OMMEN – Foto’s, prenten, emblemen, erepenningen, decoraties, wapens, helmen, hulzen en andere oude legervoorwerpen kwamen zaterdag langs in het Tinnen Figuren Museum in Ommen voor “Kunst, Krijg en Kitsch”.

Foto: Harry Woertink
Johan Borneman krijgt uitleg

Met een knipoog naar het bekende Tv-programma “Tussen Kunst en Kitsch” beoordeelden experts van het Legermuseum uit Delft alles wat met de krijgsmacht van doen heeft (gehad). Tientallen bezitters van oude legervoorwerpen kregen uitleg waar hun spulletjes uit oorlog- en vredestijd precies vandaan kwamen en waarvoor ze gediend hebben. Echte bijzondere oude legervoorwerpen zaten er niet bij, maar toch hield het Legermuseum er een aantal fraaie oude foto’s aan over. Zo werd een compleet boek met foto’s van soldaten uit de periode van voor de Tweede Wereldoorlog aan het Legermuseum geschonken. “Het fotoboek staat bij ons in de kast, maar we doen er niets mee”, aldus een mevrouw uit Wapenveld, die op de oude foto’s haar grootvader als militair nog terug kent.

Foto’s, los of verzameld in fotoboeken waren ook de meeste voorwerpen die de legerexperts kregen te zien. Regelmatig klinkt het dan van: “Ze zijn van grootvader of van mijn vader. Hij is militair geweest”. De familie Ekkel uit Ommen laat een groot koperen kruik zien, die van huls is omgebouwd tot beddekruik. Een familie uit Mariënberg is in het bezit van een vijftig tal koperen emblemen. Ook is iemand naar het museum gekomen met een oude revolver en een steekwapen en krijgt uitgelegd dat beide wapens volgens de wapenwet verboden zijn. “Wat zijn ze dan waard”, wil meneer nog weten. “Niks, omdat ze verboden zijn”, luidt het antwoord. Fraai exemplaar wordt ook getoond van een oude legerhelm. Aan de hand van het model wordt uitgelegd wanneer het gemaakt is. De trotse bezitter heeft het gekocht voor 160 euro en wilde van de experts weten welk onderdeel van het leger er ooit mee getooid is geweest Lees verder Kunst, Krijg en Kitsch in Nationaal Tinnen Figuren Museum →

LEMELERVELD – “Oen männegie stoan” of te wel flink zijn. “Nösterig” wat zoveel betekent als mopperig. “Ie kunt d’r niet umme hen”, goed voor: Je kunt er niet aan ontkomen. Of “Mie vae meit het dale”, dat staat voor mijn vader maait het af. Zo maar enkele Sallandse dialectwoorden of gezegden die door de deelnemers van het dialectdictee donderdagavond in Lemelerveld via meerkeuze antwoorden vertaald moesten worden naar hun Nederlandse betekenis. Van de bijna zestig deelnemers was het Henk Zwinselman uit Lemele die alle dertig vragen goed wist te beantwoorden en hem de titel opleverde “Beste dialectkenner van Lemelerveld”. De jaarlijkse dialectdictee is een initiatief van het Kultuurhus en werd gehouden in de bibliotheek van Lemelerveld.

“Hoe ‘t kump da’k zo goet in ‘t dialect bin? Gewoon kwestie van goet noar ’t verhaal luuste’ren. Dan bi’j der gauw achter wat er bedoelt wördt”, verklaart de 69-jarige Henk Zwinselman zijn kennis van de streektaal. In 2007 was Zwinselman ook winnaar van een dialectwedstrijd in Ommen en mocht toen zelf een verhaal in het dialect schrijven dat vorig jaar onderdeel was van de wedstrijd in Ommen, In Dalfsen was Zwinselman ook al twee maal goed voor de hoogste score op soortgelijk dialectdictee. “Zelf ’n dialectverhaal schrieven valt käts tegen, maar toen t of müsse wees’n was ‘t verhaal ok of en ek’kum met ’n boel plezier veur’eleast”, aldus Zwinselman. Lees verder Henk Zwinselman winnaar dialectdictee Lemelerveld →

OMMEN – Ommen brengt de kook- en bakhuisjes in het buitengebied in beeld. Het gaat daarbij om bijgebouwtjes van boerderijen die ooit dienst gedaan hebben voor het bakken van brood of als kookruimte.

Tekst en foto’s: Harry Woertink
Ben Wösten en Luuk Vogelzang, beiden lid van de HKO werkgroep Boerderij- en veldnamen inventariseren een bakhuisje in Arriën.

De Historische Kring Ommen (HKO) voert deze klus uit op verzoek van de gemeente. Leden van de werkgroep veld- en boerderijnamen hebben de afgelopen weken het Ommer buitengebied afgestruind. Hoewel de inventarisatie nog niet helemaal is afgerond komt het aantal nog aanwezige bak- en kookhuisjes uit op ongeveer zestig, gebouwd in de periode 1850 tot begin 1900. “De bak- en kookhuisjes zijn vaak omgebouwd tot schuur, werkplaats of berghok. Er zijn er die er gaaf uitzien en waar ook nog een bakoven aanwezig. Maar er zijn ook bakhuisjes die sterk verwaarloosd zijn en vervallen. Misschien geeft de inventarisatie een impuls om ze te behouden en weer in oude staat terug te brengen. Je ziet de kookhuisjes ook alleen maar in deze regio. Verder in Twente en in Drenthe. Ze zijn een bezienswaardigheid geworden”, aldus Luuk Vogelzang, die lid is van de HKO werkgroep, die eerder ook een inventarisatie heeft gedaan van de nog aanwezige hooibergen in Ommen.

Met het oog op brandgevaar staan de bakhuisjes vaak los van de boerderij. De oven werd gestookt met takkenbossen. Als de oven heet genoeg was, werden de takkenbossen verwijderd en de vloer schoongemaakt. De overgebleven hitte in de oven bakte het brood gaar. Door de komst van de snelkookpan en magnetron zijn kookhuisjes overbodig geworden. Lees verder Snelkookpan maakte einde aan gebruik van bakhuisjes – Regeling in de maak voor behoud erfgoed →