Eierzoeken en vuurbulten horen ook bij Pasen

Harry Woertink

OMMEN – Het eierzoeken en het ontsteken van een vuur op Tweede Paasdag zijn leuke paasactiviteiten, maar geen typisch Ommer folklore. Het eierzoeken wordt in veel plaatsen gehouden terwijl het hoogoplaaiend paasvuur zijn oorsprong vindt in Twente en de Achterhoek. Het paasvuur is een eeuwenoude heidens voorjaarsgebruik dat akker, mens en dier vruchtbaarheid moest geven.

Foto: OudOmmen
1954 – Burgemeester van Reeuwijk ontsteekt het Paasvuur aan de Zeesserweg.

Eierzoeken
Het eierzoeken in Ommen wordt al bijna dertig jaar achtereen georganiseerd door de Handelsvereniging Ommen (HVO). Een gratis evenement bedoeld voor peuters, kleuters en wat daar in leeftijd net boven zit. Om exact 12.00 uur klinkt het startschot voor de kinderen om het het terrein aan de Voormars op te mogen voor het zoeken van de eieren. Vooraf is het altijd een hele toer voor de organisatie om de kinderen en/of hun ouders op afstand te houden. Is een ei gevonden met daarop een stip dan is dat ei goed voor een prijsje, meestal speelgoed dat gelijk in een kraampje naast het terrein in ontvangst genomen kan worden. Het wachtende publiek wordt dan intussen getrakteerd op een bekertje warme chocolademelk. Totaal worden duizend eieren verstopt, waarvan 250 zijn voorzien van een stip. Het koken van de eieren wordt evenals bij het eiertikken, eerder op de dag, verzorgd door de familie Martens.

Het was in 1984 dat in Ommen het eierzoeken voor het eerst werd geïntroduceerd. “In andere plaatsen had ik ook al zoiets georganiseerd”, herinnert Gerrit Grit uit Hattem zich nog. Hij was kantoorleider bij de plaatselijke Middenstandsbank en juist als voorzitter van de HVO aangetreden. “Het is altijd goed dat je als ondernemers activiteiten organiseert. Zo zagen wij toen ook het eierzoeken. Ik kan me nog herinneren dat ik de eieren verstopte toen er nog sneeuw lag”, aldus Gritter die in de beginjaren zelf op het evenement verscheen in een konijnenpak.

Paasvuur
Ruim voor Pasen worden allerlei takken en hout verzameld en deze worden hoog en veilig opgestapeld. Sinds het einde van de 20e eeuw mag men alleen snoeihout gebruiken, dit in verband met strengere milieuvoorschriften. In de voorliggende dagen volgen in de plaatselijke media al oproepen dat hout voor het Paasvuur gebracht kan worden. Er wordt scherp op toegezien dat het alleen mag gaan op snoeihout of ander natuurlijk hout. De gemeente Ommen is altijd nog bereid gevonden om grond ter beschikking te stellen waar het paasvuur aangestoken mag worden. In de loop der jaren is de paasbult verplaatst van de Laarakkers naar De Dante en later naar de Strangen en Alteveer. Aan de oostkant van het sportpark Westbroek wordt nu al weer een aantal jaren een paasvuur opgericht. Elk jaar wordt iemand gevraagd om het vuur officieel aan te steken. Vaak is dat een nieuwe burgemeester of wethouder of een ander belangrijk figuur uit de Ommer samenleving. Lees verder Eierzoeken en vuurbulten horen ook bij Pasen →

Speelgoedtoonstelling in Palthehof

Dalfsen

Op vrijdag 29 maart begint voor museum Palthehof in Nieuwleusen het nieuwe seizoen. Dit jaar is er een thematentoonstelling van houten en blikken speelgoed onder de titel “Ach ja, mijn speelgoed”.

Foto: OudOmmen
Een thematentoonstelling van houten en blikken speelgoed

Het materiaal is op de inbrengochtend op oudejaarsdag bijeengebracht door inwoners van Nieuwleusen en omgeving. Afgelopen periode is gebruikt om er een aantrekkelijke tentoonstelling van te maken. Het ingebrachte materiaal is zeer verschillend en varieert van blokkendozen tot fornuisjes, van treintjes en auto’s tot tollen. Bijzonder is een oud blikken badkamertje met een lampje op batterij en een watertankje voor de wastafel. De met grote precisie gefiguurzaagde poppenhuismeubeltjes zijn ook bijzonder mooi om te zien. Er is zowel speelgoed van wat jongere als van wat oudere datum. De oudste stukken dateren van voor 1900.

