Op de foto het idyllisch gelegen tolhuis aan de oude Laarbrug in 1954 /55. De aanleg van de nieuwe betonnen brug iets noordelijker, is boven de oude brug nog net te zien.

Het idyllisch gelegen tolhuis aan de oude Laarbrug in 1954 /55.

In het Ommer Nieuwsblad van zaterdag 25 juni 1955 wordt een hoofdartikel gewijd aan de weg in wording naar de inmiddels nieuwe Laerbrug. (Zo deftig oud met een e werd het toen nog gespeld!) Vooral de hoeveelheid materiaal, 900 ton paklaag op een stukje weg van 500 meter vond men imposant. De oude brug op de foto is waarschijnlijk opgebouwd of gedeeltelijk gemaakt van de restanten van de brug die op 6 april 1945 tijdens de bevrijding van Ommen is opgeblazen. De terugtrekkende Duitsers wilden hiermee de opmars van de Canadezen zoveel mogelijk hinderen.

Vrij snel na de oorlog besluit de gemeenteraad van Ommen, in het voorjaar van 1947, om de weg naar Vilsteren te verbeteren. Misschien viel daar het provisorisch oplappen van deze brug ook onder. Men was heel rap en slagvaardig in die tijd, want in datzelfde jaar komt deze verbetering ook al tot stand. Het tolhuis met bijhorende ophaalbrug die er voor de oorlog lag, behoorde met de andere tolhuizen in Ommen tot een beproefd middel om aan geld te komen voor de aanleg en onderhoud van wegen. Daarom is in 1839 meteen de tol ingesteld toen Ommen haar gedeelte van de weg, Ommen via Vilsteren naar Zwolle, had aanlegd. In Ommen staan nog twee orgi-nele oude tolhuizen. Het ene is het tolhuis in de buurtschap Witharen, waarvan de tarieven besproken werden in de krant van 1917. Lees verder HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Tol betalen in halve centen (8) →

Deze foto is vroeger al eens geplaatst met een vermaning dat je met minder snelheid nog meer van de natuur kan genieten. Nu kijken we met heimwee naar de rust op deze zonovergoten weg.

‘Snelverkeer op de weg door Eerde’ leidde in de dertiger jaren al tot ingezonden brieven naar de Oprechte Ommer Courant

Op de foto het tolhuis (met er voor een klompenhok) op de splitsing van de weg Ommen, Lemele en Den Ham. Schijnbaar was de weg door Eerde nogal in trek bij gemotoriseerd verkeer, vandaar dat deze weg door al dat toegenomen snelverkeer ook snel verhard werd. De plaatselijke bevolking die nog met paard en wagen deze mooie weg nam, had hier soms erg veel moeite mee. De Oprechte Ommer Courant van 23 januari 1932 vermeldt: “Ter hoogte van den Hoogen Oever, op den weg Ommen-Eerde sloeg dinsdagmiddag een paard gespannen voor een driewielige sleepkar op hol. De voerman werd van zijn kar geslingerd en moest ernstig gewond naar dokter Pos alhier vervoerd, die directe overbrenging naar een ziekeninrichting noodig achtte.”

Een landbouwer uit Den Ham ergert zich aan de overheid die wat aan de gevaarlijke weg moet doen. Hij schrijft een brief naar de krant. Daarin stelt hij dat men de boeren niet alleen financieel tenonder wil laten gaan maar nu schijnbaar ook nog “lichamelijk ten gronde” wil richten. Hij vindt dat naast de verharding op de kunstweg een zandpad moet zijn “zoodat de rechter-raderen door het zand gaan en de wagen eenigzins een rem vond in het losse zand”. Lees verder HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Remmen bij de Steile Oever (7) →

De kleine buurtwinkels zoals op de foto, zijn allemaal verdwenen. Ook de mensen die daarbij hoorden zijn verdwenen, die net als hier op de foto altijd ‘achter’ bezig waren.

Wie kent ze nog, de kleine buurtwinkels, zoals deze van Frederik van Lenthe in Witharen.

Ook bijna verdwenen zijn de winkeldeuren met een bel en klepel die, zodra je de deur een beetje hardhandig open deed, de bel heel nijdig en langdurig met veel kabaal heen en weer deed slingeren. Of het was een al iets moderner kruidenier met op de deur een elektrisch deurcontact waarbij de zoemer met een hees kreungeluid door bleef gaan als je de deur onbedoeld op een kier liet staan. Verdwenen is ook het grote kasboek dat hier nog pontificaal naast de weegschaal ligt en daarmee ook verdwenen het onbegrensde vertrouwen wat de winkelier had in het betaalgedrag van zijn klanten. Uiteindelijk betaalden die wel, aan het eind van de week, of soms na een halfjaar. Hoewel er ook kleine zelfstandigen waren die zelf schuldig waren aan het lakse betaalgedrag, ze stuurden maar één keer in het jaar een afrekening!

