OMMEN – In de nieuwste uitgave van De Darde Klokke (nummer 181) staat de Ommer buurtschap Archem in de schijnwerper.

De Darde Klokke nr. 181.
Afb.: Harry Woertink
Zie voor meer afbeeldingen bij dit artikel en de albums “Archem“ en “Gemoelak“.

Verder in het kwartaalblad over de geschiedenis van Ommen de opkomst van het toerisme en over de verdwenen smederij Appelhof. Ook Sinterklaas komt aan bod en de geschiedenis van zangkoor Excelsior.

Archem kent een rijke historie van adellijke families. In de middeleeuwen waren in de marke Archem dertien boerenhoeven, die toen al in bezit waren bij grote landheren met op de hoeven meyers of pachters. Erve Butink was met 135 hectare de grootste. Andere namen aan de hoeve verbonden waren Boomhuys, De Rave, Namyng, Loohuys, Plasman, Hellink, twee keer Marsman, Telman, Lugtebelt, Meijerman en Camphuys. Het merendeel van deze boerderijen waren jarenlang in eigendom bij de verschillende families van der Wijck tot ze in de periode 1959-60 werden verkocht aan de toenmalige bewoners. De laatste jonkheer van der Wijck kocht de laatste jaren geleidelijk boerderijen terug. Na verbouwingen veranderden hij de oude Sallandse boerderijen tot ruime riante woonboerderijen. Hierbij werden oorspronkelijke bouwstijlen zoveel mogelijk gehandhaafd met toepassingen van hedendaagse bouwmaterialen.

De oorspronkelijke geschiedenis van het Huis Groot-Archem en de bewoners familie van der Wijck gaat terug naar eind zeventiende eeuw. Sinds 1682 is Archem in de families steeds vererft. Onder andere naar Mr. Hendrik van der Wijck (1783-1854). Hij is kolonel bij de Landstorm en ontvanger van de belastingen, lid van provinciale staten Overijssel en schoolopziener 5de district in Ommen. Hendrik was gehuwd met Woltera Geertruida baronesse van Pallandt van Eerde en Beerze. Hendrik van der Wijck gaf de eerste aanzet voor de aanplanting van het prachtige bosgebied van Archem. Zijn opvolger, zoon Frederick Theodorus van der Wijck trouwde in 1843 met Woltera W.H.G. barones Sloet van Sinderen en Diepenbroek. Zij gingen eerst wonen in Ommen op Huize Moesbergen dicht bij de Vechtbrug. Hij was ordonnansofficier des Konings, eerste luitenant dragonders en later Rijksontvanger in Ommen. In 1867 is F.T. van der Wijck verheven in de adelstand. Lees verder Nieuwe uitgave De Darde Klokke (181) →

OMMEN – In de nieuwste uitgave van het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke (nummer 180) aandacht voor Huize Klein Archem.

De Darde Klokke nr. 180.
Afb.: Harry Woertink

Lange tijd is deze villa – omschreven als de parel bij Nieuwebrug – bewoond geweest door freule Woltera van der Wijck en haar ouders. De freule was leidster op de zondagschool in Lemele en leefde eenvoudig. Toen ze in 1978 overleed is zij begraven in het familiegraf in de Faanke, gelegen op korte afstand van haar woonhuis. Verder wordt de geschiedenis van landgoed Archem belicht, ooit eigendom van het klooster in het Duitse Essen en uiteindelijk in het bezit gekomen van de familie van der Wijck.

Ook in De Darde Klokke een verhaal over Gerrit Bloem, zoon van een notaris met passie voor de jacht. Zijn jachtveld was Westerwoud, gelegen aan de oostkant van Ommen. Schoot hij te veel konijnen voor eigen consumptie, dan gingen ze in de weckfles. Bloem was een zuinig man. Omdat hij niet altijd de hoofdprijs wilde betalen voor zijn jachtgeweer weigerde de loop van zijn geweer nog wel eens Jager Bloem presteerde zoveel bunzingvellen te verzamelen en te prepareren dat Toos, zijn vrouw, er uiteindelijk een bontjas aan over hield.

