Ommen – In de jongste uitgave van het Ommer historische tijdschrift De Darde Klokke wordt dit keer de buurtschap Besthmen belicht.

Als Marke vindt er in 1853 een opdeling plaats en worden van de gronden in Besthmen verdeeld over 17 erven, waarbij Jonkheer Sandberg van Het Laer het grootste aandeel krijgt.

Er ligt de vraag waar de benaming “Het verloren Kerkhof” vandaan komt en of het klopt dat een van de woningen aan de Batterinkweg binnen één dag is gebouwd. Toen gold namelijk de regel dat wat er staat mag blijven staan mits de woning af is en de schoorsteenpijp rookte.

Verder in De Darde Klokke aandacht voor de oude waterput bij het Streekmuseum. De put van Bentheimer zandsteen is in Duitsland gemaakt en in delen naar Ommen gebracht en opgebouwd bij de boerderij van de familie van der Bent aan de Balkerweg. Door uitbreiding van de woningbouw moest de boerderij worden gesloopt maar kon gelukkig de put bewaard blijven en worden verplaatst op het terrein van het museum.

Een schoolschrift van de Ommer ULO-school in 1944 komt uitgebreid aan bod. Ook alle veranderingen van de laatste jaren aan de Dr. A.C. van Raaltestraat en Den Lagen Oordt door nieuwbouw. Het blijkt dat in het oostelijk gebied van oud Ommen veel is veranderd. Van het oude is alleen het Dr. A.C. van Raaltehuisje nog bewaard gebleven.

Het nieuwe nummer van De Darde Klokke is te koop bij boekhandel Bruna aan de Kruisstraat in Ommen en wordt aan abonnees toegestuurd.

Bron: Harry Woertink – 17 september 2009

Deze week laat de Historische Vereniging in Nieuwleusen een nieuw boekje verschijnen met verhalen over het 200-jarige kanaal de Dedemsvaart.

Het is het septembernummer van het kwartaalblad dat geheel gevuld is met verhalen die zijn aangeleverd in het kader van “Verhaal over het kanaal”, de uitdaging aan iedereen om een verhaal of belevenis te schijven over het jubilerende kanaal. Nadat de oproep aanvankelijk weinig respons opleverde, was het aantal verhalen dat uiteindelijk binnenkwam boven verwachting. Het waren er zelfs zoveel dat ze niet allemaal in het nu te verschijnen kwartaalblad konden worden opgenomen. Daarom is besloten om de niet geplaatste verhalen in het volgende kwartaalblad op te nemen.

Sommige verhalen in het septembernummer zijn heel persoonlijk. De meeste artikelen zijn geschreven als proza, maar er zijn ook een enkele gedichten opgenomen. Het blad is rijkelijk geïllustreerd met foto’s. Het boekje kan worden gezien als een vervolg op het in het voorjaar verschenen en al snel uitverkochte boekje “Kanaalverhalen”. De verwachting is dan ook dat dit kwartaalblad even vlug zijn weg zal vinden naar belangstellenden. Het kwartaalblad wordt toegezonden aan de leden van de vereniging en is in de losse verkoop voor € 4,50 te koop bij “De Blijde Boodschap”, “The Readshop” en bij museum Palthehof. Ook zal het op de a.s. zaterdag te houden Koninginnemarkt worden aangeboden in de kraam van de Historische Vereniging.

Bron: Historische vereniging “Ni’jluusn van vrogger” – 14 september 2009

Het Historisch Centrum Overijssel heeft in samenwerking met de Historische Vereniging in Nieuwleusen een lespakket voor de scholen ontwikkeld voor het kanaal de Dedemsvaart.

Het lespakket “Dubbele foto” bevat twintig oude en twintig nieuwe foto’s van locaties in Nieuwleusen langs de inmiddels gedempte Dedemsvaart. Daarbij behoren een beschrijving van elke locatie voor de leerlingen, een handleiding voor de leerkrachten en werkkaarten voor de leerlingen.

Het lespakket is vanaf nu beschikbaar voor de scholen die in combinatie hiermee nog tot en met de herfstvakantie een bezoek kunnen brengen aan museum Palthehof met de tentoonstelling “Met dank aan de baron” over het 200 jarige kanaal. Daar wordt dan ook de film getoond die gemaakt is over de Dedemsvaart en die uitstekend past bij het lespakket.

Ook heeft de Historische Vereniging een tweetal verhalen toegevoegd die een beschrijving geven van het leven in de nabijheid van het kanaal in vervlogen tijden.

