OMMEN – Een van de houten barakken van Kamp Erika is teruggevonden in Lemele. Er zijn plannen om de barak op te knappen en weer terug te brengen in de oorspronkelijke staat om er een historisch centrum van te maken.

De achterkant van de barak.
Foto: Harry Woertink

Waar dit centrum zal moeten komen is nog niet bekend. Hiervoor zijn contacten gelegd met onder andere het Ommer streekmuseum en de Historische Kring Ommen (HKO). Na de oorlog zijn diverse houten barakken van kamp Erika te koop aangeboden. Omdat hun woning in 1947 in vlammen was opgegaan werd een jaar later door de familie A.J. Kleinlugtebeld uit Lemele een van deze houten barakken gekocht voor tijdelijke bewoning aan de Korteveldsweg 14. Er volgden enkele bouwkundige aanpassingen en het ‘tijdelijke’ duurde tot eind 2011 toen de barak werd verkocht.

De nieuwe eigenaren die er nu wonen hebben plannen de barak te slopen om plaats te maken voor een nieuwe woning, maar zijn graag bereid aan de plannen van conservering van de houten barak mee te werken. De werkgroep WO 2 van de HKO werkt aan plannen om de barak of overblijfselen daarvan te behouden. Niet alleen om de geschiedenis van het beruchte kamp te bewaren maar ook omdat er niets tastbaars meer is van het voormalig kamp Erika.

Erika 1940-1945 WO 2
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het als Sterkamp bekende terrein op de Besthmenerberg door de Duitsers ingenomen. Het kamp met huisjes, barakken, keukens en magazijnen midden in de bossen werd compleet overgedragen aan kampcommandant Werner Schwier. Kamp Erika deed vanaf 1941 dienst als gevangenenkamp voor gearresteerde Nederlanders. De gevangenen waren veelal zwarthandelaren en illegale slachters. De bewakers waren voornamelijk Amsterdamse werklozen, aangevuld met SS’ers die in Ommen een opleiding kregen tot kampbewaker. Mede door de afgelegen ligging van het kamp konden de bewakers ongehinderd hun gang gaan. Dwangarbeid, ziektes, ondervoeding, mishandeling en moord kostten veel levens. Lees verder Plannen om voormalig barak Kamp Erika te behouden →

OMMEN – ‘Wat zijn Ommer tradities?’. Deze vraag maar ook het antwoord daarop komt op donderdag 20 februari om 20.00 uur aan de orde in ‘Omme(n)zien’, het verenigingsgebouw van de Historische Kring Ommen (HKO).

Al 150 jaar lang heeft Ommen Zuute Plassies. Een klein rond broodje waar ‘zuute’ staat voor zoet en ‘plassie’ voor broodje met als voornaamste smaakmakende bestanddeel stroop en anijs.
Foto: Harry Woertink

Daar wordt het eerste resultaat getoond van de inventarisatie van het erfgoed in Ommen. HKO’ers zijn een jaar lang op pad geweest om tradities die er nog zijn in Ommen fotografisch vast te leggen. Daarbij gaat het om gebruiken en ambachten en ook over zaken als feesten en streekgerechten. Ze worden in kaart gebracht met de bedoeling ze voor nieuwe generaties te bewaren.

Het resultaat wordt in beeld gebracht met een diavoorstelling. Historica Elleke Steenbergen van de IJsselakademie heeft de uitvoering en heeft hierbij nauw samengewerkt met de Gemienschop van Oll Ommer, de Historische Kring Ommen en stichting OudOmmen.nl. Met steun van de Provincie Overijssel heeft Stichting IJsselacademie uit Kampen een plan ontwikkeld om beter zicht te krijgen op het levend erfgoed. Ommen is één van de drie pilotgemeenten in de provincie waar een inventarisatie van het erfgoed plaatsvindt.
Bron: Harry Woertink – 12 februari 2014

OMMEN – Een bekend planetarium is die van Eise Eisinga in Franeker. In het rijtje van unieke planetariums behoort ook Oldemans planetarium in Ommen.

