OMMEN – Een molen die weer draait, drie vrijwillige molenaars in opleiding en bovendien de viering van het 20 jaar bestaan van de stichting Ommer Molens. Het kon niet mooier op die zonnige zaterdagmiddag 10 oktober 2015 in Ommen.

Wethouder Ko Scheele licht de vang van de Konijenbelt.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album: “Opening Konijnenbeltsmolen 2015“.

Voor het bestuur van de Stichting Ommer Molens aanleiding om er een feestelijke dag van te maken. Op de Konijnenbeltsmolen aan de Zwolseweg was dan ook uitgenodigd de Ommer wethouder Ko Scheele, die in zijn portefeuille onder andere monumenten heeft. Ook drie molenaars in spé waren van de partij evenals de Ommer molenaars zelf om dit heugelijk feit mee te vieren. Allereerst ging het om de officiële ingebruikstelling van de beeldbepalende molen ‘De Konijnenbelt’ langs de Vecht. Wethouder Scheele mocht als officiële openingshandeling de vang van de molen lichten. Daarmee krijgen de wieken de vrijeloop in de wind. Vooraf had de wethouder complimenten voor de feestvierende Ommer Molenstichting, om de drie molens: Den Oordt, Besthmenermolen en de Konijnenbeltsmolen op goede wijze draaiend te houden. De molens zijn voor Ommen belangrijk. Op de meeste ansichtkaarten die vanuit Ommen worden verstuurd, staat wel een foto van een Ommer molen afgedrukt, wist de wethouder.

Ongeval
Na een ongeval op 16 augustus 2014 heeft de molen bijna een jaar stil gestaan. De molen raakte vleugellam omdat één van de vier wieken door een valse wind op de rieten kap van de molen kapot sloeg. Een opmerkelijk incident vooral omdat de molen enkele maanden daarvoor nog onder handen was genomen voor een restauratie, waarmee een bedrag gemoeid was van 85.000 euro. Opnieuw kreeg de gemeenteraad een financieel verzoek voorgelegd om 50.000 euro beschikbaar te stellen voor de volgende restauratiekosten. “We mogen ons gelukkig prijzen dat de gemeente hart heeft voor de Ommer molens”, aldus een trotse Johan Otten, voorzitter van de Stichting Ommer Molens, richting wethouder. Lees verder Konijnenbeltsmolen in Ommen draait weer als vanouds – Na restauratie officieel in gebruik gesteld →

OMMERSCHANS – De rijke geschiedenis van de voormalige vesting de Ommerschans is weer zichtbaar. De afgelopen weken is er volop gewerkt om een bezoek aan het gebied tot een historische belevenis te maken.

Werk in uitvoering. Verboden te zoeken met metaaldetector.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “Werk in uitvoering – 2015”

De grachten zijn weer watervoerend en de bastions van weleer hebben een “gezicht” gekregen. Het gaat om drie grote historische tijdlagen: de vestingstijd, de bedelaarstijd en de huidige tijd. De werkzaamheden worden aan eind van deze maand afgerond. De openingshandeling wordt op 31 oktober 2015 verricht door Overijssels gedeputeerde Hester Maij.

Schans
De Ommerschans, tussen Ommen en Balkbrug, is ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog (1568 tot 1648) aangelegd als verdedigingsschans. De omgeving van de Ommerschans was vroeger een woest en drassig gebied met daartussen een wat hogere zandrug. Over deze zandrug lag in het verleden één van de toegangswegen naar het noorden van Nederland. Omstreeks 1620 is deze zandrug geschikt bevonden als locatie voor een verdedigingsschans. De schans is vanwege zijn ligging ‘De Ommerschans’ gaan heten. De Ommerschans was een verdedigingswerk in de linie van de Eems.
Later wordt het gebruikt als een van de grootste munitieopslagplaatsen van Nederland. In de 19e eeuw kreeg het een heel andere functie. Er werd een bedelaarskolonie gesticht als onderdeel van de Maatschappij van Weldadigheid. Een enorm complex bood onderdak aan het groeiende aantal paupers, bedelaars, landlopers, vondelingen en wezen uit de grote steden. Dit met als doel ze op te voeden tot zedelijkheid en een bestaan te laten opbouwen in zogenaamde landbouwkolonies. Het was zelfs één van de grootste bouwwerken uit die tijd. De kolonie had een heel slechte naam en aan het eind van de 19e eeuw werd alles tot de grond toe afgebroken. De stenen werden hergebruikt bij onder meer de bouw van Veldzicht, de huidige tbs-kliniek in Balkbrug. Lees verder Geschiedenis Ommerschans weer zichtbaar gemaakt – Opening 31 oktober →

