Categorie archief: Monumenten

Monument in Lemele onthuld

Monumenten

Tijdens de 4-meiherdenking op de Algemene Begraafplaats in Lemele kon ceremonieleider Wim Grondman ruim 250 belangstellenden verwelkomen. Allereerst werd het monument onthuld. Vorig jaar werden ideeën gevraagd voor een te ontwerpen monument.

Foto: ’t Lemels Arfgoed
Het monument is ontworpen door Arnold Vos en samen met Seine Seigers gebouwd.

Arnold Vos zocht naar een vorm waarin hij zijn gedachten over oorlog en vrede kwijt kon en in beeld kon brengen. Arnold heeft de wreedheden van de oorlog, de wonden die hij achter liet in levens en families, zichtbaar gemaakt in de buitenste ijzeren aardbol. Verscheurd, kaal en leeg. Daarachter zit een tweede aardbol met een warmere kleur en uitstraling. Het is de wereld van vrede en vrijheid, waar velen zich voor hebben ingezet. Waar risico’s voor zijn genomen en waar levens voor zijn opgeofferd. Vanuit deze wereld van vrede groeit een tak, door de wonden van de oorlog heen, die plaats biedt aan ons symbool van de vrede: de duif. De duif zit daar echter niet zomaar. Hij zit daar met een boodschap. Het takje in zijn bek, meegenomen als bewijs dat die wereld werkelijk bestaat, werkelijk leeft.

Ontwerper Arnold Vos en medebouwer Seine Seigers zijn er in geslaagd bovenstaande treffend weer te geven. Na de onthulling speelde Jan Dogger de Last Post en Kunst Na Arbeid het Wilhelmus. Vervolgens werden kransen gelegd, waren er nog toespraken van Arnold Vos, Daan Geurts(wethouder), gedichten van vier schoolkinderen en sloot stadsdichteres Annie Slots de rij. De bezoekers defileerden tenslotte langs de twee graven van de oorlogsslachtoffers uit het dorp. Afsluitend in De Schakel overhandigde ’t Lemels Arfgoed het eerste exemplaar van het tweede deel van het boek “Lemele, Archem en Dalmsholte in oorlogstijd” aan verzetsstrijder Ankie Stork.

Bron: ’t Lemels Arfgoed – 6 mei 2010

Als een Phoenix uit de as herrezen, icoon in de Bouwstraat authentiek hersteld

Gebouwen

De kern van het oude Ommen lag vroeger langs de Brugstraat en rondom de kerk. In de nabijheid van de kom lagen nog betrekkelijk veel onbebouwde terreinen, waar ruimte was voor boerenbedrijfjes van niet al te grote omvang.

Foto: Dia Ruiter
Fig. 1. Bouwstraat 6-7 Ommen “gemeentelijk monument” april 2010

Zo ontstonden in de 18e eeuw langs de Bouwstraat (de naam zegt het al) bouw- of boerenbedrijven. Enkele hiervan waren begin 20e eeuw nog in gebruik als boerenbedrijf. In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw zijn veel oude panden in de kern van Ommen gesloopt en hebben plaats gemaakt voor woon- en winkelpanden. Oorspronkelijk was het pand in de Bouwstraat een stadsboerderij, daarna koetshuis en weer later een winkel.

Het pand is sinds de tachtiger jaren van de vorige eeuw een gemeentelijk (gevel) monument. Een gemeente kan besluiten een bijzonder pand op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen. Dit gebeurt vaak als een pand van plaatselijk of regionaal belang is. In tegenstelling tot een Rijksmonument is er voor een gemeentelijk monument nauwelijks of geen subsidie beschikbaar. Ook mag een gemeentelijk monument in vervallen staat niet worden afgebroken omdat het een beschermde status heeft. De eigenaar van het pand moet alle restauratiekosten zelf betalen. In het economische verkeer heeft een gemeentelijk monument daarom maar een geringe waarde.