Op de voorgrond het planetarium met links achter het torenuurwerk.
Foto: Harry Woertink

Door middel van een uurwerk wordt het planetarium in beweging gebracht, zodat in een samenspel de inrichting en beweging van het zonnestelsel en de planeten zoals Venus en Mercurius wordt afgebeeld. Dit planetarium is te bewonderen in het Streekmuseum van Ommen en is eigenhandig gemaakt door klokken en horlogemaker Harm Oldeman (1896-1992). In 1985 is dit werkstuk door hem geschonken aan het museum. Oldeman was één van de oprichters van het streekmuseum en ontving in 1988 de erepenning van de gemeente Ommen. Behalve een planetarium behoort ook een planosferium tot de unieke expositie van het Streekmuseum. Bij een planosferium staat de aarde in het middelpunt en maken de planeten hun banen. Ook dit instrument is ooit door Oldeman gemaakt en geschonken.

Ongeveer vier jaar heeft Oldeman aan het planetarium gewerkt. Hij was bijna 90 jaar toen hij het exemplaar klaar had. Alles is door Oldeman zelf bedacht, berekend en in alle onderdelen zelf gemaakt, met een opleiding van alleen lagere school. In de werkplaats van zijn vader werd Harm opgeleid als klokken- en horlogemaker. Harm Oldeman was de vierde generatie in de horlogerie-, juweliers- en brillenzaak die zijn betovergrootvader in 1775 begon. Zoon Ferdinand Hendrik Oldeman nam de zaak aan de Brugstraat eind vijftiger jaren van de vorige eeuw over en verhuisde in de zeventiger jaren met de winkel naar de Varsenerpoort, waar nu Pearl is gevestigd.

Als 12-jarige kwam Harm Oldeman in de zaak van zijn vader, de Ommer stadsuurwerkmaker Peter Oldeman om het vak te leren. Liever was hij, zoals zijn kameraad, naar de HBS in Zwolle gegaan, maar dat vond zijn vader te duur. Wel mocht hij alle boeken kopen die ook zijn kameraad nodig had en zo werd er samen gestudeerd. Ook studeerde hij wis- en natuurkunde en vooral sterrenkunde. Door zelfstudie en het nemen van lessen bekwaamde hij zich ook in het vak opticien en slaagde in 1928 voor het eerst in Nederland gehouden examen. Het museum heeft ook de oude horlogemakersgereedschappen, die vanaf 1775 bij de firma P. Oldeman en Zoon in gebruik waren. Indertijd heeft Oldeman de ondergang gered van het oude uurwerk in de toren van de Hervormde kerk, dat thans eveneens in het museum te bewonderen is. Lees verder Sterren kijken in Ommer Streekmuseum →

OMMEN – Het Streekmuseum in Ommen houdt vrijdag 31 januari voor de bewoners van Ommen een open dag.

Foto: OudOmmen
Het Streekmuseum in Ommen

Alle Ommenaren zijn dan tussen 15.00 en 21.00 uur van harte welkom om gratis kennis te maken met het museum. Behalve de gebruikelijke expositie over de geschiedenis van de streek met onder andere een oud huiskamertafereel, oud leslokaaltje en antieke brandspuit kunnen de bezoekers tijdens de open dag de nog lopende thematentoonstelling ‘200 jaar Koninkrijk der Nederlanden’ bekijken.

Normaal is het museum in januari gesloten. Vrijwilligers van het museum zijn dan in de weer voor allerlei opknapklusjes. “De maand januari is geen maand waarin we afspraken hebben lopen voor museumbezoek”, aldus museumbeheerder Harold Dokter. “Daarom willen we op deze laatste dag van de maand graag de bevolking van Ommen gelegenheid geven om zonder kosten een kijkje te komen nemen. Wij weten uit ervaring dat lang niet alle Ommenaren ons museum kennen. Daarom ook deze open dag. We schenken voor elke bezoeker bovendien een gratis kopje koffie of thee.”

Voor meer informatie hierover is het museum te bereiken via telefoonnummer: 0529 – 453487, of via mail: info@museum-ommen.nl.
Bron: Harry Woertink – 22 januari 2014

Ommen – Onder grote belangstelling is donderdag het nieuwe onderkomen geopend van de Historische Kring Ommen (HKO).

