Er  komt een blijvende herinnering aan de Joodse synagoge in Ommen.

1940. De synagoge in Ommen. Gebouwd in 1853, afgebroken in 1951. Het is de plek op de hoek van wat nu Varsenerpoort/Middenstraat heet.
Klik op deze link voor meer foto’s van de synagoge:

De Stichting Herdenking Joods Ommen heeft voor de kosten van het gedenkteken de gemeente om een subsidie van 10.000 euro gevraagd. Het college van B en W heeft de gevraagde subsidie inmiddels verleend.

Uitvoering 2024

Het bedrag is nog niet voldoende. De rest, zo heeft de stichting aangegeven zal grotendeels via sponsoren en fondsen worden bekostigd. De Stichting Herdenking Joods Ommen heeft al een kunstenaar op het oog en de uitvoering van het kunstwerk/gedenkteken is in het jaar 2024.

Huissynagoge

In de eerste helft van de achttiende eeuw vestigden zich de eerste Joden in Ommen. Vanaf ongeveer 1813 werden er sabbatsvieringen gehouden. Hiervoor was een huissynagoge ingericht in het woonhuis van Meijer Mozes de Haas. Het aantal Joodse inwoners groeide doordat verschillende Joden zich in Ommen vestigden en omstreeks 1830 kon men in Ommen spreken van een ‘minjan’. Het betekende erkenning voor Ommen als Joodse Gemeente. Jarenlang werden de sabbatvieringen bij de Joodse mensen thuis gehouden. Naarmate het aantal Joodse inwoners toenam, groeide ook de behoefte naar een synagoge. In 1848 werd om die reden alvast een stuk grond aangekocht op de hoek van de Varsenerpoort en de Middenstraat. De bouw liet echter nog op zich wachten. In de jaren daarna werden de bouwplannen wel verder ontwikkeld en kreeg het plan steeds meer gestalte. Hoewel er nog geen sjoel was volgde in 1853 de constituering van de Joodse gemeente in Ommen. In dat jaar werd Ommen erkend als ‘Bijkerk’ van de te Zwolle gevestigde Hoofdsynagoge.

Bouw van de sjoel

Kort daarop, het aantal Joodse inwoners was inmiddels gestegen tot boven de vijftig, werd door de plaatselijke aannemer Roelof Brinkhuis begonnen met de bouw van een sjoel (synagoge) en tevens een gebouw dat kon worden gebruikt voor activiteiten van de Joodse Gemeente.

In 1853 was het zover dat de synagoge – op de hoek wat nu Varsenerpoort/Middenstraat is – geopend kon worden. Boven de ingang van de synagoge was een gevelsteen geplaatst met de tekst in het Hebreeuws: van rechts naar links: ‘Hoe ontzagwekkend is deze plaats. Dit is niet anders dan een huis God en dit is de poort des hemels.’

Einde Joods Ommen

In de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) kwam een einde aan de Joodse gemeenschap in Ommen. Na de oorlog is de synagoge verkocht en in 1951 afgebroken. De Joodse gemeente van Ommen werd in 1947 officieel bij die van Zwolle gevoegd.

Tekst: Harry Woertink – Foto: collectie OudOmmen.nl