3 MEI 2006 – OMMEN – door HARRY WOERTINK
De gedenksteen op de Besthemerberg voor kamp Erika wordt uitgebreid met een herinneringsplaquette en een zitbank. De officiële onthulling wordt morgen verricht door oud-gevangenen en burgemeester Arend ten Oever.
De uitbreiding van de gedenksteen is een initiatief van de Historische Kring Ommen. Op de steen staat ‘Nederland gedenk. Ter nagedachtenis aan hen die deze weg gingen naar het concentratiekamp Erika, waar tussen ’42 – ’45 talloze Nederlanders zijn vernederd, gemarteld en vermoord’. De slachtoffers van het kamp worden verder in herinnering gehouden met een een houten kruis.
Op 4 mei wordt een informatiepaneel met de volgende tekst onthuld: Herdenkingsmonument Kamp Erika. Het gevangenenkamp Erika was van 1941 – 1945 een plek van ontberingen, pijn, vernedering en heel veel leed.
Erika bestond al vóór de Tweede Wereldoorlog, maar dan als Sterkamp van de theosofische beweging Orde van de Ster met Krishnamurti als spreker. In 1940 viel het kamp in Duitse handen en deed het eerst dienst als gevangenenkamp. Na de oorlog werd de naam Erica (dus met een c) en deed het dienst als bewaringskamp voor gearresteerde Nederlanders. Op 31 december 1946 werd het kamp gesloten.
Erika werd in 1942 in gebruik genomen als justitieel strafkamp om de overvolle gevangenissen te ontlasten. De gevangenen waren veelal zwarthandelaren en illegale slachters. De bewakers waren voornamelijk Amsterdamse werklozen, aangevuld met SS’ers die in Ommen een opleiding kregen tot kampbewaker. Mede door de afgelegen ligging van het kamp konden de bewakers ongehinderd hun gang gaan. Dwangarbeid, ziektes, ondervoeding, mishandeling en moord kostten veel levens. Hoeveel slachtoffers het kamp eiste is onbekend. Wel dat dit aantal in combinatie met strafkampen in Duitsland tussen de 170 en 200 ligt. Acht joden kwamen in dit kamp terecht, maar zij hadden het nog zwaarder dan de rest. Volgens een van hen, die ook de concentratiekampen in Duitsland overleefde, was Erika het ellendigste kamp: ‘Nergens anders ben ik zo systematisch lichamelijk mishandeld’.
In 1943 werd Erika een opvoedingskamp, een Arbeitserziehungslager voor landlopers en bedelaars, maar ook voor mensen die zich hadden onttrokken aan de arbeidsplicht in Duitsland. De bewakers traden nu iets minder hard op, hoewel er nog steeds werd geslagen en geschopt. In het najaar van 1944 werd Erika weer een strafkamp, deze keer bewaakt door de Ordnungspolizei, de SS en de Sicherheitsdienst. Hiertoe behoorde ook Herbertus Bikker. Hij maakte deel uit van de vaste knokploeg van kamp Erika, die nietsontziend jacht maakte op onderduikers en verzetsmensen. Tijdens deze moorddadige expedities verwierf hij zijn bijnaam: de Beul van Ommen.
Tijdens de laatste acht maanden van de oorlog telde Erika hooguit vijfhonderd gevangenen. Er werden zeker negen mensen doodgeschoten. Hieronder was verzetsman Jan Houtman, die door Bikker werd geëxecuteerd.
Bron: Harry Woertink
OudOmmen.nl 
Op 2-10-2006 vertrek ik naar een bungalowpark in Hooghalen. Ik ben dan van plan naar het voormalige strafkamp Erica in Ommen te gaan. Mijn vader, J.J. van Duijn, was daar gevangen gezet omdat hij niet in Duitsland wilde werken. Na drie keer van de trein te zijn gesprongen was dit zijn lot.
Zijn vader heeft hem uiteindelijk uit dit kamp gered, (in een duits uniform……).
Hij heeft daar een vreselijke tijd gehad.
LikeLike
Ook mijn vader, J.N. Klaver, heeft in dit kamp gezeten, omdat hij eten gesmokkeld had. Ik weet niet hoe lang hij daar geweest is. Hij heeft er tegenover mij nooit over gepraat. Toen mijn ouders 40 jaar getrouwd waren zei een tante me: “Je vader heeft in de oorlog veel meegemaakt. Al die striemen op zijn rug.” Toen ze mijn verbouwereerde gezicht zag zei ze: “Dat weet je toch wel?” Nee dus, details weet ik niet.
Een oom vertelde dat hij aan het einde van de oorlog mijn vader opzocht, die toen stervende lag in een hospitaal, verpleegd door nonnen. Mijn oom herkende hem niet en liep hem straal voorbij en hoorde toen de zwakke stem van mijn vader vanuit een bed: “René, herken je me dan niet meer?” Nee, hij had hem niet herkend, zo zag hij er uit!
Wij woonden na de oorlog in Amsterdam. Op een dag vertrok mijn vader met mij achterop de brommer (ik was ongeveer 14 jaar) naar Ommen en hij stond daar maar in de bossen te kijken. Veel later heb ik pas begrepen waarom.
Mijn vader is 79 jaar geworden. Wij mochten thuis alles zeggen en veel doen. Er was een grote vrijheid.
Mijn moeder heeft in de oorlog met 4 kleine kinderen in een kamp in Drenthe gezeten. Ook zij sprak er vrijwel nooit over. “Geen ouwe koeien uit de sloot halen, die tijd is geweest”, zei ze dan.
LikeLike
Gisteren de gedenksteen bezocht.
Mijn gedachten gingen uit naar twee neven,waren ondergedoken in de regio,zijn
gepakt en via Erika,Amersfoort afgevoerd naar Neuegamme.
Jan Haasjes heeft het overleefd,Klaas Haasjes heeft het niet overleefd.
Beide waren afkomstig uit Hasselt.
LikeLike
Mijn Opa heeft ook in het Kamp Erika gezeten en mijn oom inmiddels 80 jaar wil graag wat meer informatie over zijn vader en mijn Opa. Hieronder een bericht die namens mijn oom.
21 — margretvanderpluijm — 2 mei 2012 @ 4:12 pm
Geachte Hr/Mevr.
Zou graag wat meer informatie willen hebben over kamp Erica en dan voornamelijk over periode 1942. Het gaat over Pieter van Marle overleden 20-10-1942 te Ommen.
Geb. 14-10-1901. Zijn zoon is een client van mij en deze zou heel graag iets meer willen weten over de periode in de kamp en het zou natuurlijk heel fijn als er nopg iemand was die dhr. heeft gekend, of foto,s heeft.
Met vriendelijke groet, Margret van der Pluijm
LikeLike
Dag Margreet van der Pluijm.
Mijn advies is; Neem kontakt op met Paul Harmens,medewerker van het HCO in Zwolle.
Deze Paul heeft ongelooflijk veel gegevens over de oorlog.
Beheerder van de collectie Overijssel 1940-1945.
Te bereiken; p.harmens@historischcentrumoverijssel.nl
Eventueel;harmens@home.nl(prive).
Hij weet inmiddels dat je op zoek bent naar gegevens over je opa.
Succes.
Vr.gr.
Dick J Haasjes.
LikeLike
Het HCO heeft toch weinig gegevens betreffende Erika in ’42? Zou dan eerder bij het NIOD (helaas is het archief nog tot eind van het jaar niet beschikbaar) gaan zoeken
LikeLike