OMMEN – Twee ingrijpende restauraties op rij zijn voor de Stichting Ommer Molens aanleiding om de ingebruikstelling van de Konijnenbeltsmolen een feestelijk tintje te geven.

De molenaars Gerrit- en Jan Konijnenbelt bij de molen, met in hun midden molenaarsknecht J.H. Nijhuis. Verder de echtgenote van Jan Konijnenbelt. Met paard en wagen is vrachtrijder H. Steen. Rechts Johanna Konijnenbelt. Links de vroegere woning Zwolseweg 4 waar tot 1957 Willem Veldsink woonde; later kantoor van de Coöperatie. Foto circa 1915.
Foto: OudOmmen
Zie voor meer foto’s het album: “Molen De Konijnenbelt“.

Zaterdag 10 oktober 2015 om 14.00 uur zal wethouder Ko Scheele in de molen aan de Zwolseweg 5 in Ommen de officiële openingshandeling verrichten. De ruim twee eeuwen oude monumentale korenmolen is op 16 augustus 2014 vleugellam geraakt, omdat één van de vier wieken door een valse wind op de rieten kap van de molen kapot is geslagen. Daardoor heeft de molen bijna een jaar niet kunnen draaien. Dit ongeval was opmerkelijk omdat de Konijnenbeltsmolen juist enkele maanden eerder na een ingrijpende restauratie weer draaivaardig was. Zo’n drie jaar geleden leek het niet langer verantwoord om met het stokoude gevlucht van de molen nog te draaien. De Konijenbeltsmolen werd dan ook aan “de ketting gelegd”.

In 2014 volgde een restauratie. Echter, kort na deze restauratie liep de molen grote schade op. En opnieuw raakte de molen uit de roulatie. Dankzij de gemeente, als eigenaar van de molen, kwam er opnieuw geld beschikbaar voor restauratie. De kapotte wiek werd met een hoogwerker van de kop van de molen gehaald en op een vrachtwagen naar een restaurateur in Aalten gebracht. De wiek is weer teruggeplaatst en ook het rietendak en de as in de molen zijn onder handen genomen. Bovendien zijn maatregelen genomen om de molen weer op een veilige en verantwoorde manier te kunnen laten draaien. De molenaars en het bestuur van de Stichting Ommer Molens zijn blij met het resultaat. Daarom wordt een officieel tintje gegeven aan de ingebruikstelling van de molen. Dit jaar viert de ‘Stichting Ommer Molens’ dat het zich 20 jaar inzet voor het beheer en onderhoud van drie Ommer molens: de Konijnenbeltsmolen, molen Den Oordt en de Besthmenermolen.

De geschiedenis van de oudste molen in Ommen
De Konijenbeltsmolen is de oudste molen in de gemeente Ommen. In 1806 werd deze molen, afkomstig uit de Zaanstreek, door Hendrik Konijnenbelt (1772 – 1814) op deze plek herbouwd. Net als in de Zaanstreek deed de molen tot 1860 dienst als olie- en pelmolen. Het ambachtelijk molenaarsvak is tot 1914 door de familie Konijnenbelt op de molen aan de Zwolseweg uitgeoefend. Vandaar ook dat deze familienaam gekoppeld is aan de molen.Toen Hendrik Konijenbelt in 1814 stierf zette zijn weduwe, Susanna Keizer het bedrijf voort. Later geholpen door haar 14-jarige zoon Lambert Jan. Zij kreeg in 1820 toestemming op “hare mole staande in Ommen voor de brugge” koren te malen. In het zelfde jaar werd het maalwerk aangebracht. De weduwe bleef eigenaresse van de molen en zoon Lambert Jan kwam in 1820 bij haar in dienst. Lees verder Konijnenbeltsmolen na restauratie officieel in gebruik →

Het Kadaster heeft 200 jaar aan gedetailleerde kaarten van Nederland online gezet.

