De basisschool in Hoogengraven bestaat niet meer.

1922. Het bestuur van de christelijke schoolvereniging Hoogengraven bij de (her)opening van de school.
Klik op deze link voor meer foto’s van de school in Hoogengraven

Christelijke schoolvereniging
Zoals bekend werd in 2023 de school na ruim 160 jaar gesloten. Het leerlingenaantal van de christelijke Daltonschool kwam niet meer op peil. Sinds 1863 was in Hoogengraven sprake van een openbare school met als hoofd Azuerus Koldeweij. Toen echter het leerlingenaantal van de school was teruggelopen naar 7 werd de school en meesterswoning in 1921 overgedragen aan een vanuit de hervormde kerk opgerichte christelijke schoolvereniging Hoogengraven.

Leenhouts
De (her)opening van de christelijke lagere school vond plaats op 11 januari 1922. Dankzij de gemeenschapszin van de hele buurt werd het een groots feest. Er was een erepoort, de vlag hing uit en iedereen droeg op die dag zijn beste kleren. Eerste schoolhoofd was Thomas Paulus Leenhouts die vanuit Hattem naar Hoogengraven was gekomen. De meester en zijn vrouw Wilhelmina Cornelis van Dreven waren gelijk verkocht toen ze de school en het schoolhuis zagen ondanks dat in het huis gas, water en elektriciteit ontbraken.

Detail: In 1938 werd Leenhouts telefonisch aangesloten onder nummer 118, kantoor Ommen, om zo de hulppost van het Rode Kruis nog beter in te kunnen vullen.

De school
Het schoolgebouw had twee leslokalen met elk een hoge kachel. Tussen de school en het schoolhuis stond een kleine schuur waarin turf en kolen waren opgeslagen. Buiten was enkel een pomp terwijl petroleumlampen de school verlichtten. Toen het aantal leerlingen te hoog was voor twee leslokalen werd er in 1930 aan de oostgevel een derde lokaal bijgebouwd. Toen ook kwam een derde leerkracht.

Pannenkoek
Leerlingen liepen naar school en terug over zandwegen. De weg naar Hardenberg was een grindweg. De Stegerdijk had als bijzonderheid dat naast het pad voor paarden in het zand een fietspad van steenkoolsingels lag. De leerlingen uit de Driehoek moesten in het bos door mulle zandpaden naar school. Vanuit de Achteres kon je, als het water van de Vecht niet te hoog was, over het pad onderlangs de oude Vecht lopen. De kinderen – de meisjes met witte schorten en de jongens veel met pet – kwamen op school met om hun nek een ‘broodbuul’ gehangen. Voordat ze waren vertrokken hadden ze thuis al een pannenkoek op. Van twaalf tot één uur was er pauze. In dat uur gingen gingen alleen kinderen in de onmiddellijke omgeving van de school naar huis om te eten. De meesten bleven echter over en aten hun brood in het bijzijn van de juffrouw of de meester in de school. De hoofdmeester gebruikte een padvindersfluit om aan te kondigen dat het speelkwartier of de pauze voorbij was. In het leslokaal moest het na drie tikken van de liniaal op de lessenaar stil zijn.

Kerstfeest
Het vieren van kerstfeest vergde jaarlijks veel voorbereidingen. De meester en de juffrouw gingen de gezinnen langs om geld in te zamelen om iets extra’s voor de kinderen te kunnen doen. Zo leerden de gezinnen en de leerkrachten elkaar nog beter kennen. Ook baron Bentinck uit Beerze spekte de kas. Alle kinderen kregen een boekje met een verhaal; de zesde klassers ontvingen bovendien een kerkboekje met daarin de psalmen, de evangelische gezangen en de vervolgbundel. Wie als zevende-klasser nog op school was, kreeg een bijbeltje. Voor een kerstboom uit het bos zorgde het schoolbestuur.

Tuugkiste
Na het verlaten van de school, op 12- of 13-jarige leeftijd, moesten de meeste leerlingen òf thuis op het boerenbedrijf werken, òf met ingang van mei als knecht met een ‘Tuugkiste’, of als meid gaan dienen. Voor het verwerven van extra vakkennis bezochten verscheidene jongens ’s winters de landbouwcursus van meester van der Werf in de school aan de Nieuwebrug. Een enkeling ging in de winter naar de christelijke middelbare landbouwschool in Heemse.
Meester Leenhouts bleef 35 jaar aan de school verbonden tot hij op 1 december 1956 met pensioen ging. De meesterswoning naast de school werd in 1992 afgebroken en bij de uitbreiding van de school betrokken.

1960. De school in Hoogengraven met meesterswoning (en Rode Kruis hulppost), foto boven. Op de onderste foto uit 1956 poseren de heer en mevrouw Leenhouts voor de meesterswoning.

Tekst: Harry Woertink – Foto’s: collectie OudOmmen.nl