Negentig jaren zang door het Kleinkoor Excelsior wordt eveneens beschreven. Daaruit blijkt dat in 1927 zingende meisjes uit de Brugstraat en enkele heren, die een mannenkoor wilden oprichten elkaar vinden. Samen gingen ze verder als gemengd zangkoor Excelsior. In 1937, tien jaar na de oprichting, werd zelfs een eigen zangconcours gehouden met als voorzitter van het erecomité burgemeester C.E.W. Nering Bögel. Bij het dertig jaar bestaan kwam het koor uit in de klasse “Uitmuntendheid” en ging tijdens een concours in Dalfsen met de eerste prijs naar huis. ’s Avonds maakten de leden daarom een amusante rondrit door Ommen met het treintje van Bemboom, zo valt te lezen.

Als 11-jarige maakt Jaap Moll een angstig avontuur mee in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog. Hij ziet een onbemand raket, de V1, over zijn ouderlijk huis in Ommen op zich afkomen. De raket maakt plotseling een wending en komt neer zo’n tien kilometer buiten Ommen met een afschuwelijke afloop. Tot slot een verhaal over het spel van de Duitsers met de Engelsen, het Englandspiel, dat zijn oorsprong vond in Ommen op het droppingsveld Stegerveld. Abonnees krijgen de jongste uitgave van De Darde Klokke toegestuurd. Losse nummers van De Darde Klokke zijn te koop bij ABCombi aan de Varsenerstraat 7 in Ommen.

Bron: Harry Woertink – 10 augustus 2016

OMMEN – Met de koets naar Ommen. In de oorlogsjaren waren er meer koetsen dan fietsen.

Het jongste nummer van De Darde Klokke.
Afb.: Harry Woertink

Om vanuit de buurtschappen toch de nodige boodschappen te kunnen doen in de kom van Ommen of naar de zondagskerk, was dit vroeger hèt vervoermiddel. Het zijn de jeugdherinneringen van Dieks Horsman die hij beschrijft in het jongste nummer (179) van de kwartaaluitgave van De Darde Klokke. Ook wordt hierin 100 jaar geschiedenis belicht van de boerderij in de Ommer buurtschap Dalmsholte die aaneen door dezelfde familie wordt bewoond.

Gerko Warner vervolgt zijn geschiedenisverhalen over de Joodse gemeenschap in Ommen. Een van hen is Salomon Godschalk die een druk beklante winkel aan de Markt 12 had. Godschalk nam een belangrijke positie in binnen de Joodse gemeenschap. Bij het 25-jarig bestaan van de sjoel in 1881 schonk hij een prachtig bewerkt voorhangsel, ook wel parochet genoemd.

Terug in de tijd is ook het verhaal van OVC’er Rien Habers. De Ommer Voetbal Club (OVC’21) bestaat 95 jaar. Voor Habers aanleiding de voetbalhelden in het zonnetje te zetten, waaronder Jan Makkinga die 27 jaar onafgebroken in het eerste elftal uitkwam.

“Vier generaties Oldeman” luidt de titel van een historisch overzicht van de hand van Ben Wösten. Het waren de klokkenmakers van Ommen. Voordat in de toren van de hervormde kerk in hartje Ommen een elektrisch uurwerk kwam moest Oldeman als klokkenist van de stadsklok dagelijks de kerktrappen op om het torenuurwerk op te winden.

Abonnees krijgen De Darde Klokke toegestuurd. Losse nummers van De Darde Klokke zijn te koop bij ABCombi aan de Varsenerstraat 7 in Ommen.

Bron: Harry Woertink – 21 mei 2016

OMMEN – “Kamp Erika in Ommen mag geen vergeten kamp worden”. Dat stelt het historisch tijdschrift De Darde Klokke.

Het jongste nummer van De Darde Klokke.
Afb.: Harry Woertink

Daarom staat het jongste nummer (178) dit keer helemaal in het teken van kamp Erika tijdens de Tweede Wereldoorlog. “Kamp Erika is een zwarte bladzijde in de geschiedenis waar we niet aan voorbij kunnen”.

Begonnen in de dertiger jaren van de vorige eeuw als Sterkamp van Krishnamurti kwam het natuurgebied aan de voet van de Besthmenerberg in de oorlog 1940-1945 in handen van de Duitse bezetter. Er werden houten barakken gebouwd om gevangenen te huisvesten en het gevangenkamp kreeg de naam kamp Erika. De ontberingen voor de kampbewoners waren vreselijk. Kamp Erika was een verzamelplaats van mensen die door de Duitsers niet werden gerespecteerd. Gevangenen kwamen met de trein naar Ommen en werden lopend naar het kamp gebracht.