Via de website http://www.topotijdreis.nl is te zien hoe de woonplaatsen in Nederland in de loop der jaren zijn veranderd.

Situaties van vroeger zijn terug te zien tot 1815. Als we ons alleen op Ommen richten is bijvoorbeeld heel goed te zien hoe in het noorden de “internationale” Hessenweg heeft gelopen richting Duitsland met daaraan gelegen de herbergen Arendshorst, Oude Haar, Nieuwe Haar en de Hongerige Wolf. Ook het verloop van de rivier de Vecht zoals deze kronkelde tussen het Duitse Eggenrode en Hasselt van voor 1900 en nà de kanalisatie is goed te onderscheiden.

De website is in het leven geroepen ter ere van de 200ste verjaardag van het Topografisch Bureau. Koning Willem I stelde deze dienst in op 18 februari 1815. Sinds 2004 is het bureau onderdeel van het Kadaster. Het Topografisch Bureau houdt ‘officieel en onafgebroken’ bij hoe Nederland verandert, door wegen, water, bebouwing en landbouwgrond in kaart te brengen. Zo zijn inpoldering en verstedelijking goed te volgen.

Kadaster
Vanaf 1811 tot 1832 is alle grond in Nederland opgemeten en werden de eigendomsgegevens daarop geregistreerd. Deze activiteit was gebaseerd op de Franse regelgeving die toen in Nederland van kracht was. In 1832 is deze omvangrijke taak voor geheel Nederland voltooid en werd en Kadaster ingevoerd. Tegenwoordig is de totale kadastrale registratie digitaal, zowel de invoer van overdrachten van vastgoed via het notariaat als ook de informatieverstrekking door het Kadaster zelf. Tot dat vastgoed behoren niet alleen onroerende zaken – gebouwen en grond – maar ook schepen en luchtvaartuigen. Hoofdtaak is het verzamelen, registeren, bijhouden en geven van informatie over vastgoed in Nederland.

Bron: Harry Woertink – 25 september 2015

Oud-rechter van de Rechtbank Arnhem mr. J.Barendsen bezocht deze week het Streekmuseum in Ommen om zich op de hoogte te stellen van de expositie over de Tweede Wereldoorlog.

Oud-rechter Jan Barendsen overhandigd aan Sir Schokkenbroek (links) zijn boek over rechterlijke macht. Rechts Harry Woertink.
Foto: Natuurlijk Ommen

Met name strafkamp Erika, opgezet door de Duitsers, had zijn interesse. Sir Schokkenbroek en Harry Woertink van het historisch tijdschrift De Darde Klokke ontvingen van de oud-rechter interessante gegevens over de tenuitvoerlegging van straffen in kamp Erika. Ook werd hen ter hand gesteld het boek “De Rechtbank Arnhem en de Duitse bezetting”, waar Barendsen medeauteur van is en waarin een beeld wordt geschetst hoe de rechtbank en de rechtspraak tijdens de Duitse bezetting hebben gefunctioneerd. De Darde Klokke geeft begin 2016 een speciaal nummer uit over kamp Erika.

Berucht
Kamp Erika, bedoeld om het cellentekort elders op te vangen voor de voor economische delicten (zoals bijvoorbeeld het stelen van bonkaarten, illegaal slachten en andere kleine vergrijpen) veroordeelden, is berucht geworden door de wrede behandeling van de gedetineerden door de (Nederlandse) bewakers. Vaak belandden de gedetineerden in het ziekenhuis of overleden zij door mishandeling en ondervoeding. De Amsterdamse officier van Justitie H.A. Wassenbergh voerde de actie tegen Ommen aan. Enkele leden van het Openbaar Ministerie bezochten op 4 februari 1943 het kamp en maakten een onrustbarend rapport op. Eerder hadden officieren van justitie, vermomd als arts, zich in omliggende ziekenhuizen op de hoogte gesteld van de verwondingen die de gevangenen van kamp Erika tijdens hun gevangenschap hadden opgelopen.

