-
Brief aan gouverneur Overijssel: werklieden en werkzaamheden in fabrieken
24 juli 1841
Aan de gouverneur van OverijsselTer voldoening aan Uw exc. Besluit dd 17 juli l.l. no. 2836/2366 Provinciaal Blad nr.59 betreffende de werklieden en werkzaamheden welke in de fabrieken werkzaam zijn in deze gemeente, zend ik hiernemens eene staat met de opgave dienaangaande.
De Burgemeester Gemeente Ambt Ommen- Fabriek van steenen pannen en tegelen gelegen in de buurtschap Lemele alwaar een dertigtal werklieden arbeiden.
- 21 mannen
2 vrouwen
4 jongens
3 meisjes
Op deze fabriek is één kind beneden de 10 jaren, de overigen allen boven de 14 jaren en behorenden allen tot den boerenstand. - Van april tot oktober wordt bij goed weder elke dag, uitgenomen de zondag, gewerkt van s’morgens 5 uren tot des avonds 6 uren. Van oktober tot april worden slechts enkele manspersonen gebruikt tot kleigraven.
- De overige uren van rust zijn des morgens tussen 8 en 9 uren, des namiddags tussen 12 en 1 uren, des avonds van 4 uur tot half 5.
- De mannen vormen steen of kruien leem aan. Anderen bewerken de klei, anderen zetten de gevormde steen op, anderen brengen de gevormde stenen in den oven, de vrouwen besnijden de steen, de kinderen zetten de steenen op een verdrager dezelve naar de lagen in den oven.
- In deze fabriek zijn geen buitengewone werktuigen.
- In deze fabriek zijn geen buitengewone werktuigen
- Het gemiddelde bedrag der werklonen is voor groten ruim 68 cents per dag, een vrouw verdient met 6000 stenen vormende
Daags £ 1, 20, een kleibereider £1, 20, een kleikruier £ 0,84, een schabulder? £0, 72, een hagenzetter £ 0, 60, een besnijdster £ 0,90, de afdragers per dag werk £ 0,45, de kruiers per dag £ 0,50.
Betalingen in natura worden op de fabriek niet gedaan. - In de buurtschap Lemele is een school voor de kinderen. Op de fabriek arbeidenden kunnen echter alleenlijk des winters gebruik van maken.
De eigenaren dezer fabriek behooren tot de zogenaamde afgescheidenen godsdienst dragen zoveel zorg wat aangaat het godsdienstige der werklieden op hunne fabriek.
Aldus opgemaakt door mij, Burgemeester der Gemeente Ambt Ommen.
Bron: Archief van Jan Lucas – map 1-281/282 # Vertaling: Miny Vroegindewey
-
Brief aan den Gouverneurs van Overijssel: Opgave voor een provinciale kaart
Den 22 juli 1841
Opgave voor een provinciale kaart
Aan den Gouverneurs van Overijssel
Ter voldoening aan Uw Hoog dd gestrenges besluit van den 25 juni l.l. nr. 85 heb ik de eer te berigten
- dat zich in deze gemeente 12 buurtschappen bevinden, als de buurtschap, belend aan de zuidelijke kant aan de gemeente Hellendoorn en aan de noordzijde de buurtschap Archem.
De buurtschap Archem, belend aan de zuidkant de buurtschap Lemele en de noordzijde gelegen aan rivier De Regge
Besthemen, liggende ten noorden van de buurtschap Archem en ten zuiden en zuid-westen van de buurtschap Zeese.
Zeese, liggende ten noord-westen van de buurtschap Besthemen, belendende ten Noorden aan de Stad Ommen.
Beerze, hebbende ten oosten de gemeente Ambt-Hardenberg, ten noorden de rivier de Vecht, ten westen de buurtschap Junne en ten zuiden de gemeente Den Ham.
Junne, gelegen ten westen van de buurtschap Beerze en ten oosten van Zeese.
