Op de plek waar het woningbouwproject Burggraven/Brugstraat gerealiseerd wordt met 15 appartementen en 7 stadswoningen was eerder een Hema filiaal gevestigd met op de bovenverdieping een snookercentrum.
1982. De Brugstraat met rechts de HEMA.
Het oude Hema-pand is eind 2023 afgebroken. Het voormalig Groene Kruisgebouw aan de Julianastraat is eveneens gesloopt voor het woningbouwproject van Ter Steege Bouw Vastgoed.
Hoe het vroeger was
Vanaf de oude Vechtbrug had je vóór de sloop van 1969 als eerste het pand Brugstraat 2 van Van der Kolk, horlogemaker en winkelier, later overgenomen door zijn zoon Gerrit van der Kolk.
Schoenmakerij
Het pand aan de Brugstraat 5 met op de hoek de steeg was de zaak van Van Kesteren. In 1856 kocht Willem van Kesteren voor 1500 gulden dit pand om hier een schoenmakerij te beginnen. Verkoopster was herberggierster en weduwe H. Weenink-Nevels. De doodlopende steeg naast Van Kesteren was bekend als “de stege van Van Kesteren” en deed dienst als achteringangen voor Van Kesteren, Stevens, Dijks en Steen en de dames Corté. Behalve schoenmakerij en schoenhandel bestierde Van Kesteren tegelijk ook een café.
Dijks & Steen
Het volgende pand na de steeg was een klein kaaswinkeltje van de dames Corté aan de Brugstraat 10. Ze verkochten niet alleen kaas maar ook kruidenierswaren en klompen. Echter, kaas was wel hun specialiteit. Naast de kaaswinkel aan de Brugstraat 11 bevond zich de zaak van Jan Dijks. Toen Jans Steen trouwde met dochter Geesje Dijks werd de zaak ‘Dijks en Steen’ genoemd. Een begrip in Ommen wat betreft elektrisch- en loodgieterswerk met een winkel waar behalve elektriciteitsartikelen ook huishoudelijk artikelen zoals bestek en serviezen werden verkocht. Na het overlijden van Jan Dijks bleef de zaak gewoon Dijks en Steen. Later nam zoon Bé Steen de zaak over.
In het huis naast Dijks en Steen, Brugstraat 12, op de hoek Burggraven, woonden de dames Kramer, die een winkel in allerlei soorten textiel hadden. Dit huis wordt in de boeken van Betje Boerhave beschreven als haar geboortehuis. Na de dames Kramer vestigde Jan Schuurman zich hier met een bloemenzaak. Later volgde zoon Henk hem op. Na Henk kwamen er nog verschillende opvolgende zaken in het pand.
Sloop
In 1969 voltrok het noodlot dat een groot deel van het oude Ommen werd gesloopt voor de aanleg van de nieuwe weg vanaf de brug, over de Markt richting Zwolle. Toen werden eerdergenoemde panden aan de Brugstraat met de grond gelijkgemaakt. Achtereenvolgens ging het om de woning en winkel van horlogemaker van der Kolk en de winkel/woning en vroegere bakkerij van Stevens. De winkel en woning van schoenmaker Van Kesteren ontkwamen evenmin aan de slopershamer. Hetzelfde lot onderging de winkel en woning van de dames Corté. Dit alles om de aanleg van de nieuwe brug en de weg over de Markt te kunnen realiseren. Door de aanleg van de weg kwam het toenmalige gemeentehuis als het ware op een eiland te liggen, en nog erger, het markante gebouw op de Markt dat ooit als kantongerecht diende werd eveneens gesloopt. Met deze rigoureuze sloop verdween voor goed een deel van mooi oud Ommen.
Enkel het winkelpand met werkplaats van loodgieters- en installatiebedrijf Dijks en Steen kon blijven staan maar werd wel grondig verbouwd en gemoderniseerd. Liep eerder de N34 tussen de Vecht en het toenmalige gemeentehuis. Door de verplaatsing van de weg liep deze vanaf 1970 direct langs het verbouwde winkelpand van Dijks en Steen. Aan de Julianastraat werd de woning van Gerrit Veurink gesloopt. Het voormalige Groene Kruisgebouw kon toen blijven staan.
Hema
In 1978 werd het pand van Dijks en Steen aangekocht door Wiechers uit Hardenberg voor de vestiging van een nieuwe Hema in Ommen. Op 11 mei 1978 kon de Hema officieel worden geopend. In de tachtiger jaren van de vorige eeuw werd ook het pand ernaast op de hoek met Burggraven waar eerder een bloemenwinkel van Schuurman en later Sportiek waren gevestigd bij de Hema-winkel aangetrokken en kwam er boven ruimte voor eerst een reclamebureau en later een snookercentrum.
