Kruispunt van wegen Met herbergen en tapperijen, stallingen, kruidenier, bakkerij, smederij en een stadspomp midden op het plein was er ook veel te beleven. De diligence Ommen-Zwolle had er een stopplaats. Met de aanleg van een nieuwe brug, eind zestiger jaren van de vorige eeuw, verloor De Voorbrug aan betekenis. In de achttiende eeuw bestond de Voorbrug uit een pleintje dat “de brink voor de brugge” werd genoemd. Het pleintje lag op een kruispunt van wegen: via de Vechtbrug naar het centrum van Ommen of verder. Naar het treinstation (sinds 1903) en via de Zwolseweg naar Vilsteren, Dalfsen of Zwolle. Of richting Den Ham/Lemele en Junne/Beerze.
De gemeenteraad wil dat de oorlogsmonumenten in Ommen beter zichtbaar moeten worden en ook beter vindbaar.
11 april 1946. Met bloem- en kranslegging worden de slachtoffers van Kamp Erika herdacht. Op de voorgrond burgemeester C.E.W. Nering Bögel bij het toenmalig monument op de Besthmenerberg.
Een motie in de raad hiertoe van de Christen Unie kreeg donderdagavond steun van de hele raad. Om uitvoering aan de motie te kunnen geven stelde de raad een bedrag van maximaal 50.000 euro beschikbaar.
Camping de Beerze Bulten viert dit jaar zijn 75-jarig bestaan.
1959. “Temidden van het fraaie natuurschoon ligt het kamphuis De Hagehorst” Zie voor meer afbeeldingen het fotoalbum “Camping De Beerze Bulten“
Beeldbank Het 75-jarig jubileum is voor de stichting OudOmmen.nl aanleiding om hier aandacht aan te besteden. Een stukje geschiedenis in combinatie met het uitbreiden van de Beeldbank met vele tientallen professionele foto’s.
Recreëren aan de Vecht In 75 jaar veranderde camping de Beerze Bulten van een kale zandvlakte in een 5-sterrencamping. Het begon toen Gerrit-Jan Hagedoorn – warme bakker uit Almelo – in 1949 in Beerze midden in de natuur en dicht aan de Vecht een stuk zandvlakte met bulten kon kopen. Hij zette er een theehuis neer en gaf wie dat wilde de mogelijkheid om hier tegen een kleine vergoeding te kamperen. De plek om de tent op te zetten mocht zelf uitgekozen worden, immers er was genoeg ruimte. Eerst was er alleen dagrecreatie met zwem- en visgelegenheid in de Vecht. Maar al snel was er behoefte aan een ‘huuske’ en nog weer later wilden gasten blijven overnachten. Er kwamen enkele zomerhuisjes bij. De zaken gingen goed en toen Hagendoorn ontdekte dat er meer brood zat in de camping dan in de bakkerij richtte hij zich geheel op de camping in Beerze en werd de bakkerij in Almelo van de hand gedaan.
1974. De Konijnenbeltsmolen aan de Zwolseweg in desolate toestand. Aan de buitenkant van de molen verschenen in de loop der jaren grote silo’s, een maalderij, loodsen en werd kantoorruimte aangebouwd. Door de langdurige stilstand was de molen sterk in verval geraakt. De gemeente Ommen besluit tot aankoop van de molen en restaureert de molen deels. Bij deze restauratie werd “het gaande werk” helaas niet hersteld. De molen kan nu alleen “voor de Prins draaien”: er is geen maalwerk meer aanwezig. In 1990 is rond de Konijnenbeltsmolen het appartementencomplex “Molenerf” gebouwd. Deze bouw past niet bij de biotoop van de molen en vormt dan ook een flinke windbelemmering.
De website OudOmmen.nl brengt u regelmatig op de hoogte met ‘oud’ nieuws uit Ommen.
Gedicht Terwijl de avond naar de lente loopt en wij hier zwijgen ritselt het in de wind.
Wij gaan voorbij de stilte naar wie verdween.
Met zoveel vrijheid om ons heen mogen wij hier verder leven de stilte is voor hen alleen.
Wij denken aan wat is wat was het ademt in het gras.