Giethemen, gelegen aan de westzijde van de rivier de Regge, hebbende de buurtschap Vilsteren ten westen.
Vilsteren hebbende ten oosten de buurtschap Giethemen ten westen de gemeente Dalfsen en ten noorden de rivier de Vecht en de Regge.
Varsen, gelegen aan de noordzijde van de rivier de Vecht, hebbende ten westen de gemeente Dalfsen, ten noorden de gemeente Avereest en ten oosten de Stad Ommen.
Stegeren, belend aan de westzijde de buurtschap Arriën en aan de oostzijde de gemeente Ambt-Hardenberg en insgelijk gelegen op den noordelijken oever der rivier De Vecht.
(N.B. Kennelijk heeft de schrijver Dalsmholte vergeten) - de weg van Zwolle op den Hardenberg beginnende in deze Gemeente onder de Buurtschap Vilsteren, lopend door deze gemeente over de Stad Ommen door de buurtschap Arriën langs de herberg de Wolf in de gemeente Ambt-Hardenberg.
de weg van Ommen naar Raalte beginnende te Zeese in deze gemeente en lopende over de Nieuwe Brug langs de Lemelerberg en Steppenbeld in de gemeente Raalte.
de weg van Ommen naar Hellendoorn beginnend aan de Nieuwe Brug uit de weg van Ommen op Raalte en lopende langs de Lemelermolen in de gemeente Hellendoorn.
de weg van Ommen naar Den Ham en vandaar beginnende op het Besthemerveld uit de weg van Ommen op Raalte en lopende door de buurtschap Cooste ? in de gemeente Den Ham. - de weg van Ommen door Zeese Beerze den Mariënberg en klooster Sibculo. In deze weg bevinden zich twee duikers Op het Junnerveld.
de weg van Ommen naar Stegeren. In deze weg bevinden twee duikers.
de weg door de buurtschap Varsen naar de Hessenweg. Hier bevindt zich een brug.
Wordt vervolgd…..
Bron: Archief van Jan Lucas – map 1-277/280 # Vertaling: Miny Vroegindewey
- dat zich in deze gemeente 12 buurtschappen bevinden, als de buurtschap, belend aan de zuidelijke kant aan de gemeente Hellendoorn en aan de noordzijde de buurtschap Archem.
-
Koninklijk besluit: Verzoekende toegelating tot het inrigten eener Christelijke afgescheidene gemeente
Koninklijk besluit van 28 april 1841, nr. 95
Wij Willem II, bij de Gratie Gods Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, Groothertog van Luxemburg, enz. enz. enz.
Op het rapport van Onzen Minister van Staat, belast met de Generale Directie voor de zaken der Hervormde Kerk enz. van den 15 april 1841, nr 11 omtrent een adres van A.C. van Raalte namens inwoners van Ommen, Stad en Ambt, verzoekende toegelating tot het inrigten eener Christelijke afgescheidene gemeente.
Gezien het rapport van Onzen Minister van Jusititie van de 22 dezes nr.4.
Den Raad van State gehoord (advies van den 27 dezes nr. 6).
Gezien het Koninklijk Besluit van den 5 juli 1836, nr 75, lett.a. tweede lid.
Gelet op ons nader besluit van den 9 januari 1841, nr 23.
In aanmerking nemende dat er geene redenen bestaan om hunne toelating te verhinderen als hebben de zij door hen individueel geherkend adres ingediend overeenkomstig de bepalingen des grondwet op het inleveren van verzoekschriften terwijl zij
a. het reglement op het kerkbestuur en de inrigting der Christelijke Afgescheidene Gemeente de lit recht als het hunne aannemen.
b. aanwijzing hebben gedaan van het locaal tot uitoefening der Eredienst ten aanzien waarvan is gebleken dat het wat de ligging aangaat daartoe geschikt is en dat uit het verlangde gebruik geen hinder voor andere Godsdienstige gezindheden of stoornis der publieke orde en veiligheid te duchten is.
