Deze maand is het 25 jaar geleden dat de inwoners van Ommen krachtig stelling namen tegen een gemeentelijke herindeling met als doel één grote gemeente Hardenberg.

Terwijl burgemeester Bernard Kobes hoogstpersoonlijk bloemen uitdeelde aan de dames en heren politici in Den Haag op het moment dat 91 Tweede Kamerleden tegen de herindeling stemden en 59 voor, begon het thuisfront alvast in het Ommer gemeentehuis feest te vieren. Slingers, gebak en champagne werden aangerukt om de blijvende zelfstandigheid van Ommen te vieren. V.l.n.r. Jan Brouwer, Gerrit Jan Hesselink, Harry Woertink, Leida Bruins en Jan van der Poll, achter Gerrit Jan Hallink en André Barf.

Lampie
De van hogerhand voorgestelde herindeling en de acties daarop bleven ook bij Ommer Nieuws-columnist Willem Lampe niet onberoerd. Hij schreef 25 jaar geleden de volgende column in de krant:

“De datum 19 november 1999 zal als memorabel de Ommer geschiedenis in gaan. Op deze dag wist een vastberaden groep Ommenaren, samengeklonterd tot het actiecomité Ommen Zelfstandig & Uniek, een delegatie van Tweede Kamerleden te overtuigen om onafhankelijk te blijven. Niet met Hardenberg, Avereest en Gramsbergen veroordeeld worden tot de vleesmolen, die slechts eenheidsworsten produceert. Weg met de ‘4-in-1’-optie! De bus met overheidsdienaren onder leiding van socialist Dick de Cloe, werd ontvangen met gezang, koffie en zoete broodjes, de zuute plassies.

Leuk, aardig, ludiek, maar hiermee alléén maak je geen enkele indruk. Goed doordacht werd een heuse circusolifant ingeschakeld, met als diepe gedachte: Laat ons geliefde Ommen niet verzuipen in een mammoetgemeente. En: dender niet als een olifant door de porseleinkast, maar ga weloverwogen te werk en niet tegen de wens van de afzonderlijke gemeentes in.

Never, nooit
Fier als een maharadja zat Jan Brouwer, kartrekker van het Ommer comité, boven op de olifant en sprak de Kamercommissie vermanend toe. Kijk, dàt maakt indruk. Jan met z’ n kalme, welhaast lome motoriek en dat diepe sonore stemgeluid, perfect passend bij zijn roeping als onderwijzer, maar waarmee hij op de kansel of in de haven eveneens een goed figuur zou slaan. Met wijdse gebaren en achter uit de keel maakte meester Jan de overheidsdienaren duidelijk dat Brammetje Peper never, nooit de bisschop van Utrecht kan ‘overrulen’.

Aan het eind van de proclamatie keek hij nog één keer gebiedend richting De Cloe & consorten. Jan’s anders zo grote, trouwe hondenogen stonden streng. Versterkt door ’t brillenglazen-plus-effect kwam dat huiveringwekkend over. Het gezelschap sidderde en wist: als Hannibal met een kudde olifanten de Alpen durft te trotseren, dan is Brouwer richting Den Haag al helemaal geen probleem. Wie denkt die Peper wel niet dat-ie is? Fictieve declaraties, oké, tot daar daaraantoe, lichtzinnig een pennenstreek halen door een recht dat al meer dan 751 jaar bestaat, grenst aan hoogverraad.

Slurf
Op het moment dat voorzitter De Cloe de microfoon ter hand wilde nemen, trachtte Jumbo met z’n slurf de magistraat het spreken te beletten. Ik acht het niet uitgesloten dat Jan de flapoor heeft ingefluisterd: ‘Kijk joh, is dat niet dat etterbakkie van die laatste rolo’.  (‘Hé Dombo”, gevolgd door een treiterig ‘nènè, ènène’ vlug het chocolaatje in de eigen sproetige snuit drukken en de tong uitsteken). Zeker weten dat ik de kolos de touringcar had ingejaagd! Dat Brouwer dit niet deed getuigt van stijl.

Tactiek
Stijl heeft ook Machteld Buter, die eveneens naar de frontlinie werd gestuurd. Dat deze Tina Turner van Ommen verbeten als een Jeanne d’Arc kan vechten, bewees ze al eerder tijdens het omstreden Tuinstraat/Bouwstraat-project. Nu werd ze ingezet om het baantje van B&W en andere gemeentelijke diensten te redden. Voorzitter Dickie Dik de Cloe viel als een blok voor deze iets oudere, maar even kokette, zus van Miss Fine, the nanny, die hem zelfs wist te verleiden tot de dans. De chemie van vrouwelijke charme bezwangerd met zware waaiers Chanel maakte hem gewillig als een lam. De Mata Hari-tactiek slaagde, met dank aan Yves Rocher.

Heilig
Jan en Machteld, zoon en dochter van Ommen, gaven de strijd tegen de gemeentelijk herindeling gezicht. Een heiligverklaring is te voorbarig, het licht staat immers nog niet definitief op groen. Wel heeft het er alle schijn van dat Ommen solo door kan. Schijnheilig dan maar, for th time being… Lampie”

Peper
Toen in 2000 vaststond dat Ommen haar zelfstandigheid kon behouden feliciteerde Bram Peper als minister van Binnenlandse Zaken per brief het gemeentebestuur van Ommen: “U verdient – en niet in de laatste plaats uw (toenmalige) burgemeester Kobes (waar ook zijn nieuwe gemeente Wierden blij mee kan zijn!) – een compliment voor de warme, vriendelijke en deskundige actie die ertoe heeft geleid dat Ommen zelfstandig kan blijven. Met brede steun van uwe bevolking. Ik was gebonden aan het door mij ondertekende regeerakkoord maar het laatste woord heeft het parlement in een volwassen democratie. En ook ik vond dat er ook goede argumenten voor uw pleidooi waren. Uw zelfstandigheid is tegelijkertijd een uitdaging om uw gemeente (die erg fraai is) voor langer tijd zelfstandig te houden”, aldus Bram Peper in zijn brief.

Dit is de laatste van een serie van 4 artikelen over Ommen zelfstandig en uniek.

Deel 3 is hier te lezen: Ommen zelfstandig en uniek deel 3

Tekst: Harry Woertink – Foto: Zwolse krant