Daar begon voor hen een donkere periode. Er werd gescholden, geschreeuwd en geslagen en wie iets durfde te zeggen werd tot bloedens toe afgetuigd. Constante pesterijen, afranselingen en intimidaties waren dagelijkse praktijk. Ook waren publieke afranselingen aan de orde van de dag. In een vuile bunker afgesloten met een luik vol uitstekende spijkers werden gevangenen dagen achtereen zonder voedsel opgesloten. De eerste gevangenen arriveerden op 19 juni 1942. Het aantal gedetineerden bedroeg in dat jaar 1380. Door uitbreidingen van de capaciteit konden 1500 gevangen terecht op kamp Erika. Hiervan werden er 500 tewerk gesteld in Duitsland. Gevangenen uit Erika werden naar kampen in Salzgitter (Heerte) en Sieburg gestuurd. Enkelen zelfs naar Rusland (Oostfront).

Slachtoffers
Musch, Van Putten en Webbink zijn namen van mensen die in koelen bloede op het kamp werden vermoord. Door langdurige mishandeling, ondervoeding en uitputting kwamen in de Tweede Wereldoorlog tientallen gevangenen om. Tot mei 1942 werd in 34 gevallen aangifte van overlijden gedaan op het gemeentehuis van Ommen. Daarnaast werden tientallen gevangenen in ziekenhuizen in de wijde omgeving opgenomen waarvan er zeker 40 eveneens stierven als gevolg van alle martelingen op het kamp. Lees verder Geschiedenis kamp Erika beschreven in nieuwste nummer De Darde Klokke →

OMMEN – In de nieuwste uitgave van het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke (nummer 177) dit keer aandacht voor vluchtelingen. Zij vonden plek op de Besthmenerberg.

De Darde Klokke nummer 177.
Afb.: Harry Woertink

Vier november 1956 is de geschiedenis ingegaan als de dag van het verraad. Het was de dag, waarop het Sovjetleger de Hongaarse Volksopstand, die geruime tijd eerder door studenten op vreedzame wijze was begonnen, neersloeg. In de weken die daarop volgden kwamen er ook groepen Hongaarse vluchtelingen naar Nederland. Het vakantiepark op de Besthmenerberg bood achttien zomerhuisjes aan. Vierentachtig personen, gezinnen en alleenstaanden, kwamen aan op “Vakantievreugd” in Ommen om hier een tijdelijke onderkomen te betrekken en tot rust te komen. Onder de vluchtelingen een verloofd paar die in Ommen in vrijheid trouwde. Verder in De Darde Klokke een verhaal over een verdwenen boerderij in de buurtschap Nieuwebrug. Deze boerderij stond direct naast het eeuwenoude café-restaurant Nieuwebrug. Toen het echtpaar Jan Frederik en Geziena Eggengoor in 1934 waren getrouwd, gingen ze wonen in de pas gebouwde boerderij. Bij de bouw van de boerderij waren het woonhuis en het bedrijfsgedeelte duidelijk van elkaar te onderscheiden. Het stond aan de zuidzijde van het toenmalige café-restaurant dat later na de verwoesting van de boerderij in de Tweede Wereldoorlog is uitgebreid.

Bajes
Ook de bajes van Ommen komt aan bod in de Darde Klokke. Deze stond aan het begin van de Hardenbergerweg. Als de gevangenen ‘s morgens wakker werden, stond de vrouw van de cipier met de koffie klaar. De gevangenis is gebouwd in 1859. De eerste cipier was gerechtsdienaar Gosen Dijkerman. Hij had naast de gevangenis een cipierswoning met een geitenhok. Voordat de kantonnale gevangenis werd gebouwd, bezat Ommen een kleine gevangenis op de hoek Brugstraat/Kerkstraat. Ook de landbouw door dag en tijd is onderwerp. Verder verhalen over het werkkamp Eerde, de Rentmeesterswoning van Landgoed Eerde, de Ommer eierhal en de Ommer traditie in december: de Zuute plassies. Abonnees krijgen De Darde Klokke toegestuurd. Losse nummers van De Darde Klokke zijn te koop bij ABCombi aan de Varsenerstraat 7 in Ommen.

Bron: Harry Woertink – 9 december 2015

OMMEN – Het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke is op zoek naar personen die hun herinneringen over de Tweede Wereldoorlog willen vertellen.

Een foto van de familie Sonneberg, gemaakt op 19 januari 1943 in de bakkerswinkel aan de Brugstraat in Ommen.
Foto: OudOmmen

Het gaat met name om plaatselijke belevenissen tijdens de periode 1940-1945. Ook over het gevangenkamp Erika wordt gezocht naar meer informatie. In het voorjaar van 2016 besteedt De Darde Klokke extra aandacht aan kamp Erika. Daarbij gaat het om de slachtoffers zowel in Ommen als in omliggende ziekenhuizen en van het kamp in Heerte in Duitsland te gedenken.