In vrijheid zijn wij gekomen In vrijheid zijn wij vandaag naar deze plek gekomen. Vrijwillig staan wij hier op de Besthmenerberg. In vrijheid kunnen wij onze gedachten laten gaan over deze plek. Misschien hoort u de stilte of voelt u de rust.
De gevangenen van Kamp Erika zijn hier naartoe gesleept. Zij hadden geen keuze, ze kwamen terecht op een plek waar een schrikbewind heerste. Gevangenen werden afgebeuld, uitgehongerd en afgeranseld. Niet alleen hun vrijheid is hen afgenomen, maar ook hun waardigheid als mens. De gevangenen van Erika hebben geen rust ervaren.
Niet alleen de bezetter, maar ook landgenoten hebben hier hun lusten bot gevierd op deze gevangenen. Gedetineerden die om allerlei redenen hier terecht zijn gekomen hebben hier geleden: vermoord, mishandeld, uitgehongerd. Ruim 170 gevangenen vonden de dood.
Levens getekend Voor hen die het overleefden, waren hun levens getekend. En soms ook de levens van hun kinderen en kleinkinderen. Het maakte deze plek ook voor hen en voor ons tot een ongemakkelijke plek. Misschien wel een schuldige plek.
Toch was er ook toen een enkel sprankje hoop. De gruwelen van Erika ging in 1943 niet voorbij aan drie Leeuwarder raadsheren, die een verdachte moesten veroordelen. De man had 1.500 gulden gestolen van zijn schoonfamilie. De raadsheren realiseerden zich dat de verdachte na veroordeling naar deze plek gestuurd zou worden. Dat konden zij niet met hun geweten in overeenstemming brengen. In hun vonnis spraken zij dit uit: klip en klaar. Zij legden hem een zodanige straf op, dat de veroordeelde direct naar huis kon. Kamp Erika is hem bespaard gebleven. Het was een uitzonderlijk verzet in het besef, dat de bezetter dit niet zou accepteren. De bezetter gooide hen dan ook het gerechtshof uit.
Belangstelling voor het verhaal gegroeid De afgelopen jaren is de belangstelling voor het verhaal van Kamp Erika gegroeid. Daar was tijd voor nodig: de pijn en de ervaren schuld waren groot. Het is ook geen gemakkelijk verhaal: geen kamp van de bezetter, maar een Nederlands kamp. Geen bezetter die zich beestachtig gedroeg, maar landgenoten die zich gruwelijk vergrepen aan hun medemens. Bovendien een kamp dat na de oorlog fungeerde als kamp voor foute landgenoten. Ook met hen zijn verschrikkelijke dingen gebeurd.
Belangrijk Het is belangrijk dat het verhaal van Kamp Erika telkens wordt verteld. Als waarschuwing aan ons allemaal. De drie raadsheren zochten naar rechtvaardigheid: een mens tot zijn recht laten komen. Hem beschermen tegen een onmenselijke behandeling.
Wij staan voor een samenleving waarin mensen veilig zijn, ze mogen zijn wie ze zijn, en hun menselijkheid wordt beschermd. Een samenleving waarin we verbonden zijn in onze verscheidenheid. Een samenleving waarin we ook de ander zijn plek gunnen; waarin we met elkaar mogen leven in vrijheid.
Laten we dat besef meenemen als we dadelijk verder lopen, terug ons eigen leven in. Met zoveel vrijheid om ons heen mogen wij hier verder leven.
Uitgesproken door Hans Vroomen, 4 mei 2024, 18.00 uur.
Toenemende belangstelling Het lijkt erop dat de belangstelling voor deze herdenking elk jaar toeneemt. Het in beton uitgevoerde monument met de contouren van de barakken herinnert aan het gevangenkamp Erika in de bossen op de Besthmenerberg. De Nederlandse vlag hing ter gelegenheid van Dodenherdenking halfstok. De herdenking werd gehouden vanaf 17.50 uur om zo herdenkingen van 20.00 uur elders mee te kunnen maken.
Vrijheid Burgemeester Hans Vroomen hield een indrukwekkende toespraak waar hij inging op de martelingen die de gevangenen moesten ondergaan. Ook het belang van herdenken en het in vrijheid kunnen leven werden door Vroomen benadrukt.
Gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog in en rond Ommen opgeschreven aan de hand van een opsomming van historische informatie uit het archief van wijlen Jan Lucas. Er is tussen 1940-1945 meer gebeurd dan hier is vermeld. Daarvoor verwijzen we naar het totale overzicht elders op deze website.