Van 1700 tot 1900 woonden in de Bouwstraat op nummer 6 en 7 voornamelijk landbouwers en ambachtslieden. In 1904 brandde de oude stadsboerderij gedeeltelijk af. Het restant werd gesloopt en herbouw vond plaats door Hendrik Jan Gerrits, hotelhouder van Het Zwarte Paard. In de voorgevel van het pand werd een grote deur geplaatst voor het stallen van koetsen ten behoeve van de gasten van hotel Het Zwarte Paard. Na de 2e wereldoorlog kwam het koetshuis in het bezit van de familie Bemboom. In het pand werd een winkel gevestigd i n huishoudelijke artikelen en speelgoed. Het pand heeft 35 jaar lang deze winkelfunctie gehad. De familie Bemboom heeft nooit overwogen het pand te verkopen. Een van de familieleden heeft in 2009 het initiatief genomen om het pand te laten restaureren. Lees verder Als een Phoenix uit de as herrezen, icoon in de Bouwstraat authentiek hersteld →

Ommen op de kaart

Monumenten

OMMEN – Het op de kaart zetten van Ommen is op dit moment bij veel ondernemers en initiatiefnemers van allerlei evenementen een hot item. Maar wie de geschiedenisboeken erop naslaat, ziet dat Ommen mede dankzij baron Philip D. Van Pallandt al sinds de vroege twintigste eeuw stevig op de wereldkaart is gezet.

ON090902b(600).jpgFoto: Erna Ekkelkamp
Riet Vosjan en Dick de Boer hebben er samen met hun collega-bestuurders een hele kluif aan gehad, maar het programma van de Open Monumentendag ziet er aantrekkelijk uit.

“We houden ons niet altijd aan het nationale thema, maar dit keer doen we dat wel”, vertelt Riet Vosjan, de voorzitter van de Stichting Open Monumentendag Ommen. “Want waar ter wereld je ook bent, als je zegt dat je uit Ommen komt, blijkt iedereen daar ooit weleens op vakantie te zijn geweest. Dat hebben we voor een heel groot deel te danken aan Baron Philip D. van Pallandt. Wij zien dit thema dan ook een klein beetje als eerbetoon aan hem.” De stichting heeft het thema op twee manieren uitgewerkt, zodat er heel wat te bekijken en te beleven is tijdens de Monumentendag op 12 september. “Eerst hebben we het letterlijk opgevat en heel veel kaarten gemaakt met daarop oude fotos en schilderijen van Ommen”, vertelt secretaris Dick de Boer. “Daarnaast hebben we een prachtige wandel-fietsroute uitgezet langs allerlei monumenten die ons aan van Pallandt herinneren.” De dag wordt geopend bij het Streekmuseum, door de dochters van de baron, die beiden warme herinneringen aan hun vader bewaren.

Vervolgens voert de tocht langs allerlei mooie plekken in Ommen. “Veel plekken zijn in elk geval voor de Ommenaren zelf heel bekend. Maar als je stilstaat bij de geschiedenis, zijn ze toch stuk voor stuk heel erg bijzonder”, vindt De Boer. De route is in totaal veertien kilometer en is zowel fietsend als lopend dus goed te doen. In verschillende monumenten zijn exposities ingericht. Een absolute aanrader is de fototentoonstelling over het vroege toerisme in Ommen. Deze is samengesteld door Jan Veneman en Jan Lukas en is te bezichtigen in een schuur op landgoed Stekkenkamp. Maar ook het ouderwetse kamperen op de Koeksebelt en nostalgische padvinderij-aktiviteiten op Ada’s Hoeve zijn de moeite waard. “De Open Monumentendag is een goede manier om Ommenaren en gasten kennis te laten krijgen van wat de geschiedenis van Ommen te bieden heeft. Per jaar richten we de aandacht op een bepaald facet van Ommen. Ik heb zelf alle brochures bewaard en heb daarmee een heel stuk historie in handen. Dat is toch fantastisch.” Open Monumentendag, 12 september, start vanaf 9.30 uur bij het Streekmuseum in Ommen.

Bron: Ommer Nieuws – 2 september 2009

Oude pastorie van dominee Dr. A. C van Raalte weer terug in Ommen

Gebouwen

OMMEN – De oude pastorie waar ooit dominee Dr. A. C van Raalte heeft gewoond is weer terug in Ommen. Op schildersdoek wel te verstaan.

pastorie-010-1600.jpg Aquarel-van-de-pastorie.jpgFoto: Harry Woertink
De aquarel (links) met daarop de oude pastorie heeft een plekje gekregen aan de muur in een van de zalen van het kerkelijk centrum De Kern.