Herinneringen vastleggen voor het nageslacht.
Wat betreft de oorlogsgeschiedenis gaat het om de gemeente Ommen, inclusief de buurtschappen en ook dat gedeelte van Lemelerveld, dat nu tot de gemeente Dalfsen behoort. De op te tekenen verhalen zijn in eerste instantie niet bedoeld voor publicaties, maar om als herinneringen vast te leggen voor het nageslacht.

Wie familieleden kent die meer kunnen vertellen over de oorlogsperiode wordt gevraagd zich te melden. Er wordt dan een afspraak gemaakt over wat met deze informatie gedaan wordt. “Het is ons gebleken dat we hier enige haast mee dienen te maken. Steeds meer interessante informatie verdwijnt omdat het aantal mensen dat de oorlog heeft meegemaakt steeds kleiner wordt”, aldus de redactie van De Darde Klokke. Informatie, foto’s, interviews en namen van mensen die over de oorlogsperiode kunnen vertellen zijn van harte welkom op: 3eklokke@hccnet.nl.

Bron: Harry Woertink – 16 oktober 2015

OMMEN – In de nieuwste uitgave van De Darde Klokke nummer 175 wordt uitgelegd hoe de jeugd zich vroeger vermaakte.

De Darde Klokke nummer 175.
Afb.: Harry Woertink

Was je een halve eeuw geleden tussen de 13 en 20 jaar dan zat je in Ommen goed als je van twistende, rockende en swingende muziekgroepen hield. Het waren de Ommer teenagers Mieke, Jenny en Frouwke Makkinga die in de zestiger jaren vijf jaar achtereen groot succes oogsten met de ‘Ommer Teenager Show’. De jeugd kwam vroeger massaal op de Ommer teenagershows af. Jongens en meisjes, overal vandaan, veelal in leer en kleurige shirts genoten van rock en roll in Ommen. Het was dan ook stoelen opzij en twisten op de muziek. Baron Philip Dirk van Pallandt van Eerde was de beschermheer van de Teenager Show Ommen. Enige bescherming was nodig ook, want na het eerste daverend succes op Tweede Paasdag in 1961 kwam er kritiek uit onverwachte hoek. Op de laatste show raakte het publiek in extase door The Little Stranger Boys, een groep die op geen enkele Ommer Teenagershow ontbraken. Toen de jonge Engelsman Roddy True met The Fulltunes opkwamen werden de stoeltjes dichtgeklapt en aan de kant gegooid en was weldra de tent herschapen in een zee van twistende teenagers, zo valt te lezen.

Verder in het nieuwste kwartaalblad van de Historische Kring Ommen een vervolgverhaal over “neringdoenden”, zoals vroeger winkeliers werden genoemd. Dit keer een verhaal over boekhandel Diek al meer dan veertig jaar een vertrouwde naam in Ommen. Tot dat het plotsklaps verdwijnt. De geschiedenis van de boekhandel is bijzonder, zo blijkt uit het historischt tijdschrift. Dat geldt ook voor een wijnboer en dat van een campingkrantredacteur die het bracht tot kunstenares.

Abonnees krijgen De Darde Klokke toegestuurd. Losse nummers van De Darde Klokke zijn te koop bij ABCombi aan de Varsenerstraat 7 in Ommen.

Bron: Harry Woertink – 21 mei 2015

OMMEN – In Ommen wordt op verschillende wijze de bevrijding van de Duitse bezetting herdacht. Op zaterdag 11 april – Ommer Bevrijdingsdag – wordt om 11.00 uur een monument bij het gemeentehuis van Ommen officieel onthuld door burgemeester Marc-Jan Ahne.

Herdenkingsboekje met namen van 71 oorlogsslachtoffers uit Ommen, zie Pageflip of PDF document.

Het gaat om een aanvulling van het bestaande oorlogsmonument. Aan weerszijden van dit monument worden de namen van Ommer oorlogsslachtoffers vermeld met de tekst: “Ter herinnering aan de inwoners van Ommen die door oorlogshandelingen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen”. Het gaat om 71 namen van personen van omgekomen Ommenaren, die ten tijde van hun overlijden ingezetene waren van de gemeente Ommen, inclusief de Joodse bevolking en de Joodse leerlingen van de Internationale school Eerde. Ook zij die omgekomen zijn in het voormalig Nederlands Indië en Korea.