Het leverde het bekendste en meest succesvolle protest op dat de rechterlijke macht tijdens de bezetting heeft laten horen. Onderdeel van het protest door de rechterlijke macht vormde het bekende arrest van het hof Leeuwarden van 25 februari 1943 waarin het ongenoegen over kamp Erika pregnant tot uitdrukking werd gebracht. Lees verder Mishandelingen kamp Erika hield ook de rechterlijke macht bezig →

Kasteel Eerde is zondag bezocht door duizenden belangstellenden. Aanleiding van openstelling was het 300 jarig bestaan van het kasteel op Landgoed Eerde.

Duizenden belangstellenden bij het 300 jarig bestaan van kasteel Eerde.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album: “Kasteel Eerde 300 jaar”

De belangstelling zorgde soms voor rijen voor de deuren om het oude kasteel te kunnen bezoeken. Op een grasland tegenover het kasteel aan de Meertjesweg was een speciale parkeerplaats aangelegd.
De Vereniging Natuurmonumenten, eigenaar van het landgoed, vierde 300 jaar Eerde met rondleidingen door het kasteel, uitleg over restauratiewerkzaamheden van schilderijen en filmpresentaties.
Ook in de kasteeltuin waren activiteiten, zoals een groot muziekorkest, terras met hapjes en drankjes en een markt met kunst en ambacht. Ook aan de kleintjes was gedacht met een kinderspeelplein.

Bron: Harry Woertink – 15 september 2015

LEMELE – Lemele stond zaterdag 12 september 2015 volop in de schijnwerpers tijdens de open monumentendag.

Burgemeester Marc-Jan Ahne en Gerrit Warmink hijsen de Open Monumentendagvlag als officiële opening van de dag.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album: “Open Monumentendag 2015”

De plaatselijke Ichtuskerk, die haar 150 jaar bestaan was opengesteld evenals de bijzalen van de kerk waar een expositie werd gehouden over doopjurken, terwijl in gebouw De Schakel hedendaagse kunst werd geëxposeerd. Beide exposities vielen goed in de smaak bij het vele publiek. Maar er was nog veel meer te doen. De muziekvereniging Kunst na Arbeid zorgde voor een muzikale noot en gelegenheidskoor De Bargzangers verhoogde sfeer met het zingen van liedjes. De Historische Vereniging uit Ommen was present met een (mode)show van kleding uit de vijftiger en zestiger jaren. Ook werden op het buitenplein oude ambachten gedemonstreerd.

Totaal 275 deelnemers gingen lopend, fietsend of met de auto op pad om de uitgestippelde route af te leggen door de omgeving van Lemele met onderweg bezienswaardigheden, met onder andere de schaapskudde, de Oude Lucashoeve, de schaapskooi, de voormalige Tichelarij en een collectie van “rijdende monumenten” in de vorm van 20 oude Saab auto’s bij elkaar gebracht in een schuur.
Burgemeester Marc-Jan Ahne opende de dag samen met de plaatselijke geschiedschrijver Gerrit Warmink. Zij deden dat met het hijsen van de Open Monumentendagvlag op het pleintje voor de kerk met muzikale begeleiding van Kunst na Arbeid.

Riet Vosjan, voorzitter van de organiserende Stichting Open Monumentendag Ommen, zei na afloop dik tevreden zijn met de publieke belangstelling. Open Monumentendag, altijd op de tweede zaterdag in september, werd dit jaar voor de 29ste georganiseerd, met elk jaar een thema. Dit keer was dat Kunst en Ambacht. De leerlingen van groep 6, 7 en 8 maakten een dag eerder al kennis met de Open Monumentendag. Zij waren te gast in de Saab expositieruimte van Gerrit Jan Hallink om kennis te maken met monumenten op wielen.
Bron: Harry Woertink – 13 september 2015

LEMELE – De groepen 6, 7 en 8 van de basisschool Ichtus in Lemele maakten vooraf aan de Open Monumentendag al kennis met monumenten.

De expo ruimte vanaf buiten gezien.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album: “Open Monumentendag 2015”

De leerlingen waren door de organiserende Open Monumentendag Ommen uitgenodigd voor een bezoekje aan de Saab-expositieruimte in Lemele waar zo’n 20 monumenten op wielen gestald zijn van Gerrit Jan Hallink. Ook de oudheidkundige club ’t Lemels Arfgoed heeft bij Hallink een onderkomen met historische voorwerpen. De leerlingen werden aan het werk gezet met het beantwoorden van tal van vragen over zaken die ze tegen kwamen in de expositie.