c. De verklaring hebben afgelegd dat zij in de kosten van hunne eredienst, mitsgaders in de verzorging van hunne behoeftigen buiten bezwaar van het Rijk zullen voorzien en de gelijke verklaring hebben gedaan dat zij nimmer enige aanspraak zullen maken op de bezittingen, inkomsten en regten van het Hervormde Kerkgenootschap of van enige andere Godsdienstige gezindheid en aan de wetten van den Staat zullen gehoorzamen.Hebben besloten en besluiten
Art. 1
De verzochte toelating wordt aan de adressanten verleend en mitsdien vergund het bestaan binnen de Stad Ommen van een Christelijke Afgescheidene Gemeente, bestuurd volgens de bepalingen van het reglement der Christelijke afgescheidene gemeente te Utrecht.Art. 2
Deze gemeente zal hare openbare eredienst uitoefenen in het gebouw staand en gelegen aan de Bouwstraat te Ommen.Art.3
De gemeente van afgescheidene Christenen voornoemd is onderworpen aan alle Wettelijke bepalingen en Gouvernementsverordeningen welke met betrekking tot alle andere Kerkgenootschappen of kerkelijke gemeenten in dit rijk, in het algemeen thans bestaan of in het vervolg mogten worden vastgesteld.Onze minister van Staat is belast met de uitvoering van dit besluit waarvan afschriften zullen worden gezonden aan onzen minister van justitie en aan den Raad van State tot informatie, gegeven te s’Gravenhage den 28 april 1841 (get) Willem
Bron: Archief van Jan Lucas – map 1-275/276 # Vertaling: Miny Vroegindewey
-
Verzoek toelating tot het inrigten eener christelijk afgescheidene gemeente
28 april 1841.
Wij Willem II, bij de gratie Gods, koning der Nederlanden, Prins van Oranje Nassau, Groot Hertog van Luxemburg enz. enz.Op het rapport van onzen minister van Staat, belast met de generale directie voor de zaken der Hervormde Kerk enz. van den 15 april 1841 nr. 11 omtrent een adres van A.C. van Raalte c.s. inwoners van Ommen Stad en Ambt, verzoekende toelating tot het inrigten eener christelijk afgescheidene gemeente.
Gezien het rapport van onze minister van justitie van den 22 dezer nr. 4.
De raad van State gehoord/advies van den 27 dezer nr. 6.
Gezien het Koninklijk besluit van den 5 juli 1836, nr. 75, litt a, tweede lid, gelezen ons nader besluit van den 9 januari 1841 nr. 23. (meer…) -
Oprigten van een steen, pannen en tegelenfabriek
Bij besluit van Ged. Staten van Overijssel d.d. 18 maart 1841 wordt aan Moen? en Compagnie, fabrikanten in aardewerk te Stad- Ommen vergunning verleend tot het oprigten van een steen, pannen en tegelenfabriek onder de Gemeente Stad-Ommen, in de onmiddellijke nabijheid van de tengevolge der bij onze resolutie d.d. 12 maart 1840 nr. 478/303 aan R. Raverhorst verleende toestemming daargestelde aardewerkfabriek.
Bron: Archief van Jan Lucas – map 1-284 # Vertaling: Miny Vroegindewey
-
Tarief der Tolregten op den weg van Ommen naar den Hardenbergh
Bij K.B. van van 13 maart 1841, nr. 95 wordt vastgesteld het:
Tarief der Tolregten, in te vorderen aan de tolbomen gevestigd op den weg van Ommen naar den Hardenbergh.Voor elk paard of muilezel gezadeld of los en voor elken ezel aangespannen of gezadeld 5 ct. (7 ½.)
Voor elken ezel gedreven wordende en voor elk rundbeest 1 ct. (2) , voor elk kalf, schaap of varken 1 ct. (1 ½).
Voor een kudde schapen of varkens sterker dan 50 stuks ineens 50 ct. (70).