De schilderij is onlangs aangeboden aan het kerkbestuur door familie van dominee W. de Graaf die in de dertigerjaren van de vorige eeuw het initiatief nam tot de bouw van de tegenwoordige kerk aan de Bouwstraat. De aquarel met daarop de oude pastorie heeft een plekje gekregen aan de muur in een van de zalen van het kerkelijk centrum De Kern.

Op de locatie waar de pastorie heeft gestaan aan Den Lagen Oordt kwam later het verenigingsgebouw de Olde Wheeme. Nu is er een bankfiliaal van de Rabobank Vaart en Vechtstreek gevestigd. De pastorie zelf werd zestig jaar geleden afgebroken. Het enige wat nog zichtbaar stamt uit de periode van dominee Van Raalte is de majestueuze beuk naast het bankgebouw, die ooit door Van Raalte zou zijn geplant.

Van Raalte is één van de grondleggers van de Gereformeerde kerk na de Afscheiding in 1834. In Ommen was hij de eerste gereformeerde predikant toen hij in 1839 vanuit Genemuiden in Ommen kwam wonen aan Den Lagen Oordt tot 1844 toen hij Ommen weer verliet. Bij zijn komst had Van Raalte twee kinderen. In Ommen kreeg het gezin nog twee kinderen. De tuin van de pastorie was zo groot dat de dominee er een koe op nahield om zijn gezin van melk te kunnen voorzien. Lees verder Oude pastorie van dominee Dr. A. C van Raalte weer terug in Ommen →

Ommerschans en Van Raaltehuis op jaarvergadering HKO

Gebouwen

OMMEN – De Historische Kring Ommen (HKO) houdt donderdag 26 maart haar jaarvergadering in het Hervormd Centrum in Ommen (aanvang 20.00 uur).

KF025a-1bwd.jpgFoto: OudOmmen
Een foto uit 1983 van het Van Raaltehuis genoemd naar predikant A.C. van Raalte (insteek rechts boven).

Behalve de gebruikelijke punten staan er twee interessante lezingen op de agenda. De plannen voor de Ommerschans worden toegelicht en de ontwikkelingen rondom het van Raaltehuisje komen aan de orde.

Ommerschans
Er zijn plannen om de Ommerschans op te knappen en de rijke historie weer zichtbaar te maken. Vertegenwoordigers van vereniging de Ommerschans hebben zich gebogen over de toekomst van het buurtschap tussen Witharen en Balkbrug. In de zeventiende eeuw was de Ommerschans een verdedigingswerk tegen de Spaanse troepen. Later diende het als strafkamp voor bedelaars. Om het gebied aantrekkelijker te maken voor toeristen zullen de grachten uitgediept moeten worden. Ook een deel van de schans zal dan hersteld moeten worden. Aan de leden van de HKO zal een en ander worden toegelicht.

Van Raaltehuis
Het bestuur van de Stichting Van Raaltehuis komt vertellen wat het belang is om het huisje aan de Dr. A.C. van Raaltestraat te bewaren en te restaureren. Gezocht wordt naar een herbestemming, waarbij onder andere gedacht wordt aan het inrichten van een museum. Dominee A. C. van Raalte (1811-1876) was betrokken bij de Afscheiding en leidde er predikanten op.

Bron: Harry Woertink – 19 maart 2009

Koetshuis Eerde wordt kantoor

Gebouwen

OMMEN – De beheereenheid Salland van Natuurmonumenten gaat het voormalige koetshuis op landgoed Eerde gebruiken als kantoor.

FH043-1bw--.jpgFoto: OudOmmen
Het voormalige koetshuis op landgoed Eerde in 1990

Het monumentale gebouw staat aan de Hammerweg, tegenover kasteel Eerde. Het achterste deel wordt verbouwd tot kantoor, het voorste deel is woonhuis. Bij de verbouwing worden de oude cultuurhistorisch waardevolle elementen behouden en versterkt.

Zo verandert er aan de buitengevel met de karakteristieke hoge ramen niets en blijven binnen de voederbakken voor de paarden intact. De verbouwing is inmiddels van start gegaan en duurt naar verwachting zes tot acht maanden.

Natuurmonumenten verwacht dat de werkzaamheden voor de bewoners en bezoekers van Eerde tijdelijk wat overlast kunnen geven.

