken van de dag begint ook de handel in paarden en kleinvee.
De Ommer Bissingh is eeuwen oud. In de Tweede Wereldoorlog (40-45) is er geen Bissingh gehouden. In 1946 wordt de traditie weer voortgezet. De oorlog heeft de vrouwen handig gemaakt; in deze jaren maken ze alles zelf. Op het Kerkplein is voor ze een keur aan lappen en lapjes op de grond uitgestald, aanzetsels en afsnijdsels van de textielfabrieken in Twente, die weer op volle kracht werken. De vrouwen graaien gretig in de bergen lappenstof in de hoop er een rokje, een tafelkleedje of een paar slopen van te kunnen maken. Boeren uit de buurtschappen zijn gekomen met hun kleedwagen. Daarop ook nog enkel biggen die ze van de hand willen doen op de veemarkt. Boeren van stand komen me hun sjees. Veel boerenvrouwen dragen nog de flodder- of de knipmutse. Ze gaan in donkere rokken en jakken waarboven de gitten en de bloedkoralen glimmen en dragen stevige tassen en karbiezen vol aangekochte koopwaar. Terwijl ze met hun ogen stemmen families en bekenden begroeten, gaan hun ogen vliegensvlug over de handelswaar in de kraampjes, waarna het loven en bieden is.
Op het Marktplein is het boerengerief uitgestald. Daar is de man te vinden. Een straatzanger, die temidden van het gewoel een strategisch plekje heeft gezocht, heeft weinig aftrek met zijn liedjes. Hij verkoopt de teksten van zijn liedjes voor een stuiver maar het publiek zingt niet mee. Het is net of de kerel het voelt: de tijd van de straatzangers is voorbij, de Amerikaanse songs hebben plaatsgemaakt. Voor café Steen op de veemarkt staat weer de oude, vertrouwde boeienkoning. (meer…)
-
Natuurlijk Ommen gestart met historische stadswandeling
OMMEN – In Ommen kan weer gewandeld worden met een gids. Natuurlijk Ommen is de initiatiefnemer van (stads)wandelingen en excursies in Ommen en omgeving.
Natuurlijk Ommen is de initiatiefnemer van (stads)wandelingen en excursies in Ommen en omgeving.
Foto: Natuurlijk OmmenVrijdagmorgen is de eerste stadswandeling van start gegaan met vrijwilligers van het Streekmuseum, Historische Kring Ommen en het voormalig Natuurinformatiecentrum. De bedoeling is om regelmatig stadswandelingen te organiseren met als thema de historie van Ommen. Ook staan er excursies en fietstochten op het programma.
“Met het verdwijnen van het Natuurinformaticentrum in de Besthmenermolen zou een einde komen aan de georganiseerde wandelingen en excursies in de mooie natuur van Ommen. Bovendien is niet altijd bij iedereen bekend waar men terecht kan voor historische stadswandelingen”, zegt Marjolein Rhee van Natuurlijk Ommen. “Wij zijn een website met een breed aanbod aan informatie over Ommen. Stadswandelingen en excursies waren daarin nog onderbelicht, terwijl we uit ervaring weten dat er belangstelling is.
Met deze activiteiten is er een breder aanbod van mogelijkheden. We vinden het belangrijk dat er een goede inhoud wordt gegeven aan de stadswandeling. Omdat er veel kennis aanwezig is bij de Historische Kring en het Streekmuseum zijn zij gevraagd als gids op te treden. Na de eerste wandeling waren de reacties heel positief”, aldus Rhee. Activiteiten waaronder de Stadswandeling Historisch Ommen worden onder andere aangekondigd in de agenda op de website, http://www.natuurlijkommen.nl.
Bron: Harry Woertink – 27 juni 2015
-
Sallandse Markten bij Streekmuseum weer van start
OMMEN – Het Streekmuseum in Ommen start maandag 6 juli de eerste serie van zeven Sallandse markten.
Een impressie van de Sallandse markt bij het Streekmuseum in Ommen.
Foto: Harry WoertinkElke maandag tot en met 17 augustus is er van 17.00 tot 21.00 uur volop gezelligheid en bedrijvigheid in en rond het museum met totaal 25 verschillende kraampjes. De toegang is gratis.
Voor de bezoekers is er van alles te doen variërend van creatieve hobby’s en oude ambachten tot goochelen en shows van historische kleding door de Historische Kring Ommen. Er is naadkunst zoals het maken van ouderwetse knipmutsen en kantklossen.
Nieuw dit keer is de vertoning van historische films met elke week ander filmmateriaal waaronder de Tweede Wereldoorlog, Krishnamurti, de Ommerschans, oude ambachten, Ommer buurtschappen en oud Ommen.
Ook aan de kinderen is gedacht met schatgraven, springkussen, grabbelton en suikerspin. Hondenschool Happytails verzorgt shows, de imker is aanwezig en ook de molenaar houdt de molen draaiend. Goochelaar Magic John laat goochelkunsten zien.
Voor de inwendige mens zijn er hamburgers, knakworst, pannenkoeken en koffie/thee met cake of krentenwegge en wafeltjes, beter bekend als ‘knieperties’. Livemuziek omlijst de Sallandse markt.
Het Streekmuseum is gevestigd in molen en het tolhuis aan Den Oordt 7 in Ommen. De openingstijden van het museum zijn van dinsdag tot en met vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur; op zaterdag van 13.00 tot 16.30 uur.
Bron: Harry Woertink – 23 juni 2015
-
Ommer Bissingh (4) – volle herbergen en vallende pruiken
De Bissingh is van oudsher nauw verbonden met handel drijven. Voor de plaatselijke bevolking was het ook een belangrijke bron van inkomsten.