Het middendeel van de ruimte op de benedenverdieping wordt in beslag genomen door een miniatuurkermis. Deze is eind vorige eeuw gemaakt door een gepensioneerde hobbyist die de verschillende attracties vervaardigde van allerlei afgedankte materialen. Een aantal attracties kan ook daadwerkelijk draaien en de meeste zijn van verlichting voorzien. Draaiorgelmuziek zorgt voor een echte kermissfeer. De hele tentoonstelling is voor menigeen een feest van herkenning. Woorden als “Ach ja, dat had ik ook” zullen vast en zeker regelmatig te horen zijn.

De tentoonstelling is geopend vanaf 29 maart tot en met 26 oktober op woensdag tot en met zaterdag van 13.30 tot 17.00 uur. Op Paasmaandag en Pinkstermaandag is het museum extra geopend op dezelfde tijden, evenals op zondag 7 april tijdens het museumweekend.
Bron: museum Palthehof – 22 maart 2013

Fotocollectie van de HKO nu op het Internet

Uncategorized

Zoals op de ledenvergadering op 20 maart jl. al aangekondigd, de fotocollectie van de HKO is voortaan ook via het Internet te bewonderen.

Afb: HKO
Het startscherm van de HKO CollectieBank

U kunt dus nu niet alleen op iedere donderdagmiddag in ons onderkomen aan de Schurinkstraat onze fotoalbums inkijken, maar ook gewoon thuis, maar dan digitaal, via de computer.

We zijn nog maar net enige weken bezig, maar er is toch al het nodige te zien. Tegelijkertijd doen we hierbij een oproep aan geinteresseerde leden die willen helpen bij het beschrijven en publiceren van de digitale foto´s. Het is niet moeilijk en het is vanuit huis, achter uw eigen PC en lekker op een vertrouwde plek te doen.

Heeft u belangstelling en wilt u meer weten, kom dan een keer op de maandagavond langs in de Schurinkstraat. We zullen u met open armen ontvangen! O ja, de foto´s zijn te vinden op hko.collectiebank.nl. De rest wijst zich vanzelf.
Bron: Historische Kring Ommen – 22 maart 2013

Eiertikken unieke paastraditie in Ommen

Hans Steen

OMMEN – Tweede Paasdag is het weer zover. Dan loopt Ommen massaal uit voor het eeuwenoude eiertikken. Deze Ommer folklore is een jaarlijkse unieke traditie, die paasmaandag gehouden wordt op het Kerkplein midden in het centrum van Ommen.

Foto: Hans Steen
Gerard Martens (links) en Kees Keizer laten de eieren zakken in de meer dan honderd jaar oude kookpot.

Direct na de kerkgang, rond elf uur ’s morgens, ziet het plein voor de Hervormde kerk er dan uit met zwart van de mensen. In groepjes duelleren honderden (oud) Ommenaren en toeristen met elkaar. Niet met vervaarlijk wapentuig, maar met eieren in hun knuisten. Scherp op scherp, stomp tegen stomp. Eiertikken, heet dit jaarlijkse volksvermaak, waar het de bedoeling om de eieren zo lang mogelijk heel te houden. Het is de Gemienschop van Oll Ommer die het eiertikken op Tweede Paasdag als eeuwenoude folklore overeind weet te houden.

Al jaren achtereen zijn het Gerard Martens, Tiny Martens-van Dijk, Kees Keizer en Dinie Keizer-Martens die z´n 2000 hard gekookte eieren aan de man of vrouw brengen. Ze posteren zich op het Kerkplein met de tot de rand toe gevulde kisten met eieren. Tegenwoordig is er assistentie van een nieuwe generatie Martens: Erwin Martens en Edwin Keizer.