Bron: Ommer Nieuws – 24 december 2008

Toekomst erfgoed

Monumenten

OMMEN – Als één van de eerste gemeenten in Overijssel heeft Ommen een combinatie gemaakt van het bovengronds (monumenten) en ondergronds (archeologie) erfgoed.

1948_Besthmenerberg-Pico1vbw--.jpgFoto: OudOmmen
Een grote Pico-bijeenkomst in 1948 van de Vrijz. Prot. Jeugd Centrale in het grote amfitheater op de Besthmenerberg.

De speciale nota werd vorige week op een passende locatie gepresenteerd; in kasteel Eerde werden de plannen gepresenteerd door Wethouder Daan Geurs en Wessel Rozema. “Eerde staat als voorbeeld hoe je cultureel erfgoed kunt bewaren”, vertelt wethouder Geurs. Straks als de nieuwe leslokalen gebouwd zijn, is er sprake van een koppeling van oude en nieuwe architectuur.” In de nota wordt beschreven hoe Ommen in de toekomst haar beleid wil gaan voeren. “In de toekomst willen we vooraf sturen. Dat gaan we doen aan de hand van de thema’s behouden, ontwikkelen en beleven.” De nota is onder meer geschreven met behulp van Het Oversticht en twee scholieren van het Vechtdal. Vooral de samenwerking met de scholieren beviel goed. “Het was een verademing om de twee dames erbij te hebben”, aldus Rozema. “Je leert op een andere manier naar de zaken te kijken.” In de nota is een archeologische kaart opgenomen, zodat bij aanvragen van nieuwe plannen, direct de archeologische waarde meegenomen kan worden. Lees verder Toekomst erfgoed →

Nieuwe molenaar Den Oordt

Molens

OMMEN – Trots als een pauw staat de kersverse molenaar en beheerder van molen Den Oordt achter het kruiwiel op de stelling van de markante molen.

ON08102901b--.jpgFoto: Erna Ekkelkamp
Gerrit van Harten achter het kruiwiel, het besturingsmechanisme van de molen.

“Dit is de belangrijkste plek voor een molenaar”, vertelt Gerrit van Harten. “Hier gebeurt alles.” En Gerrit kan het weten. Hij slaagde op 14 oktober met vlag en wimpel voor het molenaarsexamen en mag zich de nieuwe molenaar-beheerder van molen Den Oordt noemen. Op de kop af zeventig jaar is Van Harten bij aanvang van zijn nieuwe loopbaan. In zijn vorige leven werkte hij als boer en uitvaartverzorger, maar had altijd de droom om ooit ‘iets’ met molens te doen. “Waarom? Die oude technieken en de perfectie waarmee een molen is gemaakt, spreken mij enorm aan, evenals het bezig zijn met de elementen van de natuur.” Wat hij zich alleen niet realiseerde, was dat er een tweejarige opleiding aan vast zat. Gestimuleerd door zijn echtgenote besloot hij er gewoon aan te beginnen en maar te zien waar het schip zou stranden. “Het molenaarsexamen bestaat uit twee gedeelten”, vertelt Van Harten. “Met het praktijkgedeelte had ik geen enkele moeite. De opdracht was om de molen aan het draaien te krijgen. Dat betekent: de wind bepalen, de molen op de wind zetten, de veiligheid in acht nemen, en dan draaien. Dat was een fluitje van een cent.”

De theorie bleek andere koek. Niet alleen moet daarvoor ieder onderdeel van de molen worden benoemd en beredeneerd waarvoor het nodig is, ook een flinke dosis kennis over het weer is een vereiste. “Je moet echt alles weten over ieder tandwiel en elk balkje. Dat bleek moeilijker te onthouden dat ik dacht. Ook over het weer is van alles te leren. In totaal moest ik bijna 1500 begrippen uit mijn hoofd kennen. Dat was een hele klus, maar gelukkig heb ik heel veel hulp gekregen van molenaars uit de buurt, zij hebben mij er echt doorheen gesleept en mij telkens overhoord en dingen uitgelegd, net zolang tot ik alles in mijn hoofd had.” Slagen op je zeventigste en dan ook nog een aan een nieuwe loopbaan beginnen is niet mis. Maar de jaren zijn hem niet aan te zien als hij kwiek de trappen opklimt naar het kruiwiel. “Het kruiwiel, dat is dè plek van de molenaar”, legt hij uit. “Hiermee ‘bestuur’ je de molen.” Lees verder Nieuwe molenaar Den Oordt →

Wandelen door het verleden op open monumentendag

Monumenten

OMMEN – Met een stadswandeling langs tal van bezienswaardigheden werden de deelnemers aan de open monumentendag zaterdag in Ommen gewezen op sporen uit het verleden.