Opening Ommer Bissingh 2006 met Johan Makkinga (links) en burgemeester Arend ten Oever.
Foto: HKOOp de jaarmarkt kreeg men de kans om allerlei voorraden aan te vullen. Vaak werd ook een beroep gedaan op de reizende kwakzalver, die voor veel kwalen een heilzaam middel in petto had, juist in een periode dat de geneeskunst op het platteland nog in en primitieve staat verkeerde. Uit het boek der Stads willekeuren van Ommen, aangelegd in 1456, blijkt dat in 1557 al sprake is van de Ommer Bissingh (toen nog zonder h op het eind). Aangenomen wordt dat in de middeleeuwen de Bissingh “slechts” twee dagen duurde. In 1800 is sprake van drie dagen aaneen. Op maandagochtend 11 uur luidde het Bissinghklokje op het stadhuis de jaarmarkt in. Hierna werden de standplaatsen van de markt verloot. Op maandag was de linnenmarkt, op dinsdag de jaarmarkt en op woensdag de veemarkt.
Herbergen
Op zondagavond na kerktijd liepen de herbergen al vol. “De meeste huizen zijn alsdan in herbergen herschapen, omdat de gewone logementen op lange na niet kunnen toereiken tot verblijf voor de menige vreemdelingen”, aldus een beschrijving uit die tijd. In de negentiende eeuw was door het grote aantal kleine winkels de nering niet druk. Zakenmensen, maar ook andere inwoners die daarvoor ruimte beschikbaar hadden, probeerden dan ook tijdens de jaarmarkt er iets bij te verdienen door bijvoorbeeld verkoop van koffie met krentenbrood. Voor het raam had met dan een bordje hangen met de tekst: “Hier zet men koffij”. Ook werd van de gelegenheid gebruik gemaakt om op de Bissingh sterke drank te verkopen. Voor 10 cent per vierkante meter was het vrij toegestaan een tent te plaatsen, waar de vooraf reeds ingeschonken borrels klaar stonden. De Ommenaar Peter Poes (Peter van Elburg) had in 1856 ook zo’n jenevertent. Hij maakte er reclame met de tekst: (meer…) -
Het witte landhuisje bij Beerze
Op het landgoed van Huis Beerze staat een lief klein houten huisje. Het ligt verscholen in de bossen, net achter Huis Beerze.
‘Het witte landhuisje bij Beerze’ met daaronder het huidige aanzicht.
Foto: Harry Woertink
Zie ook het album “Het witte landhuisje”.Van hieruit bereikbaar met een trap de heuvel op. Vanaf de openbare weg niet te zien. De woning wordt momenteel bewoond door een schaapherder van het Overijssel Landschap. Laatstgenoemde is ook eigenaar van de houten woning en het landgoed.
In 1923 kocht baron Bentinck een groot deel van de beboste stuifbelten aan de poort naar Beerze. Een zomerhuis, bekend als Woudhoeve, maakte in 1925 plaats voor de bouw van Huis Beerze. Uit de tijd van Bentinck dateert ook het nog bestaande houten huisje. Hiervoor werden destijds planken gebruikt van een directiekeet die gestaan heeft aan de spoorlijn in Beerze . De keet deed dienst bij de aanleg van de spoorlijn Ommen-Marienberg. De kleine houten woning bood onderdak aan de tuinman die in dienst was van Huis Beerze. In de begin jaren waren de planken van het huisje nog wit geschilderd. Dat hield in dat regelmatig de verfkwast gehanteerd moest worden. Daarom werden later de planken bruin geverfd.
Toen de heer en mevrouw Bentinck waren overleden kwam het landgoed in het bezit van hun nichtje, mevrouw E. Roëll-Bentinck. Deze was getrouwd met jonkheer E.W. Röell. Willem Kremer die in 1965 in dienst kwam bij de familie Röell heeft veertig jaar in deze houten woning gewoond. Toen de familie Kremer gezinsuitbreiding kreeg werd de houten woning uitgebreid. De veranda verdween en beide kanten van de woning kreeg een kleine uitbouw.
Bron: Harry Woertink – 19 juni 2015
-
Palthehof fietstocht
Op zaterdag 27 juni 2015 organiseert museum Palthehof in Nieuwleusen alweer voor de twaalfde keer haar jaarlijkse fietstocht.
Dit keer is het een rondje Witharen over een lengte van ongeveer 32 km. De tocht gaat via Oudleusen naar Witharen en vervolgens via Ommerschans en Balkbrug weer terug naar Nieuwleusen.
De fietstocht start zoals gebruikelijk bij museum Palthehof en gaat nagenoeg geheel door het landelijke gebied. De beschrijving brengt de deelnemers langs diverse mooie bekende en onbekende plekjes in het genoemde gebied. Onderweg is een rustpunt ingelast bij Atelier Het Ravelijn in Ommerschans waar de fietsers een consumptie wordt aangeboden. Bij het rustpunt zijn tekeningen, antieke poppen en curiosa te bezichtigen.
Er kan gestart worden tussen 10.00 en 13.00 uur bij museum Palthehof aan het Westeinde 3 te Nieuwleusen. Deelname kost € 3,50 per persoon. Hiervoor krijgt men een routebeschrijving met interessante achtergrondinformatie, een consumptie onderweg en na afloop een bezoek aan de tentoonstelling “Vijf donkere jaren” in museum Palthehof.
Bron: Museum Palthehof / Ni’jluusn van vrogger – 17 juni 2015