Als kleine jongen hoorde ik hoe mijn moeder na een klein praatje, hier de boodschappen stuk voor stuk opnoemde waarna ze ook in die volgorde bijeengezocht werden. Met af en toe een vraag er tussen door van ‘hoeveel” gingen alle boodschappen via de toonbank in de tas. Zodra het laatste zorgvuldig in de tas stopte kwam de onvermijdelijke vraag, ‘ betaal.’n of op-schriem’n?’ Deze gang van zaken en een winkelier die schijnbaar geen enkel belang scheen te hechten aan betalen of geld, opende een hele grote snoephorizon voor mij. Lees verder HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Betaal’n of opschriem’n? (5) →

Van de vele tradities die er zijn rond Pasen, zijn er ook een aantal die nog steeds plaats vinden in Ommen. Het zijn: de palmpasenoptocht, het befaamde eiertikken en het branden van verschillende paasvuren.

Foto: HKO.
In Ommen wordt de traditie van de palmpasenoptocht levend gehouden. Wie de mooiste versierde stok heeft, die volgens de regelen der kunst is gemaakt, wint een prijs.

Door de Reformatie zijn de feestelijke en bijzondere activiteiten die eerst op de zondagen vielen in Ommen een dag verschoven. Zo wordt de palmpaasoptocht al jarenlang, net als komende zaterdag, voor Palmzondag gehouden. Het veelbezochte eiertikken en het paasvuur zal traditiegetrouw op de tweede paasdag, op de maandag gehouden worden. Rond Vilsteren en Lemelerveld branden zondagavond de vreugdevuren al en zullen hier de hemel langzaam rood kleuren. Voor mensen die van paasvuren houden een geluk, je kan er in deze buurt dus op twee avonden naar toe! Dat het in het verleden met het paasvuur ook anders is geweest lezen we in de ‘Oprechte Ommer Courant’ van 2 april 1932. Onder het kopje ‘Plaatselijk Nieuws’ staat het volgende: ‘Bij de viering van het Paaschfeest, is het een zeer oude gewoonte, om paaschvuren te ontsteken. Op den 2en Paaschdag kon men dan ook wijd en zijd de heldere vlammen den horizon zien verlichten. Alleen niet in Ommen! Wel lag hier en daar een hoop takken, die men in brand stak, maar een echt paaschvuur, liefst met een “teerton”, zooals men die vroeger in Ommen gewoon was, schijnt tot het verleden te behoren. Het is werkelijk jammer, dat zoo vele oude gebruiken in verval geraken. Lees verder HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Pasen komt met vuur (4) →

Klompen: Je kunt er iets in meenemen of mee timmeren. Geef jongens iets waar wielen onder zit en… het worden ridders die de koets met een jonkvrouw begeleiden, of ze doen mee aan een drafwedstrijd met een kampioenspaard.

foto hko
De jongens van Oldeman en Schuurman hebben alle vier een pet op, stevige kleren aan en natuurlijk klompen.

Dat voorstellingsvermogen of die droom maakt het werk lichter, de dagelijkse wereld spannender. Het zal best dat dit clubje op de foto iets moet wegbrengen voor vader, oom, of misschien ook al werkgever, toch blijft die droom, die de werkelijkheid anders kleurt, een beetje mooier en vrolijker. Het zijn de jongens van Oldeman en Schuurman. Ze hebben alle vier een pet op, stevige kleren aan en natuurlijk een paar klompen aan de voeten. Klompen, ze lijken onverwoestbaar aan kleine jongens-voeten, maar dat zijn ze natuurlijk niet. Jongens kunnen klompen overal voor gebruiken. Je kan er iets in meenemen, net uitgehaalde eieren, torren, kikkers of water om de kikkers in te laten zwemmen. Ze zijn geschikt als hamer, als ergens noodzakelijkerwijs op getimmerd moet worden, als er bijvoorbeeld een paaltje of stok in de grond geslagen moet worden. Dat kan in het uiterste geval natuurlijk ook op het hoofd of op een ander lichaamsdeel zijn van een leeftijdgenootje. Het timmeren gebeurt dan op een jongen, die niet meer in de categorie vriendjes valt. Wanneer zo’n jongen te groot is om direct te benaderen, blijf je op afstand en dreig je met de klomp. In het uiterste geval kun je de klomp naar zijn hoofd smijten. Dat laatste is niet zo slim, je bent je klomp kwijt en je weet zeker dat er dan thuis ook iets minder prettigs zal gebeuren. Meestal zal de klomp echter met dezelfde vaart weer terug komen, waarbij je mag hopen dat je tegenstander even slecht kan mikken als jezelf. Vaak was het eind van het liedje dat de kap, het bovenstuk van de klomp, eraf gespleten was. Lees verder HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Klompen (3) →