OM02b--.JPGVanaf het Streekmuseum ging de route onder andere langs het Joods kerkhof, de oude begraafplaats aan de Dr. A.C. van Raaltestraat met graven van oude geslachten en monumentaal baarhuisje. Verder langs de lijnbaan van de voormalige touwslagerij en langs molen de Lelie waar molenaar Anton Wolters enkele monumentale rijtuigen liet zien waaronder een zeldzame kerkbrik, een door paarden getrokken rijtuig met ramen waar de mensen naar de kerk gingen. De kerken waren opengesteld voor bezichtiging. In het Baken ging dat gepaard met een expositie van schilderijen en tekeningen van herkenbare pekken in de gemeente Ommen. Muziekanten van Soli Deo Gloria zorgde voor een muzikaal intermezzo in de gereformeerde kerk en orgelspel was te beluisteren in de hervormd kerk. In de RK Brigittakerk werden bezoekers rondgeleid.

Als een levend monument zorgde de honderdjarige muziekvereniging Crescendo voor een muzikaal optreden in de muziektent op de Markt. Het nationaal tinnen figurenmuseum in het oude gemeentehuis stond ook in het teken van de open monumentendag en mocht evenals het streekmuseum veel belangstellende welkom heten. Thema zaterdag was ook ‘Sporen van vroeger tot nu’ waar de deelnemers aan de hand van een brochure op het spoor gezet werden van vroegere sporen van bewoning, leven en werken, oorlog, dood, geloof, kunst en cultuur. Veel van deze onderwerpen waren ook te zien in het streekmuseum. Tijdens de officiële opening van de open monumentendag stond Leida Bruins als voorzitter van de organiserende stichting Open Monumentendag Ommen stil bij Ommer bezienswaardigheden. Lees verder Wandelen door het verleden op open monumentendag →

150 jaar draaiende wieken

Molens

VILSTEREN – door ERNA EKKELKAMP – Van de tienduizend molens die ons land in de middeleeuwen telde, zijn er nog maar vijftienhonderd overgebleven. Ommen behoort met vijf molens tot de meest molenrijke gemeenten in Overijssel.

ON08061102b--.jpgFoto: Erna Ekkelkamp
Zaterdag wordt het jubileum in besloten kring gevierd, maar tijdens Dagje Mooi Vilsteren op 5 juli is de molen opengesteld voor publiek. Deskundige molengidsen geven dan rondleidingen.

Een van de opvallendste exemplaren is de Vilsterse molen. In het midden van een grote es, omgeven door heuvelachtig boslandschap is deze molen al 150 jaar de blikvanger van de kleine buurtschap. Een van de voorvaderen van de familie Cremers bouwde naar verluidt de molen in de zichtlijn van het grote huis, omdat de hoge toren met de zacht rond-zwaaiende wieken zo’n prettig en rustgevend gezicht was. “En dat is het nog steeds”, vindt Liesbeth Cremers, de huidige bewoonster van het landgoed.

“De molen is een belangrijk en onmisbaar onderdeel van de historische buitenplaats. De buitenplaatswandeling, om de Molenesch bestaat al even lang en was met name in het verleden bedoeld om de wandelaar te laten kijken naar het pure leven van de landman, dat zoveel rijker en mooier werd geacht als het stadsleven”, vertelt Cremers. Na een brand in 1901 werd de molen weer opgebouwd met onderdelen van de molens uit Kampen en Lenthe en bleef in bedrijf tot 1963. Daarna stonden de wieken voorgoed stil, en zoals dat nu eenmaal gaat, betekent stilstand achteruitgang. “Met die achteruitgang werd ik vanaf 1964 geconfronteerd en het stoorde mij mateloos”, vertelt Ommenaar Hans Drijver. “De ooit zo statige molen, was nog slechts een romp zonder iets erin. Lees verder 150 jaar draaiende wieken →