Eric Schutte geeft uitleg over zijn kunstwerk.
Foto: Hans Steen

Ongeveer 80 belangstellenden zagen hoe wethouder Ko Scheele samen met Frits Gerrits Jans van de bibliotheek een nieuw kunstwerk onthulden. Ter gelegenheid van de officiële opening was door de HKO aan de Ommer beeldend kunstenaar Eric Schutte gevraagd een bij de historie van Ommen passend kunstwerk te maken. Het werd een plattegrond van Ommen anno 1832, waarin niet alle de bebouwing zichtbaar gemaakt is maar ook de gronden en waterlopen. Het kunstwerk krijgt een vaste bestemming in de Carrousel waar de HKO een nieuwe verenigingsruimte heeft. Ook werd de naam van dit historisch centrum onthuld: “Omme(n)zien”.

Namens de bibliotheek werd een boek aangeboden met krantenknipsels, waar ooit de HKO mee is gestart, samen met de bibliotheek. De Darde Klokke, het Ommer historisch tijdschrift, had een passend naambord en Oma Willems, een bekende verschijning in Ommen, had de eer om namens alle leden van de HKO een vlag met logo aan te bieden. De vlag werd nog dezelfde middag gehesen en wapperde ook vrijdag 10 januari tijdens het open huis. Tijdens de opening en open huis draaide doorlopend een fotoserie met beelden van de geschiedenis van de HKO, vernuftig achterelkaar gezet door Harold Dokter van het Streekmuseum. Veel belangstelling was er ook voor de expositie “Groeten uit Ommen”, de historische kleding met mutsen van naaldkunstenares Dina Poortier en de bloemarrangementen van Frits Driesen en Henk van Dorsten.
Bron: Harry Woertink – 9 januari 2014

OMMEN – “Ommen 1832” is het thema van het kunstwerk gemaakt door beeldend kunstenaar Eric Schutte uit Ommen. Het kunstwerk van twee bij anderhalve meter laat de historische kring (het ronde stratenplan) zien dat Ommen ‘van nature’ bezit.

Eric Schutte plaatst het kunstwerk ‘Ommen 1832’.
Foto’s: Harry Woertink

Het kunstwerk is gemaakt in opdracht van de Historische Kring Ommen (HKO) en heeft een plek gekregen in de nieuwe HKO verenigingsruimte omgedoopt tot “Omme(n)zien”, dat donderdag 9 januari officieel in gebruik is genomen. Eric Schutte geeft de volgende uitleg bij het kunstwerk: “Gekozen is voor een reliëf bestaande uit verschillende lagen; dit is een verwijzing naar de activiteit van het onderzoeken, graven en blootleggen van de archeoloog. Ook komt het didactische aspect van de HKO naar voren; doordat het een nauwkeurige afspiegeling is van de oude situatie maakt het zichtbaar hoe Ommen er vroeger uit heeft gezien.

Voor de verhoudingen in dit werk is gebruik gemaakt van kadasterkaarten uit 1832. Nederland is toen voor het eerst volledig door het Kadaster op kaart vastgelegd. De verschillende hoogten waren op de originele kaarten echter niet zichtbaar en ook niet aangegeven. Wel is toen beschreven of het om hooiland, broekgrond, hakhout of bos ging. Deze verschillende begrippen is een hoogtewaarde toegekend waardoor er een redelijk waarheidsgetrouw reliëf is ontstaan. Hiernaast krijgen de hoogteverschillen extra aandacht door het vrijwel ontbreken van kleur.

Interessant zijn de verschillende verhoudingen. Landgoed Het Laar met zijn (Franse) parkstructuur is zichtbaar. En een verdwenen bos laan rechtstreeks op de zichtas en uitkomend op de Stationsweg. De hoekige structuur staat in sterk contrast met de organische meanderende (laagland)rivier. Erg interessant is hierbij het winterbed maar ook de natuurlijke geul boven het Laar waar de Vecht bij hoge waterstanden gewoon rechtuit lijkt te stromen. Lees verder Nieuw kunstwerk HKO geeft beeld van Ommen in 1832 →

OMMEN – ’t Vlierhuis is de naam van het op maandag 6 januari nieuw geopende woon- en zorgvoorziening voor ouderen annex wijksteunpunt aan de Haarsweg in de nieuwbouwwijk Alteveer.

Links: De bedenkster van de naam Dinie van Lohuizen-Paarhuis.
Rechts: Impressie van de feestelijke opening met sprekers.

Foto’s: Harry Woertink

Het gebouw, onderdeel van de De Saxenburgh Groep is verdeeld in zeven groepswoningen, waar de bewoners elk een eigen zit- en slaapkamer hebben. Dinie van Lohuizen-Paarhuis was de bedenkster van de naam. “Mijn vader had een boerderijtje aan de Sluijerweg. Als hij op het land bezig was dan zeiden we dat hij op ‘t Vlier was”, aldus de bedenkster.