Bron: Historische vereniging “Ni’jluusn van vrogger” – 4 september 2009

In het septembernummer van de tweemaandelijkse nieuwsbrief ’t Zuute Plassie” van het webarchief OudOmmen het verhaal achter een gevangenenjas afkomstig van Kamp Erika. De linker schouder van de jas is tot op de draad toe versleten en in de nieuwsbrief wordt o.a. toegelicht hoe dit is ontstaan (met foto’s).

Afb.: OudOmmen
Het septembernummer van de tweemaandelijkse nieuwsbrief ’t Zuute Plassie”

Collectie van verzetsstrijder Jan Hendrik Seigers
Verder aandacht voor de unieke collectie van documenten en medailles die maandag 24 augustus j.l onder grote belangstelling, door de familie van verzetsstrijder Jan Hendrik Seigers uit Ommen is overgedragen aan OudOmmen. De overdracht die plaatsvond in het Streekmuseum was door Ineke Weber, de dochter van Jan Hendrik, perfect voorbereid, zodat het gehele gezelschap in detail werd geïnformeerd over de inhoud van de collectie. De gehele collectie (in de nieuwsbrief twee foto’s) zal nog voor het eind van het jaar gepubliceerd worden op het webarchief OudOmmen.nl.

Eindelijk een linkpagina
Een webmaster of beheerder van een website kan er nachtmerries van krijgen, een “linkpagina”. Hoewel het een leuke aanwinst lijkt – veel bezoekers van OudOmmen zien het zelfs als een gemis – heeft een linkpagina nogal wat “voeten in de aarde”. Er is namelijk geen onderdeel van een site te bedenken waar een webmaster minder invloed heeft op het correct functioneren. Het registreren van linken houdt je constant bezig en anderen bepalen hoeveel tijd het je kost.

“Arendshorst te Varsen”
Ook in de nieuwsbrief een artikel van boekenverzamelaar Jan Lucas: “Arendshorst te Varsen”. Op 19 september 1692 had richter Johan Molkenboer te beslissen in een geschil, ontstaan over verkoop van een partij stenen, afkomstig van de afgebroken havezate de Arendshorst te Varsen. Wat was namelijk het geval ? Kapitein P.G.A. Zytzema had van het “afgebroocken huis der Arendshorst twaalf duisent steenen soo heelen als halven, mits twee halven voor een heele leverende nae deselve van te vooren met malkanderen eerst wel te hebben besightigt, gekoft”.

De (gratis) nieuwsbrief kan eenvoudig worden aangevraagd door eenmalig (vrijblijvend) het mailadres door te geven op site. De digitale sleutel in de nieuwsbrief vormt tevens de toegang tot het fotoarchief van de Gemeente Ommen.

Bron: OudOmmen.nl – 1 september 2009

Ondanks alle weelde en comfort in onze westerse landen, ziet men toch nog in alle steden bedelaars en daklozen, zelfs met het bestaan van O.C.M.W., Poverello, of andere hulpbiedende instanties. Zolang bedelaars de mensen niet lastig vallen maakt men het hen ook niet moeilijk.

Maar dit is in het verleden niet altijd zo geweest. In vorige eeuwen werd bedelarij hard aangepakt met wettelijke verboden, zonder dat er evenwel aan de oorzaken ervan iets gedaan werd. In de Oostenrijkse tijd (1713-1792) werd in dit verband in augustus 1749 een ordonnantie uitgevaardigd “regarderende de landloopers en ledighgangers“. De stedelijke overheid klaagde namelijk over

“het misbruyck bij hen, even schandalig en hinderend voor de goede burgers, dat veroorzaekt wordt door vele mensen die liever lui zijn dan werkende, en afkerig van ene eerlycke kostwinning, hun inkomen verwerven door te bedelen, niets anders doende dan dwalen in de straeten … bovendien de aalmoezen gebruikend om zich in talrycke slechte gelegendheden her en der te bedrinken aen graenjenever … Het excuus van deze luiaerds is steeds dat zy gene stiel kennen en gene mogelijkheid tot werken“

Zelfs door deze krasse taal uit 1755 van de begoeden uit de samenleving, was tien jaar later blijkbaar nog niets veranderd. Want hare Majesteit Maria-Theresia (1) gaf op 14 december 1765 opnieuw een ordonnantie uit “regarde vande bedelaers ende vaguebonden”. Het bleef dweilen met de kraan open.

