De brug over de Vecht in Ommen (3)

De Brugstraat, Bruggestraat of Grotestraat is ongetwijfeld de oudste straat van Ommen. De straat liep vanaf de doorwaadbare plaats in de Vecht langs de kerk tot aan de Kruisstraat.

 De kruising van de Hessel Mulertbrug in de zestiger jaren. De fietsers en de auto komen uit de Brugstraat. De vrachtwagen komt vanaf de Julianastraat en vervolgt de Vechtstraat richting Zwolle.
Foto: Harry Woertink

Aan de Brugstraat en rondom de kerk vestigden zich de eerste bewoners. Er kwamen langzamerhand neringdoenden en woonhuizen. Na de brand van 1692 was het verboden nieuwe panden met riet of andere brandbare materialen te bedekken. Eind 1800 werd de Brugstraat voor het eerst verhard met kleine veldkeitjes die afkomstig waren van de Lemelerberg. In 1907 is de Brugstraat vanaf de brug tot aan de Kruisstraat voor het eerst bestraat met een meter brede strook klinkertjes in het middengedeelte. Daarna volgden er nog diverse herbestratingen.

Bruggehuis
De eerste brug die de beide Vechtoevers in Ommen met elkaar verbond, droeg het jaartal 1492 en werd gelegd door een van de leden uit het geslacht, dat steeds nauw met het stadje verbonden is geweest: Hessel baron Mulert. Nadien werden er nog vier bruggen over de Vecht gebouwd: in 1689, in 1868, in 1937 en de huidige brug in 1970. De laatste twee bruggen kregen de naam Hessel Mulertbrug. Reeds voor de bouw van de eerste brug over de Vecht werd voor het passeren van de rivier op die plek tol geheven. In 1434 en later in 1447 pachtte de Stad Ommen dit recht van de Bisschop. In 1532 werd een zogeheten Bruggehuis gebouwd, dat in 1758 werd uitgebreid met een Bruggekamer.

Bruggemeester
De bruggemeester hief Bruggetol van degene die de brug over wilde. Van 1697 tot 1703 was Hendrik Jansen bruggemeester in Ommen. Hij moest behalve het innen van bruggetol ook zorgen dat de brug regelmatig geveegd werd en bij de minste gladheid met zand bestrooien, de brug op- of neerlaten en het Bruggehuis zonder betaling netjes en zindelijk bewonen. De bruggemeester was tevens tapper van de sociëteitskamer waar de burgers nog wel eens bijelkaar kwamen en sterke drank verkocht mocht worden. In 1821 was Peter van Munster de bruggemeester. Toen het oude stadhuis aan het Vrijthof te bekrompen werd bevonden, besloot de raad tot nieuwbouw op de plek van het Bruggehuis. Het nieuwe raadhuis komt er in 1828, waar dan ook het Bruggehuis in onder is gebracht. Bruggemeester wordt dan Johannes Cornelis Weelink. In 1841 wordt de tol met het bruggehuis weer in het openbaar verpacht. Pachter wordt opnieuw Weelink. Als deze er in hetzelfde jaar er mee ophoudt, besluit de gemeenteraad de inning van de tolgelden niet meer openbaar te verpachten, maar rechtstreeks in handen te geven van “Postmeisters” Willem Jansen. Tot 1856 zijn achtereenvolgens bruggemeester: Gerrit van Munster, Jan Willem van Maurik, Karel Gerrits, Johanna G. Nevels-Weenink, Gerrit Spijkerbos, Anthonius Assendorp en Derk Stegeman. De laatste is tevens horlogemaker. In 1899 krijgt Zwier Kampman de functie van bruggemeester onder de voorwaarde dat zijn vader Jannes Kampman bij hem in mag wonen. Zwier Kampman wordt tevens benoemd tot stadsbode in het raadhuis van Ommen. In 1919 wordt de Bruggetol weer openbaar verpacht en gegund aan de hoogste inschrijver A.J. van Aalderen, die op zijn beurt de inning overlaat aan J.H.M. Wissink. Wissink bewoond als bruggemeester de brugwachterswoning tot 1923. Als de twee afzonderlijk gemeenten Stad-Ommen en Ambt-Ommen in 1923 samen verder gaan als één gemeente wordt de Bruggetol afgeschaft. De brugwachterswoning wordt vervolgens in 1925 bij het stadhuis aangetrokken.

Hessel Mulertbrug
In 1936 wordt een aanvang gemaakt om de oude ijzeren ophaalbrug uit 1868 te vervangen voor een vaste betonnen brug. Dit in combinatie met de aanleg van een rondweg. Een half jaar lang is aan de nieuwe brug gewerkt. Zolang kan gebruik gemaakt worden van een noodbrug. De klus verliep niet altijd van een leien dakje. Zo moet in september het heiwerk enkele dagen worden gestopt vanwege de hoge waterstand van de Vecht. Op 9 april 1937 wordt voor het laatste aan de brug gewerkt, die dan al op 21 december 1936 voor het verkeer in gebruik is genomen. Op 29 september 1937 volgt een officiële en feestelijke opening van de nieuwe brug en nieuwe weg. De nieuwe weg krijgt de naam Julianastraat. De straat die dan tussen de Vecht en het gemeentehuis ligt krijgt de benaming: Vechtstraat. Tot aan de (ver)bouw van het gemeentehuis in de vijftiger jaren wordt er aan deze straat nog gewoond. Daarna blijft de naam, echter bij de aanleg van een nieuwe Hessel Mulertbrug in 1970 verdwijnt de Vechtstraat.

Oorlog
Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog heeft de Duitse bezetter een poging gedaan om de Hessel Mulertbrug op te blazen. Alle nog aanwezige munitie zoals bommen en dynamietstaven werden in de nadagen van de oorlog bij- en onder de Vechtbrug aangebracht. Een explosie zou niet alleen de brug maar ook een groot deel van Ommen verwoesten. Bewoners uit de binnenstad moesten op 10 en 11 april 1945 daarom elders onderdak zoeken. Een grote ontploffing van de brug bleef gelukkig uit. Wel was er schade aan woningen en een gat van ruim een meter midden in de brug. De brug kon provisorisch hersteld worden en verhinderde het Canadese leger niet in hun opmars richting het Noorden om de bezetters te verjagen. Een onderdeel van de Engelse Royal Engineers (genie) heeft de Hessel Mulertbrug kort na de bevrijding van Ommen gerepareerd. Deze militairen bivakkeerden in de school op het Vrijthof.

Tot zover deze derde en tevens laatste serie de brug over de Vecht. Onder de titel “Hessel Mulert naamgever brug over de Vecht in Ommen” verschenen eerder twee artikelen over deze brug, zie deel 1 en deel 2.

Bron: Harry Woertink – 10 januari 2016

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s