Restanten van een neergestort Engels vliegtuig in Stegeren. Foto: OudOmmen Zie voor meer foto’s het album “2e Wereldoorlog”.
Welke wetenswaardigheden zijn er over gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog bekend ? Wij hebben de volgende informatie (cursief = letterlijk) uit het verleden opgegraven:
27-04-1941 [Map15-178, Gebeurtenissen] V.m. half zes stort in de buurtschap Stegerveld ± 500m. ten noorden van de weg Ommen-Hardenberg, gerekend vanaf de buurtschap Arrien, een vliegtuig brandend neer. 4 Engelse militairen worden opgevangen door het hoofd der bijz. school te Hoogengraven. Een van hen heeft een hoofdwond en één heeft een verstuikt enkel. De beide anderen zijn ongedeerd.
31-10-1941 [Map15-178, Gebeurtenissen] ’s Avonds ± 22.40 uur komen een 8-tal vliegtuigbommen tot ontploffing in wei- en bouwland onder de buurtschap Arrien. De bomtrechters hebben een doorsnee varierend van ± 2 tot 7m boven middellijn. De onderliggende afstand is ± 80 tot 100m, terwijl twee trechters aan elkaar grenzen. Verder geen schade.
08-11-1941 [Map15-178, Gebeurtenissen] Op deze zaterdagmorgen om 8.30 uur ontdekt landbouwer Willem Weitkamp, landbouwer te Stegeren, M13, vanuit zijn boerderij, zittend in de keuken een blauw gekleurde parachute, waaraan een herenrijwiel is vastgemaakt, zwart gelakt, merk Gazelle no 387052 voorzien van electrische lantaarn met dynamo.
Aan de muur van het gemeentehuis bevindt zich een gebeeldhouwd oorlogsherdenkingsmonument, ter herinnering aan de strijd voor de vrijheid tegen de onderdrukking in de oorlogsjaren 1940-1945.
2023. Dodenherdenking bij het Ommer gemeentehuis, op de achtergrond het oorlogsherdenkingsmonument.
71 namen Sinds 11 april 2015 worden alle uit de gemeente Ommen omgekomen burgers herdacht met hun namen bij het bestaande monument. Hier staat de tekst: “Ter herinnering aan de inwoners van Ommen die door oorlogshandelingen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen”. Het gaat om 71 namen van omgekomen Ommenaren, inclusief de Joodse bevolking en de Joodse leerlingen van de Internationale Quakerschool Eerde. Ook zij die omgekomen zijn in het voormalig Nederlands-Indië en Korea.
Titus Leeser Het reliëf van het herdenkingsoorlogsmonument is vervaardigd door beeldhouwer Titus Leeser (1903-1996) en gemaakt van Franse kalksteen. De voorstelling is een verzetsstrijder, landbouwer en soldaat.
Leeser heeft in de uitgebeelde figuren kracht laten uitgaan waarmee Nederland zijn vrijheid heeft herwonnen. In 1956, toen het gemeentehuis aan de Markt was uitgebreid was er plek voor dit monument. Met de verhuizing van het gemeentehuis in 1982 naar de Chevalleraustraat verhuisde ook het monument mee.
Overijssels Verzetsmonument Titus Leeser is ook de maker van het sculpturale gedeelte van het Overijssels verzetsmonument in Markelo. Uit brokken van een soort harde Franse kalksteen maakte de beeldhouwer drie figuren, twee mannen en een vrouw. Een van de mannen is gewapend met een stengun. De andere is ongewapend, maar uit zijn houding, uit zijn tot vuisten gebalde handen spreekt verbijstering en ontzetting.
Op zaterdag 4 mei wordt bij verschillende monumenten in de gemeente Ommen stil gestaan bij Dodenherdenking.
Het gedenkmonument op de Joodse begraafplaats. Zie voor meer afbeeldingen het album “Herdenkings monumenten WOII“.
Vrijheid vertelt Tijdens Dodenherdenking worden alle burgers en militairen van Nederland herdacht die waar ook ter wereld zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Het jaarthema voor 2024 is “Vrijheid vertelt”, opmaat naar 80 jaar vrijheid.
OudOmmen.nl 