Voor rij of voertuigen met twee wielen, mitsgaders voor sleden een en ander bespannen met een paard 7 ½ ct. (10).
Voor rij of voertuigen met vier wielen en bespannen met één paard 10 ct (15) 15 ct. (20).
Idem met twee paarden 15 ct. (20).
Voor elk paard daarenboven 7 ½ ct. (10).
Wanneer twee of meerdere voer of rijtuigen aan elkander gekoppeld zijn zal bovendien betaald worden voor ieder paar wielen 7 ½ ct. (10).
Voor een zgn. Mallejan met hout geladen, voor elk paard 15 ct. (20).
Voor zodanig voertuig ledig zijnde, voor elk paard 7 ½ ct.
Voor wagens, karren of sleden met honden, geiten of bokken bespanning 5 ct. (7 ½).
Voor diligences en postwagens ingerigt voor niet meer dan 6 personen, voor elk paard 10 ct. (12 ½ ).
Idem voor meer dan zes doch niet meer dan negen personen voor elk paard 12 ½ ct (15).
Idem voor meer dan twaalf doch niet meer dan achttien personen voor elk paard 15 ct. (17 ½)
Voor aangespannen muilezels, ossen en koeijen zal worden gerekend als voor paarden.Van den tol zijn vrij
- De paarden en rijtuigen behorende tot ’s Koningshuis, en die der Prinsen en Prinsessen van hetzelfde, zomede de paarden en rijtuigen der personen welke Hoogst derzelves gevolg uitmaken.
- De paarden en rijtuigen uitsluitend gebruikt wordende voor den Brievenposterij, wanneer in het rijtuig behalve de conducteur en postillion steeds één reiziger is.
- De paarden en rijtuigen der renboden in ’s koningsdienst op reis zijnde.
- De paarden en rijtuigen van de militairen in dienst en in uniform zijnde, mitsgaders die van de beambten met het toezicht over de weg belast, welke dezelve in hunne betrekking passeren.
- De paarden en het vee van of naar eigene of gehuurde woningen of weiden gedreven wordende en het eigendom zijnde van op of binnen eenen afstand van 2 ½ mijl (2500 ellen) van den tol tot wonende personen.
- De karren of wagens uitsluitend met asch, heideplaggen of heide-schalen, roet of mergel vervoerende of ledig zijnde die gaande halen, zullen in dit laatste geval, de tol voor de heenreize betaald, doch naderhand met die specie beladen terugkomende, teruggegeven worden mits de terugkomst plaats hebbe uiterlijk den volgende dag.
- De karren, wagens en dieren van landbouwers welke hunnen eigene geteelde voortbrengselen van veld, land of akkerbouw vervoeren van en brengen van hunne eigene of gehuurde gebouwen of gronden.
- De karren of wagens uitsluitend geladen met koren of meel naar en van de Molens gelegen in de gemeenten Stad en Ambt Ommen, Stad en Ambt Hardenbergh, zullende echter in dit geval de tol voor den heenreize doch naderhand met het meel terugkomende teruggegeven worden.
RijkB. Van 19 augustus 1842, nr. 57 zijn de tarieven verhoogd zoals dit ( ) is aangegeven.
Bron: Archief van Jan Lucas – map 1-285/286 # Vertaling: Miny Vroegindewey
-
Gift van het Rijk voor herstel kerkgebouw Hervormde Gemeente
Op 14 januari 1841 wordt aan de gemeente Stad-Ommen een gift van het Rijk toegekend voor herstel van het kerkgebouw ten bedrage van f 800,– voor de Hervormde Gemeente te Stad-Ommen.
Bron: Archief van Jan Lucas – map 1-284 # Vertaling: Miny Vroegindewey
-
Brief “van Raalte”: eene bij de wet verbodene Godsdienstige bijeenkomst
Ommen, den 21 november 1836
No. 207.