Spelregels
Iemand die wil meedoen met het eiertikken koopt voor 50 cent een ei. Vervolgens wordt een partner gezocht waarmee het ei getikt kan worden. Eerst tikken de deelnemers de scherpe kanten van het ei tegen elkaar. Vervolgens wordt stomp op stomp getikt. De deelnemer met het hele ei wint vervolgens het kapotte ei van zijn tegenstander. Wanneer blijkt dat beide deelnemers aan één kant een deukje in het ei hebben tikken ze vervolgens nog stomp tegen scherp om de winnaar te bepalen. Degene die dan nog één kant heel heeft wint. “Het mooiste is om te tikken met vier personen”, legt Gerard Martens uit. “Dan herhaal je nadat er stomp op stomp en scherp op scherp getikt is deze rondes nog een keer. Vervolgens wordt er dan nog stomp op scherp getikt. Degene die zijn ei nog helemaal heel, of aan één kant heel heeft wint de eieren van de andere drie tikkers. Wie het eiertikken goed wil doen moet het ei bijna helemaal in zijn hand wegstoppen. Alleen het bovenste puntje blijft vrij. Op deze manier kan het ei alleen middenop geraakt worden. Wanneer je de andere hand onder de hand met het ei stopt heb je het ei helemaal mooi stevig vast”. Lees verder Eiertikken unieke paastraditie in Ommen →

Ommer tradities in kaart gebracht

Historisch Centrum Overijssel

Punt op punt; stomp op stomp. Met het tikken van een eitje op het Kerkplein verricht wethouder Ko Scheele op Paasmaandag de openingshandeling van het project Levend erfgoed in Ommen. Samen met lokale organisaties brengt Stichting IJsselacademie tradities, gebruiken en ambachten in Ommen in kaart. Met de bedoeling ze voor nieuwe generaties te bewaren.

Foto: Stichting IJsselacademie
Een felicitatie voor de mooiste palmpasenstok.

Tradities staan volop in de belangstelling. Afgelopen jaar ondertekende Nederland de UNESCO-conventie voor immaterieel erfgoed. Naast de zorg voor monumenten en archeologie is de overheid nu ook verplicht niet-tastbaar erfgoed te beschermen. De paastijd staat bol van dergelijk levend erfgoed: van palmpasen lopen tot en met de paasvuren. Maar het gaat ook over zaken als feesten, streekgerechten en ambachten.

Met steun van de Provincie Overijssel heeft Stichting IJsselacademie uit Kampen een plan ontwikkeld om beter zicht te krijgen op het levend erfgoed. Ommen is één van de drie pilotgemeenten in de provincie waar een inventarisatie van het erfgoed plaatsvindt. Historica Elleke Steenbergen neemt de uitvoering voor haar rekening. Ze werkt hierbij nauw samen met de Gemienschop van Oll Ommer, de Historische Kring Ommen en stichting OudOmmen.

Het is niet alleen de bedoeling om de gang van zaken en de achtergronden van de tradities in beeld te brengen, maar vooral ook om na te gaan wie voor de instandhouding ervan verantwoordelijk zijn en hoe die liefhebbers dat aanpakken. In Ommen, zo is al gebleken, maakt bepaald erfgoed kans om op de nationale inventaris van immaterieel erfgoed te komen. Zo kent de stad één van de laatste ambachtelijke molenaars van Nederland. De resultaten van de inventarisatie bieden aanknopingspunten om eventuele problemen op te lossen. Aan het eind van dit jaar worden de uitkomsten getoond op een speciale website.

Op Paasmaandag om 11 uur gaat het project officieel van start met een eiertikwedstrijdje op het Kerkplein tussen de betrokken partijen. Het eiertikken is typisch Ommer traditie, die al zo’n 100 jaar door de familie Martens levend wordt gehouden. De eieren worden volgens vast recept gekookt en gekleurd. Na afloop is er het traditionele eierenzoeken van de Handelsvereniging Ommen op de Voormars.

Bron: Stichting IJsselacademie – 21 maart 2013

Nieuwe bestuursleden voor historische vereniging

Dalfsen

voorkantpalthehofb6.jpgMaandagavond werd met zo’n vijftig aanwezigen in de zaal bij de Ontmoetingskerk de Algemene Ledenvergadering van “Ni’jluusn van vrogger” gehouden.

De vereniging kan terug zien op een goed jaar. Tot nieuwe secretaris werd Theo Post benoemd terwijl Joke Bos en Jan Huzen eveneens tot het bestuur toetraden. Voor aftredend secretaris Gerhard van Bremen en de eveneens aftredende Gea Ruinemans was er een cadeau en een bos bloemen. Ook Jakob de Weerd kreeg bloemen vanwege zijn 25-jarig voorzitterschap.