Gerrit Jan Hallink wees de kinderen op het belang van verzamelen en wist ook technische vernuftigheden van de oude Saab auto’s uit te leggen, waarvan het oudste exemplaar dateert uit 1953. Volgende week ontvangen de leerlingen de uitslag van hun vragenpuzzel. De activiteiten in het kader van Open Monumentendag Ommen speelden zich zaterdag 12 september ook af in Lemele.
Bron: Harry Woertink – 13 september 2015

EERDE – Onder grote belangstelling en met Molukse muziek is zaterdagmiddag 12 september 2015 een gedenkmonument onthuld op het voormalig kamp Eerde.

Vreugdedans van de aanwezige Molukse vrouwen.
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album: “Onthulling monument kamp Eerde“.

Het monument bestaat uit de voet van een oude vlaggenmast die jarenlang midden in het kamp heeft gestaan. De vlaggenmast stond symbool voor de gedisciplineerde wereld op het kamp. Nu is het een blijvende herinnering aan woelige jaren. De tekst van de staander geeft veel weer: “De herinnering is het enige paradijs waaruit we niet verdreven kunnen worden”.

Van 1951 tot 1961 verbleven de KNIL-militairen op kamp Eerde (op Landgoed Eerde tussen Ommen en Den Ham) omdat ze niet meer veilig waren op de Molukken. Ze werden gezien als landverraders doordat ze samenwerkten met de Nederlanders, de bezetter van de kolonie. In eerste instantie zou het om tijdelijke opvang gaan, maar uiteindelijk hebben de KNIL-militairen met hun gezinnen er 10 jaar gewoond. Natuurmonumenten heeft samen met de Molukse oud-bewoners van Kamp Eerde er voor gezorgd dat op het voormalig kamp een plek van bezinning is gekomen die tevens herinnert aan de periode dat de Molukse militairen die hebben gediend in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) er met hun gezinnen moesten verblijven in de jaren ’50.

In de dertiger jaren is kamp Eerde opgezet als werkkamp. De Duitsers hebben het in de Tweede Oorlog (40-45) in gebruik gehad en als laatste bood het kamp onderdak aan de leerlingen van de Internationale school Eerde. Als oud kampbewoner mocht Johannes Balubun het monument officieel onthullen. Hij deed dat samen met de dames Erin Oudshoorn-van Palland en Irthe André de la Porte-van Pallandt en een vertegenwoordiger van Natuurmonumenten met het wegtrekken van een wit kleed. Vervolgens werd het monument zichtbaar. Lees verder Onthulling monument kamp Eerde →

Hoe de naam De Darde Klokke is ontstaan als aanduiding van het Ommer historisch tijdschrift.

De Darde Klokke zoals ze verschenen vóór 1971.
Afb.: Stichting De Darde Klokke

De historie van Ommen vertelt dat er ooit drie luidklokken hebben gehangen in de toren van de hervormde kerk. In het Rampjaar 1672 is een van de klokken gestolen door soldaten uit het Munsterland onder leiding van de bisschop van Munster. Het is ze echter niet gelukt de zware koperen luidklok mee te nemen. De soldaten kwamen niet verder dan de haven. Het verhaal vertelt dat de zware koperen klok over boord is geslagen, in het water terecht kwam – van wat nu Burgraven wordt genoemd – en op de bodem ligt van de vroegere arm van de Vecht.

In de vijftiger jaren heeft de Gemienschop van Oll Ommer pogingen in het werk gesteld om de klok te peilen met behulp van een wiggelroede. Het verhaal gaat ook dat op een diepte van 12 meter de plek van de klok is gelokaliseerd. De (derde) klok is echter nooit weer boven water gekomen. Dit ook vanwege de kosten. Vanaf het ontstaan van het Ommer historisch tijdschrift wordt de derde klok weer symbolisch geluid: het tijdschrift kreeg de naam (in Ommer dialect) “De Darde Klokke”. Lees verder De Darde Klokke luidt symbolisch derde klok uit Hervormde kerk →