Zo’n dertig jaar later werden onze gewesten dan overspoeld door de Franse Revolutie (1792 – 1814).
De instellingen van het Ancien Régime werden afgeschaft en de maatschappij werd totaal veranderd. Bij velen was er toen totale ontreddering. De bedelarij nam toen enorme proporties aan. Volgens een rapport van 27 december 1800 van prefect Doulcet de Pontécoulant waren er alleen al in het département van de Leie (West-Vlaanderen) méér dan 10.000 bedelaars en dit op een bevolking van circa 460.000 inwoners !
Men zou toen proberen door het oprichten van liefdadigheidsateliers werk te verschaffen aan bedelaars die nog bekwaam waren te werken. Zij zouden er opgeleid worden om te kunnen spinnen en weven. Maar tenslotte pak-ten ook de Fransen het probleem toch meest repressief aan. In heel het Franse rijk (waartoe ook onze streek behoorde) werden een 80-tal bedelaarsgestichten geopend. Een decreet van Napoleon uit 1808 bepaalde dat bedelaars in een gesticht zouden terechtkomen en landlopers moesten naar de gevangenis. Maar ook de Franse tijd ging voorbij zonder dat een serieuze oplossing gevonden werd voor de bedelarij.

Na de Slag van Waterloo (18 juni 1815) , met de ondergang van Napoleon, werden onze gewesten herenigd met Nederland (1815-1830). Maar ook nu werd de bedelarij verder bestreden. Willem, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden schreef in januari 1823:
“ … om ten ernstigste de hand te houden aan de uitvoering der bestaande verordeningen tot wering der bedelarij; om degenen, welke gevonden zullen worden strijdig met die verordeningen te behandelen, of aan de regtbanken over te leveren, of in de bedelaars werkhuizen te doen opnemen…”

Het optreden van de overheid had blijkbaar toch resultaat want het bedelaarswerkhuis van Brugge zat weldra overvol. In de eerste zes maanden van 1823 werden 89 bedelaars aangehouden. Toen werden in juli van dit jaar 130 personen uit Brugge overgebracht naar de kolonie “ Ommerschans “ in de gemeente Ommen – provincie Overijssel- in het noorden van Nederland.
Lees verder Een bedelaar – landloper uit Roksem →

Het boekje Kanaalverhalen dat de Historische Vereniging “Ni’jluusn van vrogger” op 15 mei heeft uitgegeven is ruim een maand later al volledig uitverkocht.

Afb.: Historische vereniging “Ni’jluusn van vrogger”
De voorzijde van het boek “Kanaalverhalen”, herinneringen aan het verdwenen kanaal de Dedemsvaart.

Het werd uitgegeven in het kader van de 200-jarig bestaan van het kanaal de Dedemsvaart. De redactie van de historische vereniging stelde het samen uit verhalen van mensen die in Nieuwleusen langs het kanaal hebben gewoond. Er komt geen herdruk van Kanaalverhalen.

Begin juli zal er door “Ni’jluusn van vrogger” een tweede boekje worden uitgegeven over het kanaal. Dit keer niet met alledaagse verhalen maar met geschriften die in het verleden zijn geschreven en die een beeld geven hoe men toen tegen kanaal en zijn omgeving aankeek. Ook zal ik dat boekje een en ander over de familie Van Dedem zijn te vinden. De titel van het nieuwe boekje is “Kanaalgeschriften”.

Bron: Historische vereniging “Ni’jluusn van vrogger” – 19 juni 2009

Volgende week rolt de nieuwsbrief “‘t Zuute Plassie” No. 12 in bijna 300 digitale brievenbussen met deze keer een special over “De grote brand in Ommen” in 1832.

Nieuwsbrief “‘t Zuute Plassie” No. 12

In “‘t Zuute Plassie” deze keer de laatste stand van zaken m.b.t. de activiteiten rondom het webarchief OudOmmen.nl in “Uit het jasje gegroeid (2)”. Leuke ‘historische’ uitdagingen wachten nog op enthousiaste mensen die, in de lijn van de doelstelling van OudOmmen: “zoveel mogelijk historische informatie voor iedereen toegankelijk maken”, ambities en/of ideeën hebben voor (een deel van) het traject wat begint met het ‘opgraven’ van historische informatie en eindigt met het publiceren hiervan.

