Op de foto bomen bij de zagerij “De Witte Delle” in Junne, wachtend op het moment dat ze verzaagd worden tot onbekante planken of balken. Misschien worden de resten verstookt als brandhout.

Vroeger was hout een belangrijke brandstof in het huishouden, geen luxe product voor de open haard zoals nu.

“Brandhout”, wordt er tegenwoordig gezegd als er iets niet deugt of totaal waardeloos is. Dat is lang niet altijd zo geweest en het is niet eens zo lang geleden dat hout nog een belangrijke brandstof in het huishouden was. Geen luxeproduct zoals nu, voor de gezellige open haard, of voor de allesbrander die dan beide meestal in de buurt van de centrale verwarming staan. In het verre verleden was men heel zuinig op het hout en wanneer iemand zonder toestemming een boom omhakte kon hij rekenen op een forse boete ter waarde van drie oude schilden. Deze gouden munt woog ongeveer 4,5 gram. In de oude markeboeken gold als boete voor iemand die zelfs maar een tak of doornstruik afsloeg al een “old schild”. Men had het hout namelijk nodig voor allerlei doeleinden, niet als brandstof, maar nog meer als bouwmateriaal en geriefhout. Dat dit zuinige beleid het toch moest afleggen tegen de steeds grotere behoefte aan hout, is te zien op oude kaarten.

Op kaarten van rond 1800 zie je grote kale en woeste vlakten: een bewijs dat bomen langzamer groeiden dan de kap- en rooisnelheid van de houtgebruikers. Ommen is nu wel rijkelijk gezegend met bossen en daardoor ook met natuurlijk brandhout, maar al die bossenrijkdom is dus niet eens zo heel erg oud. Toch is te zien in alle beschikbare oude kranten dat er toen al weer een levendige handel was in die houtrijkdom. Vanaf de vroege jaren van 1900 tot enkele decennia na de Tweede Wereldoorlog zijn er de publieke houtverkopen. In het najaar begonnen die openbare houtverkopen en ze liepen de hele winterperiode door. Lees verder HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Zuinig op ‘brandhout’ (20) →

Op de foto een huisslachting zoals dat toen genoemd werd. Het varken werd thuis geslacht en verwerkt tot hammen, grote zijden spek, inmaak en natuurlijk worst.

Na lekker vetgemest te zijn, werd het omstreeks november dan zonder schroom aan de ladder gehangen. Daarna was het een taak voor het varken om zijn kostgezin de schrale winter door te helpen.

Zijn niet zo lange, maar toch goede leven had het varken niet alleen in een varkenshok, maar vaak ook nog in een afgeschoten stuk weide doorgebracht. Zo’n varken met een vaste bestemming kreeg een speciale band met de familie en werd als dat enigszins kon dan ook extra verwend. Alle etensresten, als die er waren, gingen naar het varken. Ook de valappels van onder de appelboom die er niet zo goed meer uit zagen, belandden met een fraaie boog voor zijn wroetende neus. Voor de jongsten van de familie was het in het najaar dan ook leuk, om met handenvol de eikels, die ze bijeengezocht hadden, aan het varken te voeren.

Na lekker vetgemest te zijn, werd het omstreeks november dan zonder schroom aan de ladder gehangen. Daarna was het een taak voor het varken om zijn kostgezin de schrale winter door te helpen. Zijn vlees was een belangrijke voedingsbron om die koude periode te kunnen overbruggen. Het was altijd een geruststellende gedachte dat er zoveel goed, maar vooral genoeg eten in voorraad zou zijn. Ook een opwindende gedachte was, dat alles wat niet duurzaam genoeg was, binnen een zeer korte tijd opgegeten moest worden.

Buren kwamen helpen en moesten daarbij natuurlijk ook taxeren hoe dik het spek bij dit varken wel niet was. Verstandig was om de dikte van het spek enige mate aan te dikken. De slacht was een jaarlijks terugkerend, bijna feestelijk evenement in het huishouden, dat zelfs schilders belangrijk genoeg vonden om er een schilderij aan te wijden. Zo is op een bekend schilderij van Rembrandt van Rijn is een geslachte os te zien. Dat het in de vroegere tijden niet altijd spekkie naar ieders bekkie was, lezen we in de “Oprechte Ommer Courant” van 7 mei 1932. De bacon export naar Engeland is in die tijd bijna gehalveerd. Lees verder HKO reeks – 100 jaar Ommer Nieuws: Spekvet voor de winter (19) →