Na het huishoudelijk gedeelte kreeg Bertus ten Caat uit Hollandscheveld het woord. Hij maakte als jongen de boerenopstand in 1963 mee. Hij vertelde er over en vertoonde de film “Opstand der braven”. Na vijftig jaar maakte het zien van de beelden nog behoorlijke indruk op de aanwezigen. Met recht kan dan ook worden gesproken van een boerendrama, dat zich vandaag de dag niet meer zo zou afspelen.
Bron: Ni’jluusn van vrogger – 19 maart 2013

Oll Ommer houdt Paastradities levend – Palmpasenoptocht, eiertikken, paasvuur, paasnetje en paaseieren eten

De Darde Klokke

OMMEN – Een aantal tradities rondom Pasen worden in Ommen nog steeds levend gehouden. Eén daarvan is de grote palmpaasoptocht, waarin een kleurige stoet kinderen meeloopt.

Foto: http://www.fotoarchief.nu
Palmpasen optocht in de jaren 60

De zwaantjes of haantjes die ze op een versierde stok meedragen achter de muziek aan, zijn volgens oude traditie opgemaakt. Voor de palmpasenoptocht op de tweede zaterdag voor Pasen is de Gemienschop van Oll Ommer de organisator. Oll Ommer is een vereniging met in Ommen geboren leden en zich daarom ‘Ommer’ noemen. Inwoners die niet in Ommen zijn geboren worden als ‘Ommenaar’ aangeduid.

Zwaantje
“Op de versierde stok zit vaak een broodhaantje, maar in Ommen heten dat zwaantjes”, weet Marietje Luttekes. “Toen ik in de Canon van Ommen ook las over “haantjes” heb ik de uitgever van het boek een berichtje gezonden, dat het anders is. Ik had eerst al aan verschillende mensen uit Ommen van mijn leeftijd en ouder gevraagd waar zij vroeger mee rondliepen: ‘Zwaantjes op een stökkien’ was het antwoord.” Voor de deelnemers van de optocht zijn geldprijsjes te winnen, terwijl er voor de allermooiste versierde zwaantje de ‘Zilveren zwaan’ te winnen was, een miniatuur zwaantje van zilver en beschikbaar gesteld door het historisch tijdschrift De Darde Klokke’. “Elk jaar lieten we een zilveren zwaantje maken voor de mooiste versierde zwaan op stok. Toen die niet meer te leveren waren hebben we als prijs gekozen voor een klokje of een een horloge”, aldus Albert van der Vegt van De Darde Klokke, die daarmee aangeeft dat het om een zwaantje op een stok gaat en niet om een haantje.
Foto’s: Harry Woertink
Workshop “Zwaantie op een stokkie” op initiatief van de Gemienschop van Oll Ommer in het Streekmuseum van Ommen. Zie ook video Workshop “Zwaantie op een stokkie” van Frank Tamis

Workshop
“Hoe maak je eigenlijk een palmpasenstok?”, was vaak een vraag aan het adres van het bestuur van Oll Ommer. Daarom werd zaterdag 16 maart 2013 in het Streekmuseum een workshop gehouden voor belangstellenden. “Zeg maar een demonstratie hoe een palmpasenstok gemaakt moet worden. We doen dit ook om de belangstelling voor de jaarlijkse palmpasenoptocht niet terug te laten lopen”, legt Gerrit Steen, voorzitter van Oll Ommer uit. Ongeveer tien kinderen vergezeld van hun ouders of grootouders waren zaterdag naar het streekmuseum gekomen om uitleg te krijgen. Een een goede zet die in de smaak viel. Aandacht voor tradities begint breed aan te slaan, zo bleek. Lees verder Oll Ommer houdt Paastradities levend – Palmpasenoptocht, eiertikken, paasvuur, paasnetje en paaseieren eten →

Boekbespreking (10) – Het jaar 2009 in beeld

Boekbespreking

Fotografisch jaaroverzicht Ommen 2009

Afb.: OudOmmen
Het jaar 2009 in beeld – Fotografisch jaaroverzicht Ommen 2009

‘2009 was een jaar met heel veel activiteiten zowel in ‘Stad’ Ommen, als in de kernen en buurtschappen. Dit prachtige fotoboek geeft een fotografisch overzicht van het jaar 2009, waaruit blijkt dat zowel de jongere als de oudere inwoners van Ommen behoorlijk actief waren. Bij deze willen wij Jan van der Kooij en Hans Steen bedanken voor hun inzet en medewerking. Het resultaat mag er zijn. Het is een boek van deze tijd, dat op den duur een historisch document zal worden”, zo luiden de eerste regels uit het voorwoord van Berend Jan Warmelink.