Met trots verwijzen we naar een recensie van de Overijsselse Bibliotheek Dienst (OBD) “Website Oud-Ommen: interactief en actueel” waarbij wordt afgesloten met de tekst: “Kortom: Oud-Ommen is een voorbeeld voor samenstellers van websites van historische verenigingen, vooral wat betreft interactiviteit en actualiteit en zou niet misstaan bij een verkiezing van de historische website van het jaar.”

Verder een special over “De grote brand in Ommen” in 1832, een artikel van Jan Lucas die ruim dertig jaar geleden ook is gepubliceerd in “De Darde Klokke”, het tijdschrift van “De Gemienschop van 0ll Ommer”. De achtste augustus 1832 was een dag die velen lang zou bijblijven. Wat was de oorzaak dat in een kort tijdsbestek 30 woonhuizen en 2 schuren volledig in de as werden gelegd? In de nieuwsbrief ook een pagina grote afbeelding van één van de mooiste foto’s uit het webarchief.

De oplage van de door OudOmmen uitgegeven tweemaandelijkse nieuwsbrief “‘t Zuute Plassie” groeit gestaag en telt inmiddels bijna 300 stuks. Aanmelden voor de nieuwsbrief kan heel eenvoudig door alleen het mailadres in te voeren in het linker zijmenu van de site. Maar let er wel op dat het juiste mailadres wordt ingevoerd, want wij krijgen nog steeds regelmatig foute email-adressen door. Als u volgende week zaterdag 20 juni nog geen nieuwsbrief heeft ontvangen is het eerder ingevoerde mailadres waarschijnlijk niet correct en kunt u zich het beste opnieuw aanmelden. Als u het mailadres correct invoert (en verzend) en u krijgt de melding “Er is een bevestiging verzonden naar uw e-mailadres” is de aanmelding gelukt. U ontvangt binnen een paar minuten een mailbericht met een link waarmee u de aanmelding kan bevestigen. Als bij de aanmelding de mededeling “Dit e-mailadres is reeds bekend” verschijnt, is uw email adres al eerder geregistreerd bij OudOmmen voor de nieuwsbrief. Als u in dat geval de nieuwsbrief toch niet ontvangt is er iets met uw mail-account aan de hand en kunt u het beste contact opnemen met uw provider.

Bron: OudOmmen.nl – 12 juni 2009

Ommen – In het nieuwste nummer van het Ommer historisch tijdschrift De Darde Klokke dit keer aandacht voor de poorten rondom de stad Ommen.

Het enige tastbare van de diverse stadspoorten is de grote dikke steen met een gat waarin de deur van de Arriërpoort gedraaid moet hebben op de hoek van de Gasthuisstraat met de Dr. A.C. van Raaltestraat. Maar amateur-historicus Luuk Vogelzang twijfelt aan de juiste plek, vooral omdat de omgeving daar toen niet bebouwd was.

Tot de vele ambachtelijke bedrijvigheid in Ommen behoorde in het begin van 1800 ook enkele kuiperijen. In De Darde klokke wordt melding gemaakt dat er een goede markt was voor het maken van botervaten en boterkisten, die hun weg vonden naar diverse melkfabrieken in Overijssel. Het langst hield de kuiperij van A.Vos het vol aan de Hardenbergerweg. Nadat de roomboter in papier werden verpakt en dus geen gebruik meer werd gemaakt van botervaten en kisten ging men zich toeleggen op het maken van pallets en vleeskuipen.

De werkgroep boerderij- en veldnamenonderzoek van de Historische Kring doet verslag van verdwenen boerderijen en licht een tipje van de sluier op over de inventarisatie van bakhuisjes en kookhuisjes. Het blijkt dat veel bakhuisjes in de loop der jaren verdwenen zijn. Gelukkig zijn er ook veel opgeknapt en goed onderhouden als versiering voor het boerenerf, want daar horen ze thuis, zo is de conclusie.

Losse nummers van De Darde Klokke zijn te koop bij Bruna aan de Kruisstraat in Ommen.