Friesendorp-Walraven
Bij de sloop in 1969 van het pand Brugstraat 3-4 bleef de meer dan drie eeuwen oude uit Bentheimer zandsteen gemaakte familiewapen Friesendorp-Walraven bespaard. Het gaat om drie Bentheimer zandstenen: de grote met het alliantiewapen en twee kleinere hoekstenen. Ze zijn als grove blokken over de Vecht aangevoerd en wellicht gemaakt op de bouwplaats door een Duits rondtrekkende steenhouwer. Deze ornamenten verhuisden naar het terrein van het Streekmuseum, waar het als zitbank dienstdeed. Bij de uitbreiding van het museum was er geen plek meer voor de monumentale zitbank. Dankzij inspanningen van velen is er een nieuwe plek gevonden: het Alliantiewapen van Friesendorp-Walraven krijgt weer een plek in de Brugstraat en is op een van de appartementen gesitueerd van het project Burggraven. Het zogeheten Friesendorppand is in 1694 gebouwd door Hendrik Friesendorp die in 1680 schepen was en in 1694 burgemeester. Ook zijn nazaten hebben veel voor Ommen betekend.
Stadsrechten
Ommen was eerder niet meer dan een nederzetting nabij een doorwaadbare plaats in de Vecht. Echter, de Vecht heeft Ommen belangrijk gemaakt. In 1248 kreeg Ommen stadsrechten. Na verlening van het stadsrecht in 1248 werd de stad Ommen omringd met muren, wallen en poorten. Aangenomen wordt dat het ging om houten vesten en omheiningen.
Buiten de wallen was om de stad een gracht gegraven, die in verbinding stond met de Vecht. De eerste schermutseling waar de stad Ommen mee te maken kreeg was op 9 mei 1330 als een troepenmacht Ommen binnenvalt. De heren van Rechteren en van Voorst voerden een oorlog tegen Bisschop Jan van Diest, waarbij Ommen het middelpunt van het krijgsrumoer werd. Huizen werden in brand gestoken en allen vesten en muren met de grond gelijkgemaakt. Het ontbrak de bisschop aan geld om de muren weer te laten opbouwen, want de stad bleef jarenlang ontmanteld.
Bruggestraat
De Brugstraat, eerder ook Bruggestraat of Grotestraat genoemd, is ongetwijfeld de oudste straat van Ommen. De Brugstraat liep vanaf de doorwaadbare plaats in de Vecht langs de kerk tot aan de Kruisstraat. Het duurde even voordat er ook een brug over de Vecht werd aangelegd. Vanaf 1492 konden boeren, burgers en buitenlui voor hete eerst de overtocht maken zonder natte voeten op te lopen. Aan de Brugstraat en rondom de kerk vestigden zich de eerste bewoners. Er kwamen langzamerhand neringdoenden en woonhuizen. Na de brand van 1692 was het niet meer toegestaan panden met riet of andere brandbare materialen te bedekken. Eind 1800 werd de Brugstraat voor het eerst verhard met kleine veldkeitjes die afkomstig waren van de Lemelerberg. In 1907 is de Brugstraat vanaf de brug tot aan de Kruisstraat voor het eerst bestraat met een meter brede strook klinkertjes in het middengedeelte. Daarna volgden er nog diverse herbestratingen.
Burggraven
De kronkelende rivier de Vecht diende tot eind 1800 als de belangrijkste transportader tussen Zwolle, Nordhorn en Twente. De kleine schepen – zompen – hadden als platbodems weinig diepgang nodig en dus ook niet veel water. Dat was maar goed ook want in droge tijden was de Vecht nauwelijks bevaarbaar. Ommen heeft geen echte haven gehad. Een oude Vechtarm deed dienst als haventje: genaamd Borggraven. Bij onstuimig weer konden hier de scheepjes tijdelijk “geborgen” worden. De Borggraven was ook de thuishaven voor de Ommer Vechtbevaarders. De tegenwoordige straatnaam “Burggraven” herinnert nog aan de dagen van weleer. De Burggraven was eigenlijk ook de stadsgracht en liep door tot aan de Höfte genoemd die tegen de buitenkant van de stadsmuur was gebouwd. Ook dit gedeelte rond het kasteeltje was Burggraven.
Gedempte Burggraven wordt Julianastraat
Voordat in 1937 de Julianastraat aangelegd kon worden moest het verkeer vanaf de Voorbrug via de oude brug de Vecht over om vervolgens via de Brugstraat, Kruisstraat en Bouwstraat het centrum te verlaten voor de richting het noorden of het zuiden. De nieuwe weg werd dan ook gezien als de rondweg van Ommen. De Burggraven zelf, als voormalige haven van Ommen was al rond 1900 gedempt.
In hetzelfde jaar (1937) van de opening van de Julianastraat kon ook het Groene Kruisgebouw in gebruik genomen worden. Toen het Groene Kruis in de zeventiger jaren verhuisde heeft het nog even gediend als woning voor Derk Stegeman en zijn partner Jo ten Kate. Zij hadden hier ook een beeldentuin. Als laatste bood het pand het onderdak aan verschillende horeca uitbaters.
1988. HEMA en Snookercentrum Clees
Klik op deze link voor de officiële start van de bouw op 6 maart 2024:
Tekst: Harry Woertink – Foto’s: collectie OudOmmen.nl
OudOmmen.nl 