Met de naam ’t Vlierhuis is gekozen voor een oude naam van dit gebied: ’t Vlier. Het Vlier heeft de betekenis van laaggelegen woeste grond met moerasveen en maakte vroeger onderdeel uit van de buurtschap Rotbrink. In dit agrarisch gebied – begrensd aan de oostkant door de Galgengraven, Hessenweg Oost, verder de Balkerweg en de Ommeres – waren midden 1900 z’n veertig kleine boerderijtjes te vinden met allemaal kleine akkertjes. De Rotbrink was vroeger een van de Ommer buurtschappen, samen met het Ommerbos, Alteveer en ’t Vlier. Door uitbreidingsplannen van de gemeente is de Rotbrink in de loop der tijd helemaal opgeslokt. Dat begon met woningbouw en industrie in de Strangen. Later werden ook de Veldkamp en het Nieuweland daar aan toegevoegd. Begin zeventiger jaren werd sportpark De Rotbrink en het woonwagenkamp aangelegd. De gemeente kocht vervolgens kleine boeren uit voor de bouw op ‘het Rot’ van het huidige gemeentehuis. De expansiedrift ging door met de realisatie van woonwijk Alteveer, waar kleine boerderijtje in de Slagen, ‘t Vlier en het Alteveer veld moesten ruimen. Lees verder ’t Vlierhuis: naam nieuw geopende woon- en zorgvoorziening →

OMMEN – Beeldend kunstenaar Eric Schutte uit Ommen heeft in opdracht van de Historische Kring Ommen (HKO) een kunstwerk gemaakt.

Dit als blijvende herinnering aan de officiële ingebruikname van het nieuwe onderkomen in de Carrousel op donderdag 9 januari om 16.00 uur. Het kunstwerk zal dan worden onthuld door de Ommer wethouder Ko Scheele en krijgt een vaste plek in de Carrousel. Ook wordt dan de naam van de nieuwe verenigingsruimte onthuld.

De officiële ingebruikname was voor de HKO aanleiding om Eric Schutte te vragen een bij de historie van Ommen passend kunstwerk te maken. Hoe het kunstwerk er uit komt te zien is ook voor het bestuur van de HKO onbekend. Maar gezien de vele kunstwerken die Schutte op naam heeft staan, is er bij de HKO alle vertrouwen op een mooie uitvoering van de opdracht. Werken van Schutte zijn op diverse plekken in de gemeente Ommen te bewonderen. Ook is hij een getalenteerd kunstschilder en houdt Schutte regelmatig exposities. Eric Schutte heeft zijn opleiding genoten aan de Hogeschool Windesheim (huidig ArtEZ) Bachelor of Education Arts (afstudeerrichting Autonome kunst) en doceert nu aan een school voor voortgezet onderwijs in Hardenberg.

Na meerdere verhuizingen is het zover dat de HKO op 9 januari de bovenverdieping van de Carrousel officieel in gebruik gaat nemen. Een dag later is er een ‘open huis’. De deuren van de Carrousel staan dan van 14.00 tot 22.00 voor iedereen open om het nieuwe onderkomen aan de Chevalleraustraat 6 in Ommen te komen bezichtigen. Tevens is dan een foto-expositie ‘Groeten uit Ommen’ tentoongesteld en presenteren de verschillende werkgroepen van de HKO zich tijdens het open huis.

Bron: Harry Woertink – 3 januari 2014

“Minuutplan Gemeente Stad-Ommen, sectie B, genaamd de Stad, derde blad”. Deze kaart dateert uit ongeveer 1832. “De Bruggestraat” met aansluitend de brug over de Vecht is getekend.

Minuutplan Gemeente Stad-Ommen, sectie B, genaamd de Stad, derde blad, ca 1832.
Klik hier voor vergroting (ImageZOOM).
Afb.: Harry Woertink

Ook het haventje met het schippershuis Foekertshuus. De enige bebouwing is in het centrum te vinden. Verder worden “Vrijdhof”, “de Bouwstraat”, “Kruisstraat” en “Kerkstraat” genoemd. De huidige Gasthuisstraat en Varsenerstraat werden toen aangeduid als “de Achterstraat”. Openbare waterputten en pompen zijn op de kaart aangegeven met een putje en hefboom, zoals aan beide zijden van de kerk, “Vrijdhof”, Markt en de Achterstraat. Tot 1923 bestond Ommen uit de burgerlijke gemeenten Stad Ommen en Ambt-Ommen. Kadastraal wordt dit onderscheid nog steeds gemaakt.