Bij het herdenken in Ommen ontbraken tot nu toe de namen van deze oorlogsslachtoffers. Vanuit de Ommer bevolking, ondersteund door de Historische Kring Ommen en het 4 mei comité is het initiatief ontstaan om deze burgers van Ommen met een monument te herdenken. Van alle oorlogsslachtoffers die op het monument vermeld staan is een korte beschrijving gemaakt en opgenomen in een herdenkingsnummer van het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke.

Bron: Harry Woertink – 22 maart 2015

OMMEN – Een aantal Ommer inwoners die hebben meegewerkt aan het themanummer over de Tweede Wereldoorlog van De Darde Klokke kregen maandagmiddag officieel de eerste exemplaren uitgereikt.

Eerste nieuwste nummer van De Darde Klokke officieel uitgereikt, o.a. aan de 9-jarige Tygo Habers (foto midden).

Foto’s: Hans Steen

De jongste van het gezelschap was de 9-jarige Tygo Habers, die zijn grootmoeder Henny Bijl-Stoeten uit Lemele heeft geïnterviewd over haar oorlogsbelevenissen in de periode 1940-1945. De uitreiking van het herdenkingsnummer vond plaats in het verenigingsonderkomen van de Historische Kring, gevestigd in de Carrousel in Ommen.

Volgens Harry Woertink van het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke is de oorlog en daarmee de bevrijding voor de meeste mensen iets dat ze alleen kennen uit de overlevering. “Daarom is het goed dat de verhalen van degene die de oorlog bewust hebben meegemaakt worden vastgelegd. Het draagvlak voor herdenken en vieren is ook bij de naoorlogse generaties onverminderd groot is. Het belang van herdenken wordt daarmee alleen maar groter”, aldus Woertink. Lees verder Eerste nieuwste nummer De Darde Klokke officieel uitgereikt →

OMMEN – Het nieuwste nummer van het Ommer historische tijdschrift De Darde Klokke (nummer 174) staat helemaal in het teken van de Tweede Wereldoorlog.

Links: De Darde Klokke 174 in teken van WO 2, zie inhoudsopgave Darde Klokke.
Rechts: Herdenkingsboekje met namen van 71 oorlogsslachtoffers uit Ommen, zie Pageflip of PDF document.

Afb’n: Harry Woertink

“Ommen 70 jaar bevrijd” is aanleiding dit keer met een themanummer te komen met aandacht voor het lokale verhaal. Hoe Ommen 1940-1945 het juk van de Nazi’s heeft ervaren wordt verteld aan de hand van persoonlijke belevenissen. In Lemele wordt op 29 juni 1942 op school de verjaardag van prins Bernhard feestelijk gevierd, waarbij bijna alle kinderen met oranje strikjes getooid zijn. Deze kleuren zijn echter door de Duitse bezetters streng verboden. Het schoolfeestje is door Duitsgezinde landverraders verklikt zo blijkt, want die dag komt met geweld een grote Duitse overvalwagen het schoolplein oprijden. Schoolmeester Rinck schrikt hevig: ”Weg met die oranjestrikjes” roept hij de kinderen toe. Enkele Duitsers arresteren de meester en hij moet afscheid nemen van zijn vrouw en kinderen. Rinck werd nog diezelfde dag overgebracht naar het beruchte Strafkamp Amersfoort. Na enkele maanden kwam hij weer vrij. Mager en kaalgeschoren met littekens op zijn hoofd is hij weer even in de klas. Blij dat hij de leerlingen weer ziet, maar ook ontroerd en dankbaar dat hij weer bij zijn gezin mocht terug keren

In de nieuwste nummer verder aandacht voor de Ommer burgemeester in oorlogstijd C.E.W. Nering Bögel. Hij was Ommens burgermeester van 1923 tot 1952. Ook de bevrijding van Ommen wordt uitvoerig beschreven in het themanummer. Bij uitgave 174 zit ook het herdenkingsboekje met de namen van de 71 oorlogsslachtoffers die op het nieuwe oorlogsmonument bij het gemeentehuis herdacht worden. Abonnees krijgen De Darde Klokke toegestuurd. Losse nummers van De Darde Klokke zijn te koop bij ABCombi aan de Varsenerstraat 7 in Ommen.
Bron: Harry Woertink – 1 maart 2015