Aan Z.E. den Gouverneur
der provincie Overijssel
Residerende te ZwolleAchtervolgens Uwer Excellenties aanschrijving van den 19 dezer, kabinet – met terugzending van het door bijgevoegde klaagadres van E. ten Tooren c.s. en onder referte dat het gevangen houden van van Raalte (die gister ochtend door de Heer Frederegter dezer kantons naar Deventer opgezonden is) betreft tot de missise van Burgemeester en Assossoren vaan eergister nr. 205, heb ik de eer aangaande de bij dat adres vervatte klagten, het volgende te berigten.
In den avond van den 14 dezes, het berigt bekomede hebbende dat ten huize van genoemden adressen (al waar van Raalte sinds den 12 gelegeerd was) eene bij de wet verbodene Godsdienstige bijeenkomst werd gehouden, heb ik mij, vergezeld van het Raadslid A. de Vries, des voorts begeven, doch alvorens hen gezegden huize te komen, vernomen dat de veradering reeds gescheiden was dat mij trouwens niet verwonderde daar de seperatisten op elk punt handlangers hebben zoodanig dat geen ambtenaar welke tot de politie in enige betrekking staat deszelfs woning kan verlaten zonder dat de Separatisten daarvan worden geinformeerd.
Opdien tijd was alles rustig, doch ter gelegenheid van den marktdag eene buitengewone drukte op de straat die niet weinig vermeerderd werd door het heen en weer loopen van eene menigte Separatisten zoo uit deze gemeente als uit het Ambt Ommen de welke succesgiselijk de woning van Ten Tooren binnen drongen, om te spreken over dingen die hun eeuwig heil betreffen.
Voor zoveel ik heb kunnen te weten komen, zorgde men echter dat niet meer dan 20 personen tegelijk binnen waren en konde der halve der Gemeente Bestuur geene pogingen tot ontbinding dier bijeenkomsten worden aangewend. (meer…) -
Brief “van Raalte”: verblijf en de handelingen van den persoon van A. C. van Raalte
Zwolle, 20 november 1836
Kabinet no. 359
Aan Z. E. den Minister van Binnenlandse ZakenIk heb vermeend de zoo even bij mij ingekomen rapporten van burgemeester en Assessoren der Stad Ommen en den Vrederegter aldaar, nopens het aldaar voorgevallen ten gevolge het verblijf en de handelingen van den persoon van A. C. van Raalte, zich noemende predikant bij de zich afgescheidenden van het Hervormde Kerkgenootschap, aan Uwe Excellentie te moeten doen toekomen, ten einde Uwe Excellentie daaruit den staat der mij niet een bekend geworden zaak en de genomene maatregelen tot handhaving der rust en orde zouden bekend worden, zullende het wel aan geenen twijfel onderhevig zijn of hetgeen daaromtrent in het Handelsblad van den 21 dezes voorkomt, is zeer vergroot en overdreven voorgesteld.
Ik verzoek Uwe Excellentie mij de bijgaande stukken na kennisgeving te willen terugzenden.De Gouverneur der provincie Overijssel
Bron: Archief van Jan Lucas – map1-224
-
Brief “van Raalte”: Door tegenwoordigheid van den Separatist van Raalte alhier …
Ommen, 19 november 1836.
No. 206
Aan Zijne Excellentie de Gouverneur der provincie OverijsselDoor tegenwoordigheid van den Separatist van Raalte alhier, de Gemeenteraad hedenavond niet voltallig zijnde geweest, om de door den Gemeente Ontvanger in geleverde Rekening te onderzoeken, zoo nemen wij de vrijheid te verzoeken met de inzending daarvan voor diligent gehouden te worden, tot woensdag den 23 dezes, als in den ochtend van welken dag dezelve zal ingekomen zijn
Burgemeester en Assessoren
Bron: Archief van Jan Lucas – map1-223
Ommen, den 21 november 1836
Zwolle, 20 november 1836
Ommen, 19 november 1836.