Minuutplans zijn de oorspronkelijke Kadasterkaarten, waarop alle grond met gebouwen, erven, wegen, wateren en dergelijk zijn ingetekend. Hierdoor werd iedere eigendom zichtbaar. De plans tonen via een kleur de percelen waarvoor geen grondbelasting werd geheven. Voor openbare wegen: gebrande sienna; voor kerken, kloosters en stadhuizen: pruisisch blauw. Daarnaast werden gebouwen in karmijn ingekleurd en waterlopen kobaltblauw. De plans zijn per kadastrale gemeente en sectie ingericht. Van elke gemeente werd een overzichtskaart gemaakt, het zogeheten verzamelplan. In het schild van de kaart staat de kadastrale gemeente vermeld en vaak ook de naam van de landmeter en het jaar waarin de meting is verricht. Latere wijzigingen in de perceelgrenzen zijn vermeld op een bijblad.

Vanaf 1811 tot 1832 is alle grond in Nederland opgemeten en werden de eigendomsgegevens daarop geregistreerd. Deze activiteit was gebaseerd op de Franse regelgeving die toen in Nederland van kracht was. In 1832 is deze omvangrijke taak voor geheel Nederland voltooid en werd en Kadaster ingevoerd. Tegenwoordig is de totale kadastrale registratie digitaal, zowel de invoer van overdrachten van vastgoed via het notariaat als ook de informatieverstrekking door het Kadaster zelf. Het Kadaster heeft als doel de rechtszekerheid te bevorderen bij het maatschappelijk verkeer inzake vastgoed. Tot dat vastgoed behoren niet alleen onroerende zaken – gebouwen en grond – maar ook schepen en luchtvaartuigen. Hoofdtaak is het verzamelen, registeren, bijhouden en geven van informatie over vastgoed in Nederland. Daarnaast heeft het Kadaster een belangrijke taak bij de landinrichting.

Bron: Harry Woertink – 29 december 2013

OMMEN – Het Streekmuseum in Ommen belicht met een speciale thematentoonstelling ‘200 jaar Koninkrijk der Nederlanden’.

Ted Aarents bezig met het inrichten van de expositie 200 jaar Koninkrijk
Foto: Harry Woertink
Zie voor meer foto’s het album “2013 – Tentoonstelling 200 jaar Koninkrijk”.

De vitrines geven een beeld van de regeerperiodes van acht Oranje vorsten vanaf 1813 tot 2013. Zo zijn er onder anderen bronzen en zilveren penningen en plaquettes te bewonderen die herinneren aan bijzondere gebeurtenissen. Zilvergeld en bankbiljetten herinneren aan die uit die tijd en een heel bijzonder origineel document betreft een betaalwissel uit de periode van Willem III. In 1863 werd de slavernij afgeschaft en als compensatie kreeg een plantage eigenaar uit Curaçao duizend gulden uitgekeerd. Interessante documenten zijn er verder over de afscheiding van België, met als eerste Koning der Belgen Leopold I. Oude staatsieportretten van de Koninklijke families completeren de tentoonstelling.

Van 2013 tot 2015 viert Nederland het 200-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden. De basis voor het Koninkrijk in zijn huidige vorm is gelegd in de periode 1813 tot en met 1815. In 1813 kwam de Franse overheersing ten einde en in 1815 keerde de Prins van Oranje terug aan het hoofd van Nederland. 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden wordt landelijk gevierd. Daarbij wordt tevens stilgestaan bij het feit wat alle inwoners van het Koninkrijk bindt: een democratie met gelijke rechten en plichten voor iedereen. “Jubilea, oprichting, openingen, eerbetoon, oorlogen of andere belangrijke gebeurtenissen gaven vroeger vaak aanleiding tot het slaan van herdenkingspenningen”, aldus Ted Aarents van het Ommer streekmuseum. ”De munten en penningen laten een interessant beeld zien van de vaderlandse geschiedenis van de afgelopen 200 jaar.” Lees verder 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden in Streekmuseum Ommen →