Bron: Harry Woertink – 5 juni 2009

Het onderzoek van Wielent Harms naar de Overijsselse streekdrachten vanaf de 18de eeuw tot heden ging uit van een aantal kernvragen. Wat droeg men van de wieg tot het graf? Wat was de signaalfunctie van bepaalde kledingstukken en hoe paste het kleedgedrag in de sociale context?

afb.: IJsselacademie Kampen
Overijsselse streekdrachten – Weerspiegeling van voorbije mode

Zijn de streekdrachten in Overijssel altijd statisch gebleven, of kan er verandering en evolutie worden aangewezen? In geografisch opzicht ligt het zwaartepunt op Twente, de regio Kampen en op Staphorst, maar er zijn talrijke uitstapjes naar de rest van de provincie en naar de Noordoost-Veluwe, waar men eenzelfde kleedgedrag had als in de regio Kampen, maar waar de dracht veel langer stand hield. De auteur boorde een unieke combinatie van bronnen aan. Niet alleen wisten hij en Gerry Kleerebezem het weinige dat er in historische collecties aan kledingstukken en accessoires bewaard is gebleven op te sporen en op kleurenfoto vast te leggen, zij maakten ook gebruik van documentatiemateriaal zoals oude prenten, schilderijen en foto’s. Al dit materiaal vormde de basis voor het maken van reconstructies van oude drachten.

Verder stelde de auteur met behulp van vraaggesprekken allerlei gegevens op schrift die voorheen alleen door mondelinge overlevering in omloop waren. Met deze schat aan informatie werd nu voor het eerst een provinciebreed overzicht samengesteld van historische streekdrachten, inclusief reconstructies van inmiddels verdwenen drachten. Het betoog van Harms wordt rijk geïllustreerd met veel foto’s van bewaard gebleven kledingstukken, kostuums en sieraden, en met historische opnames van mensen in dracht en tekeningen en schilderijen waarop streekdrachten voorkomen. Overijsselse streekdrachten. is een standaardwerk geworden, onmisbaar voor iedereen die de cultuur en de geschiedenis van het gewest Overijssel een warm hart toedraagt.

Auteur Wielent Harms, met foto’s van Gerry Kleerebezem; redactie Truus Braaksma
336 pagina’s; gebonden, geïllustreerd in kleur en zwart-wit;
ISBN: 978-90-6697-191-2; Prijs: € 42,50; voor donateurs € 36,13.

Publicatie van IJsselacademie Kampen (2008-204); http://www.ijsselacademie.nl;
038 331 52 35; info@ijsselacademie.nl. Ook te koop bij de erkende boekhandel.
Uiterlijk: 22 x 30 cm, aantal pagina’s 336; gebonden;

Bron: IJsselacademie Kampen – 28 mei 2009

Eeuwenlang was de hooiberg een beeldbepalend element op het Nederlandse platteland en een belangrijk hulpmiddel bij de agrarische bedrijfsvoering. Sinds hooibergen hun functie hebben verloren, raken ze in verval en worden ze opgeruimd.

afb.: IJsselacademie Kampen
Hooibergen in Nederland – Geschiedenis en behoud van een agrarisch cultuurmonument

Gelukkig is er de laatste tijd een groeiende belangstelling voor de hooiberg. Bergen worden gerestaureerd of zelfs nieuw gebouwd. Helaas gebeurt dit nogal eens met te weinig kennis van zaken, waardoor afbreuk wordt gedaan aan regionale bouwtradities en het oude cultuurlandschap. Hooibergen in Nederland. Geschiedenis en behoud van een agrarisch cultuurmonument behandelt de geschiedenis en verspreiding van de hooiberg in Nederland. Regionale verschillen komen uitgebreid aan bod. De lezer kan met het boek in de hand een tocht maken langs bewaard gebleven voorbeelden van diverse typen bergen.

Om de bouwer van vandaag behulpzaam te zijn, is een hoofdstuk opgenomen over zelfbouw en worden nuttige tips gegeven met betrekking tot het onderhoud. Daarnaast wordt een tot op heden ontbrekende eenduidige typologie van hooibergen voorgesteld. Een lijst met de belangrijkste publicaties over hooibergen en een verklarende woordenlijst completeren het geheel. Hooibergen in Nederland is leerzaam, fraai vormgegeven en biedt veel kijkplezier, dankzij de tientallen prachtige paginavullende kleurenfoto’s van landschapsfotograaf Henk Frons.

Suzan Jurgens, Marten Jansen, Wim Lanphen; foto’s Henk Frons e.a.
192 pag.; Zwitsers gebonden, geïllustreerd (kleur en zw-w);
ISBN 978-90-6697-193-6, Prijs € 37,50 (excl. verzendkosten)

Publicatie van IJsselacademie Kampen (2008-206); http://www.ijsselacademie.nl;
038 331 52 35;info@ijsselacademie.nl. Ook te koop bij de erkende boekhandel.

Bron: IJsselacademie Kampen – 28 mei 2009