‘Het jaar 2009 in beeld’ dat onder auspiciën van de Historische Kring Ommen werd uitgegeven, neemt de kijker en lezer mee op een fraaie ‘reis’ door het jaar 2009. Daarbij passeerden allerlei activiteiten de revue, met zowel hoogte als dieptepunten en bijzondere tradities zoals Palmpasenoptocht en eiertikken. Mooie hoogtepunten waren onder andere de verschillende sportactiviteiten, Nationale Boomfeestdag, Koninginnedag met aubade en optocht, het bezoek van koningin Beatrix, vijftig jaar OZC, Ommer Bissingh, huwelijksjubilea en nog vele andere evenementen en gebeurtenissen.

Ook gebeurtenissen zoals het faillissement van de Pacton en de brand in het voormalige wok restaurant passeerden de revue. Al deze activiteiten, evenementen en gebeurtenissen in de gemeente Ommen werden gefotografeerd door Hans Steen en Jan van der Kooij. Dat leverde een prachtige kijk en leesboek op met aansprekende en schitterende foto’s, die een heel mooi tijdsbeeld weeergeven. ‘Het jaar 2009 in beeld’ is een tijdloze aanrader voor jong en oud, en zeker ook voor de volgende generaties voor wie het jaar 2009 geschiedenis zal zijn.
Bron: Miny Vroegindewey – 9 maart 2013

Boekenweek in de Bibliotheek: Gouden Tijden Zwarte Bladzijden

Bibliotheek Ommen

In de bibliotheek aan de Chevalleraustraat en in het filiaal in Lemele wordt vanaf zaterdag 16 maart tijdens de reguliere openingstijden aandacht besteed aan het thema van de Boekenweek Gouden Tijden Zwarte Bladzijden, de geschiedenis van Nederland in beeld.

Afb.: Bibliotheek Ommen
Bundel ‘Gouden Tijden Zwarte Bladzijden’ met daarin verhalen van schrijvers, televisiepersoonlijkheden, artiesten en andere coryfeeën.

Gouden tijden heeft Nederland gekend, vooral de zeventiende eeuw, de Gouden eeuw bracht veel rijkdom. Toch heeft ook elk tijdperk zwarte bladzijden, zaken waar we liever niet aan herinnerd worden. De slavernij, onderdrukking, grote armoede. Prachtige boeken zijn er over geschreven, het grote onrecht in de ‘Max Havelaar’ van Multatuli of het meer persoonlijke leed in ‘Het pauperparadijs’ van de hand van Suzanna Jansen.

Bundel
Speciaal voor de Boekenweek verschijnt de bundel ‘Gouden Tijden Zwarte Bladzijden’ met daarin verhalen van schrijvers, televisiepersoonlijkheden, artiesten en andere coryfeeën. Mooie en pijnlijke herinneringen zoals iedereen ze wel kent, zij hebben ze voor de Boekenweek op papier gezet. Zo schrijft priester Antoine Bodar over een begraven roeping, neemt zangeres Giovanca moedertaal onder de loep en wijdt Erik van Muiswinkel enkele bladzijden aan Piet. Samen met bijdragen van onder andere Job Cohen, Jörgen Raymann en Alexander Rinnooy Kan vormt de bundel nu al een collectors item. Voor de leden van de bibliotheek is een beperkt aantal exemplaren beschikbaar, maar wees er snel bij want op=op.

Nieuwe leden
Voor mensen die zich in de Boekenweek in laten schrijven als lid van de Bibliotheek is er een boekenbon cadeau en een voucher waarmee ze in de boekhandel het door Kees van Kooten geschreven Boekenweekgeschenk af kunnen halen. Dat is dan driedubbel voordeel want met het Boekenweekgeschenk kan op zondag 24 maart de hele dag gratis met de trein worden gereisd.
Bron: Bibliotheek Ommen – 9 maart 2013