Het heeft even geduurd en het kostte iets meer dan verwacht, maar zaterdag 12 september was het zover. Makkinga’s Mölle zaagt weer, tenminste als er voldoende wind is.

Zagers Jan Bouwhuis en Henk Dankelman aan het werk in de zaagmolen Makkinga’s Mölle.

Meer wind
Na restauratie heeft de molen aan Den Oordt weer de oorspronkelijke functie van zaagmolen. Als officiële openinshandeling mocht burgemeester Annemiek Jetten het zaagraam in de molen aan het werk zetten. Door gebrek aan wind moesten de wieken wel met menskracht draaiende gehouden worden. Later op de dag was er meer wind en konden de wieken volop draaien. Momenteel heeft de molen slechts één zaag. De ontbrekende zagen zijn in bestelling.

Enige zeskante molen in de provincie
Bij de opening werd nog eens onder de aandacht gebracht het toeristisch belang van de molen in combinatie met het naastliggend historisch museum. Onder het beheer van de Stichting Ommer Molens is Makkinga’s Mölle één van de acht nog bestaande zeskante molens van Nederland en de enige in de provincie Overijssel. De molen is vanwege de historische en beeldbepalende locatie aan de zuidrand van Ommen van belang voor het aanzien van Ommen.

Nieuw gebouwd in 1824
De molen werd gebouwd aan de zuidoost kant van de stad, op een lagere plek Den Oordt genaamd. De keus voor deze plek had waarschijnlijk met de vrije windvang te maken en natuurlijk de nabijheid van het water van de Vecht. Het te zagen hout werd aangevoerd over de Vecht, maar bovendien kon de doodlopende arm van de Vecht uitstekend dienstdoen als molenkolk.
Enkele jaren geleden gedaan dendrochronologisch onderzoek (op jaarringen) wees uit dat het zaagwerk van molen ouder is dan de romp zelf. De molen in 1824 nieuw is gebouwd op de bestaande plek door timmerman Roelof Makkinga. Volgens het onderzoek is het hout voor de romp van de molen rond 1800 geveld is. De molen is gebouwd van grenenhout vanuit grofweg centraal Polen. Deze afkomst is opmerkelijk. Veel hout kwam uit het gebied rond de Eiffel, of uit Scandinavische landen.

Oudheidkamer
De molen werd in 1824 gebouwd als houtzaagmolen. Vanaf halverwege de negentiende eeuw werd een maalkoppel in de molen geïnstalleerd, zodat de molen ook kon malen. Tot het einde van de negentiende eeuw werd met de molen gezaagd, omdat het zagen minder lonend werd door de opkomst van de stoomhoutzagerij of doordat planken kant en klaar gekocht werden. In 1949 werd de zagerij onttakeld en werd een hamermolen met elektromotor geïnstalleerd, omdat op de wind malen op dat moment bijna niet meer kon. Dit was al eerder geprobeerd met een ruwoliemotor. Zagen werd niet meer gedaan. In 1955, nadat de gemeente Ommen de molen had gekocht, werd de molen onttakeld en stond deze ongeveer vijf jaar zonder roeden, staart en stelling. Bij de grootschalige restauratie in 1960-1961 werd de molen herbouwd. De oorspronkelijke zaagschuren en het houtzaagwerk werden bij de restauratie verwijderd. Het balkgat was jaren daarvoor al gedempt. De zaagschuren aan weerszijden van de molen werden weliswaar herbouwd, maar niet naar het oorspronkelijke aanzien.
In de bestaande onderbouw van de molen vestigde zich in 1963 de Oudheidkamer. Deze kon in 2022 een nieuw onderkomen naast de molen in gebruik nemen; het tegenwoordige Historisch Museum.

Bestuur, molenaars en zagers van de stichting Ommer Molens

Tekst en foto’s: Harry Woertink