Dwalen met onbekende bestemming door Overijsel behoort tot de aangenaamste bezigheden. Overal stellen de schoone wegen en paden van deze provincie den eenzamen wandelaar voor verrassingen van onbevroede pracht.

Dit is een school! – Vooraanzicht van het kasteel te Ommen, omgeven door een slotgracht en toegankelijk over een fraaie brug.

Schrijver dezes dwaalde zoo op een morgen bij een zware lucht door de bosschen van Ommen. Een locaaltje brengt er u op ongeveer drie kwartier rijden van Zwolle. Aan het einde van een oprijlaan ligt een groot kasteel, blijkens inlichtingen het eigendom van baron van Pallandt, die de voortreffelijke gedachte heeft gehad, dit groote landgoed, inclusief het kasteel, te verhuren aan een instelling, die daar in de eenzame rust een onderwijsinrichting voor lager en voortgezet onderwijs heeft georganiseerd.

Op school gaan in een kasteel….kan men zich voor de jeugd, die schoolbanken vaak met pijnbanken gelijkstelt, een romantischer sfeer denken dan een kasteel ! Een heusch kasteel met zware ophaalbruggen en diepe grachten, hooge transen en metersdikke wallen. In hun verbeelding zien ze er de middeleeuwsche ridders rondspoken, zwaar bewapend voor tournooien en steekspelen, of in overdadige weelde aan tafel. De stemming om daar met plezier te studeeren moet bij voorbaat aanwezig zijn. Practijk en theorie gaan op de school hand in hand. In de groote-stadsschool zitten de kinderen ’s morgens en ’s middags gebogen over hun studieboeken.

Hier in Ommen wordt uitsluitend in de morgen-uren gestudeerd en dan nog op een speciale manier. Niet precies afgemeten volgens rooster, een uur aardrijkskunde, een uur Duitsch, en daarna het voorgeschreven uur scheikunde of schoonschrijven. Het zoogenaamd periode-onderwijs is hier ingevoerd, dit wil zeggen in een bepaalde periode wordt alle aandacht geconcentreerd op bijvoorbeeld aardrijkskunde, om daarna, in een volgende periode, de grootst mogelijke aandacht te richten op een ander vak. En nooit zwaait een grauwe theorie alleen haar schepter. Het ’s morgens geleerde wordt ’s middags getoetst aan de practijk. De theorie wordt in ruime leslokalen onderwezen. Aan alle kanten zien de vensters uit op de uitgestrekte bosschen. Voor het practische werk beschikt de kasteelschool over ruime stallen, die verbouwd zijn tot timmermanswerkplaatsen of boetseer-inrichtingen. Op gemeenschapszin is het onderwijs ingesteld. Ook de landbouwschool, waarover deze inrichting, eenig in Nederland, beschikt. Men heeft namelijk voor de leerlingen, jongens en meisjes van zestien tot achttien jaar, de beschikking over een eigen boerderij met aanzienlijke stukken bouwland, waar de gewassen door de leerlingen zelf – natuurlijk onder deskundige leiding – worden verbouwd. De stal met vee mag worden gezien!

De meisjes en jongens, die hier in Ommen worden opgeleid, zijn na afloop van hun leertijd klaar voor de vierde klasse van de H.B.S. of het gymnasium. Bovendien is er voor hen, die middelbaar onderwijs hebben genoten, nog een speciale cursus van twee jaar, na afloop waarvan eindexamen kan worden gedaan onder toezicht van de Nederlandsche Heidemaatschappij. Zij zijn dan geschikt om aan een eigen boerenbedrijf te beginnen. Wie deze onderwijsinrichting op het kasteel met eigen oogen gezien heeft, zal jaloersch zijn op deze bevoorrechte jeugd als hij aan zijn eigen H.B.S.-jaren terugdenkt. Want ’s morgens op de schoolbanken, ’s middags in de vrije natuur, ’s avonds wandelingen, discussie en muziek! Theorie en practijk in één hand. En nog wel op een kasteel. Zijn deze leerlingen niet te benijden?

Na de ochtenduren komen de leerlingen op den kasteelhof bij elkaar en luisteren naar algemeene mededeelingen over lesuren, wandelingen en de verdere indeeling van den dag.

Een leerlingetje bezig met de melkkannen, als onderdeel van het practische onderwijs op de boerderij van de kasteelschool.

Leerlingen, jongens en meisjes, krijgen les in boetseeren in, een der ruime, tot boetseerlokalen verbouwde, oude kasteelstallen.

Een gedeelte van het erf van de kasteelschool-boerderij, waar de leerlingen de praktijk van het boerenbedrijf leeren.

Hoe kap ik hout! Ook deze werkzaamheden leeren de kinderen op de kasteelschool, zooals alles wat met landbouw en boschbouw samenhangt.

Hel fraaie kasteel, eigendom van baron van Pallandt en door hem ten dienste gesteld van een onderwijsinrichting, is omgeven door een wijde slotgracht.

Tijdens den maaltijd.

(Foto’s Ass. Corr.)

Bron: OudOmmen – uit Katholieke Illustratie – 1941